Thông tư 26/2026/TT-BGDĐT quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên ĐH vừa được Bộ GD-ĐT ban hành thay thế cho thông tư năm 2020, đã mở rộng phạm vi áp dụng đối với cả giảng viên trường ĐH ngoài công lập nhằm thống nhất về chuẩn nghề nghiệp trong toàn hệ thống giáo dục ĐH.
Theo đó, thông tư này áp dụng đối với giảng viên ĐH, bao gồm: giảng viên, giảng viên chính, giảng viên cao cấp trong cơ sở giáo dục ĐH công lập và ngoài công lập.
Trước đó, Thông tư số 40/2020/TT-BGDĐT chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục ĐH công lập.
Cụ thể, đối với giảng viên, có 6 nhiệm vụ gồm giảng dạy, hướng dẫn và đánh giá đồ án, khóa luận tốt nghiệp chương trình đào tạo trình độ ĐH; tham gia giảng dạy chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ và hướng dẫn, đánh giá luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ nếu có đủ tiêu chuẩn theo quy định.
Bên cạnh đó tham gia xây dựng, phát triển chương trình đào tạo; chủ trì phát triển chương trình đào tạo đối với học phần do giảng viên phụ trách giảng dạy; chủ trì hoặc tham gia biên soạn giáo trình, sách phục vụ đào tạo
Tham gia các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; các hoạt động hợp tác quốc tế và bảo đảm chất lượng giáo dục ĐH; viết và tham gia báo cáo khoa học…
Đối với giảng viên chính cũng có các nhiệm vụ như giảng viên, tuy nhiên nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo ở mức độ cao hơn.
Đặc biệt, giảng viên cao cấp còn có nhiệm vụ phát hiện năng lực sở trường của người học để tổ chức đào tạo, bồi dưỡng tài năng; chủ trì xây dựng, phát triển chương trình đào tạo của chuyên ngành; chủ động cập nhật thường xuyên những thành tựu khoa học vào việc xây dựng, phát triển chương trình đào tạo, tư vấn hỗ trợ đồng nghiệp trong phát triển chương trình đào tạo…
Về trình độ, giảng viên và giảng viên chính cần có bằng thạc sĩ trở lên phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy, có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên ĐH.
Trong khi đó, giảng viên cao cấp cần có bằng tiến sĩ phù hợp với vị trí việc làm, ngành hoặc chuyên ngành giảng dạy; có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp giảng viên ĐH.
Về nghiên cứu khoa học, không yêu cầu cụ thể đối với giảng viên. Trong khi đó, giảng viên chính phải chủ trì thực hiện ít nhất một hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả từ đạt yêu cầu trở lên; chủ trì hoặc tham gia biên soạn ít nhất một sách phục vụ đào tạo được hội đồng khoa học của trường thẩm định, nghiệm thu và đưa vào sử dụng trong đào tạo, bồi dưỡng từ trình độ ĐH trở lên phù hợp với ngành, chuyên ngành giảng dạy hoặc đào tạo của giảng viên và có mã số chuẩn quốc tế ISBN.
Bên cạnh đó, phải là tác giả của ít nhất 3 bài báo khoa học là công trình nghiên cứu khoa học phù hợp với ngành, chuyên ngành giảng dạy của giảng viên đã được công bố trên tạp chí khoa học có mã số chuẩn quốc tế ISSN.
Còn đối với giảng viên cao cấp, phải chủ trì thực hiện ít nhất 2 hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở hoặc một hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cao hơn đã nghiệm thu với kết quả từ đạt yêu cầu trở lên.
Giảng viên cao cấp phải hướng dẫn ít nhất 2 học viên được cấp bằng thạc sĩ hoặc hướng dẫn chính, phụ hoặc độc lập ít nhất một nghiên cứu sinh được cấp bằng tiến sĩ.
Nếu giảng viên không tham gia hướng dẫn luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ thì số lượng hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được nghiệm thu phải gấp 2 lần.
