Iran tái kiểm soát eo biển Hormuz sau cáo buộc Mỹ ‘bội ước’

Một nhà khoa học cấp cao Trung Quốc đã phác thảo các ứng dụng quân sự tiềm năng của công nghệ năng lượng mặt trời từ không gian, qua đó cho thấy cách hệ thống truyền năng lượng từ quỹ đạo có thể phục vụ giám sát và tác chiến điện tử, theo South China Morning Post ngày 5.4.

Trong bài viết đăng trên tạp chí Scientia Sinica Informationis, ông Duan Baoyan, kiến trúc sư chủ chốt của dự án năng lượng mặt trời vũ trụ "Zhuri", cho biết thiết kế hệ thống quỹ đạo đã được cải tiến đáng kể. Theo đó, ngoài chức năng truyền tải điện, hệ thống còn có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ khác nhau như liên lạc, định vị, trinh sát, gây nhiễu và điều khiển từ xa.

Ông Duan nhấn mạnh vai trò của các chùm vi sóng siêu hẹp, có thể điều khiển chính xác để truyền năng lượng từ không gian xuống trái đất.

Về nguyên tắc, công nghệ này cũng cho phép truyền tín hiệu có mục tiêu, mở ra khả năng gây nhiễu hoặc bảo mật thông tin liên lạc quân sự.

Trung Quốc hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong lĩnh vực năng lượng mặt trời không gian. Khác với các hệ thống trên mặt đất, vốn phụ thuộc vào thời tiết và chu kỳ ngày đêm, các tấm pin đặt trên quỹ đạo có thể thu năng lượng gần như liên tục. Điện năng sau đó được chuyển thành vi sóng truyền xuống mặt đất và được chuyển đổi trở lại thông qua các ăng-ten thu trên trái đất.

Từ hơn một thập niên trước, nhóm của ông Duan đã đề xuất thiết kế OMEGA như một phương pháp chính của Trung Quốc để xây dựng hệ thống như vậy. Năm 2022, Trung Quốc đã hoàn tất cơ sở thử nghiệm cao 75 m để kiểm chứng toàn bộ quy trình, từ thu năng lượng, truyền không dây đến tiếp nhận trên mặt đất.

Trong nghiên cứu mới, ông Duan đề xuất chuyển từ mô hình một cấu trúc khổng lồ sang hệ thống mô-đun gồm nhiều đơn vị nhỏ hoạt động phối hợp. Cách tiếp cận này giúp tăng độ linh hoạt, duy trì vận hành khi một số bộ phận gặp sự cố, đồng thời giảm độ phức tạp kỹ thuật và rủi ro khi xử lý công suất lớn trong không gian, theo South China Morning Post.

Không chỉ Trung Quốc, các nước khác cũng theo đuổi công nghệ này. Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) từng đề xuất mô hình SPS-ALPHA dựa trên mạng lưới mô-đun tương tự.

Năm 2023, các nhà khoa học tại Viện Công nghệ California (Mỹ) cũng đã thử nghiệm thành công việc truyền điện bằng vi sóng trên quỹ đạo.

Được đề xuất từ thập niên 1960, năng lượng mặt trời không gian từ lâu được kỳ vọng trở thành nguồn năng lượng sạch quy mô lớn, song vẫn đối mặt nhiều thách thức về công nghệ và chi phí.

Tin Gốc: https://thanhnien.vn/trung-quoc-he-lo-tiem-nang-quan-su-tu-dien-mat-troi-khong-gian-185260406081307994.htm

Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 3/4 thông báo bắn rơi một tiêm kích tàng hình F-35 ở miền trung nước này bằng "hệ thống phòng không tiên tiến". Tuy nhiên, dựa vào hình ảnh các mảnh vỡ do Tehran công bố, giới quan sát xác định máy bay bị hạ là tiêm kích F-15E Mỹ đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, không phải F-35.

Truyền thông Mỹ sau đó dẫn lời các quan chức giấu tên nước này xác nhận một tiêm kích F-15E đã bị Iran bắn rơi, hai phi công phải nhảy dù trên lãnh thổ đối phương. Quân đội Mỹ đã mở chiến dịch tìm kiếm và giải cứu thành công một phi công, song chưa tìm thấy người còn lại.

