Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, sau lễ đón chính thức trọng thể tại Phnom Penh (Campuchia) ngày 10-4, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Phó chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia (CPP), Trưởng Ban thường trực Ban Thường vụ Trung ương CPP Say Chhum đã hội đàm.
Tại cuộc gặp, hai bên nhấn mạnh Việt Nam và Campuchia là hai nước láng giềng cũng trải qua gian khổ, cùng nhau chia sẻ ngọt bùi và giúp đỡ lẫn nhau trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và giải phóng dân tộc. Mối quan hệ gắn bó này được các thế hệ lãnh đạo trước vun đắp cho đến các thế hệ lãnh đạo hiện nay và tiếp tục đến tương lai.
Hai bên vui mừng nhận thấy hợp tác giữa hai Đảng, hai nước thời gian qua có những bước phát triển mạnh mẽ, ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả và thực chất trên tất cả các lĩnh vực chính trị, an ninh – quốc phòng, kinh tế – thương mại, giáo dục – đào tạo, giao lưu nhân dân, hợp tác địa phương.
Hai bên nhất trí duy trì thường xuyên các cuộc gặp cấp cao và trao đổi các cấp. Bên cạnh đó, tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi tình hình, tham vấn kịp thời về các vấn đề phát sinh và cùng quan tâm, qua đó tiếp tục củng cố vững chắc tin cậy chính trị và sự hiểu biết lẫn nhau.
Hai lãnh đạo nhấn mạnh hợp tác quốc phòng – an ninh là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương; nhất trí tăng cường hợp tác, triển khai tốt các thỏa thuận.
Hai bên kiên quyết không để bất kỳ thế lực nào lợi dụng lãnh thổ nước này để chống phá nước kia. Bên cạnh đó, hai nước sẽ tăng cường hợp tác trong phòng chống tội phạm, trong đó có tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm ma túy, tội phạm công nghệ cao, góp phần giữ vững an ninh, ổn định phục vụ phát triển của mỗi nước và của cả khu vực.
Ngoài ra cần tăng cường hơn nữa phối hợp trong công tác tuyên truyền và giáo dục truyền thống quan hệ giữa hai Đảng, hai nước. Cần chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử, kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan, gây chia rẽ tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam – Campuchia.
Về kinh tế, thương mại và đầu tư, hai bên nhấn mạnh cần đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực này. Trong đó có việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân hợp tác kinh tế, kết nối hạ tầng chiến lược, nhất là kết nối giao thông, logistics, cửa khẩu, thương mại biên giới, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, dịch vụ và đầu tư giữa hai nền kinh tế.
Thêm vào đó, cần nâng cao hiệu quả phối hợp trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp chế biến, năng lượng, viễn thông, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực và các lĩnh vực hợp tác mới có tiềm năng.
Hai bên nhất trí phối hợp chặt chẽ, sớm giải quyết các đoạn biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc theo tinh thần cuộc gặp cấp cao hai Đảng tháng 2-2026 vừa qua để cùng nhau xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị Campuchia tiếp tục quan tâm giải quyết thỏa đáng các vấn đề liên quan đến người gốc Việt và công dân hai nước trên tinh thần hữu nghị, tôn trọng pháp luật và lợi ích chính đáng của nhau.
NYTimes ngày 5/4 dẫn các nguồn thạo tin trong chính phủ Mỹ cho biết khi thông tin Iran bắn hạ tiêm kích F-15E khiến hai phi công phải phóng ghế thoát hiểm xuống lãnh thổ đối phương được chuyển về trụ sở Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) tại Langley, các sĩ quan tình báo hàng đầu của Mỹ lập tức vào cuộc.
Các nguồn tin đề nghị giấu danh tính do tính chất nhạy cảm của chiến dịch và công tác tình báo.
Phi công thứ nhất trên chiếc F-15E được giải cứu tương đối nhanh chóng ngay trong ngày 3/4, nhưng quân đội Mỹ không thể xác định được vị trí thành viên tổ lái còn lại, một đại tá giữ vai trò sĩ quan điều khiển vũ khí trên tiêm kích. Hai phi công phóng dù gần như cùng một lúc, nhưng bị tách nhau ra do hướng gió và các yếu tố địa hình khi tiếp đất.
