UAV Nga nhắm mục tiêu ‘radar mắt thần’ của tổ hợp IRIS-T Ukraine

"Nếu mọi người muốn biết sự thật, toàn bộ mọi thứ bắt đầu từ Greenland. Chúng tôi muốn có Greenland, nhưng họ không muốn giao hòn đảo đó cho chúng tôi. Thế là tôi nói 'tạm biệt'", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 6/4.

Đảo Greenland là lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, quốc gia thành viên NATO. Ông Trump từ lâu đã bày tỏ tham vọng sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ, động thái vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ liên minh.

Lãnh đạo Mỹ tiếp tục công kích NATO "chỉ là con hổ giấy", nhấn mạnh Tổng thống Nga Vladimir Putin "không e ngại" liên minh này. Ông cũng lặp lại chỉ trích các đồng minh NATO vì không hỗ trợ Mỹ trong xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.

"Chúng tôi đã tìm đến NATO. Tôi không yêu cầu quá quyết liệt, chỉ nói rằng 'nếu các ngài muốn giúp thì thật tốt', nhưng họ nói 'không, không, chúng tôi sẽ không hỗ trợ'", Tổng thống Trump nói, song không nêu rõ đó là câu trả lời từ ai.

Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích các đối tác truyền thống ngoài NATO như Hàn Quốc, Nhật Bản và Australia vì không giúp Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Ông ca ngợi những quốc gia vùng Vịnh như Arab Saudi, Kuwait, Bahrain, Qatar và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất vì đã ủng hộ Mỹ.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte dự kiến tới Washington trong tuần này và sẽ hội đàm với Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Chuyến thăm diễn ra giữa thời điểm căng thẳng giữa Mỹ và NATO liên tục gia tăng trong thời gian qua, khi Tổng thống Mỹ liên tục chỉ trích bằng những lời lẽ nặng nề và dọa rút Mỹ khỏi liên minh.

Hôm 20/3, ông Trump cho rằng NATO "hèn nhát" khi không muốn giúp Mỹ mở lại eo biển Hormuz và tuyên bố Washington "sẽ ghi nhớ" việc này. Các đồng minh của Mỹ trong NATO trước đó tỏ ra miễn cưỡng trong việc hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch mà Iran đã gần như đã phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2.

Đến ngày 1/4, lãnh đạo Mỹ nói NATO "chỉ là hổ giấy". Ngoài không tham gia hỗ trợ Washington để mở lại eo biển Hormuz, một số quốc gia thành viên NATO như Pháp, Italy và Tây Ban Nha còn cấm máy bay quân sự Mỹ sử dụng không phận và căn cứ của họ để tấn công Iran.

Huyền Lê (Theo AFP)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/ong-trump-noi-greenland-la-ly-do-my-muon-roi-nato-5059306.html

Giữa thập niên 1990, Chiến tranh Bosnia bước vào thời kỳ căng thẳng nhất. Đây là cuộc xung đột nổ ra sau khi Nam Tư tan rã, với sự đối đầu giữa các cộng đồng sắc tộc tại Bosnia và Herzegovina, khiến đất nước này bị chia cắt và chìm trong bạo lực kéo dài. Phương Tây ban đầu can thiệp thông qua lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Chiến sự sau đó leo thang, NATO bắt đầu áp đặt vùng cấm bay trên không phận Bosnia nhằm ngăn các bên sử dụng máy bay quân sự.

Tuy nhiên, vùng cấm bay không đồng nghĩa kiểm soát hoàn toàn bầu trời. Lực lượng Serb ở Bosnia vẫn duy trì hệ thống radar và tên lửa phòng không từ mặt đất, đủ khả năng phát hiện và bắn hạ máy bay bay qua khu vực. Vì vậy, các chuyến tuần tra của NATO vẫn hoạt động trong môi trường rủi ro cao.

Ngày 2/6/1995, đại úy Scott O'Grady, phi công F-16 của Không quân Mỹ, đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra trên không phận Bosnia thì tiêm kích trúng tên lửa đất đối không. Máy bay nhanh chóng bị phá hủy, buộc anh phải kích hoạt ghế phóng để thoát hiểm.

Anh bung dù và tiếp đất trong khu vực rừng núi do lực lượng Serb kiểm soát, nơi nguy cơ bị phát hiện và bắt giữ luôn thường trực.

6 ngày sinh tồn trong im lặng

Sau khi O'Grady chạm đất, những gì anh có là một bản đồ dành cho vùng tây bắc Bosnia có ảnh các loài thực vật ăn được, radio PRC-112 nặng gần 800 gr, bộ dụng cụ sinh tồn gắn dưới ghế chiếc F-16, gồm túi sơ cứu, vài quả pháo sáng, một súng ngắn 9 mm, pin.

