Israel đe dọa tiếp tục hạ sát giới lãnh đạo Iran

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/4 thông báo nước này "mở hoàn toàn" eo biển Hormuz cho tất cả tàu thương mại đi qua, nhằm "hưởng ứng thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày tại Lebanon".

Điều này trái ngược với những tuyên bố cứng rắn mà Iran đưa ra trước đây về việc kiểm soát và phong tỏa eo biển Hormuz. Nước này cũng đã nêu điều kiện tiếp tục kiểm soát việc tiếp cận eo biển ngay cả khi chiến sự kết thúc trong đề xuất đàm phán 10 điểm gửi phía Mỹ.

Quyết định được Iran đưa ra sau 7 tuần chiến sự, trong đó Tehran đã hứng chịu nhiều tổn thất trước các cuộc tấn công dữ dội của Mỹ và Israel và gần đây nhất là lệnh phong tỏa cảng biển mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt.

Mỹ và Israel tuyên bố đã tấn công ít nhất 17.000 mục tiêu ở Iran trước khi ngừng bắn, gồm các nhà máy, hạ tầng đường sắt, đường bộ, cảng biển, cùng các tòa nhà chính phủ và cơ sở quân sự.

Truyền thông nhà nước Iran ước tính chi phí để tái thiết hậu xung đột lên tới 270 tỷ USD, dù các nhà phân tích cho rằng còn quá sớm để đưa ra con số chính xác về những tổn thất mà Tehran phải gánh chịu. Những thiệt hại vật chất này chất thêm gánh nặng lên nền kinh tế Iran, vốn đã rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng và làm bùng phát các cuộc biểu tình khắp đất nước trước khi xung đột bùng phát.

Mặc dù việc kiểm soát eo biển Hormuz và khả năng tấn công các mục tiêu khắp vùng Vịnh trong thời gian chiến sự mang lại cho Iran lợi thế khi đàm phán với Mỹ, quy mô tái thiết lớn lại khiến khả năng duy trì lập trường cứng rắn của họ bị hạn chế, theo Burcu Ozcelik, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI).

Máy bay Israel đã tập kích 8 nhà máy hóa dầu của Iran, gồm cả trung tâm Bandar Imam nằm ở tỉnh Khuzestan, phía tây nam đất nước. Hai nhà máy sản xuất thép chính của Iran cũng bị hư hại. Hóa dầu và thép vốn mang về hàng tỷ USD doanh thu hàng năm cho quốc gia này.

"Các cuộc tấn công đó không phải ngẫu nhiên. Họ đã nhắm vào những lĩnh vực kinh tế vốn giúp Iran thu về ngoại tệ", Kevan Harris, chuyên gia về kinh tế Iran tại Đại học California, nói.

Sau những cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng hóa dầu, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố "chúng tôi đã phá hủy một cách có hệ thống cỗ máy kiếm tiền của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)".

Iran ngày 15/4 thông báo lệnh cấm xuất khẩu tất cả sản phẩm hóa dầu, động thái dường như nhằm đảm bảo tiêu dùng và nguồn dự trữ trong nước, theo Henna Moussavi, nhà bình luận của WSJ.

Israel cũng đã không kích Công ty Nghiên cứu & Kỹ thuật Tofigh Daru, một trong những hãng dược lớn nhất Iran chuyên sản xuất thuốc gây mê và thuốc điều trị ung thư. Tiêm kích nước này còn tấn công trung tâm xử lý khí đốt Asaluyeh, nguồn cung năng lượng chính của Iran, khiến các nhà máy ở đây phải đóng cửa.

Việc ném bom các cơ sở sản xuất giữa lúc kinh tế suy thoái sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thất nghiệp ở Iran. Hadi Kahalzadeh, nhà kinh tế học và từng làm việc trong Tổ chức An ninh Xã hội của Iran, ước tính 12 triệu việc làm ở nước này đang bị đe dọa.

"Các đợt không kích của Mỹ và Israel đã giáng đòn trực diện vào những ngành then chốt, vốn là nền tảng chính tạo việc làm và duy trì sản xuất của nền kinh tế", Kahalzadeh nhận định.

