Ở những hiện trường tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh, “rà từng nắm đất” không phải là cách nói giàu hình ảnh mà đúng nghĩa đen. Một buổi chiều đầu tháng 4, giữa cái nắng đầu hè gay gắt của miền Trung, chúng tôi có mặt tại một khu đất thuộc thôn Long Đại (xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị), nơi đang diễn ra hoạt động tìm kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh. Đây là một trong những điểm tìm kiếm phối hợp giữa Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP – Bộ Ngoại giao) và Cơ quan Tìm kiếm tù binh và quân nhân mất tích Mỹ (DPAA).
Thật ấn tượng với một “dây chuyền” khép kín, nơi có khoảng 70 người, cả Việt lẫn Mỹ, được bố trí thành từng vị trí cụ thể, liên kết chặt chẽ với nhau. Ở khu vực nghi ngờ có dấu tích của quân nhân Mỹ mất tích, máy múc bóc tách từng lớp đất theo phương pháp bậc thang, tạo thành những hố vuông vức. Từng gàu đất sau đó được chuyển vào các xô nhựa, rồi theo tay người chuyền dần qua các công đoạn tiếp theo.
Ở công đoạn sàng lọc, đất từ gàu được đổ lên những máng kim loại, nước từ hệ thống ống dẫn xối trực tiếp xuống. Dưới dòng nước chảy mạnh, đất dần trôi qua lớp lưới, để lại phía trên những vật thể lớn hơn: có thể là đá, cũng có thể là những mảnh kim loại, xương hoặc bất cứ thứ gì đáng nghi ngờ.
Từ đây, mọi người sẽ dùng đôi tay trần lặng lẽ rà đi rà lại lớp đất ướt. Khi phát hiện vật thể lạ, công việc lập tức dừng lại ở điểm đó. Các chuyên gia tiến đến, quan sát kỹ lưỡng, rồi đưa ra quyết định: giữ lại để phân tích hay loại bỏ. Quy trình ấy lặp đi lặp lại đều đặn, nghiêm ngặt, gần như không có sai sót. Riêng tại địa điểm này, lực lượng tìm kiếm đã quay trở lại lần thứ 3…
Có khoảng 50 nông dân được thuê làm việc tại hiện trường tìm kiếm. Họ đều là người dân ở thôn Long Đại, hầu hết là phụ nữ trung niên. Bà Phan Thị Trưng (52 tuổi) tham gia công việc này gần 1 tháng. Mỗi ngày, bà cùng mọi người làm việc theo khung giờ cố định: từ 8 giờ 30 đến 11 giờ và từ 12 giờ 45 đến 15 giờ 15. “Trước khi vào làm, tụi tôi được hướng dẫn rất kỹ. Công việc chủ yếu là tay chân nên cũng không quá khó. Nhưng riêng phần xử lý những vật tìm thấy thì tụi tôi không được đụng vào, đó là việc của chuyên gia”, bà Trưng nói, tay vẫn đều đặn sàng từng vốc đất.
Bà Nguyễn Thị Khai (53 tuổi) tiết lộ mỗi ngày công được nhận 230.000 đồng. “Chúng tôi vẫn đang ở trong mùa vụ đồng áng. Nhưng rõ ràng ở quê mà được trả 230.000 đồng/ngày thì thật khó để từ chối. Những phụ nữ nông thôn như chúng tôi đến với công việc này trước hết là vì thu nhập. Nhưng nếu chúng tôi góp phần để giúp họ tìm thấy dấu vết quân nhân Mỹ mất tích thì cũng tuyệt vời. Họ vui, mình cũng vui… Bởi ai cũng là con người, ai cũng có người thân đang mong ngóng mà chiến tranh thì cũng qua lâu rồi”, bà Khai nói.
