1h sáng, nam trinh sát 39 tuổi của Đội 7 Phòng cảnh sát kinh tế Công an thành phố Hà Nội (PC03) mặc áo mưa, đi ủng, đeo khẩu trang, đội mũ bảo hiểm “nồi cơm điện” rời đơn vị trên phố Khâm Thiên. Anh một mình lên đường trên chiếc xe máy cà tàng, phía sau lắp chiếc làn và giá chở hàng như một thương lái thực thụ.
Từ sau Tết Nguyên đán 2026, đêm nào anh cũng đến cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm Vạn Phúc ở xã Thanh Trì, trong vai người buôn lợn. Có những hôm dù không phải ngày trinh sát, trời rét buốt, anh vẫn đi từ nhà ở xã Mê Linh đến đây với quyết tâm ghi lại những bằng chứng không thể chối cãi.
Thông tin trinh sát xác định cơ sở Vạn Phúc có 29 lò giết mổ tập trung, chia thành các ô khép kín hình chữ U. Lò hoạt động từ 24h đêm hôm trước đến 4h sáng hôm sau, thường xuyên có bảo vệ và cán bộ kiểm dịch túc trực ở các chốt ngoài cổng.
Người lạ mặt hoặc thậm chí thương lái thật nhưng đến mua lần đầu đều bị chặn từ bên ngoài, không được vào. “Khó khăn lớn nhất là phải vừa xâm nhập được vào trong, vừa tìm chứng cứ vừa đặt camera. Mùi hôi thối đến tắc thở mà không dám cả ho”, trinh sát kể.
Trong cơ sở Vạn Phúc, nổi lên dấu hiệu vi phạm của Nguyễn Thị Hiền, 31 tuổi, chủ lò mổ B6 ở khu giết mổ tập trung. Nhiều thông tin thể hiện, Hiền luôn mổ “lợn sạch kèm lợn ốm” để tăng lợi nhuận. Trước vi phạm về an toàn thực phẩm dần lộ diện, kèm theo nhiều nghi vấn khác về sai phạm của cán bộ thú y, Đội 7 đã báo cáo để lãnh đạo Phòng PC03 đề xuất Ban Giám đốc Công an thành phố đưa các nghi phạm vào diện theo dõi.
Theo trung tá Nguyễn Tất Thắng, Phó đội trưởng Đội 7, từ Hiền, công an phát hiện thêm manh mối mới là Đỗ Văn Thanh, 43 tuổi – “đầu nậu” ở tỉnh Vĩnh Phúc (cũ). Một tổ trinh sát lập tức chia nhau túc trực quanh địa bàn hoạt động của Thanh.
Hàng ngày, Thanh lái xe tải đi thu gom lợn ở tỉnh Vĩnh Phúc và Tuyên Quang (cũ) tìm nhà nào có lợn “trại” – nghĩa là lợn đang bị bệnh, để thu gom giá rẻ.
“Khu chuồng mà có 1-2 con bỏ ăn, dấu hiệu bị bệnh là chủ nhà phải bán tất cả. Thanh thu gom chung hết, chở về bán cho các chủ cơ sở giết mổ ở lò Vạn Phúc”, trinh sát kể.
Lợn Thanh mua đều không có giấy chứng nhận kiểm định. Nhưng để vào được Hà Nội, Thanh sử dụng hợp đồng mua bán lợn trong nội thành để hợp thức hóa đầu vào, chuyển vào lò mổ.
Đến đầu tháng 3, Thanh móc nối với Vũ Kim Tuấn, cán bộ Trung tâm chẩn đoán, xét nghiệm và kiểm dịch động vật, Chi cục Chăn nuôi thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ. Vì Tuấn có chức năng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch, Thanh đề nghị cấp cho anh ta “giấy kiểm dịch”.
Có giấy này, Thanh thoải mái chở lợn bệnh vào cơ sở Vạn Phúc bán cho các chủ lò mổ. Mỗi lần khoảng 50-60 con. Ngoài ra, Thanh cũng thuê Hiền mổ lợn thuê cho mình với giá 100.000 đồng một con để lấy thịt đi bán chỗ khác.
Thủ đoạn gom lợn sạch lẫn lợn bệnh
Theo trinh sát, lợn bị bệnh thì chỉ vài ngày là chết nên thông thường Hiền nhập về sẽ giết mổ ngay và chỉ bán trong ngày cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát và một số tiểu thương chợ đầu mối, trong đó có chợ Ngã Tư Sở.
