Mục Lục
ToggleTin Gốc: https://vnexpress.net/vung-vinh-co-the-lo-them-diem-yeu-khi-chien-su-iran-leo-thang-5057437.html
Đây là lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo, con người trở về từ hành trình bay quanh Mặt trăng trong sứ mệnh Artemis II.
Khi hoàng hôn buông xuống bờ biển San Diego (bang California, Mỹ) tối 10-4, hàng triệu người trên khắp thế giới nín thở dõi theo một quầng lửa đỏ rực vạch ngang bầu trời Thái Bình Dương. Bên trong quầng lửa đó là bốn phi hành gia vừa đi xa hơn bất kỳ ai trong lịch sử loài người. Hơn 3 triệu người theo dõi trực tiếp hành trình của họ trên kênh YouTube của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), theo báo Straits Times.
Hành trình trở về của Integrity bắt đầu bằng một quyết định táo bạo: thay vì dùng động cơ đẩy, tàu Orion tận dụng chính lực hấp dẫn của Mặt trăng và Trái đất để kéo mình trở lại theo quỹ đạo "free-return" - một kỹ thuật mà các kỹ sư NASA đã tính toán đến từng mét một. Khi tàu chạm đến tầng khí quyển trên cao, cách mặt đất khoảng 120km, mọi thứ diễn ra với tốc độ chóng mặt.
Theo Đài CBS, Integrity lao vào khí quyển ở vận tốc 24.000 dặm/giờ, tức là đủ nhanh để bay từ Los Angeles đến New York trong vòng sáu phút.
Theo Hãng tin AP, phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen đã lao vào khí quyển ở tốc độ Mach 33, tức lớn gấp 33 lần tốc độ âm thanh.
CBS News cho biết nhiệt độ bề mặt tấm chắn nhiệt tăng vọt gần 2.800°C, tương đương khoảng một nửa nhiệt độ bề mặt Mặt trời mà chúng ta nhìn thấy từ Trái đất.
Nhưng thử thách lớn nhất không phải là nhiệt độ, mà là sáu phút im lặng. Khi lớp plasma đỏ rực bao phủ toàn bộ thân tàu, mọi liên lạc giữa Integrity và trung tâm điều hành NASA bị cắt đứt hoàn toàn.
Theo AP, căng thẳng trong phòng điều hành Mission Control dâng cao khi tàu bị nhấn chìm trong plasma đỏ rực và bước vào vùng mù liên lạc theo kế hoạch. Hàng nghìn dặm cách đó, gia đình các phi hành gia tập trung trong phòng quan sát tại Trung tâm Điều khiển nhiệm vụ - nơi mọi người vỡ òa ăn mừng khi tàu thoát khỏi vùng mù, và lại òa reo lên một lần nữa khi nó hạ cánh an toàn xuống mặt nước.
Tấm chắn nhiệt của Integrity mang trên mình một lịch sử không mấy dễ chịu. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, tấm chắn làm từ vật liệu Avcoat đã bị bong tróc bất thường. Hơn 100 vị trí xuất hiện vết nứt và mảng vỡ thay vì tan chảy đều như thiết kế, theo CBS News.
Sau gần hai năm điều tra, nguyên nhân được xác định là do vật liệu Avcoat thiếu độ thấm khí trong giai đoạn cụ thể của quá trình tái nhập, khiến khí tích tụ và phá vỡ lớp bảo vệ từ bên trong. Để giải quyết vấn đề này mà không trì hoãn sứ mệnh thêm 18 tháng, NASA đã điều chỉnh quỹ đạo tái nhập cho Artemis II, chọn đường xuống dốc hơn và trực tiếp hơn, nhằm duy trì nhiệt độ đủ cao liên tục để lớp Avcoat "thở" được suốt quá trình, theo CBS News.
Quyết định đó đã được kiểm chứng. Khi liên lạc được khôi phục, hệ thống 11 chiếc dù của Integrity triển khai tuần tự hoàn hảo: hai dù dẫn hướng bung ra ở độ cao 7.100m để ổn định và giảm tốc, trước khi ba dù chính mở ra ở 1.645m, kéo vận tốc tàu xuống còn khoảng 200 feet/giây để tiếp nước an toàn, theo trang Engadget. Lúc 20h7 (giờ miền Đông nước Mỹ) ngày 10-4, Integrity chạm mặt nước Thái Bình Dương.
Khi bốn thành viên phi hành đoàn lần lượt được đưa ra khỏi tàu, đặt lên bè bơm hơi rồi được trực thăng Hải quân Mỹ đưa đến tàu đổ bộ USS John P. Murtha, họ mang theo không chỉ bộ đồ bay màu cam và nụ cười mệt mỏi, mà còn là những ký ức trực tiếp từ vùng tối của Mặt trăng.
Theo AP, sứ mệnh Artemis II đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách xa nhất mà con người từng đạt được khi phi hành đoàn chạm mốc 406.771 km tính từ Trái đất, vượt qua kỷ lục cũ 399.117km do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970. Nhưng con số đó, dù ấn tượng, vẫn chưa phải điều đáng nhớ nhất của hành trình.
Đáng nhớ hơn là khoảnh khắc phi hành đoàn bay qua vùng tối Mặt trăng - phía mà từ Trái đất không bao giờ nhìn thấy được - và trở thành những người đầu tiên trong lịch sử trực tiếp quan sát nó bằng mắt thường.