IRGC cho biết đang lùng sục ở khu vực gần nơi tiêm kích Mỹ rơi xuống ở tây nam Iran. Thống đốc vùng này cam kết khen thưởng cho ai bắt hoặc hạ được "lực lượng của kẻ thù". Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf mỉa mai rằng chiến dịch của Mỹ - Israel đã bị hạ cấp từ nhằm mục đích "thay đổi chế độ" xuống thành tìm kiếm phi công.

Adam Smith, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho rằng cục diện trên bàn đàm phán sẽ thay đổi hoàn toàn nếu Iran tìm thấy phi công F-15E đang mất tích. Nếu bắt được tù binh là phi công, Iran hoàn toàn có thể đưa ra những điều kiện đàm phán bất lợi với phía Mỹ.

Nhưng mọi chuyện chưa dừng lại ở đó. Chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn tiếp tục khiến Mỹ hứng chịu tổn thất về khí tài.

Trong quá trình bay thấp để sẵn sàng yểm trợ hỏa lực cho lực lượng tìm kiếm phi công chiếc F-15E, một cường kích A-10 Mỹ đã bị trúng đạn ở vùng trời phía nam Iran, NBC News dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết. Phi công đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran, bay về phía nam qua eo biển Hormuz để vào vùng trời Kuwait trước khi phóng ghế thoát hiểm và hiện an toàn.

Hai quan chức Mỹ còn nói với Reuters ­rằng hai trực thăng thuộc đội tìm kiếm đã trúng hỏa lực Iran, song đã rời khỏi không phận nước này thành công. Một quan chức cho biết những người có mặt trên hai máy bay vẫn an toàn, nhưng ít nhất một quân nhân đã bị thương.

Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng không FlightRadar24, một tiêm kích F-16CJ Mỹ đã bật mã phát đáp "7700", được dùng trong trường hợp khẩn nguy trên không, khi rời không phận Iran và Iraq.

Một máy bay tiếp dầu KC-135R Mỹ cũng phát tín hiệu khẩn nguy không lâu sau khi cất cánh khỏi thành phố Tel Aviv ở Israel. Chưa rõ nguyên nhân đến hai tình huống trên và tình trạng hiện tại của hai máy bay.

IRGC cùng ngày 3/4 còn tuyên bố bắn rơi thêm hai máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper trên bầu trời tỉnh Isfahan. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD. Đài CBS tuần trước cho biết Mỹ đã mất ít nhất 16 phi cơ này kể từ đầu xung đột.

Những tổn thất này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng năng lực quân sự của Iran gần như đã bị xóa sổ và Mỹ sắp hoàn thành các mục tiêu chiến lược của cuộc chiến.

"Đây là ngày đen tối với không quân Mỹ", Press TV, kênh truyền thông bằng tiếng Anh của truyền hình nhà nước Iran, tuyên bố.

Không quân Mỹ trước đó từng mất 3 tiêm kích F-15E trong một ngày, song là vì bị đồng minh Kuwait bắn nhầm chứ không phải do Iran hạ. Sự việc hôm 3/4 được cho là lần đầu tiên máy bay có người lái của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Theo thống kê của CNN, Mỹ đã mất ít nhất 7 máy bay có người lái kể từ đầu xung đột. Ngoài số phi cơ nêu trên, một máy bay tiếp dầu KC-135 đã bị rơi tại Iraq và một phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại căn cứ không quân ở Arab Saudi.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận.

Giới quan sát trước đó nhận định không quân Mỹ sẽ gặp nhiều nguy hiểm hơn sau khi bắt đầu thâm nhập sâu vào miền đông Iran, nơi tập trung nhiều hệ thống phòng không di động vốn "thoắt ẩn, thoắt hiện" và khó bị tiêu diệt.

"Các tổ hợp phòng không di động sở hữu khả năng xuất hiện ở gần như mọi nơi và khiến tổ bay có rất ít thời gian phản ứng. Những hệ thống này có thể ẩn mình rất kỹ và sẽ tiếp tục hiện diện trên chiến trường rất lâu sau khi những trận địa phòng không cố định bị phá hủy hoàn toàn", bình luận viên Tyler Rogoway của chuyên trang quân sự War Zone cho hay.