Khi mua, Cường Phát thường chọn lợn nhỏ để giá rẻ. Nếu lợn sạch, công ty này mua giá 70.000-80.000 đồng/kg, lợn ốm vàng 40.000-60.000 đồng/kg.
Hàng nhập về, Cường Phát bán cho hai công ty chuyên phân phối suất ăn cho nhiều trường học ở Hà Nội, ngoài ra còn có một số đơn vị khác. “Liên quan các trường học và đơn vị nhập lợn của Cường Phát, chúng tôi đang xác minh có móc nối hay không”, trung tá Thắng nói.
Theo cơ quan điều tra, nếu không xét nghiệm sẽ khó phát hiện lợn bệnh. Nhưng tại cơ sở Vạn Phúc, lợn khỏe hay bệnh đều được đóng dấu kiểm soát của cán bộ thú y. Vì thế, khách hàng mua lợn sẽ nhầm tưởng thực phẩm đã được kiểm soát.
Đêm 16, rạng sáng 17/3, Đội 7 chủ công đồng loạt phá án. Tại ô giết mổ của Hiền, trinh sát ghi nhận vừa nhập 68 con lợn của Thanh, trong đó 11 con sống, 17 con đang giết mổ, số còn lại đã bán cho Cường Phát và một khách hàng nhỏ lẻ. Mẫu xét nghiệm xác định, số lợn tang vật của Hiền có 244 kg dương tính với dịch tả lợn Châu Phi.
Công ty Cường Phát sau khi nhập 15 con lợn của Hiền về đã chia nhỏ để chuẩn bị giao cho các công ty cung cấp suất ăn. Trong số này có 167 kg dương tính với dịch tả lợn Châu Phi.
Tại nhà của Thanh ở tỉnh Vĩnh Phúc (cũ), công an ghi nhận có 75 con lợn nhưng 2 con dương tính với dịch tả.
Tổng số hàng bị thu giữ hôm đó 30 tấn. Công an xác định, từ đầu năm 2026 đến nay, nhóm này đã tiêu thụ khoảng 3.600 con lợn bệnh lẫn lợn sạch (tương đương gần 300 tấn) ra thị trường.
Trước những sai phạm, Hiền cùng Thanh, Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Văn Thành (Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát) bị khởi tố về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; cán bộ thú y Vũ Kim Tuấn, 53 tuổi, cán bộ Chi cục chăn nuôi thủy sản và thú y tỉnh Phú Thọ, bị điều tra về tội Giả mạo trong công tác.
Luật riêng của cán bộ thú y
Ngoài hành vi trên, công an xác định còn có sai phạm của loạt cán bộ thú y. Ở khu lò mổ Vạn Phúc, Chi cục chăn nuôi thủy sản và thú y Hà Nội thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường bố trí một “Tổ kiểm soát giết mổ” đặt ngay tại đây.
Nguyễn Phong Nam, 43 tuổi và Nguyễn Thị Phương Lan, 42 tuổi, làm Tổ phố, cùng 23 cán bộ chia thành 3 ca trực, đảm bảo 24/24 đều có người. Trạm trưởng là Lê Ngọc Anh, 52 tuổi, phụ trách chung các vấn đề.
Theo quy định, hàng ngày thương lái vận chuyển lợn đến giao cho các chủ lò mổ phải xuất trình giấy chứng nhận kiểm dịch hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc lợn. Kiểm tra giấy tờ và lâm sàng các con lợn, cán bộ kiểm soát sẽ cho chở vào, nếu xác định đủ điều kiện.
Mổ xong, cán bộ kiểm soát sẽ kiểm tra đầu, phủ tạng, thận, thịt. Nếu không có dấu hiệu bất thường, đảm bảo vệ sinh thú y, cán bộ sẽ “đóng dấu kiểm soát giết mổ” để khách hàng vận chuyển ra thị trường.
Thế nhưng trinh sát xác định, nhóm cán bộ thú y đã “tự đặt ra luật riêng” để thu tiền. Với những con lợn dưới 80 kg, nhóm này mặc định coi là lợn ốm nên yêu cầu lái xe phải nộp thêm tiền mới được chở vào lò mổ. Lái xe dù đã có hợp đồng mua bán hoặc giấy kiểm dịch vẫn phải nộp 100.000 đồng một xe chở lợn sạch. Xe nào chở lợn bệnh, cán bộ thú y sẽ thu 500.000 đến 1 triệu đồng hoặc thậm chí 4-5 triệu đồng.
