Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran hôm 5/4 đăng hình ảnh những mảnh xác máy bay cháy đen trên mặt đất, được cho là hiện trường phi cơ Mỹ bị phá hủy sau chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại quốc gia Trung Đông.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố lực lượng nước này bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Trong khi đó, New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng hai vận tải cơ làm nhiệm vụ sơ tán lính đặc nhiệm và phi công đã mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay đến đón toàn bộ quân nhân Mỹ, đồng thời “cho nổ tung hai phi cơ gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay Iran”.
Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran hôm 5/4 đăng hình ảnh những mảnh xác máy bay cháy đen trên mặt đất, được cho là hiện trường phi cơ Mỹ bị phá hủy sau chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích F-15E bị bắn rơi tại quốc gia Trung Đông.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố lực lượng nước này bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Trong khi đó, New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng hai vận tải cơ làm nhiệm vụ sơ tán lính đặc nhiệm và phi công đã mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay đến đón toàn bộ quân nhân Mỹ, đồng thời “cho nổ tung hai phi cơ gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay Iran”.
Hình ảnh vận tải cơ Mỹ bốc cháy trong cuộc giải cứu phi công
Hiện trường máy bay Mỹ bốc cháy tại Iran ngày 5/4. Video: Tasnim
Dựa trên tư liệu được công bố, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định lực lượng nước này đã mất hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II và hai trực thăng AH/MH-6 Little Bird trong chiến dịch, chứ không phải hai vận tải cơ như thông tin ban đầu.
Dựa trên tư liệu được công bố, chuyên trang quân sự Mỹ War Zone nhận định lực lượng nước này đã mất hai máy bay vận tải đặc nhiệm MC-130J Commando II và hai trực thăng AH/MH-6 Little Bird trong chiến dịch, chứ không phải hai vận tải cơ như thông tin ban đầu.
Theo tài liệu của Lầu Năm Góc, MC-130J Commando II là máy bay được phát triển riêng cho Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ (AFSOC). Nó được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ bí mật, như bay thấp và xâm nhập không phận đối phương, tiếp tế và giải cứu các đơn vị đặc nhiệm dưới mặt đất.
MC-130J cũng có thể đóng vai trò là máy bay tiếp dầu cho trực thăng và vận chuyển hàng hóa trong môi trường có nhiều mối đe dọa.
Theo tài liệu của Lầu Năm Góc, MC-130J Commando II là máy bay được phát triển riêng cho Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt thuộc không quân Mỹ (AFSOC). Nó được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ bí mật, như bay thấp và xâm nhập không phận đối phương, tiếp tế và giải cứu các đơn vị đặc nhiệm dưới mặt đất.
MC-130J cũng có thể đóng vai trò là máy bay tiếp dầu cho trực thăng và vận chuyển hàng hóa trong môi trường có nhiều mối đe dọa.
Tính đến đầu năm 2025, không quân Mỹ biên chế 57 máy bay MC-130J, mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 114 triệu USD.
Một trong những đặc điểm nổi bật của MC-130J là động cơ tua-bin cánh quạt với 6 lá cánh chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu composite, thay vì 4 lá cánh làm từ hợp kim nhôm như các dòng C-130 cũ hơn.
Tính đến đầu năm 2025, không quân Mỹ biên chế 57 máy bay MC-130J, mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 114 triệu USD.
Một trong những đặc điểm nổi bật của MC-130J là động cơ tua-bin cánh quạt với 6 lá cánh chế tạo hoàn toàn bằng vật liệu composite, thay vì 4 lá cánh làm từ hợp kim nhôm như các dòng C-130 cũ hơn.
MC-130J được trang bị hệ thống điện tử hàng không và định vị kỹ thuật số tích hợp, kèm tổ hợp trinh sát hồng ngoại và quang – điện tử, radar bám địa hình và Hệ thống đối phó hồng ngoại cỡ lớn (LAIRCM) chuyên gây nhiễu tên lửa mang đầu dò tầm nhiệt.
Dù được trang bị nhiều biện pháp phòng vệ tiên tiến, những chiếc MC-130J chủ yếu thực hiện nhiệm vụ ban đêm nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và bắn hạ, theo không quân Mỹ.
MC-130J được trang bị hệ thống điện tử hàng không và định vị kỹ thuật số tích hợp, kèm tổ hợp trinh sát hồng ngoại và quang – điện tử, radar bám địa hình và Hệ thống đối phó hồng ngoại cỡ lớn (LAIRCM) chuyên gây nhiễu tên lửa mang đầu dò tầm nhiệt.
Dù được trang bị nhiều biện pháp phòng vệ tiên tiến, những chiếc MC-130J chủ yếu thực hiện nhiệm vụ ban đêm nhằm giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và bắn hạ, theo không quân Mỹ.
Trong khi đó, trực thăng AH/MH-6 được cho là thuộc biên chế Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 của lục quân Mỹ, còn có biệt danh là “Kẻ săn đêm”. Đơn vị này chuyên thực hiện các nhiệm vụ xâm nhập và giải cứu có độ rủi ro cao, cũng như hỗ trợ yểm trợ đường không cho bộ binh.
