Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5.4 đã viết trên nền tảng Truth Social: “Thứ ba (ngày 7.4) sẽ là ngày nhà máy điện và ngày cầu, tất cả gói gọn trong một ngày, ở Iran. Sẽ không có gì sánh bằng. Mở cửa eo biển, kẻ thù điên rồ, nếu không các ngươi sẽ sống trong địa ngục. Cứ chờ xem. Vinh quang thuộc về Allah”.
Những phát ngôn này ngay lập tức vấp phải chỉ trích từ nhiều chính trị gia Mỹ. Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna cho rằng trong khi ông Trump “chửi bới và đe dọa phạm tội ác trong xung đột”, chính quyền Mỹ lại không bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Iran – những người vẫn phải đối mặt với các cuộc tấn công. Trả lời chương trình Meet the Press của Đài NBC ngày 5.4, ông Khanna kêu gọi chấm dứt xung đột ngay lập tức, đồng thời thúc đẩy một lệnh ngừng bắn giữa Iran, Israel và Mỹ thông qua đàm phán.
Cùng quan điểm, thượng nghị sĩ Tim Kaine, thành viên Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, kêu gọi Tổng thống Trump “giảm bớt những lời lẽ gay gắt”. Ông Kaine cho rằng cách phát ngôn gần đây của ông chủ Nhà Trắng là “đáng xấu hổ và thiếu chín chắn”, đồng thời có thể làm gia tăng nguy cơ đối với lực lượng Mỹ trên thực địa.
Trong khi đó, lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho rằng lời lẽ của Trump giống như của “một kẻ điên mất trí”. “Ông ta (ông Trump) đang đe dọa phạm tội ác chiến tranh và gây thù chuốc oán với các đồng minh. Đó là bản chất của ông ta, nhưng đó không phải là bản chất của chúng ta. Đất nước Mỹ xứng đáng có một nền văn minh tốt đẹp hơn nhiều”, theo The Guardian dẫn lời ông Schumer.
Trong khi đó, thượng nghị sĩ độc lập Bernie Sanders gọi tuyên bố này là “nguy hiểm và mất cân bằng”, còn thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Murphy cho rằng tình hình đã “hoàn toàn vượt ngoài tầm kiểm soát”.
Đáng chú ý, bà Marjorie Taylor Greene – một cựu nghị sĩ Cộng hòa từng ủng hộ ông Trump – cũng lên tiếng chỉ trích. Bà cho rằng việc eo biển Hormuz bị đóng cửa là hệ quả của cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động, đồng thời cáo buộc các lập luận về chương trình hạt nhân Iran đã bị “thổi phồng” trong nhiều năm. Bà Greene trước đó đã công khai rạn nứt với ông Trump khi phản đối các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi tháng 6.2025, cho rằng điều này đi ngược cam kết “Nước Mỹ trên hết”.
Những tranh cãi này diễn ra ngay sau một chiến dịch giải cứu căng thẳng nhằm đưa 2 phi công Mỹ ra khỏi Iran. Tổng thống Trump mô tả đây là “một phép màu Phục sinh”, nhấn mạnh quy mô và mức độ phức tạp của chiến dịch khi diễn ra trong “một vùng lãnh thổ thù địch khắc nghiệt”.
Tuy nhiên, bất chấp việc Nhà Trắng coi đây là một thành công quân sự, các diễn biến mới nhất cho thấy Iran vẫn duy trì được năng lực phản công đáng kể sau hơn 5 tuần giao tranh. Điều này làm dấy lên nghi vấn về hiệu quả thực tế của chiến dịch quân sự mà Mỹ đang theo đuổi.
Hạ nghị sĩ Jake Auchincloss, cựu binh thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định Iran đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu – với ý nghĩa quan trọng hơn cả chương trình hạt nhân. “Xét về tổng thể, cuộc chiến này là một thất bại về mặt chiến lược”, ông nói trên Fox News.
Trước đó, Mỹ đã tiến hành không kích cây cầu lớn nối Tehran với Karaj, khiến ít nhất 8 người thiệt mạng và 95 người bị thương. Tổng thống Trump sau đó đăng tải video về vụ tấn công và tiếp tục cảnh báo sẽ mở rộng danh sách mục tiêu sang các cơ sở hạ tầng trọng yếu khác của Iran.
Gần đây, ông Trump thường xuyên đe dọa Iran nhằm mục đích mở lại eo biển Hormuz. Là một trong những tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới, eo biển này đã bị Iran phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến sự với Iran vào cuối tháng 2, khiến giá dầu trên toàn thế giới tăng cao.
Ông Mehdi Tabatabaei, phó phụ trách truyền thông tại Văn phòng Tổng thống Iran, ngày 5.4 cho biết Tehran sẽ chỉ mở cửa eo biển sau khi nhận được tiền bồi thường thiệt hại xung đột, được thanh toán thông qua một “chế độ pháp lý mới” dựa trên phí quá cảnh.