Cũng trong dây chuyền làm việc khép kín ấy, có không ít chuyên gia, nhân viên Mỹ đang mướt mồ hôi làm việc. Quỳnh Như, sinh ra tại VN nhưng lớn lên ở Mỹ, đang làm phiên dịch. Đây là lần thứ 2 Quỳnh Như trở về VN trong vai trò này. Lần trước, chị ở lại suốt 2 tháng để tham gia hỗ trợ công việc. Dù nhiệm vụ chính là phiên dịch, nhưng Quỳnh Như không chỉ đứng ngoài quan sát mà thường xuyên tham gia trực tiếp vào dây chuyền, cùng mọi người sàng đất, tìm kiếm…
“Em rất vui khi được tham gia đoàn. Thỉnh thoảng cũng buồn khi nghĩ đến chiến tranh ngày xưa, đến những người mất tích. Nhưng em thấy mình đang làm một công việc có ý nghĩa, góp phần nhỏ để kết nối 2 quốc gia”, Quỳnh Như chia sẻ.
Ông Lê Công Tiến, Cơ quan VN tìm kiếm người mất tích (VNOSMP – Bộ Ngoại giao), cho rằng vụ tai nạn máy bay năm 2001 làm 16 người hy sinh nhắc nhở rằng hợp tác nhân đạo về MIA là công việc khó khăn, nguy hiểm, chứa đựng những rủi ro; nhưng từ đó các biện pháp đảm bảo an toàn cho hoạt động MIA được tăng cường. “Từ năm 2001 đến nay, có thêm gần 100 đợt hoạt động đã được triển khai an toàn, góp phần vào kết quả trao trả hàng trăm hòm đựng hài cốt và xác định được danh tính nhiều trường hợp quân nhân Mỹ mất tích để trả về gia đình họ”, ông Tiến khẳng định.
Ông John McIntyre, Đại biện Mỹ tại VN, cũng thường xuyên dõi theo những thành tựu chung mà hai bên đạt được trong nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, trân trọng ghi nhận những bước tiến to lớn trong công tác tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích. “Các đội tìm kiếm quân nhân mất tích hoạt động trong những điều kiện địa hình khắc nghiệt bậc nhất của đất nước xinh đẹp này. Thời tiết khó lường, địa hình núi dốc hiểm trở và rừng rậm dày đặc khiến mỗi nhiệm vụ tìm kiếm, khai quật đều trở nên vô cùng phức tạp. Những ai từng bay tới các khu vực hẻo lánh và băng rừng lội suối để tiếp cận hiện trường khai quật đều thấu hiểu rằng công việc này đòi hỏi trình độ chuyên môn cao cùng sự chuẩn bị kỹ lưỡng đến mức nào”, ông John McIntyre nói.
Cũng theo ông John McIntyre, việc kiếm hài cốt quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh sẽ tiếp nối. Bởi mỗi nhiệm vụ tìm kiếm, mỗi cuộc khai quật, mỗi lần xác định danh tính đều là minh chứng cho một lời hứa không phai nhạt theo thời gian. “Đó là lời hứa với các gia đình. Đó là lời hứa giữa hai quốc gia. Và đó là lời hứa mà chúng ta quyết tâm thực hiện đến cùng”, ông John McIntyre nhấn mạnh.
Ngày 17.4 tới, TAND TP.HCM sẽ xét xử sơ thẩm vụ án “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” đối với bị cáo Nguyễn Thế Bình (cựu Chủ tịch HĐQT ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn - Agribank) và đồng phạm.
Cùng vụ án, 5 bị cáo liên quan gồm: Dương Thanh Cường (cựu Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty Bình Phát), Hồ Đăng Trung (cựu Giám đốc chi nhánh Agribank) và 2 đồng phạm cũng bị đưa ra xét xử về tội vi phạm quy định cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, theo khoản 3 Điều 179 BLHS năm 1999.
Do bị cáo Nguyễn Thế Bình bỏ trốn, đang bị truy nã, nên HĐXX quyết định xét xử vắng mặt đối với bị cáo.
Cạnh đó, TAND TP.HCM cũng ra thông báo kêu gọi bị cáo Nguyễn Thế Bình đầu thú để được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước, hợp tác với các cơ quan tiến hành tố tụng để đảm bảo quyền bào chữa, quyền tự bào chữa theo quy định.
“Trong trường hợp bị cáo Nguyễn Thế Bình không ra trình diện hoặc đầu thú thì coi như từ bỏ quyền tự bào chữa và sẽ bị xét xử vắng mặt theo quy định pháp luật”, thông báo kêu gọi bị cáo Nguyễn Thế Bình ra đầu thú nêu rõ.