Trong khi đó, trực thăng AH/MH-6 được cho là thuộc biên chế Trung đoàn Không vận Tác chiến Đặc biệt số 160 của lục quân Mỹ, còn có biệt danh là “Kẻ săn đêm”. Đơn vị này chuyên thực hiện các nhiệm vụ xâm nhập và giải cứu có độ rủi ro cao, cũng như hỗ trợ yểm trợ đường không cho bộ binh.
Trong cấu hình trực thăng vũ trang AH-6, những chiếc Little Bird có thể mang bệ phóng rocket và súng máy nòng xoay để bắn chế áp đối phương, yểm trợ lực lượng dưới mặt đất. Trong ảnh, trực thăng AH-6 khai hỏa súng máy và rocket trong cuộc diễn tập ở bang California hồi năm 2016.
Với cấu hình vận tải đa dụng MH-6, trực thăng sẽ trực tiếp tham gia tìm kiếm và sơ tán phi công.
Trong cấu hình trực thăng vũ trang AH-6, những chiếc Little Bird có thể mang bệ phóng rocket và súng máy nòng xoay để bắn chế áp đối phương, yểm trợ lực lượng dưới mặt đất. Trong ảnh, trực thăng AH-6 khai hỏa súng máy và rocket trong cuộc diễn tập ở bang California hồi năm 2016.
Với cấu hình vận tải đa dụng MH-6, trực thăng sẽ trực tiếp tham gia tìm kiếm và sơ tán phi công.
Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của vận tải cơ C-130 và sẵn sàng cất cánh chỉ vài phút sau khi được dỡ xuống.
Mỗi chiếc Little Bird có giá 2-7 triệu USD, tùy phiên bản và trang thiết bị đi kèm. Phiên bản vũ trang AH-6 thường có giá cao hơn, trong đó một số hợp đồng có trị giá lên tới 13 triệu USD mỗi chiếc.
Trực thăng Little Bird có thể nằm gọn trong khoang chở hàng của vận tải cơ C-130 và sẵn sàng cất cánh chỉ vài phút sau khi được dỡ xuống.
Mỗi chiếc Little Bird có giá 2-7 triệu USD, tùy phiên bản và trang thiết bị đi kèm. Phiên bản vũ trang AH-6 thường có giá cao hơn, trong đó một số hợp đồng có trị giá lên tới 13 triệu USD mỗi chiếc.
Trực thăng MH-6M và vận tải cơ MC-130J diễn tập tìm kiếm cứu hộ ở bang Wyoming, Mỹ, hồi năm 2023.
Nguyên nhân các trực thăng bị phá hủy chưa được xác định.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Trực thăng MH-6M và vận tải cơ MC-130J diễn tập tìm kiếm cứu hộ ở bang Wyoming, Mỹ, hồi năm 2023.
Nguyên nhân các trực thăng bị phá hủy chưa được xác định.
Tyler Rogoway, biên tập viên của War Zone, nhận định quá trình rút quân khẩn cấp sau khi hai máy bay MC-130J gặp sự cố khiến lực lượng Mỹ không còn thời gian hoặc chỗ trống để đưa trực thăng lên máy bay dự bị. “Cũng có khả năng chúng bị hư hại trong quá trình tác chiến và bị vứt bỏ”, chuyên gia Mỹ nêu quan điểm.
Thanh Danh (Theo War Zone, USAF, Aviationnist)
Iran tuyên bố bắn hạ ba máy bay Mỹ tham gia tìm phi công
Mỹ ‘giải cứu thành công’ phi công trên tiêm kích F-15 bị bắn hạ
Cơ quan Quản lý Quân dịch Mỹ (SSS), đơn vị phụ trách cơ sở dữ liệu những công dân là nam giới có thể được gọi nhập ngũ trong tình huống khẩn cấp, đã gửi đề xuất quy định mới về "tự động đăng ký" cho Văn phòng Thông tin và Các vấn đề Quy định thuộc Nhà Trắng hồi cuối tháng 3 và đang chờ phê duyệt cuối cùng.
Quy định này dựa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2026, được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào tháng 12/2025, trong đó yêu cầu chuyển từ cơ chế đăng ký theo sự chủ động của cá nhân sang tự động thông qua tích hợp dữ liệu liên bang.
Mỹ chưa kích hoạt lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc kể từ năm 1973 và từ đó chỉ tuyển những người tình nguyện ký hợp đồng phục vụ trong quân đội. Dù vậy, SSS vẫn duy trì hệ thống đăng ký nghĩa vụ quân sự để sẵn sàng trong trường hợp khẩn cấp.
Quy định mới dự kiến có hiệu lực từ tháng 12. SSS nói quy định "tự động đăng ký" này nhằm đơn giản hóa thủ tục và cho phép chính quyền liên bang điều chỉnh nguồn lực, chuyển chi phí từ các hoạt động tuyên truyền, vận động sang các mục tiêu củng cố năng lực sẵn sàng chiến đấu và huy động lực lượng.
