Phút cuối đời của tài xế cứu 45 người trên cao tốc

Áp lực công việc, kỳ vọng xã hội hay thiếu điểm tựa tâm lý đang khiến nhiều người trẻ rơi vào trạng thái kiệt sức, stress kéo dài. Thế nhưng thay vì tìm đến sự trợ giúp chăm sóc sức khỏe tâm thần, không ít người trẻ loay hoay với những cách tự "chữa lành".

Người trẻ cần chăm sóc sức khỏe tinh thần như thế nào cho tốt?

Sau gần một năm làm việc tại một công ty truyền thông, Linh (24 tuổi) quyết định nghỉ việc khi liên tục rơi vào trạng thái mất ngủ, lo âu vì áp lực deadline. Cô dành hai tháng đi du lịch, hạn chế tiếp xúc công việc với hy vọng "lấy lại năng lượng".

Thế nhưng khi quay trở lại, cảm giác mệt mỏi vẫn không biến mất. Thậm chí cô gái trẻ còn lo lắng hơn về tài chính và tương lai khi phải loay hoay đi tìm việc mới. "Khi mới nghỉ việc, tôi thấy vô cùng thoải mái như đã trút bỏ được "gánh nặng". Nhưng sau khi trở lại, đi xin việc tôi lại lo lắng bởi biết đâu tôi lại gặp công việc như trước đó", Linh bộc bạch.

Không riêng Linh, nhiều người trẻ hiện nay đang lựa chọn "rút lui" như một cách tự cứu mình. Trang (25 tuổi), nhân viên ngân hàng, từng xin nghỉ phép năm ngày để "thở" sau áp lực doanh số. Nhưng khi trở lại, khối lượng công việc dồn lại khiến cô càng căng thẳng hơn. Thậm chí việc nghỉ phép quá nhiều khiến cô bị doanh nghiệp đánh giá thiếu trách nhiệm, ảnh hưởng đến sự phát triển công việc sau này.

Với những người trẻ, khi "chuyển giao" từ môi trường học tập sang môi trường làm việc không phải điều dễ dàng. Đặc biệt trong môi trường công sở, những nhân viên văn phòng trong mọi lĩnh vực đều phải chịu áp lực về tiến độ công việc, chỉ tiêu doanh số… khiến họ vừa chịu áp lực về thể chất vừa âm thầm tác động lên sức khỏe tâm thần.

Thế nhưng điều đáng lo ngại là không phải ai gặp vấn đề tâm lý cũng dễ nhận ra. Nhiều người cho rằng đó chỉ là cảm xúc nhất thời, công việc không phù hợp… và tự tìm cách "chữa lành". Từ việc nghỉ phép, nghỉ việc, đi du lịch… đến tham gia những khóa học "chữa lành" mà trì hoãn việc tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia, chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp hiện nay, các chương trình chăm sóc sức khỏe đối với nhân viên vẫn chủ yếu tập trung vào khám sức khỏe thể chất định kỳ theo quy định của Luật Lao động. Trong khi đó sức khỏe tâm thần gần như chưa được chú ý đúng mức.

Theo số liệu của Bộ Y tế, tỉ lệ mắc các bệnh rối loạn tâm thần phổ biến như trầm cảm, lo âu, rối loạn cảm xúc... tại nước ta chiếm gần 15% dân số nhưng phần lớn không được điều trị.

Theo bác sĩ Lê Công Thiện - Viện sức khỏe tâm thần Bệnh viện Bạch Mai, đa phần người lao động vẫn chú trọng đến sức khỏe thể chất hơn sức khỏe tâm thần. Trong khi đó áp lực công việc, học tập và cuộc sống đang khiến các vấn đề sức khỏe tâm thần gia tăng, đặc biệt ở người trẻ. "Nếu các vấn đề sức khỏe tâm thần không được quan tâm đúng mức sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động, giảm khả năng tạo ra của cải vật chất cho xã hội", bác sĩ Thiện chia sẻ.

Trước thực trạng đó, mới đây Bộ Y tế đã lấy ý kiến dự thảo thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó, thông tư đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần. Dự thảo cũng đề xuất việc giám sát sẽ được triển khai theo hai hình thức chính gồm giám sát thường xuyên và điều tra định kỳ. Theo kế hoạch, cứ năm năm sẽ tổ chức các cuộc điều tra quy mô quốc gia và chuyên đề, điều tra chuyên đề định kỳ về sức khỏe tâm thần…

Hoạt động giám sát không chỉ diễn ra tại các cơ sở y tế mà còn thực hiện tại các cơ sở giáo dục như trường học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Giám sát tại nơi làm việc, khu công nghiệp và các cơ sở lao động tập trung nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động. Theo các chuyên gia, đây là bước đi cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh áp lực công việc ngày càng tăng cao.