“Các cán bộ kiểm dịch tại lò mổ đã bỏ qua các khâu kiểm soát. Họ biết rõ là lợn ốm bệnh nhưng vẫn cho vào lò để giết mổ”, cán bộ Đội 7 nói.
Bên trong lò mổ Vạn Phúc, Nam còn yêu cầu một số chủ lò mổ phải nộp 20-30 triệu đồng một tháng, vì Nam “bắt thóp” được các cơ sở này giết mổ lợn bệnh lẫn lợn sạch. Do chi như thế sẽ không có lãi, chủ các lò xin Nam giảm xuống còn 5-10 triệu đồng.
Với nhóm cán bộ thú y này, công an khởi tố Ngọc Anh, Nam, Lan để điều tra tội Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản.
Đằng sau một yêu cầu mang tính hành chính tưởng chừng bình thường là vấn đề cốt lõi: Ranh giới giữa quyền quản lý của chính quyền cơ sở và nguyên tắc độc lập trong hành nghề luật sư.
Xa hơn, đây còn là câu chuyện về vai trò và bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư trong việc bảo vệ quyền công dân, đặc biệt là quyền khiếu nại trong lĩnh vực đất đai phức tạp.
Không thể phủ nhận áp lực thực tế tại địa phương khi triển khai các dự án lớn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Khi quyền lợi kinh tế của người dân bị tác động, việc phát sinh khiếu nại là điều tất yếu.
Tuy nhiên, quyền khiếu nại không phải là "gánh nặng" cần hạn chế, mà là quyền hiến định.
Hiến pháp năm 2013 khẳng định mọi công dân có quyền khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.
Luật Khiếu nại năm 2011 tiếp tục cụ thể hóa khi cho phép công dân khiếu nại lần đầu, lần hai, thậm chí có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền, đồng thời khẳng định quyền được nhờ luật sư hỗ trợ, tư vấn, đại diện tham gia quá trình giải quyết khiếu nại.
Vì vậy, việc người dân gửi đơn nhiều lần, đúng trình tự, không thể bị xem là hành vi cần bị hạn chế.
Ở chiều ngược lại, vai trò của luật sư cũng đã được pháp luật xác định rõ. Luật Luật sư cho phép luật sư tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
Nguyên tắc hành nghề cốt lõi là độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan và tuân theo pháp luật. Điều đó khẳng định luật sư không phải là "tác nhân gây khiếu kiện", mà là người giúp hoạt động khiếu nại và giải quyết khiếu nại diễn ra đúng trình tự, hạn chế sai sót về thủ tục và nội dung.
Trong thực tiễn, bản lĩnh nghề nghiệp của luật sư không chỉ thể hiện ở những vụ án lớn, mà rõ nét nhất trong những vụ việc cụ thể, nơi người dân yếu thế cần được bảo vệ.
Trong các tranh chấp hành chính về đất đai, người dân thường ở vị thế bất lợi về thông tin và hiểu biết pháp luật. Nếu thiếu sự hỗ trợ của luật sư, quyền khiếu nại dễ bị thực hiện sai lệch hoặc bị bỏ dở. Ngược lại, khi có luật sư tham gia, đơn thư thường chặt chẽ hơn, đúng thẩm quyền hơn, hạn chế tình trạng khiếu nại tràn lan, kéo dài.
Do đó, cần nhìn nhận rằng luật sư không làm gia tăng khiếu kiện, mà góp phần đưa hoạt động khiếu nại vào khuôn khổ pháp luật. Một vụ việc có luật sư tham gia thường có cơ hội được giải quyết nhanh và chính xác hơn, bởi các lập luận pháp lý đã được chuẩn bị đầy đủ ngay từ giai đoạn đối thoại. Việc luật sư đồng hành cùng người dân vì thế không chỉ là hoạt động dịch vụ pháp lý, mà còn là một phần của cơ chế bảo vệ công lý.
Ngược lại, nếu luật sư từ chối hỗ trợ người dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại hợp pháp, điều đó không chỉ là thiếu trách nhiệm nghề nghiệp, mà còn đi ngược lại sứ mệnh xã hội của luật sư. Khi người dân cần đến pháp luật mà không được hỗ trợ, nền tảng của nhà nước pháp quyền cũng bị ảnh hưởng.
