“Chúng tôi đã bắt đầu quá trình dọn dẹp eo biển Hormuz như một món quà cho các nước trên khắp thế giới, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp và nhiều nước khác. Thật khó tin, họ không có đủ can đảm hay quyết tâm tự làm điều này”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social ngày 11/4.
Tổng thống Mỹ không nêu cụ thể quá trình dọn dẹp bao gồm những hoạt động gì, nhưng dường như ám chỉ đến hoạt động rà phá thủy lôi. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ chưa công bố động thái quân sự nào trên eo biển Hormuz.
Ông Trump cho rằng Iran đã chịu tổn thất nặng nề trong xung đột, cho rằng nước này “không còn hải quân và cũng không còn không quân”, hệ thống phòng không và radar bị phá hủy, trong khi các cơ sở sản xuất cũng như kho tên lửa, máy bay không người lái “đã bị xóa sổ”.
Tổng thống Mỹ nói “mối đe dọa duy nhất còn lại” của Iran với tàu dầu đi qua Hormuz là thủy lôi. “Tiện thể, toàn bộ 28 tàu rải thủy lôi của họ đều đang nằm dưới đáy biển”, ông Trump thông báo.
Ông Trump đăng thông điệp vài giờ sau khi nhà báo Barak Ravid của trang Axios dẫn nguồn thạo tin tiết lộ “một số tàu hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz” mà không có sự phối hợp với Iran. Đây được cho là lần đầu tiên hoạt động như vậy diễn ra kể từ khi xung đột bùng phát.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết quân đội nước này đã cảnh báo một tàu quân sự Mỹ về khả năng bị tấn công “trong vòng 30 phút” nếu đi qua eo biển Hormuz, khiến phương tiện này phải quay đầu, rút khỏi vùng biển.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Việc mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa các bên, dù số lượng tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trong lúc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tại Islamabad, Pakistan, với mục tiêu chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 40 ngày qua đang làm rung chuyển cả Trung Đông và dẫn đến nhiều hệ lụy kinh tế toàn cầu.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết phía Tehran đã trình bày “loạt đề xuất và lằn ranh đỏ” cho đàm phán hòa bình, đề cập các vấn đề eo biển Hormuz, bồi thường chiến tranh, giải phóng tài sản Iran bị đóng băng và một lệnh ngừng bắn trên toàn khu vực Trung Đông. Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí.
Ngày 16-4 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump bày tỏ hy vọng lực lượng Hezbollah “sẽ hành xử tốt và đúng mực” trong thời gian ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon.
“Đây sẽ là một khoảnh khắc TUYỆT VỜI cho họ nếu họ làm vậy. Không còn giết chóc nữa. Cuối cùng phải có HÒA BÌNH!”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social.
Trước đó cùng ngày 16-4, Tổng thống Trump thông báo Israel và Lebanon đã đồng ý đạt lệnh ngừng bắn sau nhiều ngày xung đột.
"Hai nhà lãnh đạo này đã nhất trí rằng để đạt được hòa bình giữa hai nước, họ sẽ chính thức bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày vào lúc 5h chiều giờ miền Đông (khoảng 5h sáng 17-4 giờ Việt Nam)", ông Trump viết trên mạng xã hội, nhưng không đề cập đến lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Thông báo trên được đưa ra sau khi ông Trump điện đàm với Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo ghi nhận của Hãng tin AFP, tiếng súng đã vang lên tại vùng ngoại ô phía nam Beirut (Lebanon) sau khi lệnh ngừng bắn với Israel chính thức có hiệu lực.
Bên cạnh đó, truyền thông nhà nước Lebanon NNA cũng đưa tin về tiếng súng dữ dội nổ ra trùng với thời điểm bắt đầu thỏa thuận đình chiến kéo dài 10 ngày.
Theo đó, pháo binh của Israel vẫn tiếp tục pháo kích các thị trấn Khiam và Dibbine ở miền nam Lebanon.
Vào ngày 16-4, Bộ Ngoại giao Iran hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, đồng thời nói rằng đây là một phần của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Iran và Mỹ.
“Iran hoan nghênh việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và lưu ý rằng việc chấm dứt chiến sự tại Lebanon là một phần trong thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ, do Pakistan làm trung gian”, Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei.
Phía Israel cho biết Thủ tướng Netanyahu đã chấp thuận đề xuất ngừng bắn, tuy nhiên quân đội nước này vẫn duy trì vị trí tại miền Nam Lebanon và có thể hành động nếu phát hiện mối đe dọa. Ông Netanyahu cho biết việc chấp thuận ngừng bắn được thực hiện theo đề nghị của Tổng thống Trump.
Thủ tướng Netanyahu cũng đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp nội các an ninh để thảo luận về thỏa thuận, trong bối cảnh một số bộ trưởng Israel bày tỏ thái độ không hài lòng khi chưa được tham vấn trước.
Sau tuyên bố của ông Trump, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã hoan nghênh lệnh ngừng bắn, đồng thời hy vọng thỏa thuận này sẽ trở thành nền tảng cho sự ổn định lâu dài tại Trung Đông.
