Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 10-4 khẳng định Washington sẽ mở lại eo biển Hormuz “có hoặc không có” sự hợp tác của Iran, nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi trong các cuộc đàm phán là ngăn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.
Phát biểu trước chuyến công du trong nước, ông Trump cho biết Mỹ đã cử Phó tổng thống JD Vance tới Pakistan để gặp các quan chức cấp cao Iran, trong nỗ lực đạt được thỏa thuận hòa bình sau lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần được thống nhất trước đó.
“Chúng tôi sẽ mở lại vùng Vịnh, có hoặc không có họ… hay eo biển như cách họ gọi. Tôi nghĩ việc này sẽ diễn ra khá nhanh, và nếu không, chúng tôi vẫn có thể hoàn tất nó. Chúng tôi sẽ sớm mở lại tuyến này”, nhà lãnh đạo tuyên bố.
Eo biển Hormuz – nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu – được xem là tâm điểm trong các cuộc đàm phán tại Islamabad.
Khi được hỏi về tiêu chí của một thỏa thuận “tốt”, ông Trump nhấn mạnh: “Không có vũ khí hạt nhân. Đó là 99% của vấn đề”.
Theo Hãng tin Fars ngày 11-4, phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu đã tới Islamabad (Pakistan) để tham gia các cuộc đàm phán với Mỹ.
Tham gia đoàn đàm phán còn có Ngoại trưởng Abbas Araghchi, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia Tối cao Ali Akbar Ahmadian, Thống đốc Ngân hàng trung ương Abdolnaser Hemmati và một số nghị sĩ.
Fars dẫn lời phía Iran cho biết các cuộc đàm phán chỉ bắt đầu nếu đối phương chấp nhận các điều kiện tiên quyết do Tehran đưa ra.
Iran xác nhận đã chấp thuận các điều khoản của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, nhưng cảnh báo nếu xung đột tái diễn, nước này sẽ tiếp tục nhắm vào lợi ích của Mỹ trong khu vực và Israel.
Về phía Mỹ, Phó tổng thống JD Vance – người dẫn đầu phái đoàn – bày tỏ kỳ vọng đạt kết quả tích cực khi tới Pakistan, song nhấn mạnh Washington sẽ không dễ dàng nhượng bộ: “Nếu họ định qua mặt chúng tôi, họ sẽ thấy đội đàm phán không dễ tiếp nhận điều đó”.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã kêu gọi tăng cường phối hợp giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng trong các vấn đề quốc tế và khu vực, trong cuộc gặp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un ngày 11-4.
Chuyến thăm kéo dài hai ngày của ông Vương Nghị tới Bình Nhưỡng diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương đang được thúc đẩy trở lại sau thời gian gián đoạn vì đại dịch COVID-19.
Theo phía Trung Quốc, hai bên nhất trí cần đẩy mạnh trao đổi và phối hợp trước “tình hình quốc tế phức tạp và biến động”. Đáp lại, ông Kim Jong Un cũng đề cao việc mở rộng tiếp xúc ở nhiều cấp độ, cho rằng quan hệ chặt chẽ hơn là cần thiết để bảo vệ lợi ích chung.
Trước đó, Ngoại trưởng Vương Nghị đã hội đàm với người đồng cấp Triều Tiên ngày 9-4 và cam kết duy trì “đà phát triển tích cực” trong quan hệ song phương. Bắc Kinh cũng bày tỏ sẵn sàng mở rộng hợp tác thực chất với Bình Nhưỡng trong thời gian tới.
Cựu phó tổng thống Kamala Harris cho biết bà đang cân nhắc khả năng tranh cử tổng thống Mỹ lần nữa vào năm 2028, sau thất bại trước Tổng thống Trump trong cuộc bầu cử năm 2024.
Tại sự kiện ở New York ngày 10-4, khi được hỏi liệu bà có tham gia tranh cử lần nữa không, bà Harris trả lời rằng: “Có thể lắm. Tôi đang suy nghĩ về điều đó”.
Bà nhấn mạnh quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc ai là người có thể đảm nhận tốt nhất vai trò tổng thống “vì người dân Mỹ”.
Một người đàn ông 20 tuổi đã bị bắt sau khi ném bom xăng vào nhà riêng của CEO OpenAI, ông Sam Altman, tại San Francisco vào rạng sáng 10-4 theo giờ địa phương.