Trong suốt gần một tuần, O'Grady áp dụng kỹ năng sinh tồn được huấn luyện. Ban ngày, nam phi công nằm im trong bụi rậm hoặc dưới tán cây, tránh mọi chuyển động có thể bị phát hiện. Ban đêm, anh di chuyển thận trọng để tìm nơi trú ẩn mới.

O'Grady phải ăn côn trùng, cây dại và tận dụng khẩu phần khẩn cấp mang theo. Khi nước dự trữ cạn, anh hứng nước mưa từ lá cây để duy trì sự sống. Anh không sử dụng radio trong nhiều ngày vì lo ngại bị phát hiện.

"Sử dụng thiết bị liên lạc có thể đồng nghĩa với việc tự lộ vị trí", một quan chức quân sự Mỹ cho biết.

Trong thời gian đó, lực lượng Serb liên tục rà soát khu vực. Có thời điểm, trực thăng tìm kiếm bay rất thấp, đến mức O'Grady có thể nhìn thấy rõ phi hành đoàn. Đến ngày thứ 6, khi thể lực suy giảm và nguy cơ bị phát hiện gia tăng, O'Grady quyết định bật radio trong thời gian ngắn.

"Đây là Basher-52. Tôi còn sống và cần trợ giúp", anh nói qua radio 2h08 CET ngày 8/6/1995, sử dụng mật danh cá nhân.

Thông tin này được phi cơ tuần tra của NATO thu thập, lập tức kích hoạt một chuỗi quyết định khẩn cấp. Các chỉ huy nhận định rằng cơ hội cứu hộ có thể biến mất nhanh chóng nếu chậm trễ. O'Grady đang ở sâu trong vùng kiểm soát của đối phương, và việc kéo dài thời gian chỉ làm tăng rủi ro.

Chiến dịch 5 giờ

7 phút sau khi thu được tín hiệu, chiến đấu cơ AC-130 mật danh Ghost 45 xác nhận người cầu cứu là O'Grady. Các sĩ quan trên một máy bay cảnh báo sớm (AWACS) báo tin về sở chỉ huy rằng O'Grady vẫn ổn, nhưng thêm rằng "cậu ấy thực sự cần được giải cứu trong đêm nay và tín hiệu radio ngày càng yếu".

Thông tin về O'Grady được chuyển tới Đô đốc Leighton Smith tại Anh, chỉ huy lực lượng NATO ở miền nam châu Âu.

"Basher-52 vừa liên lạc", một quan chức thuật lại nội dung tin nhắn. "Đô đốc Smith bật dậy, dồn toàn bộ tập trung vào tình huống". Các phương án hành động nhanh chóng được cân nhắc. Lệnh TRAP (triển khai chiến dịch thu hồi máy bay hoặc nhân sự) được ban hành.

Tại Washington lúc này là khoảng 21h30 ngày 7/6/1995. Cố vấn an ninh quốc gia Anthony Lake báo tin cho tổng thống Bill Clinton.

Kế hoạch được xây dựng theo mô hình nhiều lớp. Trực thăng đưa lực lượng đổ bộ vào điểm tiếp cận. Tiêm kích và trực thăng tấn công yểm trợ trên không, sẵn sàng phản ứng nếu bị tấn công. Máy bay tác chiến điện tử gây nhiễu radar nhằm giảm khả năng phát hiện.

Lực lượng đặc nhiệm được huy động từ tàu tấn công đổ bộ USS Kearsarge, đang hoạt động ngoài khơi biển Adriatic. Đây là căn cứ gần nhất có đủ trực thăng và lính thủy đánh bộ để thực hiện nhiệm vụ.

Khoảng 40 lính thủy đánh bộ trên tàu Kearsarge lập tức chuẩn bị cho đợt triển khai lúc rạng sáng vào khu vực sâu gần 100 km trong đất liền. Mục tiêu của chiến dịch rất rõ ràng: tiếp cận nhanh, cứu phi công và rút lui trước khi đối phương kịp phản ứng mạnh.

Các lính thủy đánh bộ lên hai trực thăng CH-53E Super Stallion. Hộ tống các trực thăng Stallion là hai trực thăng tấn công AH-1W SuperCobra cùng cặp tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng AV-8B Harrier. Đội bay này còn được yểm trợ bởi các biên đội trực thăng và tiêm kích dự bị cùng loại. Toàn bộ "hạm đội trên không" gồm khoảng 40 phi cơ, được điều phối từ một máy bay AWACS.

"Chúng tôi đã huy động toàn bộ hỏa lực cần thiết", ông Smith nói.

