Thiết bị ‘tàng hình’ giúp sĩ quan Mỹ sống sót 48 giờ giữa lãnh thổ Iran

Loạt quốc gia vùng Vịnh hôm 8/4 trải qua đêm bình yên đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2. Các nước trong khu vực như Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar, Kuwait hay Oman đều không ghi nhận bất cứ cuộc tấn công nào bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được công bố.

Tuy nhiên, nỗi thấp thỏm chưa phải đã đi qua. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. "Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho biết.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth trong khi đó nói rằng lực lượng quân sự đã được triển khai đến Trung Đông sẽ "giữ nguyên vị trí, luôn sẵn sàng, cảnh giác và chuẩn bị tái khởi động chiến dịch bất cứ lúc nào", cho thấy nguy cơ với khu vực chưa qua đi.

Điểm mấu chốt trong thỏa thuận ngừng bắn là việc khai thông eo biển Hormuz chưa rõ ràng. Trong khi ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý "mở cửa hoàn toàn, lập tức và an toàn Hormuz", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại nói việc đi qua eo biển sẽ do lực lượng vũ trang nước này điều phối. Tehran đã thu phí tàu bè băng qua eo biển kể từ khi cuộc chiến nổ ra, hành động mà họ đang tìm cách duy trì lâu dài để lấy kinh phí tái thiết sau xung đột.

Iran đã nhất trí mở lại eo biển, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ Tehran, theo CNN. Chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, theo thống kê của AFP.

Các bên trung gian và môi giới hàng hải nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính.

Theo Mohammed Baharoon, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B'huth Dubai, tổ chức tư vấn tại UAE, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chịu tổn thất nặng nề sau hơn 5 tuần xung đột, nhưng lực lượng này đang nắm trong tay "lá bài tẩy" là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn.

Tổng thống Trump ngày 9/4 cảnh báo Iran không thu phí tàu di chuyển qua eo biển Hormuz, chỉ trích Tehran đang điều hành "rất tệ". Tuy nhiên, Baharoon cho rằng lời đe dọa như vậy sẽ không thể khiến IRGC chùn bước.

Dữ liệu theo dõi tàu thuyền ngày 8/4 cho thấy chỉ có một lượng rất ít tàu di chuyển qua hành lang mà Iran thiết lập hồi tháng trước trong vùng lãnh hải của mình và không có dấu hiệu khôi phục lưu thông bình thường qua tuyến hàng hải thông thường vốn đi qua vùng biển Oman.

"Kết quả thực sự cho vấn đề này sẽ ngã ngũ sau cuộc đàm phán tại Islamabad. Nếu Iran rời bàn đàm phán mà vẫn giữ được bất kỳ hình thức kiểm soát nào đối với eo biển Hormuz, đó là một chiến thắng tuyệt đối cho họ", Nadim Koteich, nhà phân tích kiêm cố vấn chính trị UAE, cho hay.

"Nếu thế giới thành công trong việc tước bỏ khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran, giống như cách họ từng bị tước bỏ khả năng vũ khí hóa uranium, thì cuộc chiến này, dù cái giá phải trả lớn đến mức nào, vẫn là một thất bại chiến lược đối với Cộng hòa Hồi giáo", Koteich nói thêm.

Theo Bader al-Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, việc biến eo biển Hormuz thành vấn đề then chốt của cuộc chiến đã là một thành công lớn đối với Iran.

"Mọi chuyện bắt đầu từ vấn đề hạt nhân, nhưng Iran đã biến nó thành chuyện ở eo biển Hormuz", ông nói. "Vì vậy, thay vì tập trung vào vấn đề cốt lõi, một vấn đề phụ giờ đây lại trở thành trọng tâm. Tuy nhiên, những vấn đề cốt lõi đó vẫn hiện hữu và cần phải được giải quyết dứt điểm".

Chuyên gia Baharoon cho rằng Iran là bên duy nhất hài lòng với kết quả này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh vẫn sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề về kinh tế nếu Tehran tiếp tục hạn chế dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz.

"Giờ đây, họ đã tái lập vị thế giống như một cảnh sát vùng Vịnh", Baharoon nhận định. "Chúng ta thức dậy với một thỏa thuận không giảm bớt rủi ro, mà trái lại, còn khiến ta đối mặt nguy cơ lớn hơn".

Tương lai khu vực

Ngoài ra, lệnh ngừng bắn hai tuần không đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn tiếng súng. Phái đoàn Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gặp trực tiếp ở Islamabad, Pakistan, vào cuối tuần này để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, nhưng chưa có gì đảm bảo nỗ lực này sẽ thành công.

"Điều quan trọng là cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Đây chỉ là lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai tuần, không phải một thỏa thuận", Hamad Althunayyan, chuyên gia phân tích chính trị kiêm giáo sư tại Đại học Kuwait, cho hay. "Thời hạn này có thể được gia hạn nhưng xung đột cũng có thể tái diễn nếu vòng đàm phán đầu tiên không thành công".