Tính đến nay, xung đột đã khiến hơn 3.500 người thiệt mạng trên toàn khu vực. Hơn 4 triệu người tại Iran và Lebanon buộc phải rời bỏ nhà cửa, tạo ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất khu vực trong những năm gần đây.
Cyprus, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU), ngày 22.4 thông báo rằng đại sứ của các nước thành viên đã đồng ý khởi động quy trình để chính thức thông qua gói vay cho Ukraine và cấm vận Nga, theo tờ The Guardian. Lễ ký quyết định chính thức dự kiến diễn ra vào chiều 23.4.
Gói vay trị giá đến 90 tỉ euro này thực tế đã được EU đồng ý vào tháng 12.2025 nhưng Thủ tướng Hungary Viktor Orban với sự ủng hộ của Slovakia đã bất ngờ "quay xe", phủ quyết tại phiên họp vào tháng 3 do mâu thuẫn với Ukraine về đường ống dẫn dầu Druzhba.
Đường ống dẫn dầu từ Nga sang hai nước châu Âu này, có công suất 1,2 - 1,4 triệu thùng mỗi ngày, là nguồn cung quan trọng cho Hungary và Slovakia. Ukraine nói rằng đường ống bị hư hại nặng do chiến sự và đang được sửa chữa gấp rút.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nên đã phủ quyết gói vay của EU, nguồn tiền cực kỳ cần thiết cho chính quyền Kyiv. Gói vay dự kiến sẽ bù đắp cho 2/3 nhu cầu tài chính của Ukraine trong năm 2026 và 2027. Ukraine sẽ không phải trả lãi và chỉ trả tiền gốc khi nào Nga bồi thường thiệt hại do chiến sự gây ra. Hiện tại, ước tính 210 tỉ euro tài sản ngân hàng trung ương Nga đang bị đóng băng tại EU.
Công ty dầu mỏ MOL của Hungary chiều 22.4 cho biết đơn vị điều hành đường ống phía Ukraine đã thông báo rằng dầu thô từ đường ống Druzhba đang chảy từ Belarus sang và dự kiến đến Hungary và Slovakia "sớm nhất vào ngày mai".
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh việc EU cho Ukraine vay 90 tỉ euro, cho rằng việc hỗ trợ Kyiv và gây sức ép lên Moscow là điều cần thiết để chấm dứt chiến sự.
Nút thắt được tháo gỡ sau khi ông Orban bị đối thủ chính trị Peter Magyar vượt qua trong cuộc bầu cử hôm 12.4. Ông Magyar được cho là thận trọng hơn trong mối quan hệ với Nga, chỉ trích việc ông Orban duy trì quan hệ gần gũi quá mức, đặc biệt là về năng lượng, với Moscow.
Kèm theo gói vay, EU cũng nhất trí về gói cấm vận thứ 20 lên Nga, trong đó có những giới hạn về hàng hải và năng lượng, các biện pháp về tài chính, thương mại và công nghiệp.
Tốc độ trên đồng nghĩa chỉ mất khoảng 6 phút để di chuyển từ Los Angeles tới New York, theo Đài CBS News đưa tin về chuyến trở về của phi hành đoàn Artemis 2.
Chỉ trong vài giây, nhiệt độ trên toàn bộ tấm chắn nhiệt đường kính khoảng 5 m sẽ tăng vọt lên khoảng 2.760 độ C.
Bốn nhà du hành vũ trụ trên tàu, gồm ba người Mỹ là chỉ huy Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia người Canada Jeremy Hansen, hoàn toàn phải dựa vào tấm chắn nhiệt để bảo vệ họ vượt qua giai đoạn nhiệt độ tăng đến cực đại trước khi có thể đáp xuống Thái Bình Dương ngoài khơi California nhờ hệ thống dù.
"Chúng tôi rất tự tin vào hệ thống, vào tấm chắn nhiệt, dù và các hệ thống thu hồi tàu", CBS News dẫn lời Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết. Ông nói thêm rằng vào ngày 10.4 (giờ Mỹ), phi hành đoàn sẽ đặt cược sinh mạng của mình vào niềm tin đó.
Phía NASA cũng cho biết phi hành đoàn cũng tỏ ra hết sức tự tin, bất chấp tấm chắn nhiệt trong chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis 1 năm 2022 từng gặp sự cố nghiêm trọng.
Cụ thể là vật liệu đặc biệt tạo ra tấm chắn đã xuất hiện những vết nứt bên dưới bề mặt và các túi khí, khiến phần bảo vệ bên ngoài bị thổi bay.
Sau gần 2 năm thử nghiệm và phân tích, các kỹ sư bất ngờ khi phát hiện tấm chắn nhiệt bị hư hại nhiều khả năng là do vật liệu và cần được thay thế.
