Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026, đang được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, đã đề xuất bổ sung các tội danh và hành vi phạm tội mới trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là công nghệ thông tin và mạng viễn thông.
Năm 2021-2025, cả nước phát hiện, xử lý hơn 4.300 vụ án trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông. Số này nhiều hơn 643,4% so với giai đoạn 2016-2020, tức gấp gần 7,5 lần.
Đây cũng là loại tội phạm có mức độ gia tăng nhanh nhất trong các lĩnh vực phạm tội ở Việt Nam, Bộ Công an nêu.
Các hoạt động tội phạm nổi lên chủ yếu là: lập các trang giả mạo cơ quan công an; giả danh cơ quan chức năng gọi điện, yêu cầu người dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến; kêu gọi tham gia các hội nhóm đầu tư Forex…
Nhà chức trách cũng ghi nhận bắt đầu xuất hiện các vụ tấn công mạng, gián điệp mạng nhằm vào hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước, tập đoàn kinh tế lớn, ngân hàng, đánh cắp thông tin nội bộ, bí mật nhà nước, phá hủy dữ liệu, đánh sập hệ thống; rao bán thông tin, tài liệu…
Trong khi đó, các hành vi phạm tội này hiện chưa được mô tả đầy đủ trong Bộ luật hình sự hiện hành, không bao quát thực tiễn mới, cách định nghĩa hành vi phạm tội còn lạc hậu.
Nhiều hành vi trong thực tế không đủ điều kiện áp vào các cấu thành hiện có, phải xử lý bằng các tội danh gián tiếp, gây tranh cãi và dễ bỏ lọt hành vi nguy hiểm. Luật còn thiếu quy định về hành vi lạm dụng tình dục trẻ em (quay các bộ phận nhạy cảm, chat sex…) nên thiếu cơ sở pháp lý để trong đấu tranh, xử lý…
Bộ Công an cho rằng bối cảnh trên đòi hỏi Bộ luật Hình sự phải kịp thời cập nhật, bảo đảm tính đầy đủ, tránh bỏ lọt tội phạm. Vì thế, dự thảo lần này đề xuất bổ sung 9 tội trong nhóm tội phạm công nghệ thông tin như gián điệp mạng; lạm dụng trẻ em quay hình nhạy cảm, chat sex; lập trình AI để phạm tội…
>>Chi tiết 9 tội mới đang được đề xuất
Tăng cường tịch thu tài sản số
Cũng nằm trong chính sách xử lý tội phạm công nghệ, dự thảo đề xuất bổ sung các quy định về các dạng tài sản số như tiền số, tài sản số và giấy tờ có giá trên môi trường điện tử làm căn cứ pháp lý để tịch thu và thu hồi tài sản phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định hiện chỉ xác định “vật, tiền” là công cụ, phương tiện hoặc sản phẩm của tội phạm thuộc diện bị tịch thu sung công quỹ. Điều này đang bộc lộ những hạn chế đáng kể trong bối cảnh mới.
Thực tế đã xuất hiện những thực thể mới như đồng tiền điện tử, phần mềm máy tính, các loại game điện tử, sản phẩm AI, cũng có giá trị quy đổi vật chất rất lớn. Song luật lại chưa có sự điều chỉnh. Điều này dẫn đến khó khăn trong thu hồi tài sản, được tội phạm tẩu tán dưới dạng số hóa.
Việc quy phạm các dạng tiền ảo, tài sản mã hóa sẽ giúp áp dụng các biện pháp cưỡng chế để tịch thu và bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.
Theo Bộ Công an, điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các vụ án rửa tiền hoặc lừa đảo xuyên biên giới, nơi tội phạm thường tận dụng tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp.
Đối với người dân, chính sách này sẽ là “phao cứu sinh” giúp tăng cơ hội đòi lại tài sản đã mất trong các vụ lừa đảo chiếm đoạt trên môi trường điện tử.
Song thách thức lớn là Nhà nước sẽ phải đầu tư nguồn lực rất lớn để phát triển hạ tầng kỹ thuật chuyên sâu như hệ thống giám định kỹ thuật số và các công cụ truy vết công nghệ blockchain.
Đồng thời, đội ngũ điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán cũng phải được đào tạo chuyên sâu về kiến thức tài chính số để có thể xác định, phong tỏa và định giá tài sản số một cách chính xác, tránh gây thiệt hại cho các bên liên quan ngay tình.