Ngoài ra, phải chủ trì biên soạn ít nhất một sách phục vụ đào tạo được hội đồng khoa học của trường thẩm định, nghiệm thu và đưa vào sử dụng trong đào tạo, bồi dưỡng từ trình độ ĐH trở lên phù hợp với ngành, chuyên ngành giảng dạy hoặc đào tạo của giảng viên và có mã số chuẩn quốc tế ISBN;
Là tác giả của ít nhất 6 bài báo khoa học là công trình nghiên cứu khoa học phù hợp với ngành, chuyên ngành giảng dạy của giảng viên đã được công bố trên tạp chí khoa học có mã số chuẩn quốc tế ISSN.
Theo đó, sau sáp nhập, TP.HCM hiện có 4 trường THPT chuyên tuyển sinh lớp 10 chuyên năm học 2026-2027 bao gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (KV1), Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (KV1), Trường THPT chuyên Hùng Vương (KV2) và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (KV3).
Những trường này tuyển sinh lớp 10 chuyên trên toàn quốc với điều kiện học sinh hoàn thành chương trình THCS và có kết quả đánh giá rèn luyện, đánh giá học tập cả năm học của các lớp 6, 7, 8 từ khá trở lên, riêng năm lớp 9 phải đạt loại tốt.
Thí sinh đăng ký thi chuyên Anh theo một trong hai hình thức sau:
Ngoài ra, theo quy chế tuyển sinh THCS, THPT của Bộ GD-ĐT, với tuyển sinh vào trường THPT chuyên, ngoài các môn thi bắt buộc theo quy định, thí sinh phải dự thi 1 môn thi lớp 10 chuyên với đề thi riêng theo chương trình môn học cấp THCS, bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó. Do đó, thí sinh đăng ký dự tuyển vào lớp chuyên tin học chỉ dự thi bài thi môn chuyên tin học (được thực hiện bằng một trong các ngôn ngữ lập trình: Pascal, C++ hoặc Python).
Sở GD-ĐT TP.HCM quy định học sinh hoàn thành chương trình THCS tại TP.HCM tham dự thi tuyển sinh lớp 10 đăng ký hoàn toàn theo hình thức trực tuyến trên trang tuyển sinh của thành phố tại địa chỉ: ts10.hcm.edu.vn. Trường THCS chịu trách nhiệm cung cấp tài khoản đăng nhập, tập huấn cách thức đăng ký cho thí sinh theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT.
Học sinh hoàn thành chương trình THCS tại các tỉnh khác có nguyện vọng thi 2 trong 4 trường chuyên của TP.HCM nộp đơn đăng ký dự thi tập trung tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (số 235 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP.HCM).
Thí sinh sẽ dự thi 4 bài thi tự luận bao gồm 3 bài thi không chuyên gồm toán, ngữ văn (120 phút/môn), ngoại ngữ (90 phút) và 1 bài thi chuyên theo đúng môn đăng ký dự thi (150 phút).
Thí sinh dự thi các bài thi theo lịch sau:
Đối với thí sinh dự thi môn chuyên là các môn ngoại ngữ, có thể chọn môn ngoại ngữ dự thi đúng với ngoại ngữ chuyên.
Điểm bài thi là tổng điểm thành phần của từng câu hỏi trong đề thi, điểm bài thi được tính theo thang điểm 10, điểm lẻ đến 0,25.
Hệ số điểm bài thi: Điểm các bài thi không chuyên là hệ số 1 và điểm bài thi môn chuyên là hệ số 2.
Điểm xét tuyển vào lớp chuyên là tổng điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm toán + (điểm môn chuyên x 2).
Nguyên tắc xét tuyển: Chỉ xét tuyển đối với thí sinh được tham gia thi tuyển, đã thi đủ các bài thi quy định, không vi phạm nội quy thi trong kỳ thi tuyển sinh và các bài thi đều đạt điểm lớn hơn 2 điểm.
Cách xét tuyển sẽ căn cứ quy định điểm xét tuyển vào lớp chuyên, xét từ cao xuống thấp để tuyển đủ chỉ tiêu được giao cho từng môn chuyên.
