Trong vài ngày cuối tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra hàng loạt thông điệp trái chiều liên quan chiến sự Iran trên mạng xã hội và các cuộc trả lời phỏng vấn qua điện thoại. Ông tuyên bố Iran “đã đồng ý mọi thứ”, sau đó lại cảnh báo nếu Tehran không ký thỏa thuận, “toàn bộ đất nước sẽ bị tấn công”.
Sự thay đổi nhanh chóng trong thông điệp của ông Trump gây bối rối, khi thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran sắp hết hạn và tiến trình đàm phán vẫn chưa rõ ràng.
Không lâu sau khi Iran thông báo mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thương mại hôm 17/4, Tổng thống Trump cho biết nước này đã đồng ý đình chỉ vô thời hạn chương trình hạt nhân, làm dấy lên kỳ vọng về khả năng đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột đã kéo dài gần hai tháng.
“Phần lớn các điểm chính đã được hoàn tất. Mọi việc sẽ tiến triển khá nhanh”, ông Trump nói với Bloomberg, đồng thời bác bỏ khả năng Mỹ gỡ phong tỏa với tài sản của Iran, trong khi đây là một yêu cầu then chốt từ phía Tehran.
Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, Tổng thống Mỹ cho biết Iran “đã đồng ý mọi thứ”, bao gồm cả việc hợp tác với Mỹ để xử lý lượng uranium làm giàu.
“Không. Không cần bộ binh”, Tổng thống Trump nói. “Chúng tôi sẽ đến đó và phối hợp với họ để thu hồi, tiếp quản. Mọi việc sẽ được thực hiện cùng nhau, bởi đến lúc đó chúng tôi đã có thỏa thuận, mà đã có thỏa thuận thì không cần giao tranh nữa”.
Iran lập tức bác bỏ những tuyên bố này. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei nhấn mạnh uranium “thiêng liêng như lãnh thổ” và “sẽ không được chuyển đến bất cứ nơi nào”.
“Kịch bản chuyển giao số uranium làm giàu của Iran cho Mỹ chưa bao giờ được nêu ra trong các cuộc đàm phán”, ông Baqaei cho hay, thêm rằng các cuộc đối thoại gần đây tập trung vào giải quyết xung đột, không phải thu hồi kho uranium của Iran.
Những phát biểu trái ngược này làm dấy lên câu hỏi về việc Iran thực sự đã đồng ý những gì, những bình luận của Tổng thống Trump có đang phản ánh đúng thực tế hay không.
Dù vậy, khi trả lời truyền thông tại Phoenix, bang Arizona, tối cùng ngày, ông Trump vẫn tiếp tục tỏ ra lạc quan, nói ông “không nghĩ có quá nhiều bất đồng đáng kể” giữa hai bên.
Ông chủ Nhà Trắng không đề cập nhiều đến chiến sự Iran trong ngày kế tiếp. Tại sự kiện ở Phòng Bầu dục sáng 18/4, khi một phóng viên hỏi về việc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tấn công các tàu qua eo biển Hormuz, ông Trump đã đề nghị toàn bộ truyền thông ra ngoài. Chiều cùng ngày, ông đến câu lạc bộ golf ở bang Virginia.
Sáng 19/4, giọng điệu của Tổng thống Trump đã đảo chiều hoàn toàn. “Nếu Iran không ký thỏa thuận này, cả đất nước sẽ bị thổi bay”, ông cảnh báo.
Ít phút sau, ông tiếp tục đăng trên mạng xã hội rằng “Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận của Washington” và quốc gia Trung Đông “sẽ sụp đổ nhanh chóng”.
Đến ngày 20/4, Tổng thống Trump nói ông “không chịu bất kỳ áp lực nào” về thời gian đạt thỏa thuận, nhưng đồng thời cảnh báo nếu lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, “rất nhiều bom sẽ trút xuống”.