Tất nhiên, trong trường hợp luật sư có hành vi tư vấn sai pháp luật, kích động khiếu kiện trái quy định hoặc gây mất trật tự xã hội, pháp luật đã có đầy đủ chế tài xử lý. Tùy mức độ vi phạm, luật sư có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự. Việc xử lý này thuộc thẩm quyền của các cơ quan có thẩm quyền và tổ chức luật sư theo quy định pháp luật, bảo đảm tính khách quan và đúng trình tự.
Chính vì vậy, việc "nhắc nhở, chấn chỉnh" luật sư thông qua một văn bản mang tính hành chính cần được cân nhắc thận trọng. Nếu cách diễn đạt hoặc mục đích thực hiện dẫn đến việc gây áp lực hoặc làm suy giảm tính độc lập của luật sư, thì không chỉ vượt quá giới hạn thẩm quyền mà còn ảnh hưởng đến quyền hành nghề hợp pháp của luật sư và quyền tiếp cận công lý của người dân.
Một vấn đề quan trọng khác là cách tiếp cận trong quản lý. Khi số lượng đơn thư tăng cao, giải pháp không thể là "giảm đầu vào" bằng cách gián tiếp hạn chế quyền khiếu nại hoặc vai trò của luật sư.
Cách làm căn cơ phải là nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại từ gốc: bảo đảm tính minh bạch của các quyết định hành chính, tăng cường đối thoại với người dân và giải quyết thỏa đáng ngay từ cơ sở. Khi niềm tin được củng cố, khiếu nại tự nhiên sẽ giảm.
Trong tiến trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, luật sư phải giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp: không né tránh, không thỏa hiệp với những áp lực hành chính không phù hợp và kiên định với sứ mệnh bảo vệ quyền con người, quyền công dân.
Bản lĩnh ấy không nằm ở lời nói mà được thể hiện qua từng vụ việc cụ thể, nơi luật sư lựa chọn đứng về phía pháp luật và công lý.
Nếu luật sư lùi bước, người dân sẽ mất đi một chỗ dựa pháp lý quan trọng và quyền khiếu nại - dù được ghi nhận trên giấy - cũng khó được bảo đảm trong thực tế.
Bởi vậy, điều cần được "chấn chỉnh" không phải là vai trò của luật sư, mà chính là chất lượng quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai và giải quyết khiếu nại, để pháp luật thực sự trở thành công cụ bảo vệ công bằng và quyền lợi hợp pháp của người dân.
Ngày 9/4, TAND Hà Nội xét xử bị cáo Đỗ Tuấn Anh (41 tuổi, cựu Đội phó Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ, Công an quận Cầu Giấy) và cán bộ cùng đơn vị Lê Quang Hưng, 30 tuổi, về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Vụ án liên quan hỏa hoạn trên phố Trung Kính khiến 15 người chết hồi tháng 5/2024.
Tòa dự kiến tuyên án vào chiều nay.
Cáo trạng xác định khu đất rộng 207 m2 thuộc sở hữu của vợ chồng ông Quyết, bà Thảo. Trên diện tích này, chủ nhà xây 50 m2 nhà ở, 100 m2 nhà trọ 3 tầng với 13 phòng khép kín; dành 33 m2 sân cho con trai dựng lán sửa xe máy, xe đạp điện, phần còn lại làm nơi để xe cho người thuê trọ và gia đình.
Quá trình xây dựng, kinh doanh nhà trọ, vợ chồng ông Quyết không có giấy phép xây dựng, không đăng ký kinh doanh cho thuê trọ. Theo Nghị định 136, cơ sở này thuộc diện quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy của Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy, đồng thời phải đáp ứng các điều kiện an toàn về PCCC. Tuy nhiên, chủ nhà không chấp hành.
Khoảng 0h45 ngày 24/5/2024, lửa bùng lên từ khu vực phía trong cổng ra vào khi 23 người đang sinh sống tại đây, gồm 7 thành viên gia đình ông Quyết và 16 khách trọ. Do cổng bị khóa, mọi người không thể thoát ra ngoài. Ông Quyết cùng con dâu và hai cháu nội chạy lên tầng 2 căn nhà chính, được người dân dùng búa tạ đập tường giải cứu. Những người còn lại tử vong, gồm mẹ, vợ, con trai ông Quyết và 12 khách trọ.
Kết luận giám định xác định nguyên nhân cháy do chập mạch trên đường dây điện tại khu vực để xe máy điện, làm bén lửa vào lớp vỏ cách điện rồi lan ra xung quanh.