Theo cáo trạng, với mục đích để được vay và sử dụng tiền trong khi không đủ điều kiện vay vốn và trả nợ vốn vay, từ năm 2007 - 2010, thông qua mối quan hệ cá nhân, bị cáo Dương Thanh Cường đã được bị cáo Nguyễn Thế Bình (lúc này là quyền Tổng giám đốc Agribank năm 2007 và Chủ tịch HĐQT Agribank năm 2010) chỉ đạo bị cáo Hồ Đăng Trung cho Dương Thanh Cường vay vốn.
Bị cáo Nguyễn Thế Bình đã căn cứ nội dung tờ trình xin nâng mức phán quyết tín dụng của ngân hàng với Công ty Bình Phát và Công ty THY dù biết rõ cho hai công ty này vay vốn mua đất thực hiện dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để thực hiện, không có căn cứ để đánh giá khả thi và hiệu quả. Nhưng bị cáo Bình vẫn đồng ý với bị cáo Cường và chỉ đạo cấp dưới thực hiện các thủ tục nâng mức phán quyết tín dụng, giải quyết cho vay.
Hành vi của bị cáo Nguyễn Thế Bình đã trực tiếp tạo điều kiện để các bị cáo tại ngân hàng hợp thức hồ sơ tín dụng cho Công ty Bình Phát và Công ty THY vay vốn trái quy định, gây hậu quả thiệt cho ngân hàng số tiền hơn 1.053 tỉ đồng.
Phiên tòa dự kiến kéo dài đến ngày 20.4, do thẩm phán Ngô Ngọc Thắng làm chủ tọa. Đại diện Viện KSND TP.HCM tham dự phiên tòa, gồm các kiểm sát viên: Lê Hữu Ngọc, Nguyễn Đức Long và Nguyễn Duy Thi.
Ngày 22/4, trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, đơn vị đang làm báo cáo gửi UBND tỉnh về kết quả khảo sát 3 cọc gỗ phát hiện tại khu vực cầu Chà Là, phường Hoa Lư.
Theo báo cáo của Bảo tàng tỉnh Ninh Bình, ngày 15/4, tại đoạn chân cầu Chà Là, ông Nguyễn Minh Thuân công nhân lái máy xúc (thi công Dự án nạo vét, kè chống sạt lở hai bờ sông Vân) đã phát hiện 3 cọc gỗ có kích thước lớn nhô lên khỏi mặt đất.
Ngay sau khi phát hiện, đơn vị thi công đã sử dụng máy xúc nhổ cả ba cọc gỗ lên khỏi vị trí ban đầu trước khi báo cáo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình. Nhận được thông tin, Sở Văn hóa và Thể thao đã chỉ đạo Bảo tàng tỉnh khẩn trương khảo sát, đánh giá bước đầu.
Theo thông tin từ đơn vị thi công và lời kể của ông Nguyễn Minh Thuân, 3 cọc gỗ nằm ở bờ hữu sông Vân, cách cầu Chà Là khoảng 30m về phía Bắc (địa phận phường Hoa Lư). Các cọc gỗ được phát hiện trong lớp trầm tích lòng sông, ở độ sâu tương đối dưới mực nước.
Về bố trí không gian, tại thời điểm phát hiện, ba cọc được cắm thẳng đứng, đầu nhọn hướng xuống, phần thân lộ cao khỏi mặt bùn. Các cọc được bố trí thành 2 hàng song song nhau và cùng hướng của dòng chảy sông Vân.
Đặc điểm bố trí các cọc được gia công, đóng thẳng đứng, tuân theo một sơ đồ hình học có chủ ý - là dấu hiệu cho thấy đây là sản phẩm do con người chế tác và bố trí với một mục đích cụ thể, không phải cọc gỗ trôi dạt tự nhiên. 3 cọc gỗ này có chiều dài lớn từ 3,76m đến 4,15m, chu vi thân từ 1,16m đến 1,46m. Phần vót nhọn ở cả ba cọc đều có chiều dài khoảng 1,10m.
