Trong những ngày đi trải nghiệm thực tế, chúng tôi có dịp gặp anh Chu Duy Thiện (41 tuổi) và chị Nguyễn Thị Huyền (36 tuổi) – hai hành khách đặc biệt với chiếc xe lăn “độc bản”.
Nhà vệ sinh và cửa lùa dành cho người khuyết tật vận động tại ga Thủ Đức – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Trên tàu metro số 1, họ nhận ra phương tiện hiện đại này mang lại cho họ cảm giác được đối xử bình đẳng, thể hiện trong từng chi tiết như lối đi dẫn hướng, ký hiệu nổi, thang máy hay âm thanh thông báo tại nhà ga.
Điều khiến anh Thiện ấn tượng nhất lại đến từ một chi tiết rất nhỏ: cánh cửa nhà vệ sinh tại nhà ga.
Thiết kế cửa lùa – nhẹ – gọn, giúp người ngồi xe lăn giảm lực tay khi sử dụng. “Đây là thiết kế hợp lý nhất trong các thiết kế” – anh nhận xét.
Trong nhà vệ sinh, có các hạng mục như thanh vịn hay nút hỗ trợ khẩn cấp cũng được bố trí thuận tiện, tạo cảm giác an toàn cho người sử dụng.
Bảng giá vé chữ nổi tại ga Bến Thành, tuyến metro số 1 – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Metro không chỉ mang lại sự thuận tiện trong việc đi lại, mà còn tạo cảm giác an tâm từ những chi tiết thiết kế: trên tàu có khu vực riêng dành cho người sử dụng xe lăn, giúp họ dễ dàng ổn định vị trí trong suốt hành trình. Điều đó được thể hiện rõ qua trải nghiệm của chị Huyền: “Mọi sự ưu tiên của metro hướng về người khuyết tật”.
Sự hỗ trợ kịp thời cùng thái độ niềm nở của nhân viên nhà ga khiến mỗi chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xóa đi phần nào khoảng cách tâm lý.
Với chị, metro không chỉ là phương tiện mà còn mở ra cơ hội mới. “Từ khi có metro, công việc của mình có nhiều lựa chọn hơn” – chị nói.
Khoảng cách giữa tàu và ke ga tại tuyến metro số 1 còn cao đối với người sử dụng xe lăn – Ảnh: QUỲNH TRÂM
Giao thông công cộng cũng là một cách thành phố lắng nghe nhu cầu của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Tuy vậy hành trình ấy không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Việc thiếu thông tin từ ban đầu, cùng những bất cập như khoảng cách giữa tàu và ke ga còn cao hay thiếu thang máy, đường dốc kết nối, vẫn có thể làm gián đoạn trải nghiệm của người khuyết tật.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng tăng cường tính liên tục của hạ tầng tiếp cận: đảm bảo thang máy hoạt động ổn định, thu hẹp khoảng cách tàu – ke ga, bổ sung đường dốc và lối đi phù hợp tại khu vực ngoài nhà ga.
Đồng thời việc cung cấp thông tin hướng dẫn rõ ràng ngay từ trước chuyến đi và nâng cao năng lực hỗ trợ của nhân viên cũng là yếu tố quan trọng, góp phần hướng đến một thiết kế toàn diện và phổ quát trong tương lai.
Cùng nhìn ra thế giới, có thể thấy thiết kế giao thông dễ tiếp cận không còn là lựa chọn mà đã trở thành tiêu chuẩn.
Tại Nhật Bản, hệ thống metro được xây dựng với triết lý “không rào cản”: từ thang máy, lối dốc, gạch dẫn hướng cho người khiếm thị đến khoảng cách tàu – ke ga được kiểm soát nhằm đảm bảo an toàn.
Tại Hàn Quốc, việc bố trí thang máy gần lối vào, gạch dẫn hướng và biển báo rõ ràng giúp người khuyết tật di chuyển độc lập hơn.
Trong khi đó, thành phố León (Mexico) kết hợp hạ tầng với chính sách hỗ trợ như xe sàn thấp, thang nâng và miễn phí vé, qua đó thúc đẩy người khuyết tật tham gia vào giáo dục và thị trường lao động, giảm bớt sự cô lập trong đời sống đô thị.
Từ những mô hình này, có thể thấy, điểm cốt lõi của giao thông đó chính là sự đồng bộ và nhất quán trong toàn bộ hệ thống bao trùm tiện lợi cho người khuyết tật.
Theo đó, dự án có tổng mức đầu tư hơn 121 tỉ đồng từ nguồn ngân sách Thành phố. Đây là công trình thể thao cấp III, nhóm B, quy mô gồm 2 tầng có chiều cao 10,4m với các hạng mục chính gồm hồ bơi thi đấu 26m x 50m, hồ tập bơi 12m x 25m và hệ thống công trình phụ trợ đồng bộ.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Quốc Khánh - Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường An Lạc - đề nghị đơn vị đầu tư, thi công, tư vấn, giám sát cần tập trung tối đa nguồn lực để thi công công trình đúng với thiết kế và quy chuẩn, bảo đảm tiến độ 300 ngày, tuyệt đối tuân thủ an toàn, chất lượng, môi trường.
