Tuần trước Bộ Ngoại giao Nhật Bản công bố Sách xanh ngoại giao thường niên, trong đó nêu rõ quan điểm chính thức của Tokyo và tái khẳng định Nhật Bản phản đối Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong tuyên bố được Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng tải ngày 15-4, một quan chức Bộ Ngoại giao Triều Tiên nói rằng lập trường trên của Nhật Bản là “khiêu khích nghiêm trọng, xâm phạm quyền chủ quyền, lợi ích an ninh và quyền phát triển của quốc gia thiêng liêng của chúng tôi”.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh các biện pháp tăng cường năng lực quốc phòng của Triều Tiên “thuộc về quyền tự vệ”.
Bình Nhưỡng cho rằng sách xanh ngoại giao của Nhật Bản “được dệt nên từ thứ logic kiểu xã hội đen quen thuộc và sự phi lý”.
Trong sách xanh ngoại giao thường niên, Nhật Bản cũng bày tỏ lo ngại về việc Triều Tiên đã gửi binh sĩ và đạn dược tới Nga nhằm hỗ trợ Matxcơva trong cuộc chiến với Ukraine.
Đồng thời, Nhật Bản hạ mức đánh giá về mối quan hệ giữa nước này với Trung Quốc lần đầu tiên trong một thập kỷ, khi gọi Trung Quốc là “láng giềng quan trọng” thay vì “một trong những đối tác quan trọng nhất” của Nhật Bản.
Nhật Bản và Triều Tiên không có quan hệ ngoại giao chính thức.
Hồi tháng 1, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã gọi Triều Tiên là “quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân” cùng với Trung Quốc và Nga – quan điểm mà Chính phủ Nhật Bản lâu nay không chính thức công nhận.
Trên chương trình truyền hình của Đài TV Asahi, bà Takaichi đã nói về thực tế: Nhật Bản có lãnh thổ nằm trong một khu vực nơi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân như vậy đang ngày càng xích lại gần nhau. Bà cho rằng Tokyo cần phải “tăng cường ngoại giao”.
Triều Tiên là một trong số các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thực tế, bên cạnh năm nước được phép sở hữu vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) gồm: Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga và Mỹ, cũng như một số nước khác gồm Ấn Độ, Pakistan…
Theo ước tính của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), tính đến tháng 1-2025, Triều Tiên sở hữu khoảng 50 đầu đạn hạt nhân và có đủ vật liệu phân hạch để có thể đạt tổng số lên tới khoảng 90 đầu đạn.
Hồi tháng 3, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un tuyên bố vị thế quốc gia hạt nhân của Triều Tiên “không thể đảo ngược”, và việc mở rộng “răn đe hạt nhân tự vệ” là thiết yếu đối với an ninh quốc gia, ổn định khu vực và phát triển kinh tế.
Phát biểu trên được đưa ra sau khi truyền thông Nga đề nghị ông Peskov bình luận về nhận định của Phó tổng thống Mỹ JD Vance rằng cuộc xung đột Ukraine "chẳng còn mấy ý nghĩa" và hai bên đang "mặc cả từng km lãnh thổ".
Ông Peskov cho hay một khi quân đội Nga hoàn tất mục tiêu kiểm soát Donbass, tiến trình đàm phán với Ukraine sẽ bắt đầu, nhưng dự đoán quá trình này sẽ diễn ra "phức tạp, tốn công sức và không thể đẩy nhanh được".
Kyiv chưa bình luận về thông tin trên. Trong khi đó, vài ngày trước, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã kiểm soát làng Dibrova thuộc Donetsk và Miropolskoye ở tỉnh Sumy.
Moscow tiếp tục kêu gọi Kyiv rút quân "một cách hòa bình" khỏi các vùng lãnh thổ mà Nga tuyên bố sáp nhập từ năm 2022, đồng thời khẳng định sẽ kiểm soát Donbass "bằng mọi cách".
Phía Ukraine bác bỏ các yêu cầu trên. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho rằng việc Ukraine rút khỏi Donbass sẽ đe dọa an ninh châu Âu và từ chối mọi nhượng bộ lãnh thổ trong quá trình đàm phán với Nga.