Để phòng ngừa các rối loạn tâm thần liên quan đến áp lực công việc, chuyên gia tâm lý Nguyễn Ngọc Hoàng - thành viên Hội Tâm lý học Việt Nam - cho rằng mỗi cá nhân không chỉ cần nhận diện sớm căng thẳng mà quan trọng hơn là phải chủ động điều chỉnh cách làm việc và lối sống hằng ngày.

Trước hết cần thiết lập ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân. Theo chuyên gia, nhiều người trẻ hiện nay rơi vào trạng thái "luôn trong giờ làm việc" do thói quen kiểm tra email, tin nhắn ngoài giờ. Điều này khiến não bộ không có thời gian phục hồi, dẫn đến căng thẳng kéo dài.

Việc đặt ra những nguyên tắc rõ ràng, như không xử lý công việc sau một khung giờ nhất định, tắt thông báo công việc khi nghỉ ngơi giúp tạo khoảng "ngắt kết nối" cần thiết để tái tạo năng lượng tinh thần.

Bên cạnh đó, người lao động cũng cần phân bổ thời gian hợp lý giữa làm việc và nghỉ ngơi. Làm việc liên tục trong thời gian dài không đồng nghĩa với hiệu quả cao, ngược lại còn làm suy giảm khả năng tập trung và tăng nguy cơ kiệt sức. Vì vậy nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ các khoảng nghỉ ngắn để não bộ được "reset", từ đó duy trì hiệu suất ổn định hơn.

Người lao động cũng cần học cách từ chối những yêu cầu vượt quá khả năng. Trong môi trường công sở, nhiều người trẻ có xu hướng nhận thêm việc để thể hiện năng lực hoặc vì ngại từ chối. Tuy nhiên việc ôm đồm quá nhiều nhiệm vụ dễ dẫn đến quá tải, mất kiểm soát và gia tăng áp lực. Việc từ chối một cách khéo léo, có lý do rõ ràng không chỉ giúp cá nhân giữ được cân bằng mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong quản lý công việc.

Một giải pháp khác mà chuyên gia này khuyến cáo là hãy chia nhỏ mục tiêu công việc. Khi đối diện với khối lượng công việc lớn, cá nhân dễ rơi vào trạng thái áp lực, lo âu. Việc tách mục tiêu lớn thành các bước nhỏ, cụ thể sẽ giúp tạo cảm giác kiểm soát, đồng thời mỗi lần hoàn thành một phần việc cũng mang lại động lực tích cực, giảm gánh nặng tâm lý.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.

Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.

Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. "Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai", chị Phượng nói.

Trưa 21/4, khi vừa mở cửa, quán buffet chay trên đường Tạ Uyên (phường Chợ Lớn) đã đón hàng trăm người. Khách chủ yếu là người già, lao động nghèo.

Chủ quán Đỗ Thị Ngọc Phượng, 43 tuổi, cho biết, mô hình này duy trì gần 10 năm nay, hiện có hai nhà hàng trên đường Tôn Thất Đạm và cơ sở ở đường Tạ Uyên mới mở hồi tháng 2.

Chị Phượng chọn cách phục vụ theo hình thức buffet để mọi người cùng lúc có thể thưởng thức được nhiều món ăn. "Bà con trả tiền tùy tâm để thấy thoải mái, không có thì không trả cũng được và không ai mang nợ ai", chị Phượng nói.

Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.

Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.

Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. "Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình", người phụ nữ 43 tuổi nói.

Chị Phượng chuẩn bị các món ăn chay bày biện ra khay trước giờ mở cửa.

Nhà hàng chay thiện nguyện là dự định ấp ủ từ lâu của chị, với mong ước trả ơn cuộc đời. 18 năm trước, chị Phượng rời quê Sóc Trăng lên TP HCM với ước vọng đổi đời. Thời gian đầu khó khăn, có những ngày chị chỉ còn vài nghìn đồng, không đủ tiền ăn, bị chủ trọ đòi lại phòng, phải ngủ ngoài công viên.

Trong những lúc khó khăn đó, luôn có người xa lạ giúp chị xin việc, cho chỗ ăn ở. "Tôi tâm nguyện sau này khấm khá hơn nhất định phải làm gì ý nghĩa để trả ơn cuộc đời còn bao dung với mình", người phụ nữ 43 tuổi nói.

Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.

Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.

Mỗi ngày quán chế biến hơn 30 món, phục vụ khoảng 1.000 suất, riêng ngày rằm và mùng một thì tăng gấp đôi. Để đủ phần ăn, từ sáng hơn 10 nhân viên chuẩn bị thực phẩm, sơ chế, nấu nướng suốt 4 tiếng trong bếp.

Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.

Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.

"Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa", bà Nguyệt nói.

Bếp trưởng Nguyễn Thị Thu Nguyệt, 56 tuổi, cho biết, mỗi ngày tiêu thụ 600 kg rau củ quả, 200 kg gạo và bún. Nếu tính tất cả chi phí, một ngày quán chi tiêu gần 25 triệu đồng.

Bà Nguyệt từng làm nghề nấu ăn ở sân bay, hồi dịch Covid thất nghiệp nên tìm đến quán chay làm thiện nguyện. Tính làm một thời gian nhưng khi thấy niềm vui của người nghèo có bữa ăn đủ đầy nên bà ở lại.

"Có những lúc quán khó khăn, chủ phải đi vay mượn tiền, bán tư trang hay nợ lương nhân viên nhưng chưa khi nào để bà con lỡ bữa", bà Nguyệt nói.

Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h - 14h và 17h - 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.

Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. "Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng", người đàn ông 63 tuổi nói.

Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h - 14h và 17h - 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.

Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. "Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng", người đàn ông 63 tuổi nói.

Quán phục vụ hai khung giờ gồm: 11h - 14h và 17h - 20h. Tuy nhiên ngày nào người dân cũng ghé trước hơn nửa tiếng ngồi chờ.

Chắp tay cầu nguyện tượng Bồ tát trước khi dùng bữa, ông Diệp Mỹ Quyền nói mỗi tuần ghé buffet ba lần khi chạy xe ôm ngang qua. "Vật giá leo thang, cơm trưa giờ phải 40.000 đồng, nhờ có quán mà tôi đỡ khoản chi phí lại được no bụng", người đàn ông 63 tuổi nói.

Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.

Quán đông nhưng bà con đều trật tự lấy đủ khẩu phần, thức ăn liên tục được mang lên. Không gian rộng khoảng 300 m2 nhưng số lượng người đến nhiều nên có lúc không còn bàn trống.

Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.

Để kiểm soát chất lượng món ăn, chị Phượng mua rau củ quả tươi, chế biến trong ngày. Những món ăn cần nhiều thời gian quán sẽ nấu chuẩn bị từ tối hôm trước. Các món ăn đa dạng như cơm, bún, mì, súp để hợp với khẩu vị mọi người.

Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.

Cha con bé Hứa Ngọc, 12 tuổi, là khách quen của quán chay từ những ngày đầu. Cha ngoài 80 tuổi không còn sức lao động, mọi sinh hoạt trông đợi vào đồng lương tạp vụ của mẹ Ngọc. Mỗi lần đến quán, cô bé đều xin thêm phần ăn cho mẹ và anh chị ở nhà.

Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. "Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán", nam sinh nói.

Trương Mai Gia Bảo, sinh viên ĐH Y Dược TP HCM, cùng nhóm bạn đến ăn chay mỗi tuần 2-3 lần. Theo Bảo, các món phong phú, sạch sẽ đảm bảo nhu cầu ăn no của sinh viên. "Chúng em thường mua thêm nước hoặc quyên góp bằng số tiền mua cơm trưa ở trường để ủng hộ quán", nam sinh nói.

Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.

Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. "Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm", bà Hoa nói.

Chị Phượng cùng mạnh thường quân hỏi thăm hoàn cảnh và ủng hộ khoản tiền cho bà Đỗ Mỹ Hoa, 79 tuổi. Nhiều trường hợp khó khăn khác cũng được quán giúp đỡ thêm nhu yếu phẩm.

Ngày nào cũng hai lần trưa chiều, bà Hoa đạp xe một tiếng từ nhà trọ ở đường Phạm Thế Hiển lên quán để tiết kiệm tiền ăn. Trước kia, bà thường đi xin cơm từ thiện và nhặt ve chai để nuôi mẹ già 107 tuổi. "Dù đi xa nhưng tôi có nơi cố định để kiếm bữa cơm cũng là đỡ nhiều lắm", bà Hoa nói.

Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.

Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. "Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi", chị nói.

