Được đặt trong một hộp tam giác nhỏ gọn trước giờ phóng, bốn “bản sao” với kích thước chỉ bằng USB của chính các phi hành gia đã đồng hành cùng chuyến bay lịch sử của Artemis 2. Tuy nhiên, theo nhiều khía cạnh, hành trình thực sự của chúng mới chỉ bắt đầu, theo Đài CNN hôm 10.4.
Các bản sao trên thực tế là những thiết bị vi lỏng chứa mô tủy xương nuôi cấy từ tế bào của các nhà du hành vũ trụ Reid Wiseman, Victor Glover và Christina Koch thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), và đồng nghiệp Canada Jeremy Hansen.
Giới nghiên cứu cho rằng cuộc thí nghiệm sẽ sớm mang lại những hiểu biết chưa từng có về tác động của môi trường không gian đối với sức khỏe con người.
Được đặt tên là AVATAR, cuộc nghiên cứu cho phép các nhà khoa học mô phỏng phản ứng của các cơ quan bên trong cơ thể phi hành gia trong điều kiện không gian sâu.
Bà Lisa Carnell, Giám đốc bộ phận Khoa học Sinh học và Vật lý của NASA, giải thích AVATAR cung cấp cái nhìn chi tiết hơn so với biện pháp xét nghiệm y tế truyền thống về thời điểm và vị trí những thay đổi sinh học bắt đầu xảy ra.
“Chúng tôi chưa từng làm điều này trước đây”, bà nói.
Do các nhà nghiên cứu chọn tập trung vào tủy xương trong thí nghiệm lần này, bà Carnell kỳ vọng thu thập dữ liệu về phản ứng miễn dịch của phi hành đoàn khi tiếp xúc với môi trường bức xạ cao trong không gian sâu.
Những thông tin thu hoạch được có thể giúp phát triển các phương pháp điều trị theo hướng cá nhân hóa, hỗ trợ phi hành gia trong các sứ mệnh dài ngày, và thậm chí xa hơn nữa trong vũ trụ.
“Khi chúng tôi gửi các phiên bản mini bên cạnh các nhà du hành vũ trụ Christina, Victor, Reid, Jeremy, chúng đều có thể phản ứng khác nhau trong môi trường bức xạ không gian sâu”, theo bà Carnell, thêm rằng có người sẽ đề kháng tốt, có người lại nhạy cảm hơn.
Thông qua những gì thu thập được từ cuộc thí nghiệm, NASA kỳ vọng tạo ra những bộ dụng cụ y tế “thiết kế riêng” cho từng cá nhân trong hành trình khám phá mặt trăng hoặc cuộc du hành đến sao Hỏa.
Mục tiêu về dài hạn là gửi các “avatar sinh học” vào không gian trước các chuyến đi, nhằm dự đoán nguy cơ cho sức khỏe và giúp phi hành đoàn chuẩn bị từ sớm cho các sứ mệnh dài hạn.
Những con số này được công bố trong các báo cáo quân sự và phỏng vấn với truyền thông Israel cuối tuần qua, cho thấy xung đột có thể còn kéo dài, theo Hãng tin Bloomberg.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài Channel 12, một sĩ quan không quân Israel đã hiếm hoi ước tính công khai kho vũ khí của Tehran, qua đó cho biết Iran vẫn còn lượng lớn tên lửa đạn đạo.
Ngoài ra, Đài phát thanh Quân đội Israel cũng dẫn nguồn tin quân sự cho biết nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon hiện sở hữu khoảng 8.000 - 10.000 rocket tầm ngắn.
Sau hơn 5 tuần giao tranh, với tốc độ tấn công hiện nay từ Iran và Hezbollah, các đánh giá này cho thấy chiến sự có thể tiếp diễn trong nhiều tháng tới, dù Israel và Mỹ vẫn khẳng định đang đạt được các mục tiêu cốt lõi.
Cả Iran và Hezbollah đều không xác nhận quy mô kho vũ khí của mình, đồng thời chưa có dấu hiệu giảm cường độ tấn công.