TASS hôm 14.4 dẫn thông báo của Bộ Quốc phòng Nga cho biết trong 24 giờ qua, lực lượng nước này đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông phục vụ quân đội Ukraine, cũng như 142 điểm tập kết quân sự của đối phương.
Cũng theo số liệu mới nhất từ phía Nga, quân đội Ukraine cùng thời gian đã tổn thất khoảng 1.180 binh sĩ trên toàn bộ các mặt trận.
Ukraine chưa bình luận về thông tin trên, nhưng quân đội chính quyền Kyiv cho hay đã tấn công các cơ sở chứa máy bay không người lái (UAV) của Nga tại khu vực Donetsk hiện do Nga kiểm soát. Vũ khí được sử dụng trong những đợt tấn công này là tên lửa hành trình SCALP và bom dẫn đường.
Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng thông báo UAV tấn công đã bắn trúng các kho đạn của Nga tại Zaporizhzhia và Donetsk. Moscow chưa bình luận về thông tin này.
Cũng trong ngày 14.4, trong khuôn khổ chuyến thăm Berlin của Tổng thống Zelensky, Đức cam kết tài trợ cung cấp "hàng trăm" tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất cho Ukraine. Đồng thời hai nước ký kết thỏa thuận hợp tác quốc phòng, nâng cấp quan hệ song phương lên đối tác chiến lược, Reuters đưa tin.
Thỏa thuận hướng đến mở rộng hợp tác quân sự trên nhiều lĩnh vực then chốt như phòng không, vũ khí tầm xa, UAV và đạn dược.
Phát biểu tại cuộc họp báo chung diễn ra cùng ngày, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho hay hơn bao giờ hết, hai nước càng muốn học hỏi lẫn nhau nhiều hơn. Nhà lãnh đạo thêm rằng cả hai nước đều nhất trí triển khai nhiều lĩnh vực hợp tác, trong đó có sản xuất UAV chung.
Thỏa thuận còn bao gồm bản ghi nhớ giữa hai bộ quốc phòng về trao đổi dữ liệu quân sự điện tử. Ông Merz cũng cho hay một số thỏa thuận hợp tác khác đã được ký trong cùng ngày.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng có cuộc làm việc với người đồng cấp Ukraine Mykhailo Fedorov, nhân vật được cho có vai trò thúc đẩy phát triển công nghệ UAV quân sự của Ukraine.
Theo báo New York Times, một quan chức Nhà Trắng cho biết vào tháng trước, cơ quan này đã ban hành cảnh báo nội bộ, yêu cầu nhân viên không sử dụng thông tin mật liên quan đến xung đột với Iran để đặt cược trên các thị trường tài chính.
Chỉ thị được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện làn sóng giao dịch đáng ngờ trên các thị trường dự đoán, hợp đồng tương lai dầu mỏ và cổ phiếu, xoay quanh những thời điểm then chốt của cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran.
Văn bản được gửi qua email ngày 24-3, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đe dọa ném bom cơ sở hạ tầng dân sự của Iran.
Trước đó một ngày, ông Trump gia hạn tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, khiến thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Chỉ vài phút trước thông báo, một nhóm nhỏ nhà giao dịch đã mua khoảng 580 triệu USD hợp đồng tương lai dầu mỏ, và thu lợi lớn sau khi giá tăng vọt theo thông báo của ông Trump.
Tổng thống Mỹ cũng đối mặt với chỉ trích cho rằng ông lợi dụng quyền lực để thao túng thị trường, thông qua các hành động và phát ngôn của mình.
Trong giới giao dịch thậm chí xuất hiện từ "TACO" (Trump Always Chickens Out - ông Trump luôn quay xe vào phút cuối), ám chỉ việc ông đôi khi xuống thang các lời đe dọa khi thị trường lao dốc.
Ông Trump cũng có liên hệ với lĩnh vực thị trường dự đoán khi con trai ông - ông Donald Trump Jr. - là cố vấn cho hai sàn Kalshi và Polymarket.