Người ăn bỏ tiền tùy tâm tại bàn thờ Phật trong quán ăn. Số tiền này giúp bù đắp được khoảng 30% chi phí duy trì quán. Nguồn kinh phí còn lại do các mạnh thường quân ủng hộ và trích từ lợi nhuận từ việc kinh doanh của chủ quán.

Thời gian tới chị Phượng dự tính bán hàng trực tuyến để có thêm nguồn thu nhằm duy trì và nhân rộng mô hình thiện nguyện. "Niềm vui của mọi người là hạnh phúc của tôi", chị nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Tuần này, Hải Vân trở lại Khoa Nhi ung bướu - Huyết học - Ghép tủy (Bệnh viện Trung ương Huế) truyền hóa chất. Hành trang mang theo có thêm tập sách vở kỳ 2 lớp 5. Thời gian biểu của em đan xen giữa truyền hóa chất, tập vật lý trị liệu và tự học. Gặp bài toán khó hay kiến thức ngữ văn mới, Vân nhắn tin hỏi giáo viên.

"Năm ngoái con lỡ hẹn. Năm nay con quyết tâm đi thi để gặp lại các bạn ở môi trường mới", Hải Vân nói về kỳ thi học kỳ 2 lớp 5 diễn ra vào tháng tới.

Vân từng làm lớp phó học tập, tích cực tham gia văn nghệ, thể thao và đoạt nhiều giải thi Tiếng Việt, Tiếng Anh cấp tỉnh. Cuối năm 2024, em bắt đầu kêu đau bả vai. Các đợt phục hồi chức năng do chẩn đoán cong vẹo cột sống ban đầu không mang lại hiệu quả. Cơ thể xuất hiện triệu chứng ngứa ngáy, thân nhiệt nóng và ăn 3-4 bát cơm mỗi bữa nhưng luôn đói. Cơn đau lan ra sau gáy khiến em không thể xoay cổ.

"Thấy con ăn nhiều nhưng cơ thể mệt mỏi, vợ chồng tôi đưa cháu ra Hà Nội xét nghiệm chuyên sâu", chị Thanh Hòa, 37 tuổi, mẹ của Vân kể.

Kết quả phát hiện một khối u ác tính. Ngày 20/1/2025, Vân được chuyển về Bệnh viện Trung ương Huế. Hai ngày sau, em liệt hoàn toàn tứ chi. Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi mắc u sao bào tủy sống (Spinal Cord Astrocytoma) do đột biến gene hiếm gặp.

Những cơn đau do khối u chèn ép dây thần kinh liên tục xuất hiện, phải dùng thuốc giảm đau để kiểm soát. Việc nằm liệt một chỗ khiến cô bé 12 tuổi thay đổi tâm lý. Nhiều lần chịu cơn đau, em nói: "Mẹ ơi, con không làm gì ai mà con đau rứa, không được đi học như các bạn".

Vợ chồng chị Hòa từng cùng con gái út (hiện 10 tuổi) chống chọi bệnh ung thư hạch suốt 10 tháng vào năm 2020. Dồn hy vọng vào con lớn, gia đình tiếp tục đối diện với căn bệnh hiếm thứ hai. Việc chăm sóc hai con mắc bệnh hiểm nghèo khiến chị Hòa mất việc. Sinh hoạt gia đình và chi phí điều trị dựa vào đồng lương công nhân nông nghiệp của chồng. Hai vợ chồng phải vay mượn từ người thân và ngân hàng.

Tại Bệnh viện Trung ương Huế, các bác sĩ hội chẩn với chuyên gia và chuyển hướng điều trị. Phác đồ dùng thuốc đặc trị ngoài danh mục bảo hiểm y tế mang lại hiệu quả, nhưng khiến chi phí vượt quá khả năng tài chính của gia đình.

Đến mùa hè năm 2025, đôi tay của Vân bắt đầu cử động nhẹ. Sau 27 đợt hóa trị cùng các bài tập vật lý trị liệu, đến nay chức năng chi trên đã phục hồi. Em tự cầm thìa ăn và cầm bút.

Mỗi ngày, chị Hòa đẩy xe lăn đưa con xuống phòng tập hai lần. Các bác sĩ cho biết việc phục hồi chi dưới cần nhiều thời gian vì bệnh nhi đã liệt giường hơn một năm. Quá trình tập đứng và lấy thăng bằng mang đến những cơn co thắt cơ bắp.

"Nhiều lần tập đau muốn nghỉ, nhưng nghĩ đến việc được đi học, em lại tiếp tục", Vân nói.

* Tên nhân vật đã thay đổi.

Tin Gốc: Vnexpress