Ngay cả các thông tin mang tính hậu cần cũng bất nhất. Tổng thống Trump và các quan chức trong chính quyền nhiều lần đưa ra thông tin trái ngược về việc Phó tổng thống JD Vance có tham gia đàm phán tại Islamabad, Pakistan hay không.
Sáng 19/4, ông Trump thông báo ông Vance sẽ không tham gia vòng đàm phán mới vì “lo ngại an ninh”. Nhưng cùng lúc đó, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz và Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright xuất hiện trên truyền hình, khẳng định ông Vance sẽ dẫn đầu phái đoàn đến Islamabad.
Sau cùng, Tổng thống Mỹ được cho là không nắm chính xác thông tin. “Tình hình đã có thay đổi”, một quan chức Nhà Trắng nói với CNN khi được hỏi về diễn biến.
Một ngày sau, ông Trump tiếp tục đưa ra cập nhật gây khó hiểu. Ông nói qua điện thoại với phóng viên New York Post rằng ông Vance đang trên máy bay và chuẩn bị hạ cánh xuống Pakistan trong vài giờ tới để đàm phán. Nhưng chỉ một lúc sau, Phó tổng thống Vance lại ngồi trong đoàn xe đến Nhà Trắng.
“Chúng tôi kỳ vọng phái đoàn sẽ sớm lên đường”, quan chức Nhà Trắng lý giải.
Ông Vance dự kiến rời Washington vào ngày 21/4 để đến Pakistan. Vòng đàm phán lần này có thể diễn ra trong ngày 22/4 tại Islamabad, trong khi các nguồn thạo tin lưu ý rằng tình hình vẫn “liên tục thay đổi”.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Baqaei ngày 20/4 nói Tehran chưa có kế hoạch tham gia đàm phán với Washington, nhưng không loại trừ khả năng này. Tổng thống Masoud Pezeshkian nói rằng Iran vẫn duy trì “sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử” đối với chính phủ Mỹ, đồng thời chỉ trích “những tín hiệu mâu thuẫn, không mang tính xây dựng” từ các quan chức Mỹ.
“Một số quan chức Iran không hài lòng khi Tổng thống Mỹ dường như ‘đàm phán qua mạng xã hội’, tạo cảm giác như họ đã chấp thuận những vấn đề mà thực tế chưa đồng ý”, một nguồn thạo tin nói, đồng thời cho biết phía Iran đặc biệt lo ngại việc bị xem là yếu thế.
Tổng thống Trump nói với Bloomberg rằng lệnh ngừng bắn sẽ kết thúc vào “tối 22/4 theo giờ Washington”, giúp các bên có thêm thời gian để thương lượng trước khi ông phải quyết định có thực hiện lời đe dọa tấn công hạ tầng Iran hay không. Ông đồng thời cho biết khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn là “rất thấp”.
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, trưởng phái đoàn của Iran, cáo buộc Mỹ muốn nước này phải đầu hàng, đồng thời khẳng định Tehran đang chuẩn bị “tung ra những quân bài mới trên chiến trường”.
“Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới sức ép đe dọa”, ông Ghalibaf viết trên X ngày 21/4.
Sở Cảnh sát Irvine, quận Cam, ngày 8/4 công bố video trích xuất từ camera gắn trên người, ghi lại vụ bắt tài xế tại một trạm xăng trong thành phố hồi tuần trước.
Theo cảnh sát, người đàn ông không được nêu danh tính đã yêu cầu nhân viên đổ 55 USD xăng miễn phí. Khi bị từ chối, người này quyết định ở lì tại trạm xăng, buộc nhân viên phải gọi cảnh sát.
"Tôi thực sự tin rằng tiền tệ, xét như một phương tiện thanh toán, là không có thực", người đàn ông giải thích với cảnh sát khi ngồi trong xe.