Phía lãnh đạo NASA đưa ra quyết định là phải thiết kế một tấm chắn nhiệt mới cho các sứ mệnh Artemis tiếp theo. Tuy nhiên, tấm chắn của Artemis 2, hoàn toàn giống với Artemis 1, đã được lắp vào con tàu. Việc thay thế tấm chắn này có thể khiến sứ mệnh bị trì hoãn thêm ít nhất 18 tháng.
Vì thế, NASA vẫn quyết định phóng Artemis 2 bằng tàu Orion với tấm chắn nhiệt cũ, dựa trên dữ liệu thử nghiệm và phân tích toàn diện cho thấy tấm chắn vẫn hoạt động an toàn nếu điều chỉnh quỹ đạo quay lại khí quyển theo hướng loại bỏ các biến động nhiệt và áp suất từng gây ra hư hại trước đó.
Ngày 20-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Tehran có những "lá bài mới" nếu cuộc chiến giữa Iran với Mỹ, Israel tái diễn, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần sắp hết hiệu lực.
Ông Ghalibaf, cũng là nhà đàm phán hàng đầu của Iran trong các cuộc đối thoại với Mỹ, viết trên nền tảng X: "Bằng việc áp đặt vòng vây và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, ông Trump đang tìm cách biến bàn đàm phán này - trong tưởng tượng của riêng ông - thành một 'bàn đầu hàng', hoặc làm cái cớ để nối lại các hành động hiếu chiến.
Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới sức ép đe dọa, và trong hai tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tung ra những lá bài mới trên chiến trường".
Trả lời Hãng tin Bloomberg, ông Trump cho biết thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên sẽ kết thúc vào "tối thứ Tư (22-4) theo giờ Washington". Ông cũng nói rằng "rất khó có khả năng" gia hạn thêm nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Ngày 20-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ không dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran cho đến khi Tehran đồng ý với thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc chiến.
"Chúng tôi sẽ không dỡ bỏ lệnh phong tỏa cho đến khi có một thỏa thuận. Lệnh phong tỏa đang hoàn toàn phá hủy Iran. Họ đang mất 500 triệu USD mỗi ngày - một con số không thể duy trì, ngay cả trong ngắn hạn" - ông Trump khẳng định trên mạng xã hội.
Giao thông tại eo biển Hormuz một lần nữa bị tắc nghẽn khi cả Tehran và Washington áp đặt các lệnh phong tỏa riêng.
Hãng tin Tasnim của Iran dẫn dữ liệu hàng hải tường thuật chỉ có ba tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong 12 giờ qua.
"Trong khoảng thời gian này, chỉ có một tàu chở dầu tên Nero (đang chịu lệnh trừng phạt của Anh) rời Vịnh Ba Tư qua eo biển, và hai tàu khác đã đi vào" - hãng tin này chia sẻ trên Telegram.
Trong diễn biến khác, Hãng tin Tasnim đưa tin một tàu chở hàng treo cờ Iran có tên Shoja 2 đang di chuyển qua eo biển Hormuz bất chấp lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt. Tàu này rời cảng Shahid Rajaee gần Bandar Abbas và đang tiếp tục hành trình hướng tới cảng Kandla ở Ấn Độ.
Đài Al Jazeera cho biết họ chưa thể kiểm chứng độc lập thông tin này, nhưng dữ liệu theo dõi hàng hải từ MarineTraffic cho thấy con tàu đang di chuyển trong eo biển. Theo trang MarineTraffic, tàu Shoja 2 đang trên đường tới Ấn Độ.
Ngày 21-4, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã công bố hình ảnh cho thấy lực lượng Mỹ chặn tàu chở hàng treo cờ Iran vào ngày 19-4 khi thực hiện lệnh phong tỏa hải quân. Trước đó, quân đội Mỹ cho biết họ đã nổ súng, vô hiệu hóa con tàu mang tên Touska trước khi tiến hành bắt giữ tàu này.
"Các lực lượng Mỹ tuần tra trên biển Ả Rập gần tàu M/V Touska vào ngày 20-4, khi hàng container trên con tàu treo cờ Iran này bị kiểm tra sau khi thủy quân lục chiến Mỹ lên boong và bắt giữ tàu khi con tàu tìm cách vi phạm lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ" - CENTCOM viết trên mạng xã hội ngày 21-4.
Theo Hãng tin AFP, Chính phủ Lebanon cho biết các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon đã khiến ít nhất 2.387 người thiệt mạng.
Thông tin trên do Đơn vị quản lý rủi ro thảm họa của chính quyền Lebanon cung cấp. Họ nói thêm có 7.602 người đã bị thương trong cùng khoảng thời gian.
Kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 10 ngày có hiệu lực vào hôm 16-4, lực lượng cứu hộ tại Lebanon đã tiến hành tìm kiếm, đưa các thi thể ra khỏi đống đổ nát của các tòa nhà tại những khu vực từng hứng chịu các đợt không kích dữ dội của Israel.