Nỗi đau từ lệnh phong tỏa cảng biển

Lệnh phong tỏa cảng biển Iran của Mỹ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 13/4 đã "hoàn toàn chặn đứng" hoạt động giao thương bằng đường biển của Iran, Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố. Hàng loạt tàu dầu, tàu hàng đã phải quay đầu về cảng Iran khi đối mặt với vòng phong tỏa của Mỹ.

Điều này đồng nghĩa hoạt động xuất khẩu dầu thô, vốn mang lại 80% nguồn thu cho Iran, bị tê liệt. Trong một tháng trước khi Mỹ áp lệnh phong tỏa, Iran xuất khẩu ít nhất 55 triệu thùng dầu, thu về gần 5 tỷ USD, theo ước tính của công ty dữ liệu thương mại Kpler.

Theo ước tính của Miad Maleki, nhà phân tích của Quỹ Phòng vệ Dân chủ tại Mỹ, Iran có thể tổn thất khoảng 435 triệu USD mỗi ngày vì lệnh phong tỏa, trong đó có 276 triệu USD xuất khẩu và chủ yếu là dầu thô, sản phẩm hóa dầu.

Khi không thể xuất khẩu, các kho dự trữ dầu của Iran sẽ đầy trong vòng 2-3 tuần, buộc nước này phải đóng giếng khai thác, theo công ty phân tích và nghiên cứu Vortexa tại Anh. Các mỏ dầu bị đóng đột ngột sẽ không thể nhanh chóng mở lại và khó khôi phục sản lượng trong tương lai.

Priyanka Shankar, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng cuộc phong tỏa của Mỹ còn tác động đến toàn bộ hoạt động thương mại của Iran và gây tổn hại cho nền kinh tế nước này. Các chuyến hàng cập cảng bị chặn sẽ khiến tình trạng khan hiếm hàng hóa trong nước ngày càng trầm trọng, tạo ra nỗi đau kinh tế ngày càng lớn.

"Nội bộ Iran nhiều khả năng đang lo ngại về nguy cơ thảm họa kinh tế cận kề nếu Washington không nới lỏng trừng phạt để mang lại cơ hội phục hồi kinh tế", Ozcelik cho hay. "Nếu nền kinh tế không thể phục hồi, chính quyền Iran có thể đối mặt với áp lực lớn hơn trong nước".

Vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan gần đây đã kết thúc trong bế tắc. Tuy nhiên, cả hai bên đều để ngỏ khả năng thỏa hiệp, bao gồm cả vấn đề cốt lõi như chương trình làm giàu uranium của Tehran. Hai bên có thể nối lại đàm phán trong những ngày tới.

Trong thời gian xung đột, Iran đã phóng hàng nghìn tên lửa và máy bay không người lái vào các nước vùng Vịnh và Israel. Nhiều cuộc tập kích trong đó đã đánh trúng các cơ sở năng lượng, sân bay và khách sạn. Tuy nhiên, mức độ thiệt hại ở các nước đó khó có thể so sánh với những gì mà Iran đã hứng chịu.

"Tôi nhận thấy quy mô thiệt hại hiện tại tồi tệ hơn nhiều so với chiến tranh Iran - Iraq", Kaveh Ehsani, phó giáo sư nghiên cứu quốc tế tại Đại học DePaul ở Chicago, nhận xét.

Trong cuộc xung đột năm 1980-1988 đó, khoảng một triệu người Iran và Iraq đã thiệt mạng, nhưng giao tranh khi đó chỉ diễn ra chủ yếu ở khu vực gần biên giới. Trong xung đột hiện tại với Mỹ và Israel, khoảng 20.000 quả bom, tên lửa đã rơi xuống Iran, trong đó nhiều quả tấn công mục tiêu ở thủ đô Tehran và các khu vực đô thị.

Việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran sẽ siết chặt thêm nguồn ngân sách của nước này. Sara Vakhshouri, người sáng lập kiêm chủ tịch công ty tư vấn SVB Energy International, cho hay mức độ thiệt hại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ siết chặt tới mức nào và được duy trì trong bao lâu.

Tổng thống Mỹ đã hoan nghênh động thái mở cửa Hormuz của Iran, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa các cảng Iran vẫn còn hiệu lực cho đến khi thỏa thuận hai nước "hoàn thành 100%". Ông còn nói rằng Iran đã đồng ý sẽ "không bao giờ đóng cửa eo biển Hormuz nữa".