"Một lượng lớn nguồn lực sẽ phải được đầu tư để đưa con số đó về 0. Và thành thật mà nói, điều đó sẽ không xảy ra", viên sĩ quan không quân Israel, mang cấp bậc trung tá tình báo, nói về khả năng loại bỏ hoàn toàn năng lực phóng tên lửa của Iran.
Trước khi nổ ra xung đột, Iran được cho là sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo tầm trung có thể vươn tới Israel. Theo Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), hơn 500 quả đã được phóng trong thời gian qua, số khác bị phá hủy ngay trên mặt đất.
Theo các nguồn tin quân sự, Iran đang triển khai tên lửa từ hàng chục bệ phóng đặt trong hệ thống đường hầm ở các khu vực miền núi hẻo lánh - yếu tố khiến việc tấn công phủ đầu trở nên khó khăn.
Viên sĩ quan cũng thừa nhận Israel "không chắc có thể làm được nhiều hơn" để ngăn chặn hoàn toàn các đợt tấn công này.
Ở mặt trận phía bắc, Tel Aviv cũng tiến hành chiến dịch quân sự tại Lebanon nhằm đẩy lùi Hezbollah, lực lượng đồng minh thân cận của Iran. Giao tranh tại đây bùng phát trở lại chỉ hai ngày sau khi xung đột với Iran bắt đầu, với các loạt rocket vượt biên nhắm vào lãnh thổ Israel.
Hiện mỗi ngày có khoảng 200 - 250 rocket được phóng từ Lebanon, chủ yếu nhằm vào lực lượng Israel tại miền nam nước này. Những quả rocket vươn tới miền bắc Israel đã khiến hàng chục nghìn dân thường phải liên tục trú ẩn trong hầm tránh bom. Các khu vực trung tâm cũng hứng chịu các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Iran, dù với tần suất thấp hơn.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết nước này đang cải tiến hệ thống cảnh báo và phát hiện phóng rocket nhằm giúp người dân có thêm thời gian sơ tán - đôi khi chỉ tính bằng vài giây - trước khi các quả đạn rơi xuống.
Ngày 9-4, truyền thông Nga và Ukraine đưa tin Matxcơva và Kiev đã thực hiện đợt trao đổi hơn 1.000 thi thể tử sĩ.
Trụ sở Điều phối về đối xử với tù binh chiến tranh của Ukraine đã xác nhận trên mạng xã hội rằng thi thể của 1.000 người thiệt mạng đã được trả về Ukraine.
"Theo phía Nga, các thi thể được trả về là các quân nhân Ukraine. Sau khi các nạn nhân được xác định danh tính, thi thể sẽ được bàn giao cho gia đình họ để an táng một cách trang trọng", cơ quan này cho biết.
Trong khi đó, Hãng tin TASS đưa tin Nga nhận lại 41 thi thể. Kênh Ruptly của Nga đã đăng tải đoạn phim quay cảnh những người mặc quần áo bảo hộ màu trắng và găng tay màu xanh lam nâng những túi đựng thi thể màu trắng từ phía sau một chiếc xe tải, rồi khiêng lên một chiếc xe khác.
Video cũng cho thấy những quan sát viên mặc quần áo bảo hộ có in biểu tượng Chữ thập đỏ.
Nga và Ukraine thường xuyên trao đổi thi thể của các binh sĩ thiệt mạng trong chiến đấu, một trong số ít lĩnh vực hợp tác giữa hai nước trong cuộc chiến kéo dài bốn năm qua.
Hồi tháng 2-2026, hai bên cũng trao trả thi thể tử sĩ, gồm 1.000 thi hài binh sĩ Ukraine và 35 thi thể binh sĩ Nga.
Hội Chữ thập đỏ cho biết họ đang tạo điều kiện cho hai bên trao đổi khoảng 1.000 thi thể mỗi tháng, nói rằng "hàng ngàn" người chết vẫn chưa được xác định danh tính.
Bộ Ngoại giao Nga thông báo rằng kể từ giữ năm ngoái Matxcơva đã trao trả hơn 12.000 thi thể cho Kiev và nhận lại hơn 200 thi thể binh sĩ Nga.