“Tôi kêu gọi tất cả các bên tôn trọng đầy đủ lệnh ngừng bắn và tuân thủ luật pháp quốc tế trong mọi thời điểm”, ông Guterres viết trên mạng xã hội X.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen gọi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon là "một sự nhẹ nhõm", đồng thời khẳng định châu Âu sẽ tiếp tục kêu gọi tôn trọng đầy đủ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Lebanon.
Trong khu vực, Bộ Ngoại giao Qatar đã hoan nghênh “việc công bố lệnh ngừng bắn tại Lebanon và coi đây là bước đi ban đầu hướng tới việc hạ nhiệt căng thẳng”, theo Al Jazeera.
Ngoài ra, Qatar đánh giá cao những nỗ lực trung gian của Tổng thống Donald Trump trong việc thúc đẩy lệnh ngừng bắn.
Bộ Ngoại giao Jordan hoan nghênh tuyên bố ngừng bắn của ông Trump, đồng thời ca ngợi Tổng thống Lebanon Joseph Aoun cùng các quan chức khác đã tham gia đàm phán.
Bên cạnh đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) cũng hoan nghênh lệnh ngừng bắn, và bày tỏ hy vọng diễn biến này sẽ là bước tiến tích cực trong việc tạo dựng môi trường thuận lợi cho ổn định khu vực.
Phát biểu trong cuộc họp báo tại Budapest, Hungary hôm nay, Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói rằng Washington có "những công cụ" mà cho đến nay họ vẫn chưa quyết định sử dụng. "Tổng thống có thể quyết định sử dụng và ông sẽ làm như vậy nếu phía Iran không thay đổi cách hành xử", ông Vance nói.
Phát biểu này, cùng bài đăng trên mạng xã hội Truth Social của Tổng thống Donald Trump rằng "một nền văn minh sẽ bị diệt vong trong tối nay" làm dấy lên suy đoán ông Vance đang ám chỉ khả năng Mỹ sử dụng vũ khí hạt nhân với Iran. Một tài khoản có liên hệ với cựu phó tổng thống Kamala Harris nêu ra suy đoán tương tự.
"Phó tổng thống hoàn toàn không hàm ý điều đó. Các người thật là ngốc hết thuốc chữa", tài khoản Rapid Response của Nhà Trắng sau đó đăng trên X.
Khi được hỏi liệu ông Trump có sẵn sàng sử dụng vũ khí hạt nhân hay không, cũng như về thông tin cho rằng Iran đã cắt đứt đàm phán, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói rằng chính quyền Iran có thời hạn đến 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) để nắm bắt tình hình và đạt được thỏa thuận với Mỹ.
"Chỉ Tổng thống mới biết tình hình đang như thế nào và ông sẽ làm gì", bà Leavitt cho hay.
Trong lời cảnh báo gần nhất, ông Trump vẫn để ngỏ khả năng đạt được thỏa thuận vào phút chót.
Tại cuộc họp báo ở Budapest, Phó tổng thống Vance cũng cho biết sẽ có "rất nhiều cuộc đàm phán" trước thời hạn Tổng thống Trump đặt ra và ông hy vọng đạt được giải pháp tích cực.
Eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu, gần như bị tê liệt hoàn toàn sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Giới chức Iran đã bác bỏ tối hậu thư của ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa". Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố nếu Washington đi quá giới hạn, nước này sẽ tung đòn trả đũa vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và đồng minh mất đi nguồn dầu khí của khu vực.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 13/4 cho biết Nga đã nhiều lần đề xuất tiếp nhận lượng uranium đã làm giàu của Iran, trong trường hợp Tehran - Washington đạt được thỏa thuận về chương trình hạt nhân Iran và cần bên thứ ba đứng ra cất giữ, theo RIA Novosti.
"Đề xuất này đã được Tổng thống Vladimir Putin đề cập trong những tiếp xúc với cả Mỹ và những quốc gia Trung Đông. Chúng tôi vẫn để ngỏ phương án này, dù chưa ghi nhận động thái nào từ các bên", ông Peskov nói.
Ông Peskov bày tỏ lo ngại việc Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận trong cuộc đàm phán cuối tuần qua cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài, thêm rằng Nga sẵn sàng hỗ trợ các nỗ lực hạ nhiệt xung đột.
Iran được cho là đang sở hữu khoảng 400 kg uranium được làm giàu đến tỷ lệ 60%, gần đạt cấp độ vũ khí là 90%. Số uranium này là một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán giữa Tehran và Washington, đồng thời là mối quan ngại lớn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, trong những năm qua nhiều lần đề nghị tiếp nhận lượng uranium này như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và góp phần giảm căng thẳng.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
NYTimes dẫn các nguồn thạo tin cho biết trong các cuộc đàm phán tại Islamabad, Mỹ đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án 5 năm. Hai bên cũng chưa thống nhất về việc có đưa uranium ra khỏi Iran hay không.
Trong xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025, Mỹ và Israel đã tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, tuyên bố phá hủy năng lực làm giàu uranium của nước này. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ 400 kg uranium đã làm giàu của Iran đang ở đâu.