Học sinh đăng ký có 2 nguyện vọng ưu tiên vào lớp 10 chuyên của 4 trường trên. Sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp (nguyện vọng 1, 2), trúng tuyển nguyện vọng nào phải học ở nguyện vọng đó, không được thay đổi nguyện vọng.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT cho hay, tùy tình hình nộp hồ sơ thực tế tại các trường THPT chuyên, Sở GD-ĐT xem xét, quyết định việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh bổ sung chuyên sau khi kết thúc năm học lớp 10.
Theo quy định của Sở GD-ĐT TP.HCM, nếu không trúng tuyển lớp 10 chuyên hoặc không nộp hồ sơ vào các trường THPT chuyên, học sinh tốt nghiệp THCS năm học 2025-2026 tại TP.HCM vẫn được tham gia xét tuyển vào lớp 10 theo 3 nguyện vọng vào trường THPT công lập.
Trong khi đó, Trường THPT Chu Văn An A, tỉnh Đồng Nai, giải thích việc sắp xếp thời khóa biểu dạy cả ngày 2.5 không phải dạy bù mà nhằm đảm bảo đến ngày 31.5 sẽ hoàn thành chương trình khung thời gian năm học.
Theo phản ánh từ giáo viên (xin ẩn danh), dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương, ngày 30.4 và Quốc tế lao động 1.5, nhà trường thông báo cho học sinh nghỉ lễ 3 ngày 27.4, 30.4 và 1.5. Tuy nhiên, nhà trường lại sắp lịch dạy học vào buổi chiều các ngày khác.
Cụ thể, giáo viên này cho biết, lịch công tác của nhà trường sắp xếp chiều thứ tư (ngày 29.4) học thời khóa biểu sáng thứ hai; sáng thứ bảy (ngày 2.5) học thời khóa biểu sáng thứ năm và buổi chiều học thời khóa biểu sáng thứ bảy.
Theo giáo viên này, các em học sinh THPT thường học buổi sáng và buổi chiều chỉ học các môn phụ đạo. Tuy nhiên lịch học của những ngày nghỉ lễ lại được nhà trường đưa vào các buổi chiều ngày khác trong tuần, khiến giáo viên dù được nghỉ vẫn phải đi dạy, nhất là ngày thứ bảy (2.5), ngày cả nước đang được nghỉ lễ.
"Giáo viên có ý kiến thì hiệu trưởng trả lời dạy như vậy mới đủ chương trình, không thể cắt xén được. Nhưng mình thấy bất công vì ngày nghỉ mà phải đi dạy bù, trong khi cả nước được nghỉ. Mình cũng có hỏi một số học sinh thì các em cũng thắc mắc sao ngày nghỉ lễ mà vẫn đi học", giáo viên trường Chu Văn An A, chia sẻ.
Trước phản ánh của giáo viên, trao đổi với PV Thanh Niên, thầy Nguyễn Văn Nghiêm, Hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An A, cho rằng đây chỉ là việc điều chỉnh thời khóa biểu để đảm bảo đến 31.5 hoàn thành chương trình, chứ không phải dạy bù.
Thầy Nghiêm cho rằng, đối với trường THPT, lịch học từ thứ hai đến thứ bảy, tức thứ bảy không phải ngày nghỉ. "Từ đầu năm đến nay có những kỳ nghỉ dài, nhà trường phải bố trí, sắp xếp lịch cho phù hợp với khung thời gian năm học. Thay vì thứ bảy bình thường học buổi sáng thôi, bây giờ thêm buổi chiều để xử lý đảm bảo khung thời gian năm học", thầy Nghiêm giải thích.
Cũng theo thầy Nghiêm, việc này cũng đã được nhà trường thông báo đến các thầy, cô giáo trong trường và lưu ý đây không phải dạy bù, mà là bố trí lịch thời khóa biểu để đảm bảo hết khung thời gian năm học.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, trong kỳ nghỉ lễ 30.4 và 1.5 năm nay, nhiều trường THPT trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đã quyết định cho trường nghỉ trọn vẹn 4 ngày (từ 30.4 đến hết ngày 3.5) theo lịch. Điều này cũng tạo điều kiện giúp giáo viên, phụ huynh và học sinh có kỳ nghỉ lễ dài ngày hơn.