Việc ông Trump chuyển từ lời đe dọa "hủy diệt cả một nền văn minh" vào 7/4 đến chấp nhận ngừng bắn với Iran một ngày sau khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh hoài nghi về việc liệu Washington sẽ quyết tâm đến mức nào để vừa hoàn thành các mục tiêu đề ra, vừa bảo vệ các đồng minh khu vực, Mahdi Ghuloom, nhà nghiên cứu người Bahrain tại tổ chức tư vấn ORF Trung Đông, nhận định.

"Tổng thống Trump đã quyết định thỏa hiệp và với hành động đó, ông ấy rõ ràng đang gạt các đồng minh của mình tại vùng Vịnh sang một bên", Ghuloom nói.

Theo Wall Street Journal, chắc chắn không quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ việc Trump đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng và oanh tạc khiến Iran "trở lại thời kỳ đồ đá", bởi họ mới là bên có thể phải hứng chịu hậu quả từ đòn trả đũa của Tehran. Hôm 8/4, cảm giác nhẹ nhõm có thể thấy rõ tại Dubai, Doha và Kuwait khi họ tránh được nguy cơ các nhà máy điện và cơ sở khử mặn của mình bị Iran tấn công.

"Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công mà không tính đến lợi ích của các nước vùng Vịnh, biến chúng tôi thành những bên chịu tổn thương gián tiếp", al-Saif cho biết thêm. "Nỗi lo sợ hiện nay là tình trạng này sẽ kéo dài sang cả thời bình và đây là điều chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ đấu tranh để ngăn chặn".

Giới lãnh đạo vùng Vịnh đến nay chưa công khai chỉ trích quyết định ngừng bắn của Tổng thống Trump. Arab Saudi đã ra tuyên bố nói rằng quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được đảm bảo mà không kèm theo bất kỳ hạn chế nào.

Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã ca ngợi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng đối với nước này, nơi phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong 5 tuần qua.

"UAE đã giành thắng lợi trong một cuộc chiến mà chúng tôi đã tìm mọi cách né tránh. Chúng tôi đã vượt qua nhờ nỗ lực phòng thủ kiên định, giúp bảo vệ chủ quyền, phẩm giá và những thành tựu của đất nước", ông tuyên bố.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã phối hợp với Tổng thống Trump, người mà theo ông đã khẳng định rằng sẽ đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa về hạt nhân, tên lửa hay khủng bố đối với Mỹ, Israel, vùng Vịnh cũng như toàn bộ thế giới. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid lại tỏ ra ít lạc quan hơn.

"Chưa bao giờ có một thảm họa chính trị nào lớn như vậy trong lịch sử của chúng ta", ông nói. "Israel thậm chí còn không có ghế trong bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi được đưa ra thảo luận".

Theo Ali Shihabi, chuyên gia phân tích tại Arab Saudi, cuộc xung đột đã khiến Iran "suy yếu trầm trọng và họ sẽ cần rất nhiều nỗ lực cũng như thời gian để tái thiết đất nước".

Song 5 tuần qua, Tehran cũng đã cho thấy năng lực của họ trong việc tung ra các đòn trả đũa nhắm vào loạt mục tiêu khắp vùng Vịnh, gây tổn thất cho nền kinh tế khu vực, Nikolay Kozhanov, chuyên gia về Iran tại Đại học Qatar, nhận định.

"Các quốc gia còn lại ở vùng Vịnh hiện rơi vào thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm cách thỏa thuận với Iran", Kozhanov nói.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Tin Gốc: https://vnexpress.net/noi-lo-au-cua-vung-vinh-sau-thoa-thuan-ngung-ban-my-iran-5060451.html

"Hơn 10.000 binh sĩ Mỹ cùng hàng chục chiến hạm, máy bay đang ngăn tàu thuyền ra hoặc vào cảng của Iran. Trong 24 giờ đầu tiên, không tàu nào vượt được qua vòng phong tỏa. 6 tàu hàng đã tuân theo chỉ thị của quân đội Mỹ, quay đầu về một cảng của Iran trên vịnh Oman", Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 14/4 thông báo.

CENTCOM tuyên bố hoạt động phong tỏa "được thực thi với tàu thuyền của mọi quốc gia" ra hoặc vào cảng, khu vực ven biển của Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Các tàu thuyền không liên quan đến Iran không bị quân đội Mỹ cản trở qua eo biển Hormuz.

Iran chưa bình luận về thông tin trên.

Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 thông báo quân đội Mỹ sẽ phong tỏa eo biển Hormuz, sau khi Washington và Tehran đàm phán mà không đạt được thỏa thuận. Ông Trump cũng chỉ trích Iran hứa mở cửa lại tuyến đường, song "cố tình không thực hiện".

CENTCOM sau đó cho biết lệnh phong tỏa có hiệu lực từ 10h ngày 13/4 (21h giờ Hà Nội). Mặc dù Mỹ tuyên bố không tàu nào vượt qua khi họ áp phong tỏa, dữ liệu từ Kpler, nền tảng phân tích và dữ liệu thông minh về dòng chảy thương mại toàn cầu, cho thấy ít nhất hai tàu xuất phát từ các cảng của Iran đã đi qua eo biển Hormuz ngày 13/4.