Trước khi tiêm kích F-15E và cường kích A-10 bị bắn rơi, một tiêm kích F-35A Mỹ cũng đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nghi do trúng hỏa lực của đối phương. Video do IRGC công bố cho thấy cảm biến hồng ngoại bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại.

Theo Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD), chiến đấu cơ Mỹ hiện làm nhiệm vụ ở độ cao thấp hơn nên dễ bị tên lửa Iran nhắm mục tiêu. Taleblu cho rằng tiêm kích F-15E có thể đã bị xe phòng không của Iran nhắm bắn, song khả năng lớn hơn là Tehran đã sử dụng tên lửa phòng không vác vai.

Vũ khí này khó bị phát hiện hơn và là minh chứng cho thấy phòng không Iran vẫn "rất nguy hiểm", dù đã suy yếu nhiều sau các cuộc tập kích liên tục của Mỹ - Israel. "Đây là chính quyền đang phải chiến đấu để tồn tại", Taleblu cho hay.

Tướng Alireza Elhami, chỉ huy Căn cứ Phòng không Liên quân Iran, cho hay lực lượng nước này đang "săn lùng" máy bay Mỹ bằng "khí tài và phương pháp mới", nhưng không nêu cụ thể. "Điều này đã khiến kẻ thù bối rối và hoang mang", tướng Elhami nói.

Tuy nhiên, Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng chiến dịch của không quân Mỹ tới nay vẫn có thể coi là thành công về mặt quân sự, bất chấp những tổn thất trong ngày 3/4.

Ông cho biết tỷ lệ máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Đức trong Thế chiến II từng có thời điểm là 3%, tương đương khoảng 350 phi cơ trong cuộc chiến hiện nay tại Trung Đông. Tỷ lệ này được coi là "chấp nhận được" trong các cuộc giao tranh khốc liệt.

"Nhưng vẫn còn yếu tố chính trị, do người dân Mỹ đã quen với những cuộc chiến hầu như không có thương vong, chưa kể một bộ phận lớn dư luận không ủng hộ chiến dịch. Đối với họ, bất kỳ tổn thất nào cũng đều là không thể chấp nhận", Cancian cho hay.

Phạm Giang (Theo PressTV, Reuters, AP)

Nguồn: https://vnexpress.net/ngay-tham-hoa-cua-khong-quan-my-o-iran-5058507.html

Theo TASS, Nga sử dụng máy bay không người lái (UAV) để trinh sát, phá hủy các trung tâm điều khiển và kho vũ khí, sau đó triển khai bộ binh kiểm soát khu vực và rà phá bom mìn. Moscow cũng khẳng định đang tiếp tục mở rộng vùng đệm an ninh tại các khu vực Sumy và Kharkiv.

Cùng ngày, Nga cáo buộc Ukraine đã tấn công vùng Belgorod giáp biên giới bằng hơn 40 UAV trong đêm 14.4, khiến 1 người bị thương và nhiều cơ sở hạ tầng hư hại. Bên cạnh đó, giới chức Nga cũng tố Ukraine đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng ở vùng Zaporozhye, khiến khu vực này mất điện. Các hoạt động cứu trợ hiện đang được tiến hành trong khu vực, theo Thống đốc Zaporozhye Yevgeny Balitsky viết trên kênh Telegram.

Phía Ukraine chưa bình luận về các cáo buộc trên. Tuy nhiên, Ukraine cho biết các đợt tấn công của Nga nhắm vào nhiều khu vực, gồm Dnipro, Cherkasy, Kherson và Kharkiv trong đêm 14.4 rạng sáng 15.4 đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 64 người bị thương.

Không quân Ukraine cáo buộc Nga đã phóng 324 UAV và 3 tên lửa đạn đạo Iskander-M, trong đó 309 UAV bị bắn hạ, còn toàn bộ tên lửa không bị đánh chặn.

Cả hai bên xung đột luôn tuyên bố không tấn công vào dân thường.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết lực lượng nước này lần đầu tiên sử dụng hệ thống robot mặt đất để kiểm soát một vị trí của quân Nga mà không cần triển khai binh sĩ.

