“Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa và ngăn chặn tất cả tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên trên mạng xã hội hôm nay.
Lãnh đạo Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ hoàn toàn mở cửa với tất cả tàu thuyền vào thời điểm nào đó. Ông chỉ trích Iran hứa mở cửa lại eo biển Hormuz nhưng lại “cố tình” không thực hiện.
“Họ tuyên bố đã rải thủy lôi dù toàn bộ hải quân, cũng như hầu hết phương tiện triển khai thủy lôi của họ, đã bị phá hủy hoàn toàn. Có thể họ đã làm vậy hoặc không, nhưng chủ tàu nào muốn mạo hiểm chứ? Họ nên bắt đầu quá trình mở lại tuyến đường thủy quốc tế này một cách nhanh chóng như đã hứa”, ông viết.
Tổng thống Trump cảnh báo rằng hải quân Mỹ sẽ truy tìm và chặn bắt mọi tàu hàng trả phí đi lại cho Iran, cũng như bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. “Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt”, ông tuyên bố.
Lãnh đạo Mỹ tiết lộ “các nước khác” cũng sẽ tham gia phong tỏa eo biển Hormuz, song không nêu tên quốc gia cụ thể. Ông cũng tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ xử lý nốt “những gì ít ỏi còn sót lại của Iran” nếu cần thiết. “Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu’, ông cho hay.
Về cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan, ông Trump nhận định cuộc đối thoại đã “diễn ra tốt đẹp” khi hai bên đạt được đồng thuận trong phần lớn vấn đề, nhưng cáo buộc Iran không nhất trí với “nội dung thật sự quan trọng duy nhất là hạt nhân”.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Quân đội Mỹ gần như không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
Kể từ khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran bùng phát ở Trung Đông vào ngày 28-2, eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng - gần như bị phong tỏa, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng nghiêm trọng cho toàn cầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 21-4, Cao ủy về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Kaja Kallas, cho biết các nước EU đã nhất trí mở rộng trừng phạt đối với Iran, bao gồm cả những bên liên quan đến việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Bà Kallas cũng cho biết đã đề nghị các bộ trưởng ngoại giao EU tăng cường sứ mệnh hải quân của khối này tại Trung Đông - lực lượng hiện đang bảo vệ tàu thuyền khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Biển Đỏ.
Trong khi đó, Iran đã kêu gọi Liên hợp quốc lên án việc Mỹ bắt giữ tàu chở hàng Touska của nước này ở biển Oman.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên hợp quốc, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravanicoi cho biết Tehran coi hành vi của Mỹ là "cướp biển" và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa an ninh các tuyến hàng hải quan trọng.
Ông cũng tuyên bố "hành vi bất hợp pháp này cấu thành vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8-4-2026 và đủ điều kiện là một hành động gây hấn" theo Hiến chương Liên hợp quốc. Iran cũng yêu cầu thả ngay con tàu này.
Mỹ cho biết con tàu thuộc diện bị trừng phạt và nó đã bị bắt giữ sau khi không tuân thủ yêu cầu dừng di chuyển.
"Thủy thủ đoàn Iran từ chối lắng nghe, vì vậy tàu hải quân của chúng ta đã chặn họ ngay lập tức bằng cách bắn thủng phòng máy", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 19-4.
Ngày 22-4, Tổng thống Trump thông báo ông đã gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ để chờ đề xuất từ Iran, chỉ vài giờ trước khi lệnh kéo dài 2 tuần này kết thúc. Song ông nhấn mạnh Washington tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Tehran.
Lệnh phong tỏa này được xem là "nút thắt" khi hai bên tính toán tổ chức đàm phán vòng thứ hai ở Islamabad, Pakistan, sau thất bại của vòng đầu tiên.
Sau tuyên bố của ông Trump, phía Mỹ xác nhận Tổng thống JD Vance đã hủy chuyến đi đến Pakistan để đàm phán. Hiện chưa rõ vòng đàm phán này có diễn ra hay không.
Israel đánh giá rằng Iran vẫn còn hơn 1.000 tên lửa có khả năng vươn tới lãnh thổ nước này, trong khi kho vũ khí của Hezbollah tại Li Băng bao gồm tới khoảng 10.000 rocket tầm ngắn, theo các báo cáo quân sự được truyền thông Israel dẫn lại vào cuối tuần qua.
Trong một cuộc phỏng vấn với Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã đưa ra con số về lượng tên lửa đạn đạo mà Iran đang sở hữu. Điều này được xem là sự thay đổi so với trước đây khi Tel Aviv từ chối công bố ước tính về kho vũ khí của Tehran. Con số 8.000-10.000 rocket trong tay Hezbollah được Đài Phát thanh Quân đội Israel đưa tin.
Xét theo tốc độ sử dụng hiện tại của Iran và đồng minh Hezbollah, sau hơn 5 tuần giao tranh, các ước tính này cho thấy xung đột có thể còn kéo dài thêm nhiều tháng, dù Israel và Mỹ khẳng định các mục tiêu cốt lõi của họ đang đạt được. Iran và Hezbollah không bình luận về quy mô kho vũ khí của mình, và cũng chưa có dấu hiệu xuống thang căng thẳng.
“Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Thành thật mà nói, tôi phải nói rằng nó sẽ không bao giờ về 0", trung tá tình báo không quân Israel giấu tên nói về khả năng Iran tiếp tục phóng tên lửa.
Trước chiến sự, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể tấn công Israel, theo 2 quan chức cấp cao Israel nói với Bloomberg trong điều kiện ẩn danh. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được khai hoả về phía Israel và một số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Viên sĩ quan cho biết Tehran đang bắn tên lửa từ hàng chục hầm phóng đặt trong các khu vực núi xa xôi, khiến việc tấn công phủ đầu trở nên rất khó khăn. “Tôi không chắc chúng tôi còn có thể làm được nhiều hơn nữa” để ngăn chặn các loạt bắn, ông nói thêm.
Song song đó, Israel đang tiến hành chiến dịch tại Li Băng nhằm vào Hezbollah, lực lượng đồng minh của Tehran, sau khi nhóm này mở lại mặt trận bằng các loạt rocket vượt biên giới chỉ 2 ngày sau khi chiến sự với Iran bùng nổ. Mỗi ngày có khoảng 200-250 rocket được phóng, phần lớn nhắm vào lực lượng Israel tiến vào miền Nam Li Băng.
Các rocket bay tới miền Bắc Israel đã buộc hàng chục nghìn dân thường phải trú ẩn gần như liên tục trong hầm tránh bom. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các thành phố miền Trung, dù với tần suất thấp hơn, do các đợt tấn công bằng tên lửa từ Iran.
IDF cho biết họ đang tinh chỉnh công nghệ phát hiện để giúp người dân trong tầm bắn của rocket Hezbollah có thêm thời gian để tìm nơi trú ẩn.
Tuy nhiên, ước tính của phía Israel chưa bao gồm Houthi, một nhóm đồng minh khác của Iran ở khu vực. Houthi có kho hỏa lực mạnh mẽ và vẫn còn một lá bài khác chưa sử dụng, đó chính là eo biển Bab el-Mandeb ở lối vào biển Đỏ. Đây là một tuyến hàng hải huyết mạch khác và nếu chiến sự trở nên phức tạp, việc Houthi phong tỏa tuyến này có thể sẽ gây thêm áp lực lên Mỹ và Israel trong cuộc chiến bất đối xứng với Iran.
Theo AFP
Theo Hãng tin Reuters, ngày 5-4, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov, tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng tăng cường phối hợp với Nga tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhằm góp phần hạ nhiệt tình hình Trung Đông.
Trong cuộc trao đổi, ông Vương Nghị nhấn mạnh giải pháp căn bản cho vấn đề tự do hàng hải tại eo biển Hormuz là đạt được lệnh ngừng bắn càng sớm càng tốt, đồng thời kêu gọi giải quyết các điểm nóng quốc tế thông qua đối thoại và đàm phán thay vì đối đầu quân sự.
Cuộc điện đàm diễn ra trước thềm phiên bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an dự kiến diễn ra vào tuần tới, liên quan đến dự thảo nghị quyết do Bahrain đề xuất nhằm bảo vệ hoạt động vận tải thương mại trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an, Trung Quốc cho rằng Bắc Kinh và Matxcơva cần "duy trì cách tiếp cận khách quan, cân bằng, đồng thời tìm kiếm sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế".
Về phía Nga, Bộ Ngoại giao nước này cho biết hai bên đã thảo luận các biện pháp nhằm sớm đạt được lệnh ngừng bắn và khởi động tiến trình đối thoại giữa Mỹ và Iran, đồng thời bày tỏ sự đồng thuận cao với Bắc Kinh trên nhiều vấn đề, trong đó có tình hình liên quan đến Tehran.
Tuy nhiên, Viện Kinh tế và Khoa học chính trị London (LSE) dẫn nhận định của nhà nghiên cứu Maria Papageorgiou cho biết phản ứng thực tế của cả hai nước về cơ bản vẫn chủ yếu là các tuyên bố ngoại giao.
Cách tiếp cận này phù hợp với chiến lược thận trọng của Trung Quốc - ưu tiên bảo toàn uy tín, đồng thời thể hiện tinh thần có trách nhiệm và không hiếu chiến.
Nga cũng không có bất kỳ hành động quân sự cụ thể nào liên quan đến xung đột ở Trung Đông. Nhiều chuyên gia cho rằng ngay cả khi muốn can thiệp, khả năng hành động của Matxcơva cũng bị hạn chế bởi cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine.
Do đó, giới phân tích nhận định hai nước đang thực hiện chiến lược "chờ đợi có tính toán" - không đưa ra giải pháp quân sự cụ thể, nhưng cũng không để Iran cô lập hoàn toàn về ngoại giao.
Nói cách khác, cả Matxcơva lẫn Bắc Kinh đều không sẵn sàng leo thang để bảo vệ Iran, mà đang dựa vào kịch bản chờ đợi Mỹ "tự bị quá tải".
Nhà nghiên cứu chính sách cấp cao Michelle Grisé thuộc tổ chức RAND nhận định dù quan hệ đối tác các bên đã được tăng cường đáng kể, cuộc xung đột hiện tại là minh chứng rõ ràng cho thấy mối quan hệ nào cũng có những giới hạn nhất định.