"Được rồi, anh có thể tin vào điều đó, anh bạn, nhưng đây là thực tế. Nếu muốn có xăng, anh phải trả bằng tiền mặt hoặc quẹt thẻ. Nếu anh không làm điều đó, anh phải rời khỏi đây".
Người đàn ông sau đó bị bắt. Các cáo buộc cụ thể đối với người này, cũng như ngày hầu tòa chưa được công bố.
"Các sĩ quan đã phải kiên nhẫn thuyết phục người này rời đi, trong khi vẫn phải đối thoại về quan điểm tiền có thật hay không", Sở Cảnh sát Irvine thông báo trên Facebook. "Thực tế là khi đã áp dụng mọi biện pháp giải thích mà không có kết quả, việc bất tuân lệnh của cảnh sát sẽ dẫn đến những hậu quả hoàn toàn có thật".
Giá xăng tại Mỹ đã lên mức cao nhất trong nhiều năm, sau khi xung đột Iran bùng phát, khiến eo biển Hormuz, được coi là huyết mạch dầu mỏ thế giới, gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Giá xăng trung bình toàn quốc ở Mỹ hiện khoảng 4,14 USD một gallon (khoảng 3,78 lít), tăng gần 1 USD so với đầu tháng 3. Tại một số thành phố lớn ở bang California như Los Angeles, giá xăng lên gần 7 USD một gallon.
Nhiều người tiêu dùng cho rằng họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc cắt giảm các khoản khác để chi thêm tiền đổ xăng, khi thường xuyên phải lái xe đi làm. "Trước đây, tôi chỉ phải trả khoảng 20-25 USD để đổ đầy bình, giờ lên tới 40 USD, thật điên rồ", Alcala, người dân New York, nói.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 7/4 thông báo Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn trong hai tuần, Tehran sẽ cho phép tàu thuyền đi qua Hormuz trong thời gian này với "sự điều phối từ lực lượng vũ trang". Sau thông báo của ông Trump, phiên giao dịch ngày 8/4 có thời điểm chứng kiến giá dầu thô Mỹ giảm gần 19%.
Tuy nhiên, Iran đang đình chỉ cho phép tàu qua Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn vì Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon.
"Mỹ và Israel đã thực hiện các cuộc tấn công vào đảo Kharg. Một số vụ nổ đã được ghi nhận tại đó", hãng tin Mehr của Iran hôm nay cho hay. Theo hãng tin này, các tiêm kích của Mỹ và Israel đã tấn công cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran trên đảo. Hiện chưa có thông tin cụ thể về thương vong hay thiệt hại.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận thông tin nước này không kích mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, song nhấn mạnh ông không nghĩ các cuộc tấn công này đánh dấu sự thay đổi chiến lược, cũng như không thay đổi thời hạn mà Tổng thống Donald Trump đã đặt ra cho Iran. Ông Trump đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự, trong đó có cầu và nhà máy điện, bị tàn phá.
Nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn lời một quan chức Mỹ nói rằng quân đội nước này đã tấn công hơn 50 mục tiêu quân sự trên hòn đảo nằm ngoài khơi bờ biển phía tây của Iran, song không nhắm vào cơ sở dầu mỏ.
Ông Trump tuần trước tuyên bố tất cả mục tiêu quân sự trên đảo Kharg "đã bị phá hủy hoàn toàn".
Giá dầu thô của Mỹ tiếp tục tăng sau thông tin về cuộc tấn công vào cảng xuất khẩu của Iran trên đảo Kharg. Giá dầu WTI dự kiến giao vào tháng 5 tăng 2,1%, lên 114,71 USD/thùng. Giá dầu thô Brent dự kiến giao trong tháng 6 tăng 0,4%, lên 110,22 USD/thùng.
Mỹ từng không kích đảo Kharg ngày 13/3. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khi đó cho biết 90 mục tiêu trên đảo đã bị đánh trúng, gồm "kho chứa thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều địa điểm quân sự khác". Tổng thống Trump sau đó nói rằng Mỹ đã tránh tấn công cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài chỉ 6 km và diện tích 20 km2. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo.