Các đơn vị liên quan cần phối hợp chặt chẽ, chủ động tháo gỡ khó khăn, không để phát sinh điểm nghẽn trong quá trình triển khai thực hiện.
Ông Nguyễn Quốc Khánh nhấn mạnh, đây là công trình mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực như: đầu tư cho sức khỏe nhân dân, đầu tư cho thế hệ trẻ, đầu tư cho chất lượng sống đô thị và xa hơn là đầu tư cho sự phát triển bền vững của phường An Lạc trong tương lai.
Công trình là một dấu mốc rất quan trọng, là kết quả của sự quan tâm lãnh đạo của Thành phố; sự phối hợp của các sở, ban, ngành và là sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị phường An Lạc.
Với quy mô khi hoàn thành, công trình sẽ đáp ứng tốt nhu cầu học bơi, tập luyện, thi đấu và sinh hoạt cộng đồng, đặc biệt là phục vụ thanh thiếu nhi trên địa bàn.
Ông Nguyễn Quốc Khánh yêu cầu các đơn vị chuyên môn phường phải luôn phối hợp và đồng hành xuyên suốt với dự án, qua đó hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để công trình sớm hoàn thành, đưa vào phục vụ nhân dân.
Theo Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, hơn 600 triệu người tại nước này sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh, tăng 141% so với năm trước. Công nghệ đang thay đổi cách họ làm việc, sinh hoạt và kết nối.
Lu Hengzhi, học sinh 11 tuổi tại Thượng Hải, không thích nghe nhạc có sẵn. Cậu dùng AI để tùy chỉnh thể loại, giai điệu và sáng tác bài hát. Lu được mẹ hướng dẫn dùng AI khi chuẩn bị phỏng vấn vào trường quốc tế. Từ đó, nam sinh tự viết truyện, lập trình game và gỡ lỗi các chương trình.
Dù hưởng lợi từ công nghệ, Lu cho biết cậu e ngại việc lạm dụng AI sẽ làm giảm khả năng tự đặt câu hỏi và kiểm chứng vấn đề. "AI giỏi đưa ra câu trả lời nhưng không hiểu vì sao cháu cần những đáp án đó. Đôi khi công cụ này đưa ra đáp án sai với văn phong rất tự tin", cậu nói.
Lu nói nếu AI biến mất, tiến độ học hỏi của cậu sẽ chậm lại. Cậu sẽ gặp khó khăn trong khâu sắp xếp suy nghĩ để bắt đầu dự án mới và phải quay lại với sách vở.
Với những người cao tuổi như bà Tang Rongrong, 79 tuổi, AI giúp giải quyết vấn đề cô đơn. Bà sống xa con, 10 năm qua chỉ đọc báo và nghe sách nói. Mọi tương tác chỉ là một chiều. Hiện tại, bà thuê một robot đồng hành tích hợp AI và có thể trò chuyện bằng tiếng Thượng Hải. Trước khi ra ngoài, bà thường nghe robot nhắc nhở mang theo ô hoặc cẩn thận khi trời mưa. Bà Tang nói những khoảnh khắc nhỏ bé ấy mang lại cảm giác ấm áp và an tâm. Các giao tiếp này là mảnh ghép cần thiết với những người sống một mình.
Công nghệ cũng thay đổi đời sống tình cảm của người trẻ. Tại Giang Tô, sinh viên Zhao Jingmiao, 21 tuổi, tự huấn luyện một bạn trai ảo theo các tiêu chuẩn cá nhân. Cô cho biết nhân vật này có cảm xúc ổn định và luôn sẵn sàng lắng nghe. Nhưng nữ sinh cũng lo lắng khi chính phủ siết chặt các quy định với ứng dụng AI vì sợ phải dừng sử dụng dịch vụ này.
Trong lĩnh vực y tế, bác sĩ Zhang Qiang, 59 tuổi, giám đốc một bệnh viện tại Thượng Hải, dùng AI để phân tích hình ảnh bệnh lý, đánh giá giai đoạn bệnh và diễn giải xét nghiệm. Bác sĩ Zhang nói việc phụ thuộc vào hệ thống là nguy hiểm nếu nền tảng lâm sàng của người khám không vững. Bác sĩ Zhang cho biết hệ thống máy móc xử lý dữ liệu tốt nhưng không có sự phán đoán và các giá trị đạo đức con người.