6h07 ngày 8/6/1995, các máy bay gây nhiễu EA-6B và EF-111 được thiết kế cho tác chiến điện tử bắt đầu chế áp mạnh hệ thống radar và liên lạc trong khu vực, nhằm làm tê liệt khả năng theo dõi của lực lượng Serb. 6 phút sau, một máy bay báo đã bắt được liên lạc với O'Grady.

Ở bên kia biên giới, trong khu vực Croatia do người Serb kiểm soát, một hệ thống radar bắt đầu theo dõi hoạt động trên không phận Bosnia. Trạm radar tại Knin, mật danh Giraffe, được kích hoạt lúc 6h21, cho thấy nếu ban đầu lực lượng Serb còn bất ngờ, thì lúc này họ không còn "mù thông tin" nữa.

Khoảng 6h35, lực lượng Mỹ tiếp cận khu vực thu được tín hiệu từ O'Grady. Các phi công phát hiện một vệt khói màu vàng bốc lên từ tán cây gần một bãi đất đá. O'Grady đã bắn pháo hiệu.

Chiếc CH-53E đầu tiên, do thiếu tá William Tarbutton điều khiển, tránh những cọc hàng rào gỗ có dây thép gai và hạ cánh. Khoảng 20 lính thủy đánh bộ nhanh chóng lao ra, thiết lập vành đai an ninh.

Chiếc CH-53E thứ hai, do đại tá Martin Berndt chỉ huy, vô tình đáp xuống một đoạn hàng rào, buộc phi công phải đưa máy bay lên rồi hạ xuống lại. Phía trên, hai trực thăng tấn công AH-1W lơ lửng yểm trợ, sẵn sàng khai hỏa. Cao hơn nữa, hai tiêm kích AV-8B sẵn sàng cung cấp hỏa lực mạnh hơn nếu cần.

Berndt nhìn qua buồng lái và bất ngờ thấy một người chạy về phía trực thăng, tay cầm súng ngắn vào lúc 6h44. Sương mù khá dày, nên ban đầu Berndt chưa thể biết đó là ai.

"Nhưng tôi nhanh chóng nhận ra chỉ có thể là anh ấy", Berndt nhớ lại.

Cửa bên của trực thăng vừa mở được khoảng ba giây thì O'Grady lao thẳng vào khoang. Anh trao khẩu súng cho phi hành đoàn, nhanh chóng khoác áo và đội mũ bảo hiểm bay.

"Thậm chí không ai trong chúng tôi phải rời khỏi trực thăng", Berndt nói thêm.

Ngay sau đó, trực thăng cất cánh. O'Grady được phủ chăn, nhanh chóng ăn khẩu phần khẩn cấp. 0h49 ngày 8/6/1995 tại Washington (6h49 CET), ngay khi trực thăng CH-35E cất cánh, tổng thống Clinton nhận cuộc gọi báo tin từ cố vấn an ninh quốc gia Lake.

"Đã cứu được cậu ấy", Lake nói.

"Tuyệt vời! Đây là một chàng trai phi thường", ông Clinton đáp lại.

Chiến dịch thu hồi, xét về mặt kỹ thuật, diễn ra gần như hoàn hảo trong giai đoạn tiếp cận. Thách thức lớn nhất đến trong giai đoạn rút lui.

Khi đội hình trực thăng rời khỏi khu vực, họ đối mặt với hỏa lực từ mặt đất, bao gồm súng máy và tên lửa vác vai. Một số viên đạn trúng vào thân và cánh quạt trực thăng, nhưng không gây thiệt hại nghiêm trọng.

Lúc 6h58, một sĩ quan trên máy bay gây nhiễu EA-6B đã đề xuất phá hủy trạm radar tại Knin. Tuy nhiên, đề xuất bị bác bỏ do lo ngại leo thang xung đột, bởi khi đó lực lượng Serb đang giữ một số binh sĩ Liên Hợp Quốc làm con tin.

7h07, một trong hai trực thăng cho biết họ bị nhắm bắn bằng tên lửa vác vai nhưng không trúng. Đội hình rút lui an toàn và đưa O'Grady trở lại tàu Kearsarge ngoài khơi.

O'Grady được mọi người chào đón khi trở về Mỹ. Phi công này còn đến thăm Nhà Trắng, được tổng thống Clinton gọi là "một anh hùng nước Mỹ".

Tin Gốc: Vnexpress

Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.

Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.

Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.

Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.

Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.

Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.

Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.

Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.

Cuộc khảo sát của những 'lần đầu tiên'

Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.

Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.

Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.

Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.

Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.

Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).

Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là "không thể đụng tới", xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.

Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.

Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.

Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.

Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.

Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.

Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.

Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.

Như Tâm (Theo CNN, Al Jazeera, Reuters)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/cach-an-do-kiem-dem-dan-so-hon-1-4-ty-nguoi-5060670.html