Với doanh nghiệp, dù có thể làm phát sinh thêm chi phí tuân thủ cho các nền tảng số và doanh nghiệp Fintech trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, đây là bước đi tất yếu để xây dựng một nền kinh tế số bền vững và an toàn.
Ngày 9-4, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai cho hay cơ quan này vừa phát hiện và ban hành kháng nghị tái thẩm đối với một phần quyết định công nhận thuận tình ly hôn đã có hiệu lực pháp luật liên quan con chung của Tòa án nhân dân khu vực 2 - Gia Lai.
Kháng nghị này đã được Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai chấp nhận toàn bộ.
Theo đó, kháng nghị liên quan vụ án hôn nhân và gia đình về việc "ly hôn, tranh chấp về nuôi con" giữa vợ chồng ông T.T.B. và bà N.T.T., trú xã Tuy Phước Bắc, tỉnh Gia Lai.
Theo hồ sơ vụ án, ông B. (nguyên đơn) và bà T. (bị đơn) có 3 người con, gồm: D. (15 tuổi), Th. (11 tuổi) và N. (8 tuổi).
Năm 2020, do mâu thuẫn trong hôn nhân, vợ chồng ông B. và bà T. quyết định ra tòa ly hôn.
Tòa án cấp sơ thẩm là Tòa án nhân dân huyện Tuy Phước (nay là Tòa án nhân dân khu vực 2 - Gia Lai) quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự về con chung, tài sản chung.
Cụ thể về con chung, giao 2 con chung là cháu D. và cháu Th. cho ông B. trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng; giao cháu N. cho bà T. trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng; không bên nào yêu cầu cấp dưỡng nuôi con.
Về tài sản chung, hai bên không yêu cầu tòa án giải quyết. Phán quyết có hiệu lực pháp luật và các bên đã thi hành.
Tuy nhiên sau một thời gian, do nghi ngờ, ông B. đã thực hiện giám định ADN đối với cháu N. và kết quả xác định N. không phải con chung của ông B. và bà T..
Từ đó ông B. có đơn đề nghị xem xét lại một phần quyết định công nhận thuận tình ly hôn trước đó.
Theo Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai, sau khi rà soát, đánh giá lại toàn bộ hồ sơ, tài liệu, phát hiện tình tiết mới có ý nghĩa quyết định đối với việc giải quyết vụ án. Đây là tình tiết khách quan mà các đương sự và tòa án không biết được khi giải quyết vụ việc, làm thay đổi căn bản nội dung liên quan đến quan hệ con chung.
Cơ quan này đánh giá đây là căn cứ quan trọng để xem xét lại quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục tái thẩm. Từ đó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai đã ban hành quyết định kháng nghị tái thẩm, đề nghị hủy một phần quyết định đã có hiệu lực pháp luật để giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.
Sau đó hội đồng xét xử tái thẩm Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai đã quyết định chấp nhận toàn bộ kháng nghị của viện kiểm sát, hủy một phần quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự về phần con chung là cháu N..
Theo viện kiểm sát, phán quyết này đồng nghĩa giữa ông B. và cháu N. không còn tồn tại quan hệ cha - con và các nghĩa vụ, trách nhiệm có liên quan sau này như quan hệ về thừa kế, quyền tài sản, trách nhiệm giám hộ…
Đồng thời việc này cũng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cháu N. trong trường hợp xác định cha ruột sau này.
Ngày 9/4, Erik Duran, 38 tuổi, cựu trung sĩ cảnh sát thành phố New York, bị kết án từ 3 đến 9 năm tù vì ném một thùng đá chứa đầy đồ uống vào nghi phạm Eric Duprey, 30 tuổi.
Trước tòa, Duran nói làm vậy để cố gắng bảo vệ các đồng nghiệp khỏi chiếc môtô đang lao đến.
Thẩm phán Guy Mitchell không chấp nhận lời bào chữa này. "Tòa tin rằng bị cáo đã tức giận vì Eric Duprey đang tẩu thoát và phản ứng bằng cách ném thùng đá", ông Mitchell nói.
Vụ việc gây xôn xao trong giới cảnh sát, hàng nghìn sĩ quan đã ký một bản kiến nghị trực tuyến kêu gọi cho Duran hưởng án treo. Trái ngược, các nhà hoạt động Black Lives Matter đòi trách nhiệm giải trình, yêu cầu áp dụng hình phạt nặng nhất.
Trước phiên tuyên án hôm 9/4, các sĩ quan mặc áo khoác của Sở Cảnh sát New York (NYPD) đứng đầy hành lang tòa án ở quận Bronx trong khi hàng chục người biểu tình bên ngoài đòi công lý cho Duprey.