Một chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn được tiến hành, với hàng trăm binh sĩ, hàng chục máy bay từ các quân chủng cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ, nhằm chạy đua với thời gian để giải cứu phi công trước khi lực lượng Iran tiếp cận.
Là cơ quan tình báo hàng đầu của Mỹ, CIA thường xuyên tham gia hỗ trợ các chiến dịch giải cứu phi công Mỹ mắc kẹt sau phòng tuyến đối phương. Theo các nguồn tin, lần này, CIA đã xây dựng một kế hoạch đánh lạc hướng lực lượng Iran để có thêm thời gian tìm ra vị trí phi công mất tích.
Cơ quan này đã cố tình rò rỉ thông tin với một số cơ quan truyền thông ở Trung Đông rằng Mỹ đã tìm thấy phi công thứ hai và đang hộ tống ông này khỏi lãnh thổ Iran bằng đường bộ, dù lúc đó quân đội Mỹ chưa biết phi công mất tích đang ở đâu.
Mục tiêu của kế hoạch nghi binh này là khiến Iran chuyển hướng lực lượng truy lùng tại vùng được xác định là nơi phi công đang ẩn náu, sang các tuyến đường rời khỏi khu vực.
Theo một nguồn tin là quan chức cấp cao giấu tên trong chính phủ Mỹ, chiêu tung hỏa mù này dường như đã khiến lực lượng Iran đang truy lùng phần nào bị bối rối.
Phi công mất tích đã né tránh được lực lượng Iran truy đuổi trong hơn 24 giờ, rồi men theo một ngọn núi cao hơn 2.100 m và ẩn náu trong khe núi ở phía nam thành phố Isfahan, miền trung Iran.
Các phi công Mỹ đều được trang bị thiết bị phát tín hiệu định vị, kèm một thiết bị liên lạc bảo mật để dùng trong trường hợp cần phối hợp với lực lượng giải cứu. Tuy nhiên, họ cũng được huấn luyện để không liên tục phát tín hiệu định vị, đề phòng nguy cơ đối phương lần ra dấu vết.
Quan chức Nhà Trắng từ chối mô tả chi tiết về công nghệ đã giúp CIA tìm ra vị trí của phi công, nhưng cho hay đây là loại "thiết bị đặc biệt", chỉ được cơ quan này sử dụng. Đây được coi là lý do quân đội Mỹ phải dựa vào CIA để xác định vị trí phi công.
CIA sau đó chuyển thông tin vị trí phi công đến Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai một trong những chiến dịch táo bạo và tốn kém nhất lịch sử quân đội Mỹ để giải cứu phi công trên đất Iran.
Khi tiến hành chiến dịch, quân đội Mỹ ném bom dữ dội vào khu vực để ngăn lực lượng Iran tiếp cận dãy núi. Không có giao tranh trực diện giữa hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ được cho là đã nổ súng để ngăn đối phương áp sát điểm giải cứu.
Quân đội Mỹ cũng hứng tổn thất khí tài trong nỗ lực giải cứu. Bên cạnh hai vận tải cơ MC-130J và trực thăng AH/MH-6 bị phá hủy, một cường kích A-10 đã bị phòng không Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng vẫn hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Sau 36 giờ mắc kẹt trên lãnh thổ Iran với chỉ một khẩu súng ngắn để tự vệ, đại tá phi công Mỹ cuối cùng được các đặc nhiệm giải cứu thành công, đưa tới Kuwait điều trị vết thương khi nhảy dù.
Tổng thống Donald Trump hôm 5/4 cho hay những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy "rất hiếm khi được tiến hành" bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ.
Năm 1905, nhà vật lý thiên tài Albert Einstein từng khẳng định thông tin không thể truyền nhanh hơn ánh sáng. Tuy nhiên, những thứ không có khối lượng lẫn thông tin về lý thuyết vẫn có thể vượt qua giới hạn trên toàn vũ trụ này, chẳng hạn như "bóng tối".
"Bóng tối" chỉ những dạng thiếu photon, tức hạt ánh sáng.
Đội ngũ các nhà khoa học dẫn đầu là nhóm của Viện Công nghệ Israel (Technion ở Haifa) đã thành công chứng minh được điều này thông qua việc đo đạc những điểm tối bên trong bước sóng ánh sáng, theo báo cáo đăng trên chuyên san Nature.