Trong cuộc phỏng vấn công bố hôm 9/4, tổng thanh tra Bộ Quốc phòng Ukraine Yuriy Myronenko cho biết các doanh nghiệp tư nhân sẽ được phép tự trang bị hệ thống phòng không, nhằm bảo vệ cơ sở của mình khỏi đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga.
16 doanh nghiệp đã được cấp phép gồm các công ty trong lĩnh vực năng lượng, vốn là mục tiêu bị tấn công thường xuyên, cũng như vận tải và an ninh. Họ sẽ tự túc về chi phí và nhân sự vận hành mạng lưới phòng không. Myronenko, kiến trúc sư trưởng của dự án, tuyên bố một số công ty đã bắn hạ được UAV Nga, sự việc đầu tiên diễn ra cách đây hai tuần.
Tại khu vực gần tiền tuyến ở tỉnh Kharkov, một công ty đã sử dụng súng máy hạng nặng gắn trên tháp pháo điều khiển từ xa để chặn UAV Nga. "Tôi nghĩ Ukraine là nước đầu tiên trên thế giới tạo ra hệ thống này", ông nói.
Myronenko cho biết sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine phát thông báo, hàng chục nhóm đã liên hệ với giới chức để tham khảo về dự án. "Chúng tôi không kỳ vọng lưới phòng không tư nhân sẽ giải quyết mọi vấn đề", ông cho hay, thêm rằng Ukraine phải thực hiện bước đi này nhằm tăng cơ hội bắn hạ UAV Nga.
Các công ty muốn tham gia chương trình sẽ phải trải qua quy trình cấp phép đặc biệt, trong đó có đảm bảo họ không liên hệ với Nga, trước khi được quyền mua vũ khí và huấn luyện nhân viên.
Những doanh nghiệp này cũng phải tham gia hệ thống điều phối theo thời gian thực của không quân Ukraine. Đây là thành phần then chốt trong mạng lưới được dùng để quản lý hàng nghìn tổ phòng không. "Phần mềm đặc biệt cho phép giới chỉ huy quan sát được ai đang bắn hạ cái gì, bằng vũ khí nào và thuộc tổ nào, cũng như xác định mục tiêu đang bay tới", Myronenko nói.
Về lâu dài, các công ty tư nhân Ukraine thậm chí có thể được phép mua vũ khí chuyên đối phó tên lửa hành trình, như tên lửa phòng không vác vai. "Chúng tôi không đặt giới hạn về phương tiện phòng vệ mà họ có thể mua", quan chức Ukraine nói, thêm rằng nguyên nhân là vì giới chức hiểu "xung đột sẽ thay đổi trong 3 hoặc 6 tháng tới".
Mục tiêu chính mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đặt ra trong năm nay là "phát hiện được 100% mục tiêu đường không", gồm cả tên lửa và UAV, cũng như bắn hạ 95% trong số đó, so với mức khoảng 80% hiện nay.
Ông Myronenko cho rằng đây là mục tiêu "hoàn toàn thực tế" do sản lượng vũ khí đánh chặn của Ukraine đang tăng mạnh, với hàng chục nghìn sản phẩm được bàn giao cho quân đội mỗi tháng.
Kể từ cuối năm 2022, Nga thường xuyên triển khai UAV tự sát kiểu Geran nhằm vào các mục tiêu ở Ukraine và làm quá tải phòng không đối phương, mở đường cho những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo và hành trình. Cuộc tập kích lớn nhất kể từ đầu chiến sự diễn ra hồi cuối tháng 3, khi Nga triển khai gần 1.000 UAV cùng tên lửa trong vòng 24 giờ.
Hãng thông tấn AFP cho biết lưới phòng không Ukraine, trong đó có hàng nghìn tổ chống UAV di động, đang hoạt động tương đối hiệu quả song không đủ sức bảo vệ toàn bộ đất nước. Đó là lý do quân đội Ukraine trao một phần nhiệm vụ phòng không cho lĩnh vực tư nhân.