Vấn đề về lệnh phong tỏa cảng biển nhạy cảm đến mức Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngay sau đó đe dọa nước này sẽ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz nếu chiến dịch phong tỏa các cảng vẫn diễn ra.

Sune Engel Rasmussen, nhà phân tích của WSJ, cho rằng những tổn thất mà Iran gánh chịu qua cuộc xung đột hiện tại và nhu cầu tái thiết, phục hồi nền kinh tế có thể trở thành áp lực khiến họ phải cân nhắc khả năng thỏa hiệp trong thời gian tới.

Tin Gốc: Vnexpress

Tờ Bangkok Post ngày 9.4 đưa tin Không quân Hoàng gia Thái Lan (RTAF) vừa bác bỏ những lo ngại trong nước sau khi nhiều máy bay quân sự Mỹ sử dụng Sân bay quốc tế Krabi tại tỉnh Krabi phía nam Thái Lan.

Nhấn mạnh mối quan hệ an ninh giữa Thái Lan và Mỹ, RTAF cho biết các chuyến bay này là thường lệ và không liên quan đến cuộc xung đột ở Trung Đông hay khả năng Mỹ lập căn cứ quân sự.

Lời giải thích được đưa ra sau khi người dân bày tỏ nghi ngờ về nhiều vụ cất cánh và hạ cánh của máy bay Mỹ, bao gồm máy bay vận tải C-130, máy bay MV-22 Osprey và trực thăng H-60 Seahawk, diễn ra hằng ngày, cả ngày lẫn đêm.

Một số người suy đoán rằng Mỹ đang khảo sát các địa điểm tiềm năng để xây dựng một căn cứ quân sự trên bờ biển Andaman của Thái Lan hoặc thiết lập một địa điểm nghỉ ngơi cho binh lính trở về từ các chiến dịch ở Trung Đông.

Ông Chakkrit Thammavichai, phát ngôn viên RTAF, cho biết hoạt động này không có gì bất thường và chỉ thu hút sự chú ý vì đây là lần đầu tiên các máy bay này sử dụng sân bay Krabi.

Các hoạt động tương tự trước đây đã diễn ra tại sân bay U-Tapao và Phuket. Ông Chakkrit cho biết RTAF đã đưa ra lời giải thích chính thức về việc này.

Theo ông, các chuyến bay này là một phần của các hoạt động quân sự của Mỹ liên quan việc luân chuyển quân và sơ tán y tế, bao gồm việc chuyển những người cần điều trị từ các tàu trên biển đến các bệnh viện trên đất liền.

Ông khẳng định các nhiệm vụ này nằm trong sự hợp tác an ninh lâu dài giữa Thái Lan và Mỹ, không liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.

Người phát ngôn cho biết tất cả các đề nghị đều tuân theo quy trình, bao gồm việc cấp phép ngoại giao thông qua các kênh thích hợp, mà không có bất kỳ điều khoản đặc biệt nào.

Sân bay Krabi được các quan chức Mỹ lựa chọn lần này do tình trạng quá tải tại các sân bay khác thường được sử dụng cho các hoạt động tương tự.

"Việc hạ cánh của máy bay nước ngoài tại Thái Lan đều phải thông qua quy trình của Bộ Ngoại giao trong mọi trường hợp, được xem xét cẩn thận về tính phù hợp. Không vi phạm bất kỳ quy định hoặc thỏa thuận nào. Mọi việc đều được thực hiện theo đúng thủ tục", ông Chakkrit cho biết.

Trong thông cáo chính thức, RTAF nhắc lại rằng việc cho phép máy bay quân sự Mỹ hoạt động tại đây được thực hiện với các điều kiện tương tự áp dụng cho tất cả các quốc gia. RTAF cho biết các hoạt động này không liên quan đến các xung đột khu vực và sẽ không dẫn đến việc Thái Lan can thiệp vào bất kỳ tranh chấp nào.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/vi-sao-thai-lan-de-nhieu-may-bay-quan-su-my-su-dung-san-bay-18526040908423321.htm

Giới chức Mỹ hôm qua (5.4) thông báo lực lượng đặc nhiệm đã thực hiện cuộc giải cứu một sĩ quan nước này bị mắc kẹt trong lãnh thổ Iran sau khi Iran bắn hạ chiến đấu cơ F-15E của Mỹ hôm 3.4. Sĩ quan này, chuyên về hệ thống vũ khí, là một trong hai thành viên phi hành đoàn của chiếc F-15E bị bắn hạ, theo Đài CBS. Người còn lại đã được giải cứu hôm 3.4.