Theo cảnh sát, vụ việc xảy ra khoảng 4h sáng khi nghi phạm ném thiết bị gây cháy vào khu vực cổng bên ngoài, gây hỏa hoạn rồi bỏ trốn. Sau đó, người này được cho là đã di chuyển tới văn phòng OpenAI, tiếp tục đe dọa sẽ phóng hỏa tòa nhà. Hiện các cáo buộc vẫn đang được xem xét.
Đại diện OpenAI xác nhận sự việc và cho biết không có ai bị thương. Cảnh sát chưa công bố động cơ của vụ tấn công.
Đây không phải lần đầu các cơ sở của OpenAI trở thành mục tiêu. Trước đó, trụ sở công ty từng phải phong tỏa do các lời đe dọa bạo lực, trong khi các cuộc biểu tình cũng thường xuyên diễn ra bên ngoài văn phòng tại khu Mission Bay (San Francisco).
Đề xuất luận tội Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth do hạ nghị sĩ Dân chủ Yassamin Ansari dẫn đầu, được nộp vào ngày 15/4. Văn bản dài 7 trang cáo buộc ông Hegseth tiến hành "cuộc chiến không được ủy quyền" tại Iran, gây nguy hiểm cho binh sĩ Mỹ, vi phạm luật về xung đột vũ trang, xử lý sai thông tin quân sự nhạy cảm, cản trở giám sát của quốc hội, lạm dụng quyền lực và làm tổn hại uy tín quân đội.
Một trong những nội dung đáng chú ý là cáo buộc liên quan đến thương vong dân sự trong chiến sự Iran, bao gồm vụ không kích ngày 28/2 trúng một trường học nữ sinh khiến 168 người thiệt mạng.
Nghị quyết cũng đề cập đến việc ông Hegseth sử dụng ứng dụng nhắn tin Signal để trao đổi thông tin về các chiến dịch quân sự, cho rằng đây là biểu hiện của "sự bất cẩn nghiêm trọng" trong xử lý thông tin mật. Ngoài ra, ông còn bị cáo buộc không cung cấp đầy đủ thông tin cho quốc hội về các chiến dịch tại Iran và Venezuela.
Một số điều khoản khác cho rằng Bộ trưởng Quốc phòng đã sử dụng quyền lực vì mục đích chính trị, làm suy yếu tính phi chính trị của quân đội và ảnh hưởng tới cam kết của Mỹ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Phe Dân chủ cho rằng ông Hegseth đã "cố ý phớt lờ Hiến pháp, lạm dụng quyền hạn và hành xử trái với nguyên tắc pháp quyền", từ đó cấu thành cơ sở luận tội theo quy định "tội nghiêm trọng và hành vi sai trái".
Tuy nhiên, nỗ lực luận tội của phe Dân chủ khó có khả năng được thông qua tại Hạ viện trong bối cảnh đảng Cộng hòa đang nắm đa số ghế. Các nghị sĩ Dân chủ có thể tiếp tục thúc đẩy nỗ lực này sau tháng 11, nếu giành được ưu thế đa số ở Hạ viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Lầu Năm Góc bác bỏ cáo buộc từ các nghị sĩ Dân chủ. Người phát ngôn Kingsley Wilson cho rằng đây chỉ là "nỗ lực gây chú ý" của đảng này trước thềm bầu cử, đồng thời khẳng định Bộ trưởng Hegseth sẽ tiếp tục làm đúng nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia.
Nhà Trắng cũng lên tiếng ủng hộ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, cho rằng ông đang hoàn thành tốt vai trò hiện nay, được thể hiện qua những thành quả quân sự mà Mỹ đã đạt được trong chiến dịch tại Iran.
Theo quy trình luận tội, Hạ viện cần tổ chức xem xét và bỏ phiếu về các điều khoản luận tội. Nếu được thông qua, Thượng viện sẽ tiến hành xét xử để quyết định việc bãi nhiệm.
Trong lịch sử Mỹ, chỉ có hai thành viên nội các từng bị luận tội. Lần đầu tiên là Bộ trưởng Chiến tranh William Belknap vào năm 1876, song ông đã từ chức trước khi Thượng viện khởi động quy trình xét xử. Lần thứ hai là Bộ trưởng An ninh Nội địa Alejandro Mayorkas vào năm 2024, nhưng quy trình luận tội không được Thượng viện chấp thuận.
Ngày 6-4, Hãng tin Reuters dẫn nguồn Hãng thông tấn IRNA của Iran đưa tin: Tehran đã chuyển tới Pakistan phản hồi về đề xuất chấm dứt xung đột do Mỹ đưa ra.
Theo đó, Tehran bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn và nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn.
