Phát biểu trước Quốc hội ngày 21/4, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết công tác quản lý an toàn thực phẩm hiện do nhiều bộ, ngành cùng phụ trách nên vừa chồng chéo trách nhiệm, vừa tồn tại khoảng trống trong kiểm soát. Vì vậy, Chính phủ đang xây dựng đề án thành lập cơ quan quản lý thống nhất nhằm tập trung đầu mối, khắc phục tình trạng phân tán, nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm.
Theo Luật An toàn thực phẩm 2010, trách nhiệm quản lý nhà nước được phân công cho 3 bộ chính theo từng nhóm sản phẩm và công đoạn. Bộ Y tế quản lý thực phẩm chức năng, phụ gia, nước uống đóng chai và bếp ăn tập thể như trường học, bệnh viện. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phụ trách thực phẩm tươi sống, toàn bộ khâu trồng trọt, chăn nuôi, giết mổ, sơ chế ban đầu, đồng thời kiểm soát dịch bệnh, kiểm dịch và điều kiện vệ sinh thú y. Bộ Công Thương quản lý khâu chế biến công nghiệp, lưu thông và phân phối thực phẩm trên thị trường.
Các quy định tiếp tục được cụ thể hóa tại nghị định và văn bản hướng dẫn theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng trách nhiệm của doanh nghiệp. Ở địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã cùng các cơ quan chuyên ngành, lực lượng thanh tra trực tiếp tổ chức thực thi.
Theo chuỗi vận động của thực phẩm, hệ thống quản lý được phân tách theo từng công đoạn. Ở khâu chăn nuôi, ngành nông nghiệp kiểm soát dịch bệnh, cấp giấy kiểm dịch và giám sát điều kiện vệ sinh. Sang khâu giết mổ, trách nhiệm thuộc cơ quan thú y và chính quyền địa phương. Đến khâu chế biến công nghiệp, trách nhiệm chuyển sang ngành công thương, doanh nghiệp phải bảo đảm nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc rõ ràng. Ở khâu phân phối, lực lượng quản lý thị trường và chính quyền địa phương kiểm tra hàng hóa lưu thông.
Tại bếp ăn tập thể, đặc biệt trong trường học, ngành y tế là cơ quan quản lý chính, người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn bộ từ lựa chọn nhà cung cấp đến quy trình chế biến.
Trong một tình huống cụ thể như thịt lợn nhiễm dịch xuất hiện trong bếp ăn trường học, trách nhiệm được xác định theo toàn bộ chuỗi. Cơ sở chăn nuôi vi phạm có thể bị xử lý hình sự, cơ quan thú y chịu trách nhiệm nếu để lọt khâu kiểm dịch, cơ sở giết mổ vi phạm khi xử lý động vật không đủ điều kiện. Đơn vị cung cấp thực phẩm phải kiểm soát nguồn gốc, trong khi nhà trường chịu trách nhiệm kiểm tra đầu vào. Các cơ quan quản lý địa phương cũng phải xem xét trách nhiệm thanh tra, giám sát.
Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, cho biết khó khăn lớn hiện nay nằm ở công tác thanh kiểm tra. Việc bỏ thanh tra chuyên ngành, chuyển sang kiểm tra thông thường khiến việc phát hiện, xử lý thực phẩm bẩn gặp nhiều hạn chế, trong khi quy trình kiểm tra còn nặng tính hình thức.
Bà Lan cho rằng việc kiểm tra chủ yếu theo kế hoạch được phê duyệt trước khiến khả năng phát hiện vi phạm thấp. “Khi được duyệt xong, lại phải gửi thông báo cho doanh nghiệp trước khi kiểm tra thì hiệu quả không cao”, bà nói.
Bên cạnh đó, lực lượng chức năng thường chỉ được kiểm tra các cơ sở do mình cấp phép, trong khi những cá nhân, tổ chức vi phạm hoạt động lén lút, ngoài phạm vi quản lý hoặc buôn bán trôi nổi. Nhiều vụ việc phải có sự tham gia của lực lượng công an mới xử lý được.