Giới chức Iran cho rằng quyết định của Mỹ nhằm vào các cảng ở nước này là hành động khiêu khích chứa rủi ro, gọi đây là "hành động trả đũa nhắm vào nền kinh tế toàn cầu".

Trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp dụng, dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy then chốt này đã thưa thớt dần. Các chuyên gia ngành vận tải nhận định lệnh phong tỏa từ Mỹ đặt thêm trở ngại cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại các cuộc hội kiến, hai bên khẳng định sự coi trọng của mỗi nước đối với phát triển quan hệ Việt Nam - Lào, Lào - Việt Nam. Các nhà lãnh đạo Lào bày tỏ cảm ơn sâu sắc sự ủng hộ, hỗ trợ chí tình của Việt Nam trong mọi bước đường phát triển của Lào.

Hai bên đã thông tin cho nhau về tình hình mỗi Đảng, mỗi nước sau bầu cử Quốc hội, đặc biệt là những định hướng lớn trong công tác xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và hội nhập quốc tế.

Tại cuộc hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho biết lãnh đạo cấp cao Việt Nam đánh giá rất cao chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào tới Việt Nam vào tháng 1-2026, cũng như chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Lào vào tháng 2-2026. Phía Việt Nam đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện thỏa thuận cấp cao Việt Nam - Lào năm 2026.

Việt Nam luôn nhất quán coi trọng và ưu tiên hàng đầu việc củng cố, phát triển quan hệ với Lào; ủng hộ mạnh mẽ đối với các đường hướng, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng Nhân dân cách mạng Lào.

Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, ủng hộ, phối hợp chặt chẽ với Lào trong quá trình phát triển, vì lợi ích chung của hai nước và vì hòa bình, ổn định, hợp tác ở khu vực.

Về phương hướng hợp tác trong thời gian tới, hai bên nhất trí tiếp tục đẩy mạnh trao đổi đoàn cấp cao và các cấp cũng như triển khai hiệu quả các thỏa thuận đã đạt được.

Đồng thời, tiếp tục tăng cường hợp tác an ninh - quốc phòng, phòng chống tội phạm, nhất là tội phạm ma túy, xuyên biên giới, an ninh mạng. Bên cạnh đó, thúc đẩy kết nối hai nền kinh tế, nhất là về hạ tầng, tập trung thực hiện các dự án trọng điểm, trong đó có những dự án kết nối giao thông giữa hai nước.

Nhất trí tăng cường hợp tác thương mại, đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam đầu tư nhiều hơn tại Lào trong những lĩnh vực Việt Nam quan tâm và Lào có tiềm năng.

Ngoài ra, thống nhất nâng cao chất lượng hợp tác giáo dục - đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, tăng cường gắn kết giữa các địa phương, đặc biệt là các địa phương biên giới.

Hai bên cũng nhất trí phối hợp chặt chẽ để chuẩn bị tốt các hoạt động kỷ niệm Năm đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Lào 2027.

Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế mà hai bên cùng quan tâm, hai bên khẳng định cùng nhau đoàn kết trong quan hệ song phương và phối hợp lập trường trên các diễn đàn khu vực và quốc tế trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, khó lường.

Tại cuộc hội kiến với Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cho biết Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn ủng hộ mạnh mẽ công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của Lào, sẵn sàng hỗ trợ tối đa trong khả năng có thể, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm để cùng nhau vượt qua thách thức.

Ông Trần Cẩm Tú cho rằng việc hai nước thống nhất nâng tầm và làm sâu sắc hơn nội hàm quan hệ góp phần củng cố vững chắc lòng tin chính trị, tạo nền tảng chiến lược vững bền và mở ra những triển vọng phát triển mạnh mẽ, thực chất hơn nữa cho quan hệ hai nước trong giai đoạn mới.

Hai bên nhất trí thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa kết nối giữa các ban, bộ, ngành và địa phương hai nước cũng như nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư.

Việt Nam và Lào sẽ khai thác tốt tiềm năng, lợi thế bổ sung của mỗi nước, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương tăng trưởng bền vững, đạt 10 tỉ USD trong thời gian tới.

Hai bên nhất trí cần tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư cũng như gắn kết về không gian và hạ tầng phát triển. Ưu tiên triển khai các dự án chiến lược kết nối hạ tầng giao thông, năng lượng trọng yếu giữa hai nước.

Về quan hệ quốc phòng - an ninh, hai bên cần phối hợp tốt hơn nữa trong phòng chống tội phạm xuyên biên giới, phòng chống ma túy, tội phạm mạng.

Trong bối cảnh phức tạp như hiện nay, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh hơn lúc nào hết cần tăng cường đoàn kết trong cả quan hệ song phương và trên các diễn đàn đa phương.

Tin Gốc: https://tuoitre.vn/viet-nam-san-sang-ho-tro-lao-toi-da-trong-kha-nang-co-the-20260409185512346.htm