Sáng 10/4, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm tới.
Ông Đặng Ngọc Huy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu của Quốc hội cho biết Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng đặt mục tiêu mức dự trữ xăng dầu phải đạt khoảng 90 ngày đến năm 2030.
Tuy nhiên, theo ông Huy, hiện mức dự trữ xăng dầu quốc gia chỉ đáp ứng được khoảng 7-10 ngày sử dụng và tối đa 30 ngày nếu cộng cả dự trữ thương mại của doanh nghiệp.
“Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới với một bình năng lượng luôn báo động”, ông Huy nói.
Ông đặt vấn đề vì sao đến nay Việt Nam vẫn chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia độc lập. Theo ông, hiện nay hàng dự trữ quốc gia vẫn được cất giữ trong kho chung của các doanh nghiệp đầu mối. “Điều này đi ngược lại nguyên tắc của Luật dự trữ quốc gia là phải quản lý độc lập về số lượng và chất lượng”, đại biểu nhận xét.
Ông Huy cho hay có một số ý kiến nhìn nhận xây kho dự trữ độc lập tốn kém, nhưng ông đánh giá “việc thiếu dự trữ còn đắt hơn rất nhiều lần”. Ông nêu lại tình trạng thời gian gần đây khi giá xăng dầu thế giới tăng cao, người dân phải xếp hàng nửa tiếng để mua nhiên liệu. Chưa kể, xăng dầu tăng giá cũng ảnh hưởng tới hoạt động vận tải, logistics, tiến độ các công trình trọng điểm quốc gia.
“Xây dựng kho dự trữ chiến lược quốc gia chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế”, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác Đại biểu nói, đồng thời ủng hộ mục tiêu hình thành hệ thống kho dự trữ xăng dầu ít nhất 90 ngày như trong báo cáo của Chính phủ.
Cùng quan điểm, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phạm Thị Thúy Chinh cho rằng cần tăng chi đầu tư cho dự trữ xăng dầu, bởi lĩnh vực này mới chiếm 21% trong tổng chi cho dự trữ. Bà cũng đề nghị cần hiện đại hóa công nghệ, hệ thống kho bảo quản dự trữ các mặt hàng chiến lược, trong đó có xăng dầu.
Để mục tiêu không nằm lại trên giấy, ông Đặng Ngọc Huy kiến nghị Thủ tướng có các giải pháp đột phá như bố trí ngân sách, chính sách để khởi công ngay hệ thống xăng dầu quốc gia. Ông cũng đề xuất Thủ tướng ban hành lộ trình cụ thể như đến năm 2028 phải đạt được mức dự trữ 60 ngày và 90 ngày vào 2030.
Hiện Việt Nam chưa có kho dự trữ xăng dầu quốc gia riêng biệt. Hàng dự trữ đang được tồn trữ tại kho của doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lớn thông qua hợp đồng, trả phí theo định mức với các đơn vị. Mức dự trữ này chỉ khoảng 7-10 ngày tiêu thụ. Vừa qua, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương sớm làm việc với các đối tác nước ngoài để triển khai ngay việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược tại Nghi Sơn (Thanh Hóa).
Xung đột Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó Việt Nam chịu tác động lớn, giá nhiên liệu tăng vọt. Từ cuối tháng 2 đến nay, giá bán lẻ xăng dầu trong nước trải qua 15 kỳ điều hành, hiện mỗi lít xăng RON 95-III là 23.540 đồng, dầu diesel 32.960 đồng. Trước đó, có thời điểm giá hai loại nhiên liệu này lên lần lượt gần 34.000 đồng và 45.000 đồng một lít.
Tại tổ Hà Nội, Tổng giám đốc Vietnam Airlines Lê Hồng Hà cho biết do ảnh hưởng chiến sự, thị trường “cực kỳ bất động và khó đoán định”. Ông khẳng định việc Quốc hội ban hành Nghị quyết về giảm thuế với xăng dầu và nhiên liệu bay là cần thiết và kịp thời để tháo gỡ khó khăn, ổn định kinh tế vĩ mô.
Tuy vậy, CEO Vietnam Airlines lưu ý rằng thuế chỉ là một trong các công cụ điều tiết, Chính phủ cần có những chính sách thực chất và hiệu quả hơn trong điều hành giá, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và cung ứng thị trường. Ông đề xuất Quốc hội có một cơ chế ủy quyền hợp lý để Chính phủ chủ động quyết định trước các tình huống thực tế phát sinh.