Phản hồi của Iran cũng bao gồm 10 điều khoản, trong đó gồm yêu cầu chấm dứt các xung đột tại khu vực, thiết lập quy trình đảm bảo lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ trừng phạt và tái thiết.
Trước đó, trang tin Axios dẫn các nguồn tin cho biết các bên trung gian hòa giải đang thảo luận một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 45 ngày. Đây là một phần trong thỏa thuận gồm hai giai đoạn hướng đến chấm dứt xung đột vĩnh viễn.
Theo Hãng tin Reuters và NBC News, phát biểu với phóng viên bên lề sự kiện Easter Egg Roll ngày 6-4, ông Trump khẳng định 20h ngày 7-4 giờ Mỹ (sáng 8-4 giờ Việt Nam) là "hạn chót" để Iran đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz.
Ông cho biết Iran đã đưa ra một đề xuất quan trọng. Theo ông, đây là một "bước tiến quan trọng" nhưng "vẫn chưa đủ tốt".
"Cuộc chiến có thể kết thúc rất nhanh nếu họ làm những gì cần phải làm. Họ phải làm một số việc nhất định. Họ biết điều đó, tôi nghĩ họ đã đàm phán một cách thiện chí", ông nói.
Cũng trong ngày 6-4, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump chưa phê duyệt đề xuất ngừng bắn 45 ngày trong xung đột Mỹ - Israel với Iran.
"Đó là một trong nhiều ý tưởng, và Tổng thống chưa ký thông qua. Chiến dịch Cơn thịnh nộ kinh hoàng vẫn tiếp tục", một quan chức Nhà Trắng nói với Hãng tin AFP.
Vị quan chức này cũng cho biết ông Trump sẽ phát biểu về xung đột ở Iran trong cuộc họp báo lúc 13h ngày 6-4 giờ Mỹ (0h ngày 7-4 giờ Việt Nam).
Trong bài đăng hôm 5-4, Tổng thống Trump đã đe dọa sẽ tấn công nhiều hạ tầng ở Iran nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Ngày 6-4, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, cho biết quân đội nước này đã tấn công tổ hợp hóa dầu lớn nhất của Iran, phục vụ mỏ khí đốt South Pars - nơi có trữ lượng khí tự nhiên lớn nhất thế giới.
Giới chức địa phương cũng cho biết các cuộc không kích đã nhằm vào một tổ hợp hóa dầu khác gần thành phố Shiraz.
Theo kênh NBC News, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 6-4 tuyên bố lực lượng quân sự nước này đã tập kích một tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli (LHA-7) của Mỹ.
Theo IRGC, vụ tấn công đã buộc tàu Mỹ phải rút lui sâu xuống khu vực phía nam Ấn Độ Dương. Phía Mỹ chưa xác nhận thông tin này.
Đây đều là cấp độ quan hệ song phương cao nhất hiện tại giữa các nước này.
Phía sau hai khái niệm mới có sự khác biệt rất rõ về danh xưng và rất cơ bản về nội hàm so với những cấp độ khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược khác. Nó phản ánh mức độ rất cao về thực sự tin cậy lẫn nhau và về đồng thuận lợi ích chiến lược thiết thực trước mắt cũng như lợi ích chiến lược căn bản lâu dài. Nó giúp cho hai bên trở thành đồng minh chiến lược thực thụ của nhau mà không cần phải ràng buộc lẫn nhau vào bất kỳ liên minh quân sự song phương hay đa phương nào.
Phía sau những khái niệm này có 3 nội hàm nổi bật. Thứ nhất, Pháp và Nhật Bản, Pháp và Hàn Quốc định hướng nâng cấp quan hệ song phương không chỉ bó gọn và hạn chế trong phạm vi khuôn khổ quan hệ hợp tác song phương mà còn vươn cả ra ngoài phạm vi khuôn khổ ấy để tác động tới chính trị thế giới và tham gia trực tiếp vào việc xử lý những vấn đề toàn cầu. Cách tiếp cận và định hướng này giúp họ tận dụng việc thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương để đồng thời gây dựng và nâng cao vị thế, vai trò, ảnh hưởng trên thế giới.
Thứ hai là mức độ thể chế hóa rất cao và sâu rộng quan hệ hợp tác song phương trên mọi lĩnh vực và về mọi phương diện. Thứ ba là sự thể hiện tầm vóc và chất lượng mới của quan hệ hợp tác ở vụ việc và kết quả cụ thể cũng như ở giá trị thiết thực của quan hệ hợp tác song phương đối với tất cả các bên liên quan.