Ngoài ra, công ty truyền thông xã hội của gia đình ông năm ngoái công bố kế hoạch ra mắt dịch vụ thị trường dự đoán.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Davis Ingle bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định ông Trump và các quan chức không sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi tài chính.
"Tất cả nhân viên liên bang đều phải tuân thủ các quy định đạo đức của chính phủ, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính", ông nói, đồng thời nhấn mạnh mọi cáo buộc không có bằng chứng đều là vô căn cứ.
Tuy nhiên luật giao dịch nội gián hiện vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng. Quan chức chính phủ chưa bị cấm rõ ràng về việc tham gia thị trường dự đoán - hình thức đặt cược vào khả năng xảy ra các sự kiện trong tương lai.
Một số kèo cược thậm chí nhắm tới các kịch bản cực đoan như nguy cơ chiến tranh hạt nhân. Nền tảng Polymarket gần đây đã gỡ bỏ một kèo liên quan đến khả năng nổ bom hạt nhân, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Trước thực tế này, các nhà lập pháp đang thúc đẩy dự luật cấm quan chức sử dụng thông tin từ chức vụ để tham gia thị trường dự đoán, với mức phạt đề xuất lên tới 500 USD hoặc gấp đôi khoản lợi nhuận thu được từ giao dịch vi phạm.
Truyền hình nhà nước Iran ngày 23-4 công bố video Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắt giữ các tàu container tại eo biển Hormuz.
Video Iran bắt giữ hai tàu tại eo biển Hormuz
Trước đó một ngày, Hải quân IRGC thông báo đã bắt giữ tàu MSC-Francesca và tàu Epaminondas, sau đó áp giải cả hai về vùng biển Iran, theo tờ Washington Post.
Trong tuyên bố đăng trên truyền thông nhà nước, Hải quân IRGC khẳng định "gây rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ", đồng thời cáo buộc các tàu này hoạt động không có giấy phép cần thiết và can thiệp vào hệ thống điều hướng.
Trước khi bị bắt giữ, cả hai con tàu đã báo cáo về việc bị tấn công vào sáng sớm cùng ngày. Một tàu cho biết đã bị pháo hạm IRGC nổ súng, gây hư hại nặng cho khu vực buồng lái, tại vị trí cách Oman khoảng 28km về phía đông bắc.
Con tàu còn lại báo cáo một cuộc tấn công cách bờ biển Iran 15km nhưng không xác định được bên tấn công. Cả hai sự việc đều được Trung tâm Điều hành thương mại hàng hải Vương quốc Anh ghi nhận.
Vụ bắt giữ đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng tại eo biển Hormuz, nơi quyền kiểm soát tuyến đường thủy huyết mạch này đã trở thành rào cản chính trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran.
Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn ngay trước khi thỏa thuận cũ hết hạn, nhằm tạo điều kiện cho giới lãnh đạo Iran - được ông mô tả là đang rạn nứt nghiêm trọng - có thêm thời gian để đưa ra một đề xuất thống nhất chấm dứt chiến tranh.
Ông Trump tuyên bố hầu hết các mục tiêu quân sự của Mỹ đã đạt được và liên tục nhấn mạnh thiệt hại mà lực lượng Hải quân Iran phải gánh chịu. "Toàn bộ hải quân của họ đã nằm dưới đáy biển", ông nói.
Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cũng đưa ra khẳng định tương tự, cho rằng Iran không còn lực lượng hải quân lẫn Tư lệnh hải quân sau các cuộc không kích.
Dù chịu tổn thất quân sự nặng nề, Tehran vẫn từ chối nhượng bộ, bác bỏ việc gia hạn tạm dừng chương trình làm giàu hạt nhân và từ chối tham gia đàm phán.
Về phía Mỹ, cuối tuần qua Washington cũng đẩy mạnh các hoạt động hàng hải nhằm vào Iran. Tàu chở hàng Touska mang cờ Iran bị lực lượng Mỹ bắt giữ khi đang di chuyển qua biển Ả Rập. Đến ngày 21-4, Mỹ tiếp tục bắt giữ một tàu chở dầu bị nghi buôn lậu tại Ấn Độ Dương.