Trước ý kiến của các đại biểu, Thủ tướng Lê Minh Hưng nói trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực thay đổi, Việt Nam phải có “những điều chỉnh kịp thời về chiến lược năng lượng”.
Thủ tướng cho biết trong tờ Chính phủ báo cáo Quốc hội cũng có phương án xây dựng dự trữ quốc gia về một số mặt hàng thiết yếu, gồm xăng dầu. “Bây giờ phải bàn đến việc tiếp tục xây dựng một số nhà máy điện nền, bên cạnh phát triển năng lượng tái tạo bền vững”, ông nói, thêm rằng đã trao đổi với Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng về điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch điện VIII.
Phát biểu hôm 9/4 tại nghị trường Quốc hội, Thủ tướng cũng khẳng định sẽ không để xảy ra mất ổn định, khủng hoảng kinh tế trong mọi tình huống và có giải pháp dự phòng ứng phó biến động. Theo ông, Việt Nam sẽ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia cả trước mắt và lâu dài, nhất là nguồn cung dầu thô, khí đốt.
Lực lượng quản lý thị trường TP.HCM vừa cho biết qua kiểm tra tại cảng Sao Mai, phường Vũng Tàu (TP.HCM), cơ quan chức năng đã liên tiếp phát hiện 2 tàu chở dầu vi phạm về kinh doanh dầu không rõ nguồn gốc, xuất xứ; không có giấy phép kinh doanh xăng dầu theo quy định pháp luật.
Cụ thể, Đội quản lý thị trường số 21 phối hợp với Đội 6 Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) - Công an TP.HCM và các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra đối với hai tàu chở dầu gồm: Tàu PL 28 và tàu BY 27, đang neo đậu tại cảng Sao Mai.
Theo đó, Đội quản lý thị trường số 21 đã phát hiện và tạm giữ tang vật là dầu DO không rõ nguồn gốc, xuất xứ đang chứa trên hai tàu: Tàu PL 28 là 2.006 lít dầu và tàu BY 27 là 8.012 lít dầu.
Qua đấu tranh xác định hành vi vi phạm của các đối tượng có liên quan, thuyền trưởng của hai tàu đã thừa nhận hành vi vi phạm kinh doanh dầu không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có giấy phép kinh doanh xăng dầu theo quy định.
Đội quản lý thị trường số 21 đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với thuyền trưởng tàu PL 28, với tổng số tiền phạt 50 triệu đồng và tịch thu 2.006 lít dầu DO.
Đối với vi phạm của thuyền trưởng tàu BY 27, Đội quản lý thị trường số 21 đã hoàn thiện hồ sơ chuyển lên cấp trên để trình UBND TP.HCM xử phạt 115 triệu đồng và tịch thu 8.012 lít dầu DO theo thẩm quyền.
Trong bối cảnh thị trường xăng dầu và khí thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, lãnh đạo Sở Công Thương TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục tăng cường công tác giám sát để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh xăng dầu và khí, góp phần ổn định thị trường.
Thời gian qua, khi giá xăng dầu thế giới biến động mạnh, tình hình kinh doanh và vận chuyển trái phép xăng dầu diễn biến phức tạp, đặc biệt là dầu.
Ngoài tình trạng tàu chở dầu không rõ nguồn gốc trên biển, nhiều địa phương có đường biên giới trên đất liền, đặc biệt là giáp Lào và Campuchia, tình hình vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới cũng đáng báo động khi cơ quan chức năng nhiều lần phát hiện vi phạm và xử lý.
Trước thực trạng gia tăng các nội dung tư vấn đầu tư chứng khoán trên mạng xã hội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) mới đây đã phát đi khuyến cáo, yêu cầu nhà đầu tư nâng cao cảnh giác khi tiếp cận thông tin trên không gian mạng.
Theo cơ quan quản lý, thời gian gần đây xuất hiện ngày càng nhiều tổ chức, cá nhân thực hiện phân tích thị trường, chia sẻ quan điểm đầu tư, thậm chí đưa ra các khuyến nghị mua - bán - nắm giữ cổ phiếu trên các nền tảng như TikTok, Facebook, YouTube…
Tuy nhiên, phần lớn các đối tượng này không phải là công ty chứng khoán hay công ty quản lý quỹ được cấp phép, cũng không hoạt động trong phạm vi ủy quyền hợp pháp.