Việc chứng minh bóng tối vượt qua ánh sáng không phải là chuyện dễ dàng. Đội ngũ các khoa học đã sử dụng một hệ thống kính hiển vi đặc biệt kết hợp với thiết bị laser tiên tiến.
Thí nghiệm còn dựa vào một lớp vật liệu boron nitride dạng lục giác siêu mỏng, cho phép chuyển đổi ánh sáng thành "sóng ánh sáng – âm thanh" gọi là polariton. Đây là dạng vật liệu lai giữa ánh sáng và vật chất, cho phép làm chậm lại tốc độ ánh sáng khoảng 100 lần trong điều kiện chân không.
Nhờ sự tiếp cận mới, các nhà nghiên cứu đã xác nhận giả thuyết tồn tại suốt 50 năm, rằng "bóng tối" có thể vượt qua vận tốc 299.792.458 m/giây của ánh sáng.
"Phát hiện của chúng tôi cho thấy những quy luật tự nhiên mang tính phổ quát đều được áp dụng đối với toàn bộ loại sóng, từ sóng âm, dòng chảy chất lỏng cho đến những hệ thống phức tạp như chất siêu dẫn", Popular Mechanics dẫn lời tác giả Ido Kaminer của Technion.
Từ những kết quả trên, nhóm cho rằng những kỹ thuật kính hiển vi tiên tiến được sử dụng trong cuộc nghiên cứu sẽ mở ra hướng tiếp cận mới nhằm tìm hiểu những quy trình ẩn trong vật lý, hóa học, sinh học, và lần đầu hé lộ cách thức tự nhiên vận hành trong những khoảnh khắc nhanh nhất và khó nắm bắt nhất của vũ trụ.
Hãng thông tấn Reuters hôm 5/4 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các binh sĩ đặc nhiệm nước này đã trải qua nhiều giờ căng thẳng khi phải chờ đợi máy bay dự bị đến đón, sau khi hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II gặp trục trặc kỹ thuật và không thể cất cánh từ sân bay dã chiến ở Iran.
"Nếu có khoảnh khắc nào khiến chúng tôi phải thốt lên 'trời đất ơi' thì chính là lúc đó", quan chức Mỹ cho hay, đồng thời ca ngợi giới chỉ huy vì đã đưa ra quyết định nhanh chóng giúp cứu vãn tình thế.
Nhằm giải cứu sĩ quan điều khiển vũ khí của tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại Iran hôm 3/4, khoảng 100 đặc nhiệm Mỹ đã bí mật xâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương trong đêm, rồi leo lên ngọn núi cao hơn 2.000 m để tiếp cận mục tiêu. Phi công và đặc nhiệm Mỹ sau đó rút về điểm tập kết trước bình minh, sẵn sàng lên vận tải cơ để rút lui.
Hai chiếc MC-130J gặp sự cố khiến toàn bộ chiến dịch đối mặt nguy cơ đổ vỡ. Các chỉ huy sau đó ra quyết định mạo hiểm là triển khai thêm máy bay dự bị vào Iran để sơ tán quân nhân ra ngoài theo từng đợt.
Canh bạc này đã thành công và lực lượng Mỹ rút khỏi Iran an toàn. Trước khi rời đi, họ đã phá hủy tổng cộng 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J bị hư hỏng và 4 trực thăng, để ngăn Iran tiếp cận thiết bị quân sự nhạy cảm, theo quan chức Mỹ.
Con số này nhiều hơn thông tin ban đầu, khi New York Times nói rằng chỉ có hai vận tải cơ bị bỏ lại. Reuters không nêu lý do các trực thăng bị lực lượng Mỹ phá hủy trước khi rời đi.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
Hình ảnh hiện trường do truyền thông Iran công bố cho thấy ít nhất hai xác trực thăng AH/MH-6 Little Bird, bên cạnh phi cơ MC-130J. Hai mẫu này lần lượt có giá 2-7 triệu USD và khoảng 114 triệu USD mỗi chiếc. Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của phi cơ MC-130J, nên nhiều khả năng đã được chở theo khi làm nhiệm vụ giải cứu.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. "Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ", chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu. Tuy nhiên, quân đội Mỹ cũng hứng chịu nhiều tổn thất khí tài trong nỗ lực giải cứu. Bên cạnh các vận tải cơ MC-130J và trực thăng bị phá hủy, một cường kích A-10 đã bị phòng không Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Phạm Giang (Theo Reuters, New York Post, War Zone)