Hiện trạng của 3 cọc có đặc điểm chung đều là thân cây gỗ nguyên, tiết diện hình trụ tròn, được gia công vót nhọn một đầu; thân cọc còn lưu giữ vết công cụ gọt đẽo khá nhẵn, kỹ thuật chế tác tương đối đồng nhất; phần đầu trên của cả ba cọc đều bị mục nát.
Bảo tàng tỉnh Ninh Bình nhận định, các cọc gỗ phát hiện được tại sông Vân có nhiều đặc điểm giống với cọc gỗ phát hiện được tại chợ Sa (xã Cẩm Lý, tỉnh Bắc Ninh) nằm trong không gian của chiến trường Lục Đầu Giang trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ 2 (năm 1285) và lần thứ 3 (năm 1288). Các đặc điểm giống nhau là cùng kỹ thuật chế tác, cùng hình dáng cọc cong ở dạng tự nhiên, cùng được đóng ở khu vực cửa sông.
Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho hay, việc phát hiện ba cọc gỗ tại khu vực sông Vân là một tư liệu khảo cổ quan trọng, có giá trị trong việc nghiên cứu cấu trúc không gian của vùng đất Hoa Lư xưa - Ninh Bình ngày nay trong diễn trình lịch sử Việt Nam.
"Mặc dù chưa đủ cơ sở xác định niên đại và chức năng của các cọc gỗ, nhưng các đặc điểm kỹ thuật và hiện trường thực tế cho thấy đây là dấu tích công trình nhân tạo có tổ chức, nhiều khả năng liên quan đến hoạt động quân sự, thủy lợi hoặc giao thông trong lịch sử. Khả năng cao là các cọc gỗ này liên quan đến hoạt động quân sự ở thời Trần (thế kỷ XIII)", vị lãnh đạo chia sẻ thêm.
Sau khi khảo sát đánh giá sơ bộ, đại diện Ban quản lý Dự án nạo vét, kè chống sạt lở 2 bờ sông Vân đã bàn giao 3 cọc gỗ trên cho Bảo tàng tỉnh Ninh Bình lưu giữ, nghiên cứu và phát huy giá trị.
Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký công văn yêu cầu các bộ đẩy nhanh phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh theo chỉ đạo Trung ương.
Bộ Tư pháp cho biết 16/16 bộ, cơ quan ngang bộ đã gửi phương án. Tuy nhiên, chỉ có Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp đạt đầy đủ các chỉ tiêu. Nhiều bộ chưa đạt các tiêu chí quan trọng. Trong đó Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đáp ứng yêu cầu giảm tỷ lệ thủ tục hành chính cấp bộ xuống không quá 30%. Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nội vụ, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục so với năm 2024.
Ở tiêu chí giảm chi phí tuân thủ, các bộ Công Thương, Nội vụ, Y tế chưa đạt mức cắt giảm 50%, trong khi Bộ Dân tộc và Tôn giáo chưa báo cáo số liệu. Với yêu cầu loại bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, các bộ Nội vụ, Tài chính, Y tế và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chưa đạt.
Về cắt giảm tối thiểu 30% ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, nhiều bộ chưa đáp ứng, gồm Công Thương, Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Thủ tướng biểu dương ba bộ đạt yêu cầu, đồng thời yêu cầu các bộ trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và kết quả. Các bộ phải hoàn thiện phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh gửi Bộ Tư pháp; phương án cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện gửi Bộ Tài chính.
Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính được giao tổng hợp, rà soát độc lập, xây dựng nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, hoàn thành trong tháng 4/2026.
Cách đây một tuần, Thường trực Chính phủ họp về cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân cấp giải quyết thủ tục theo Kết luận 18. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu coi cải cách thủ tục là giải pháp trực tiếp giảm chi phí, thời gian cho người dân, doanh nghiệp, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Các bộ phải đề xuất phương án trước 20/4, không chờ hết quý II, để Chính phủ thông qua trong tháng 4.
Hiện còn 198 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện với 4.603 điều kiện kinh doanh. Theo yêu cầu Trung ương, các bộ phải cắt giảm tối thiểu 30% số ngành, nghề này và loại bỏ toàn bộ điều kiện không cần thiết.