Ở góc độ chuyên gia, bà Hà Võ Bích Vân - chuyên gia tài chính tại Công ty Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT - cho rằng việc nhà đầu tư trẻ tiếp cận thông tin qua các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, YouTube... không phải là tín hiệu tiêu cực. Ngược lại, đây là biểu hiện của việc tài chính đang trở nên phổ cập hơn và dễ tiếp cận hơn với thế hệ mới.
Tuy nhiên, rủi ro phát sinh khi quá trình tiếp nhận thông tin bị rút ngắn và chuyển hóa quá nhanh thành hành động đầu tư. Theo bà Vân, tốc độ tiêu thụ thông tin hiện nay đang vượt xa khả năng đọc hiểu và phân tích. Các nội dung ngắn thường được thiết kế để đơn giản hóa thông tin, giúp người xem dễ tiếp cận nhưng lại khó phản ánh đầy đủ bối cảnh và rủi ro.
Điều này khiến nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái "nghe quen" và nhầm tưởng rằng mình đã "hiểu đủ", từ đó dễ đưa ra quyết định mang tính cảm tính.
Từ những rủi ro trên, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư cần xây dựng kỷ luật và quy trình ra quyết định rõ ràng. Có thể khái quát thành 3 nguyên tắc cơ bản trước khi xuống tiền.
Thứ nhất, thiết lập "độ trễ quyết định". Thay vì hành động ngay sau khi tiếp nhận một khuyến nghị trên mạng xã hội, nhà đầu tư cần dành thời gian kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn độc lập. Việc tạo một khoảng "nghỉ" giữa lúc tiếp nhận thông tin và ra quyết định giúp giảm thiểu yếu tố cảm xúc, đặc biệt là tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO).
Thứ hai, chỉ đầu tư khi hiểu rõ tài sản. Một khoản đầu tư chỉ nên được thực hiện khi nhà đầu tư có thể lý giải được doanh nghiệp kiếm tiền như thế nào, triển vọng ra sao và những rủi ro chính là gì. Nếu không trả lời được các câu hỏi cơ bản này, quyết định đầu tư thực chất đang dựa trên thông tin lan truyền thay vì hiểu biết thực sự.
Thứ ba, mỗi quyết định phải gắn với một kế hoạch cụ thể. Thay vì mua cổ phiếu theo xu hướng, nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò của từng tài sản trong danh mục, thời gian nắm giữ dự kiến và các ngưỡng chấp nhận rủi ro. Việc thiếu kịch bản trước khi mua dễ khiến nhà đầu tư bị cuốn theo biến động thị trường sau khi đã xuống tiền.
Bên cạnh đó, một thực tế cần lưu ý là những thông tin đã lan rộng trên mạng xã hội thường không còn là cơ hội sớm.
Khi một "câu chuyện đầu tư" trở nên phổ biến, lợi thế thông tin gần như không còn, trong khi rủi ro lại gia tăng do dòng tiền tham gia muộn.
Trong bối cảnh nội dung tài chính ngày càng mang tính "giải trí hóa", ranh giới giữa phân tích và cảm xúc đang trở nên mờ nhạt. Điều này khiến hành vi đầu tư dễ trở thành phản xạ tức thời, thay vì là kết quả của một quá trình đánh giá có hệ thống.
Chuyên gia cho rằng vấn đề hiện nay không phải là thiếu thông tin mà là thiếu tiêu chí chọn lọc. Nhà đầu tư cần chủ động xây dựng "bộ lọc" thông tin cá nhân, dựa trên mức độ hiểu biết, khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính.
Ở góc nhìn tích cực, mạng xã hội vẫn là kênh giúp rút ngắn khoảng cách giữa người trẻ và thị trường tài chính. Tuy nhiên, để đầu tư bền vững, mỗi cá nhân cần chuyển từ việc "tiêu thụ thông tin" sang "làm chủ thông tin". Khi đó, mỗi quyết định sẽ không còn là phản ứng trước xu hướng, mà trở thành lựa chọn có cân nhắc và kiểm soát rủi ro.
Nhiều đại biểu quan tâm việc áp thuế với ô tô chạy bằng pin, dự thảo đề xuất tiếp tục ưu đãi mức thuế tiêu thụ đặc biệt từ 1-3% từ ngày 1-1-2026, sau đó điều chỉnh tăng mạnh lên mức 4-11% từ ngày 1-1-2031.