Các công tố viên đề nghị mức án từ 3 đến 9 năm tù, cho rằng Duran đã có hành vi liều lĩnh gây ra cái chết của Duprey trong khi đang làm nhiệm vụ, rồi sau đó cố gắng che đậy hành vi.
Duran là thành viên của nhóm cảnh sát phòng chống ma túy tiến hành chiến dịch "bán và bắt" ở Bronx vào ngày 23/8/2023. Cảnh sát cho biết Duprey đã bán 20 USD cocaine cho một cảnh sát chìm, sau đó cố bỏ chạy bằng môtô.
Video giám sát cho thấy Duprey lái xe trên vỉa hè về phía một nhóm người. Khi anh ta đến gần, Duran - lúc đó không mặc đồng phục - nhấc thùng đá của một người qua đường và ném về phía Duprey.
Thùng chứa đầy đá, nước và đồ uống đập trúng tay Duprey khiến anh ta mất lái, đâm vào một cái cây và ngã đập đầu xuống vỉa hè. Duprey không đội mũ bảo hiểm.
Theo các công tố viên, nạn nhân bị chấn thương đầu nghiêm trọng và tử vong gần như ngay lập tức. Họ lập luận rằng Duran có đủ thời gian để cảnh báo những người khác tránh ra nhưng thay vào đó lại ném thùng đá vì tức giận.
Tuy nhiên, Duran làm chứng tại phiên tòa rằng đã đưa ra quyết định trong tích tắc để bảo vệ các sĩ quan khác khỏi chiếc xe đang lao về phía họ.
"Anh ta sắp đâm vào chúng tôi. Tôi chỉ kịp cố gắng chặn lại hoặc khiến anh ta đổi hướng", Duran nói.
Thẩm phán thừa nhận thấy Duran "hối hận", nhưng lập luận rằng bản án từ 3 đến 9 năm tù sẽ có tác dụng răn đe chung đối với các cảnh sát khác. Thẩm phán nói thêm rằng đoạn video không mang tính quyết định.
"Tôi đã dành thời gian xem đoạn video đó. Tôi không thấy bất kỳ lý do chính đáng nào", thẩm phán Mitchell nói, đồng thời cho biết thêm rằng cảnh sát có đoạn phim quay được khuôn mặt của Duprey và do đó "đủ để điều tra và bắt giữ vào một ngày khác".
Vincent Vallelong, chủ tịch công đoàn cảnh sát New York, cho biết bản án đã gửi "một thông điệp đáng sợ đến những cảnh sát tận tụy" về cái giá phải trả khi tự vệ và bảo vệ đồng nghiệp.
Duran từng là sĩ quan NYPD trong 13 năm trước khi bị đình chỉ công tác sau vụ việc và bị sa thải khỏi lực lượng cảnh sát sau khi bị kết tội vào tháng 2 vừa qua.
Duprey là tài xế giao hàng, có tiền án tiền sự. Mẹ Duprey cho biết đã gọi video cho Duprey ngay trước vụ việc, bác bỏ tuyên bố của cảnh sát rằng anh ta bán ma túy và bỏ trốn.
Ngày 17-4, thông tin từ Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh này đã mời làm việc một nhóm thanh, thiếu niên có hành vi tụ tập, đùa giỡn, ném bột và chạy xe giàn hàng ngang trên tuyến đường thuộc khu vực phường Nguyệt Hóa.
Trước đó, trên mạng xã hội Facebook xuất hiện một đoạn video dài khoảng 20 giây ghi lại cảnh nhóm thanh, thiếu niên chạy trên nhiều xe máy đùa giỡn, ném bột trên tuyến đường thuộc khu vực phường Nguyệt Hóa, tỉnh Vĩnh Long, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
Sau khi đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội đã có rất nhiều người vào xem, bình luận và chia sẻ gây bức xúc trong dư luận.
Sau đó, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Vĩnh Long đã mời nhóm thanh, thiếu niên đến làm việc.
Tại buổi làm việc, lực lượng cảnh sát giao thông đã giải thích, phân tích rõ mức độ nguy hiểm của hành vi đùa giỡn, chạy xe hàng ngang khi tham gia giao thông. Đồng thời làm rõ các quy định của pháp luật liên quan đến trật tự, an toàn giao thông đường bộ và trích xuất hình ảnh, thông tin phương tiện để kiểm tra điều kiện của người điều khiển xe máy.
Sau khi củng cố đầy đủ tài liệu, chứng cứ, cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