Với nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu năng lượng, Kharg được coi là "huyết mạch dầu mỏ" và mắt xích sống còn của Iran.
Truyền thông Mỹ tháng trước đưa tin Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho chiến dịch trên bộ kéo dài nhiều tuần tại Iran, trong số này có thể bao gồm điều đặc nhiệm và bộ binh tham gia đột kích lên đảo Kharg.
Khoảng 3.500 thủy thủ và lính thủy đánh bộ Mỹ trên tàu USS Tripoli, cùng vận tải cơ, tiêm kích và phương tiện đổ bộ đã tới Trung Đông vào ngày 27/3. Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết việc điều lực lượng lớn đến khu vực không đồng nghĩa ông Trump đã quyết định mở chiến dịch trên bộ nhằm vào Iran.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 29/3 tuyên bố các quân nhân Iran "đang chờ lính Mỹ đổ bộ, sẵn sàng tung đòn hủy diệt đối phương và trừng phạt dứt điểm những đồng minh khu vực của họ".
Mỹ - Israel những ngày qua đã bắt đầu nhắm vào hạ tầng chiến lược và cơ sở năng lượng của Iran. Giới chức Iran ngày 7/4 cho biết ít nhất hai cây cầu, đường ray xe lửa và một tuyến đường cao tốc quan trọng bị hư hại do đòn không kích mới nhất của Mỹ và Israel.
Một số khu vực ở các thành phố Karaj và Fardis gần thủ đô Tehran đã bị mất điện sau khi đường dây truyền tải điện và một trạm biến áp bị phá hủy do không kích.
Quân đội Israel cùng ngày cho biết họ đã hoàn thành đợt tấn công quy mô lớn nhắm vào "các cơ sở hạ tầng" của Iran, song không cung cấp chi tiết về những địa điểm đó.
Trong một tuyên bố được công bố vào tối 13.4, Toàn quyền Tuvalu Tofiga Vaevalu Falani nói rằng tình trạng khẩn cấp sẽ chỉ giới hạn ở Funafuti, hòn đảo chính của quốc gia này, theo AFP.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh sự bất ổn ngày càng gia tăng trong hệ thống sản xuất và phân phối điện, cùng với những rủi ro đối với nguồn cung nhiên liệu, đe dọa đến việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu một cách đáng tin cậy ở Funafuti, theo tuyên bố.
Funafuti là nơi đặt thủ đô của Tuvalu và là nơi sinh sống của khoảng 2/3 trong tổng số 10.000 công dân của quốc gia Thái Bình Dương này.
Ông Falani cho hay Funafuti có vai trò trung tâm trong việc quản lý quốc gia và cung cấp dịch vụ, và cần phải được bảo vệ.
Ông nhấn mạnh việc ban bố tình trạng khẩn cấp sẽ "cho phép chính phủ hành động phối hợp và ngay lập tức để bảo vệ phúc lợi công cộng, đảm bảo tiếp cận công bằng các dịch vụ thiết yếu và duy trì ổn định quốc gia trong giai đoạn rủi ro cao này".
Tuyên bố tình trạng khẩn cấp cho phép chính phủ kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng nhiên liệu và hạn chế đi lại. Ông Falani cho hay tình trạng khẩn cấp sẽ kéo dài ít nhất 2 tuần.
Tuvalu đang nỗ lực chuyển đổi từ sản xuất điện bằng diesel sang 100% năng lượng mặt trời vào năm 2030, nhưng vẫn chi một phần lớn ngân sách hằng năm cho nhiên liệu hóa thạch.
Vào năm 2021, Tuvalu đã chi tương đương 70% GDP cho nhiên liệu hóa thạch, nhưng con số này hiện đã giảm xuống còn khoảng 25%, theo AFP dẫn tài liệu về ngân sách.