Đồng tình với chính sách miễn thuế với xe điện, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng chính sách này giúp khuyến khích toàn dân sử dụng xe điện và chuyển đổi xanh. Tuy nhiên cần xem xét mặt trái của xe điện, khi các đô thị sử dụng xe nhiều hơn các tỉnh.
"Thực tế, các trạm sạc ở đô thị rất hạn chế. Nhiều chung cư tại Hà Nội và TP.HCM không cho sạc và để xe điện trong chung cư. Chưa kể, pin xe điện sau sử dụng có thể gây ra độc hại, đặt ra yêu cầu về xử lý. "Xe xăng không giảm thuế trong khi xe điện giảm nên cần phải có chính sách công bằng" - đại biểu Hòa nói.
Cùng quan điểm, đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) cũng cho rằng tiếp tục ưu đãi thuế với xe điện là phù hợp khi ô nhiễm khí thải rất nghiêm trọng. Chính sách này cũng phù hợp định hướng tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường, thực hiện cam kết Net Zero và mở ra cơ hội phát triển ngành công nghiệp mới, thúc đẩy tăng trưởng.
Tuy nhiên quan tâm tới rủi ro ô nhiễm môi trường khi pin hư hỏng, hết hạn sử dụng, đại biểu Vũ cho rằng cùng với ưu đãi thuế, cần hỗ trợ phát triển trạm sạc, hạ tầng kỹ thuật và khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất pin thân thiện môi trường. Ban hành quy định bắt buộc về thu hồi, tái chế pin, có điểm thu gom và đầu tư công nghệ tái chế...
Quan tâm tới lộ trình tăng thuế, đại biểu Tráng A Dương (Lào Cai) bày tỏ băn khoăn khi năm 2031 mức thuế tăng mạnh từ 4-11%. Theo ông, đây là mức điều chỉnh khá đột ngột, có thể làm gián đoạn phát triển của thị trường xe điện vốn đang hình thành và cần được nuôi dưỡng.
Cùng đó, quy định đang áp dụng chung với các loại xe có mục đích sử dụng khác nhau, như xe chở người và xe chở hàng... Do đó cần rà soát để đảm bảo tính chất công bằng về mục đích sử dụng, tránh việc áp dụng mức thuế chưa đảm bảo tính chất tiêu dùng và mục đích kinh doanh.
“Cần đặt thuế tiêu thụ đặc biệt trong tổng thể chính sách khác như phí trước bạ, hạ tầng sạc, tiêu chuẩn về môi trường. Nếu chỉ ưu đãi cho giai đoạn đầu tư, tăng thuế trong khi điều kiện hỗ trợ khác chưa hoàn thiện thì hiệu quả chính sách sẽ bị hạn chế" - đại biểu nêu.
Đồng tình, đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TP.HCM) cho rằng với biên độ thuế suất sau ưu đãi tăng gấp 3-4 lần tiềm ẩn nhiều vấn đề. Đó là tình trạng bất ổn thị trường, tâm lý mua chạy thuế, tạo 'sốt ảo' vào thời điểm cuối năm 2030 và nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng sức mua, đóng băng thị trường từ đầu năm 2031 do giá xe tăng đột biến.
Thêm nữa, việc áp thuế cũng làm gián đoạn đầu tư hạ tầng trạm sạc, phá vỡ phương án tài chính, thu hồi vốn của các nhà đầu tư hạ tầng. Điều này dẫn đến nguy cơ đình trệ việc mở rộng mạng lưới trạm sạc.
Đại biểu cũng lo ngại việc áp thuế như trên gây suy giảm lợi thế thu hút FDI khi chu kỳ đầu tư dự án công nghiệp ô tô và pin lưu trữ thường kéo dài từ 7-10 năm. Biên độ biến động thuế quá lớn trong ngắn hạn (5 năm) sẽ làm giảm tính dự báo, khiến các nhà đầu tư quốc tế e ngại rủi ro và chuyển hướng dòng vốn.
Do đó đại biểu Trúc đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc điều chỉnh lộ trình tăng thuế theo cơ chế "bậc thang". Tức là thay vì áp dụng mức tăng đột biến vào năm 2031, cần chia nhỏ biên độ điều chỉnh tịnh tiến theo chu kỳ 2-3 năm.
Phương án này nhằm hạn chế cú sốc về giá, đảm bảo tính ổn định của thị trường, duy trì động lực phát triển hệ sinh thái giao thông xanh và bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước bền vững.