Ở nông thôn, AI đang bắt đầu đóng vai trò như một kỹ sư nông nghiệp. Tại tỉnh Hà Nam, nông dân Wang Zhipeng, 36 tuổi, dùng điện thoại tải ảnh lên hệ thống AI để nhận diện cỏ dại và tìm liều lượng thuốc diệt cỏ tương ứng trong vài giây. Ứng dụng giúp anh theo dõi vụ mùa và rút ngắn thời gian tính lương cho công nhân từ một ngày xuống 20 phút. Dù vậy, Wang nói các công cụ thông minh có thể làm giảm sự kết nối trực tiếp giữa con người.
Từng kiếm sống bằng nghề viết lách, Wang Boyuan, 39 tuổi ở Thiểm Tây, dùng ChatGPT biến ý tưởng thành phần mềm. Từ người không biết lập trình, Wang viết mã lệnh và xây dựng thành công nhiều ứng dụng. "Nhờ AI, tôi có khả năng làm nhiều việc hơn", anh nói.
Wang cho biết anh vẫn không thực sự biết lập trình và đang phụ thuộc vào công nghệ. "Nếu trí tuệ nhân tạo biến mất, tôi có thể sẽ phải quay lại làm công việc viết lách toàn thời gian", anh nói.
Bài viết Mua hàng cho shipper chờ dài cổ: Trễ vài phút thôi hay thiếu tôn trọng? nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Tuấn Anh nói có mặt ngay hay sau từ 1-3 phút khi người giao hàng gọi điện thoại là trách nhiệm, chứ không phải tôn trọng. Chung quan điểm, bạn đọc Akaly cho rằng khách hàng được đánh giá người giao hàng, thì các ứng dụng cũng cần cho họ đánh giá khách hàng. Những khách hàng kỳ cục sẽ bị hạn chế phục vụ.
Còn bạn đọc Thảo Vy nói trả tiền là cho dịch vụ, không phải để mua quyền làm người khác chờ vô thời hạn.
“Bạn trễ 5 phút có thể kéo theo người khác cũng phải chờ. Không ai nói bạn phải đứng chờ từ sớm, nhưng ít nhất nên canh thời gian một chút”, bạn đọc này nói.
Còn bạn đọc Kim Thắm nói nếu đặt mình vào vị trí người giao hàng đứng dưới trời nắng, mưa, hoặc trong áp lực giao hàng khi cuốc nhảy liên tục thì khách hàng sẽ dễ hiểu hơn thời gian quan trọng ra sao.
“Đôi khi đồng cảm không cần những hành động lớn, mà cần ra nhận hàng đúng giờ hoặc báo trước nếu lỡ ra trễ cũng được”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Hoa nói đúng giờ là biểu hiện cao nhất của sự tôn trọng. Trong khi bạn đọc Sang chia sẻ thói quen để điện thoại gần mình khi biết có đơn hàng sắp đến là một cách tôn trọng công sức của shipper.
Bạn đọc Anh nói một vài phút với mình có thể là ít, nhưng với người giao hàng là cả một kế hoạch giao hàng phía sau bị ảnh hưởng.
Đồng tình, bạn đọc Giang bày tỏ nhiều khi shipper phải chạy đua với thời gian để kịp app, nếu ai cũng trễ vài phút thì cả ngày các anh chị mất rất nhiều đơn. Một chút chủ động của mình là sự hỗ trợ rất lớn cho họ rồi.
Bạn đọc Long Vũ Phan chia sẻ hiện nay ứng dụng giao hàng nào cũng có thông báo như sắp tới, còn 2 phút tài xế đã đến nơi.
“Nếu vẫn để người giao hàng đứng gọi mấy cuộc không bắt máy hay mấy chục phút mới ra thì nói là quên hay bận, nói thẳng là hơi thiếu tôn trọng. Quan trọng là cách xử lý cho nhẹ lòng đôi bên kiểu như nhắn tin trước, xin lỗi”, Vũ Phan nói.
Bạn đọc Hoa Hồng cho rằng với người giao hàng, 5 phút lặp lại 10-15 lần/ngày là thành cả tiếng đồng hồ. Họ chạy từng đơn, khách lại vô tình trở thành áp lực.
“Nhiều người vẫn có suy nghĩ kiểu: “Shipper mà, đợi tí có sao đâu", nhưng thật ra đó cũng là người đi làm, có KPI, có áp lực, có ngày mệt như bất kỳ ai. Không ai thích bị chờ lâu cả, đừng làm khó nhau”, bạn đọc này thẳng thắn.
Tương tự bạn đọc Bình bày tỏ nghề shipper dầm mưa dãi nắng, thu nhập tính trên từng đơn hàng nên thời gian với các anh là vàng bạc. Bạn đọc này cũng cố gắng chuẩn bị sẵn sàng để các anh không phải chờ đợi quá lâu.
Tương tự, bạn đọc Vy nói mỗi nghề nghiệp đều xứng đáng được trân trọng. “Nếu biết mình bận không xuống ngay được, mình thường nhắn tin nhờ shipper gửi bảo vệ hoặc để ở vị trí an toàn rồi chuyển khoản. Như vậy cả hai bên đều thoải mái và tiết kiệm thời gian”, Vy nói.