Báo Guardian dẫn lời bà Christina Koch, một trong bốn phi hành gia, chia sẻ cảm xúc khi tàu tiếp cận gần nhất bề mặt Mặt trăng ở độ cao 4.067 dặm: "Tôi chỉ có một cảm giác choáng ngợp khi nhìn vào Mặt trăng. Mặt trăng thực sự là một thiên thể độc nhất vô nhị trong vũ trụ".
Cũng trong chặng bay lịch sử đó, phi hành đoàn bất ngờ chứng kiến nhật thực toàn phần - hiện tượng mà phi công Victor Glover mô tả là "choáng ngợp toàn bộ chúng tôi", theo AP.
Artemis II còn là sứ mệnh của những cái "đầu tiên" mang tính lịch sử. Theo báo Straits Times, ông Victor Glover là người Mỹ gốc Phi đầu tiên, bà Christina Koch là phụ nữ đầu tiên và ông Jeremy Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt trăng.
Thực tế, hành trình của họ không hoàn toàn suôn sẻ. Theo AP, cả hệ thống nước uống lẫn nhiên liệu đẩy đều gặp sự cố van, và nhà vệ sinh trên tàu liên tục trục trặc, buộc phi hành đoàn phải dùng túi thu gom nước tiểu tạm thời.
Theo AP, sau thành công của sứ mệnh Artemis II, NASA dự kiến chương trình Artemis III triển khai năm 2027 sẽ thử nghiệm khả năng ghép nối tàu Orion với các tàu đổ bộ thương mại đang được SpaceX và Blue Origin phát triển trên quỹ đạo Trái đất.
Tiếp đó, Artemis IV vào năm 2028 sẽ đưa hai phi hành gia đổ bộ xuống vùng cực Nam của Mặt trăng - lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972. Mục tiêu này đặt ra trong bối cảnh Trung Quốc đang nhắm đến mốc đổ bộ có người vào năm 2030, theo báo Straits Times.
Vượt lên trên cuộc cạnh tranh địa chính trị đó, chỉ huy Reid Wiseman đã chọn kết thúc sứ mệnh bằng những lời giản dị nhất. Ông chia sẻ: "Điều chúng tôi thực sự mong mỏi trong tâm hồn là có thể, dù chỉ một khoảnh khắc, khiến cả thế giới dừng lại và nhớ rằng đây là một hành tinh tuyệt vời và một nơi rất đặc biệt trong vũ trụ của chúng ta, và chúng ta nên trân trọng những gì mình được ban tặng".
Giám đốc NASA Jared Isaacman, phát biểu từ boong tàu USS John P. Murtha khi chờ đón phi hành đoàn, đã nói thay cho cả nhân loại: "Đây không phải là một lần trong đời. Đây chỉ là sự khởi đầu".
Thế Giới
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sắp thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc
Ngày 9-4, Bộ Ngoại giao Việt Nam phát thông cáo cho biết nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc từ ngày 14 đến 17-4.
Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc diễn ra sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được Quốc hội tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước. Hôm 7-4, Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh coi trọng cao độ sự phát triển của quan hệ hai nước. Ông sẵn sàng cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục duy trì trao đổi chiến lược, định hướng xây dựng "Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược" tiến lên phía trước. Qua đó không ngừng làm lớn mạnh sự nghiệp xã hội chủ nghĩa của mỗi nước, mang lại nhiều lợi ích hơn cho nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp vào hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt - Trung thời gian qua tổng thể duy trì đà phát triển tích cực và đạt nhiều kết quả quan trọng.
Năm 2025, trong bối cảnh kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Trung (18-1-1950 - 18-1-2025), trao đổi chiến lược cấp cao được tăng cường, các chuyến thăm giữa các đồng chí lãnh đạo chủ chốt với tần suất chưa từng có.
Từ đầu năm 2026 đến nay, hai bên tiếp tục trao đổi, tiếp xúc cấp cao với nhiều hình thức linh hoạt. lãnh đạo chủ chốt hai nước trao đổi điện mừng nhân dịp kỷ niệm 76 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao.
Năm 2025, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới theo tiêu chí quốc gia.
Kim ngạch thương mại Việt - Trung đạt 256,4 tỉ USD, tăng 24,8%. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch thương mại Việt - Trung 66,7 tỉ USD.
Về đầu tư, năm 2025, Trung Quốc đứng thứ 2 về tổng số vốn đăng ký với 5,96 tỉ USD, tăng 33,4%. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc đứng thứ 3 về tổng vốn đăng ký với 807,46 triệu USD.
Về du lịch, năm 2025, Việt Nam đón 5,28 triệu lượt khách Trung Quốc, tăng 41,3%, chiếm 25% tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam, đứng đầu về tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam.
"Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này "không còn hải quân và cũng không còn không quân", hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái "đã bị xóa sổ".
Tổng thống Mỹ nói "mối đe dọa duy nhất còn lại" của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. "Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển", ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ "một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz" mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công "trong vòng 30 phút" nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày "loạt đề xuất và lằn ranh đỏ" cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Thanh Danh (Theo CNN, Reuters, AFP)
Tin Gốc: https://vnexpress.net/tong-thong-trump-thong-bao-my-dang-don-dep-eo-bien-hormuz-5061300.html