Hiện ngoài TP HCM đã tổ chức mô hình Sở An toàn thực phẩm theo hướng một đầu mối, các địa phương khác vẫn duy trì quản lý phân tán giữa 3 ngành. Theo bà Lan, điều này dẫn đến tình trạng khi có kết quả thì nhiều đơn vị cùng nhận, nhưng khi xảy ra sự cố lại khó xác định trách nhiệm.
Bà cũng cho biết quy trình xử phạt hành chính còn phức tạp, mất nhiều thời gian từ lập biên bản đến ban hành quyết định, doanh nghiệp có thể khiếu nại kéo dài, gây khó khăn cho cơ quan quản lý. Thực trạng sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ phổ biến khiến việc kiểm soát an toàn thực phẩm càng khó khăn hơn.
Để khắc phục, bà Phạm Khánh Phong Lan đề nghị thực hiện nghiêm Chỉ thị 17 của Trung ương, trong đó tập trung thống nhất đầu mối quản lý và tăng cường hậu kiểm. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là hành lang pháp lý. Bộ Y tế đang xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10. Khi luật được ban hành, các nghị định và thông tư mới có thể hoàn thiện đồng bộ, thay thế các quy định chồng chéo hiện nay.
Liên quan đến vụ việc phát hiện thịt lợn bệnh trong bếp ăn bán trú Trường mầm non Hòa Bình, trao đổi với Thanh Niên trưa 8.4, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Văn Lăng (tỉnh Thái Nguyên), xác nhận thông tin tạm đình chỉ công tác đối với bà Nguyễn Thị Minh Khoái, Hiệu trưởng Trường mầm non Hòa Bình.
Theo quyết định ngày 8.4 của UBND xã Văn Lăng, bà Nguyễn Thị Minh Khoái bị tạm đình chỉ công tác trong 15 ngày để phục công tác điều tra, xác minh liên quan đến nguồn gốc số thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi được phát hiện trong bếp ăn bán trú của nhà trường.
Sáng nay 8.4, UBND xã Văn Lăng đã tổ chức họp công bố thông tin liên quan đến vụ việc tại Trường mầm non Hòa Bình đến phụ huynh, người dân và cơ quan truyền thông. Tại cuộc họp, bà Khoái có tham dự và báo cáo chi tiết.
Trước đó, ngày 25.3, anh Đinh Công Long, phụ huynh có con đang học tại Trường mầm non Hòa Bình được giáo viên nhờ mang thịt lợn đi xay. Khi cầm túi thịt, anh Long phát hiện thịt mỡ có màu vàng lạ đã giữ lại một miếng để đem đi xét nghiệm, đồng thời cảnh báo đến nhà trường không cho học sinh ăn số thịt này.
Ngày 26.3, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã có thông báo, mẫu thịt lợn do bà Trịnh Thị Cam (cũng là phụ huynh có con học tại Trường mầm non Hòa Bình) mang đến kiểm nghiệm có 2/6 chỉ tiêu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Trước kiến nghị của phụ huynh, ngày 2.4, Trường mầm non Hòa Bình gửi mẫu thịt lợn lấy từ ngăn đá tủ lạnh tại trường đi xét nghiệm tại Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y T.Ư I.
Ngày 3.4, Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y Thư I có thông báo kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn lấy tại Trường mầm non Hòa Bình dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.