Cháy nhà 5 tầng ở Hà Nội
Phường nghĩ quận quản lý, quận tưởng phường
Về trách nhiệm của các cá nhân, cơ quan quản lý nhà nước về PCCC trong vụ việc này, cáo trạng xác định bị cáo Hưng được phân công quản lý địa bàn phường Trung Hòa từ tháng 8/2023.
Trong thời gian này, sau nhiều vụ cháy nghiêm trọng, trong đó có vụ cháy chung cư mini ở Khương Hạ, thành phố Hà Nội chỉ đạo rà soát, tổng kiểm tra loại hình nhà trọ trên toàn địa bàn nhằm kịp thời phát hiện vi phạm về PCCC đối với nhà trọ, chung cư mini. Tuy nhiên, theo cáo buộc, quá trình thực hiện nhiệm vụ, Hưng không thực hiện đúng, đầy đủ nhiệm vụ được phân công theo các kế hoạch rà soát, không phát hiện nhà ông Quyết cho thuê trọ và có vi phạm về PCCC.
Tại cơ quan điều tra, Hưng khai "nghĩ nhà này thuộc diện UBND phường Trung Hòa quản lý, không phải lực lượng cảnh sát PCCC nên không kiểm tra".
Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, VKS cho biết trong quá trình thực hiện chỉ thị của thành phố, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ đã tổng rà soát, lập danh sách 861 cơ sở thuộc diện quản lý của UBND phường Trung Hòa. Tuy nhiên, trong danh sách này không có khu trọ của gia đình ông Quyết. UBND phường Trung Hòa vì vậy mặc nhiên cho rằng cơ sở thuộc diện quản lý của Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
VKS cáo buộc Tuấn Anh, khi đó là Đội phó, không chỉ đạo, quản lý, dẫn đến khu trọ của ông Quyết không có đơn vị nào phụ trách. Cơ sở được xác định có nhiều tồn tại, vi phạm về PCCC nhưng không bị phát hiện để kiểm tra, xử lý.
Một số lãnh đạo Công an quận Cầu Giấy giai đoạn này được xác định "do là lãnh đạo, không trực tiếp quản lý từng cơ sở riêng biệt và do thiếu sót trong công tác điều tra cơ bản của các cán bộ cấp dưới" nên không nắm được sự việc. Dù họ không bị xem xét trách nhiệm hình sự, song cơ quan điều tra đã có văn bản đề nghị Công an thành phố Hà Nội xử lý theo quy định của ngành công an.
Ngày 8/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp đang tạm giam 2 đối tượng gồm: Nguyễn Công Tấn (SN 1998) và Nguyễn Minh Dư (SN 2003) để điều tra, làm rõ về tội Tàng trữ, sử dụng, mua bán trái phép chất ma túy và Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.
Theo điều tra, chiều 3/4, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh phối hợp Công an xã Bình Trưng bắt quả tang Tấn và Dư đang tàng trữ, vận chuyển ma túy tại một tuyến đường nông thôn thuộc ấp Tây, xã Bình Trưng. Trong quá trình bắt giữ, Tấn chống đối, làm cho một cán bộ bị thương.
Khám xét người của Tấn, cảnh sát thu giữ một khẩu súng ngắn bắn đạn chì, bên trong hộp tiếp đạn có 10 viên, trong đó một viên đã lên nòng.
Ngoài ra tại hiện trường, lực lượng chức năng còn phát hiện một túi xách, bên trong có 2 gói ni lông chứa ma túy và nhiều viên thuốc lắc cùng các dụng cụ dùng để sử dụng trái phép chất ma túy.
Tiến hành khám xét nơi ở của Tấn, lực lượng làm nhiệm vụ tiếp tục thu giữ 10 túi ni lông bên trong chứa ma túy và thuốc lắc, cùng các dụng cụ dùng để phân chia, sử dụng ma túy, nhiều viên đạn và một số hung khí nguy hiểm.
Theo cơ quan công an, Tấn là đối tượng mới chấp hành xong án phạt tù vào tháng 6/2025 về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Qua xét hỏi, Tấn thừa nhận hành vi vi phạm.
Mở rộng điều tra, lực lượng công an mời làm việc đối tượng Trần Minh Quý (SN 2000). Qua kiểm tra, Quý dương tính với chất ma túy và thừa nhận có liên quan đến vụ việc, Quý là đối tượng quản lý sau cai nghiện tại địa phương.
Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã bàn giao Quý cho Công an xã Bình Trưng để tiếp tục điều tra, làm rõ hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