Phát biểu ngày 14.4, Sky News dẫn lời ông Zelensky cho biết chiến dịch được thực hiện hoàn toàn bằng các phương tiện không người lái, không gây thương vong cho phía Ukraine và buộc lực lượng Nga phải lùi bước. Ông không nêu rõ địa điểm diễn ra.

"Chiến dịch được thực hiện mà không cần bộ binh và không có tổn thất nào về phía chúng ta", ông nói, đồng thời nhấn mạnh "tương lai đã ở ngay trên chiến tuyến".

Theo Tổng thống Ukraine, trong vòng 3 tháng, các hệ thống robot của nước này đã thực hiện hơn 22.000 nhiệm vụ trên tiền tuyến. Kyiv đang đẩy mạnh phát triển các đơn vị phương tiện mặt đất không người lái (UGV) nhằm thay thế con người trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất.

Bộ Quốc phòng Ukraine trước đó cho biết mục tiêu là xây dựng một lực lượng quân đội nơi công nghệ đảm nhận phần lớn các nhiệm vụ rủi ro, qua đó giảm thiểu thương vong cho binh sĩ. Hiện cả Ukraine và Nga đều sử dụng UGV trên chiến trường, chủ yếu được điều khiển từ xa thông qua hệ thống camera.

Trong một diễn biến khác, Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết lực lượng nước này đã tái kiểm soát gần 50 km2 lãnh thổ trong tháng 3, đồng thời gây ra "tổn thất đáng kể" cho phía Nga.

Theo ông Syrskyi, điều kiện thời tiết thay đổi khiến Nga gia tăng hoạt động tấn công dọc theo phần lớn chiến tuyến dài khoảng 1.200 km. Đáp lại, Ukraine triển khai chiến lược "phòng thủ chủ động" nhằm giành lại thế chủ động trên chiến trường. "Chúng ta phải nắm bắt thế chủ động chiến lược", ông viết.

Cũng trong tháng 3, Ukraine đã sử dụng vũ khí tấn công tầm xa nhằm vào 76 mục tiêu quân sự và năng lượng của Nga, trong đó có 15 cơ sở lọc dầu, theo Sky News.

Phía Nga chưa bình luận về thông tin trên.

Ngày 14.4, Na Uy và Ukraine ký tuyên bố hợp tác quốc phòng tại Oslo nhằm tăng cường phối hợp quân sự, trong đó có kế hoạch sản xuất UAV chung, sau cuộc hội đàm giữa Tổng thống Zelensky và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Stoere, theo The Kyiv Independent.

Chính phủ Na Uy cho biết 2 bên nhất trí thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine và môi trường an ninh khu vực ngày càng bất ổn.

Hai nước cũng thống nhất tăng cường năng lực phòng thủ, thúc đẩy hợp tác công nghiệp quốc phòng, đồng thời tích hợp các bài học từ chiến trường Ukraine vào kế hoạch quân sự của Na Uy. Tuyên bố cũng nhấn mạnh việc đẩy nhanh các cam kết an ninh dành cho Ukraine trong khuôn khổ các cơ chế hợp tác đa phương.

Phát biểu sau cuộc gặp, ông Zelensky cảm ơn chính phủ và người dân Na Uy vì sự hỗ trợ quân sự và năng lượng dành cho Ukraine.

Trong một diễn biến khác, Anh dự kiến công bố gói hỗ trợ mới trị giá hàng triệu bảng cho Ukraine. Tại Washington ngày 14.4, Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves xác nhận khoản giải ngân 752 triệu bảng Anh (khoảng 955 triệu USD) trong gói vay 3,36 tỉ bảng nhằm hỗ trợ Ukraine mua sắm vũ khí, bao gồm tên lửa tầm xa, hệ thống phòng không và UAV.

Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey cũng dự kiến công bố gói viện trợ UAV lớn nhất từ trước đến nay, với khoảng 120.000 thiết bị, bao gồm UAV tấn công tầm xa, trinh sát, hậu cần và tác chiến trên biển, theo The Independent. Theo ông Healey, việc tăng cường quy mô UAV sẽ giúp Ukraine nâng cao năng lực phòng thủ và đối phó với các đợt tấn công từ Nga.

Tin Gốc: Thanh Niên