Chiều 7.4, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đã chủ trì cuộc họp với các sở, ngành và lãnh đạo địa phương để chỉ đạo kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh các sai phạm về an toàn thực phẩm trong vụ việc xảy ra tại Trường mầm non Hòa Bình.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên yêu cầu Công an tỉnh Thái Nguyên chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng khẩn trương điều tra, xác định rõ nguyên nhân và nguồn gốc thịt lợn tại Trường mầm non Hòa Bình, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Từ kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi tại Trường mầm non Hòa Bình, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đề nghị Đảng ủy xã Văn Lăng thực hiện quy trình kiểm tra dấu hiệu vi phạm của Chi bộ Trường mầm non Hòa Bình, bí thư chi bộ, hiệu trưởng nhà trường, trong đó tập trung xem xét, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan.
Trong vụ việc này, ông Dương Văn Lượng yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động chỉ đạo kiểm tra, xác minh toàn diện vụ việc, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc thực phẩm, quy trình cung ứng, chế biến và tổ chức bữa ăn tại các nhà trường, bếp ăn tập thể, không để xảy ra các vụ việc tương tự.
Ngày 23.4, thông tin từ Công an TP.HCM cho biết, đơn vị đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Văn Dũng (31 tuổi, ở phường Long Bình) để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trước đó, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng An ninh nội địa Công an TPHCM phát hiện tài khoản TikTok “Master Dũng Văn” (hơn 120.000 lượt theo dõi) thường xuyên đăng tải các video có nội dung tuyên truyền mê tín dị đoan, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác và có dấu hiệu lừa đảo.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, công an xác định chủ tài khoản là Nguyễn Văn Dũng và mời lên làm việc. Tại cơ quan công an, Dũng thừa nhận đã đăng tải nhiều nội dung liên quan “tâm linh”, tự nhận có khả năng “cảm xạ”, giải quyết các vấn đề như “oan gia trái chủ”, “âm binh quấy phá”… nhằm thu hút người xem.
Theo điều tra ban đầu, Dũng đưa ra mức phí từ 5 triệu đến 30 triệu đồng/lần “giải quyết”. Tuy nhiên, sau khi nhận tiền, đối tượng không thực hiện được như cam kết. Chỉ riêng một trường hợp cơ quan công an tiếp nhận đơn tố cáo, nạn nhân đã bị chiếm đoạt hơn 33 triệu đồng.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TP.HCM đã ra quyết định khởi tố, bắt tạm giam bị can Nguyễn Văn Dũng để tiếp tục điều tra, làm rõ.
Công an TP.HCM cảnh báo, thời gian qua xuất hiện nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội, tự xưng “thầy”, “master”, “có khả năng tâm linh” để thực hiện hành vi lừa đảo. Thủ đoạn này đánh vào tâm lý hoang mang, mê tín của một bộ phận người dân nhằm chiếm đoạt tài sản.
Người dân được khuyến cáo không tin, không chuyển tiền cho các đối tượng hoạt động mê tín dị đoan trên mạng dưới bất kỳ hình thức nào. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, cần kịp thời trình báo cơ quan công an để được xử lý.
Khoảng 12h, ông Nguyễn Chí Thanh, 41 tuổi, lái ôtô biển số TP HCM chở theo 5 người, chạy trên đường đèo Hòn Bà hướng về hồ Suối Dầu. Khi đến đoạn qua thôn Suối Lau 2, xã Suối Dầu, xe bất ngờ lao sang phải, đâm vào mương nước ven sườn núi.
Cú va chạm khiến phần đầu ôtô hư hỏng nặng, túi khí ghế trước bung ra. Sáu người trên xe đều bị thương, được người đi đường hỗ trợ đưa ra ngoài và chuyển đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa, cách hiện trường hơn 20 km.
Người đàn ông 68 tuổi sau đó tử vong. Thời điểm tai nạn, thời tiết khô ráo, mặt đường đèo thông thoáng, ít phương tiện qua lại. Nguyên nhân vụ việc đang được điều tra.
Đỉnh Hòn Bà thuộc Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, cách Nha Trang khoảng 50 km về phía tây nam. Tuyến đường dài 37 km từ chân núi lên đỉnh có hàng trăm khúc cua, thường xuất hiện sương mù vào cuối năm.