"Trong vài giờ qua, quân đội Mỹ đã thực hiện một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ", Tổng thống Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social, nhấn mạnh đây là lần đầu tiên trong lịch sử quân sự, hai phi công Mỹ được giải cứu một cách riêng biệt, sâu trong lãnh thổ đối thủ. Chủ nhân Nhà Trắng cho biết thêm sĩ quan được giải cứu đã bị thương, nhưng sẽ sớm hồi phục.

Về chiến dịch giải cứu, ông Trump cho hay: "Theo chỉ thị của tôi, quân đội Mỹ đã điều hàng chục máy bay, trang bị những vũ khí mạnh mẽ nhất thế giới, để giải cứu anh ấy". Hai quan chức Mỹ xác nhận với CBS rằng lực lượng đặc nhiệm đã giải cứu thành viên phi hành đoàn mất tích trong một chiến dịch phức tạp, với sự tham gia của hàng chục binh sĩ, cùng hàng chục chiến đấu cơ và trực thăng. Họ cho biết thêm chiến dịch quân sự đầy cam go này đã sử dụng bom và hỏa lực để ngăn quân đội Iran tiếp cận nơi người sĩ quan được cho là đang ẩn náu.

Khi lực lượng Mỹ tiến gần đến vị trí của phi công, một cuộc đấu súng với quân đội Iran đã nổ ra, theo 2 quan chức Mỹ. Trong khi đó, 2 máy bay vận tải được giao nhiệm vụ chở đội cứu hộ đã không thể cất cánh từ một căn cứ hẻo lánh ở Iran. Những chiếc máy bay này sau đó đã bị phá hủy để tránh lọt vào tay Iran và lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã lên 3 máy bay khác được điều đến để đón họ. Nhiệm vụ đã hoàn thành ngay trước nửa đêm, và tất cả lực lượng Mỹ đã ra khỏi không phận Iran.

Ngoài ra, một quan chức cấp cao Mỹ cho CBS hay Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) đã tham gia sâu vào nhiệm vụ giải cứu. Trước khi xác định vị trí của phi công, CIA đã phát động một chiến dịch đánh lừa, lan truyền thông tin bên trong Iran rằng lực lượng Mỹ đã tìm thấy và đang di chuyển người này khỏi Iran. Trong lúc chiến dịch đánh lừa đang diễn ra, CIA đã theo dõi hành tung viên sĩ quan trong một khe núi và chia sẻ vị trí chính xác của người này với Lầu Năm Góc cũng như Nhà Trắng, trước khi Tổng thống Trump ra lệnh tiến hành chiến dịch giải cứu khẩn cấp.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran hôm qua khẳng định đã phá hủy một số máy bay Mỹ tham gia nhiệm vụ tìm kiếm, giải cứu nói trên, theo Hãng tin Tasnim. Ngoài ra, một phát ngôn viên quân đội Iran tuyên bố những máy bay bị bắn rơi bao gồm một máy bay vận tải quân sự C-130 và 2 trực thăng Black Hawk.

Trước đó, giới chức Iran kêu gọi người dân giúp tìm kiếm và treo thưởng cho việc cung cấp thông tin dẫn tới bắt sống phi công Mỹ. Nếu Iran bắt được phi công Mỹ, cuộc khủng hoảng con tin sau đó có thể sẽ làm thay đổi nhận thức của công chúng Mỹ về cuộc xung đột, đẩy Washington vào thế khó. Khi đó, bài toán ngoại giao của cuộc chiến sẽ thay đổi chỉ sau một đêm, theo giới quan sát.

"Viễn cảnh một quân nhân Mỹ có thể còn sống và đang phải lẩn trốn bên trong lãnh thổ Iran đã đẩy Washington vào thế khó trong cuộc xung đột vốn nhận được ít ủng hộ từ công chúng và chưa thấy dấu hiệu kết thúc sớm", theo nhà phân tích Phil Stewart của Reuters. Tuy nhiên, chiến dịch giải cứu thành công, ngăn chặn việc Iran bắt được viên sĩ quan, đã giúp Washington tránh được "con bài mặc cả" của Tehran.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/chien-dich-tao-bao-cua-my-o-iran-185260405222242677.htm