GS. TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, đưa ra nhận định trên, bên lề hội thảo "Thúc đẩy phát triển thế hệ tương lai: Hợp tác bán dẫn Hà Lan - Việt Nam", ngày 15/4.
Ông Trình cho biết bán dẫn là lĩnh vực khó. Như tại trường Đại học Công nghệ, có sinh viên giỏi phải học đi học lại ba lần mới có thể nắm vững, hoàn thành một môn liên quan.
Để học được, sinh viên phải giỏi kiến thức cơ bản từ thời phổ thông như Toán, Vật lý, các môn tự nhiên, tiếng Anh, thậm chí cả Văn để có thể trình bày những hiểu biết của mình.
Theo ông Trình, cũng vì yêu cầu cao, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa ra chuẩn chương trình đào tạo về vi mạch, bán dẫn. Thí sinh đăng ký các ngành ở lĩnh vực này phải có điểm thi tốt nghiệp THPT môn Toán trong top 20% cao nhất cả nước, đồng thời tổng điểm ba môn theo tổ hợp trong nhóm 25%.
Sau khi đỗ đại học, ông Trình cho rằng sinh viên phải chăm chỉ, có đam mê theo đuổi lĩnh vực này, đồng thời chú trọng củng cố và nâng cao nền tảng bằng cách học tập thật tốt các kiến thức, kỹ năng ở trường.
Ông Trình nhấn mạnh sinh viên cần tránh bẫy đi làm sớm từ năm 2-3 đại học, bỏ bê chương trình học những năm cuối, dẫn đến tuột kiến thức nền tảng, không thể ra trường đúng hạn.
Nói thêm, ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Intel Việt Nam, cho rằng điều quan trọng với nhân lực ngành bán dẫn là sự sẵn sàng. Theo ông, về cơ bản, sinh viên mới tốt nghiệp đại học không thể phù hợp hoàn toàn với vị trí nào ở doanh nghiệp mà cần được đào tạo thêm, thậm chí đào tạo lại.
"Tuy nhiên, việc đó nhanh hay lâu, nhiều hay ít là phụ thuộc vào sự sẵn sàng của các bạn", ông Thắng nói, cho hay sự sẵn sàng ở đây là việc tận dụng các cơ hội tiếp cận với doanh nghiệp trong ngành bán dẫn để học hỏi, chủ động tham gia nghiên cứu, thực hành ở phòng thí nghiệm và dành thời gian ở đó nhiều hơn những gì đang làm.
Ông đánh giá các phòng thí nghiệm trong trường đại học hiện tốt hơn rất nhiều so với trước đây, với nhiều trang thiết bị hiện đại. Việc sinh viên đặt trí tò mò vào đó sẽ giúp có những trải nghiệm, nền tảng hữu ích cho công việc thực tế trong tương lai.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2024-2025, gần 19.000 sinh viên nhập học các ngành phù hợp lĩnh vực bán dẫn, chiếm khoảng 10% số theo học khối ngành STEM.
Ông Chử Đức Trình nói đây là số sinh viên của 38 ngành, trong đó có cả Khoa học máy tính, Kỹ thuật máy tính, Cơ điện tử, Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, chứ không riêng của chương trình đào tạo mang tên Vi mạch, bán dẫn.
Trong khi đó, theo chương trình "Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050", Việt Nam đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 50.000 kỹ sư ngành bán dẫn, trong đó có 15.000 kỹ sư thiết kế vi mạch, 35.000 kỹ sư trong các công đoạn sản xuất, đóng gói.
Để thu hút sinh viên các ngành gần làm việc trong lĩnh vực bán dẫn, ông Trình cho rằng rất cần sự định hướng của các trường đại học. Một trong các cách tốt nhất là liên kết với các doanh nghiệp nhằm gửi sinh viên đi thực tập, phối hợp hoàn thiện chương trình đào tạo sao cho phù hợp với thực tiễn, từ đó sinh viên hình dung tốt hơn và yêu thích hơn.