Hệ thống tuyển quân của Mỹ được thiết lập từ năm 1917 dưới thời tổng thống Woodrow Wilson sau khi nước này tham gia Thế chiến I. Chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc đã được đình chỉ vào năm 1975 dưới thời tổng thống Gerald Ford.
Đến năm 1980, tổng thống Jimmy Carter đưa ra cơ chế danh sách dự phòng là SSS để đảm bảo Mỹ có khả năng huy động quân số nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp.
Hiện nay, hầu hết nam công dân Mỹ và người nhập cư trong độ tuổi 18-25 phải tự đăng ký vào danh sách sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự trong vòng 30 ngày kể từ sinh nhật 18 tuổi. Họ cũng có thể đăng ký muộn đến trước khi tròn 26 tuổi. Những người không đăng ký có thể bị coi là vi phạm luật liên bang, đối mặt với các hình phạt như không đủ điều kiện tham gia các chương trình phúc lợi liên bang, bị phạt tới 250.000 USD hoặc tối đa 5 năm tù.
Tuy nhiên, tỷ lệ đăng ký đã giảm trong những năm gần đây, một phần do tùy chọn đăng ký bị loại khỏi các mẫu đơn vay vốn sinh viên liên bang từ năm 2022, vốn trước đó chiếm khoảng 1/4 số lượt đăng ký.
Với quy định mới, nam giới sẽ được tự động đưa vào hệ thống trong vòng 30 ngày sau khi đủ 18 tuổi, thông qua việc kết nối với các nguồn dữ liệu liên bang.
Tổng thống Mỹ không thể đơn phương quyết định áp dụng lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc mà cần sự phê chuẩn của quốc hội. Nhà Trắng cho biết việc khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự "không phải là kế hoạch hiện tại", dù vẫn để ngỏ các phương án trong tương lai.
Tại cuộc hội kiến Thủ tướng Lý Cường chiều 15/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam mong muốn cùng Trung Quốc thúc đẩy quan hệ phát triển toàn diện, lên tầm cao mới, trong đó hợp tác thực chất, cùng có lợi trên các lĩnh vực là nền tảng, động lực cho sự phát triển ổn định, lành mạnh và bền vững trong giai đoạn mới.
Thủ tướng Lý Cường khẳng định Trung Quốc kiên trì chính sách hữu nghị với Việt Nam, luôn coi Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên xác lập tầm cao mới cho hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch, tăng cường hợp tác thương mại cân bằng, bền vững hơn; thúc đẩy liên kết kinh tế, tạo đột phá về kết nối hạ tầng chiến lược, dành ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, đẩy mạnh kết nối với Trung Á và châu Âu.
Việt Nam đề nghị Trung Quốc cung cấp vốn vay, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ để làm chủ vận hành, bảo trì, sửa chữa các loại hình đường sắt điện khí hóa, nhân rộng mô hình cửa khẩu thông minh, triển khai đồng bộ khu hợp tác kinh tế qua biên giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Trung Quốc tạo điều kiện để Việt Nam tham gia chuỗi hoạt động "Chia sẻ thị trường lớn - Xuất khẩu Trung Quốc", mở cửa cho hàng nông thủy sản và chăn nuôi Việt Nam, nâng công suất và sản lượng điện nhập khẩu từ Trung Quốc.
Hai bên thúc đẩy hợp tác đầu tư chất lượng cao, hợp tác khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, tài chính, nông nghiệp, môi trường, chuyển giao công nghệ trong các ngành mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, khu thương mại tự do, đô thị thông minh, chế tạo thông minh, xử lý ô nhiễm môi trường tại đô thị lớn, đẩy nhanh triển khai các dự án do Trung Quốc viện trợ.
Thủ tướng Lý Cường nhấn mạnh Trung Quốc coi trọng hợp tác thực chất, cùng có lợi với Việt Nam, đề nghị ưu tiên triển khai hợp tác kết nối cơ sở hạ tầng chiến lược, nhất là hợp tác về công nghệ, đào tạo nhân lực, huy động vốn trong lĩnh vực đường sắt, triển khai tốt các dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối hai nước, thúc đẩy kết nối logistics đa phương thức.
Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam thúc đẩy nâng tầm hợp tác thương mại cân bằng hơn, sẽ nhập khẩu nhiều hơn các nông sản chất lượng cao của Việt Nam, ủng hộ Việt Nam tham gia chuỗi hoạt động "Chia sẻ thị trường lớn - Xuất khẩu Trung Quốc" và cùng hợp tác xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới.
Thủ tướng Lý Cường khẳng định Trung Quốc khuyến khích mở rộng đầu tư song phương, xây dựng chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất an toàn, ổn định ở khu vực, ủng hộ ngày càng nhiều doanh nghiệp có thực lực của Trung Quốc mở rộng đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam.
Lãnh đạo Trung Quốc đề nghị hai bên cùng nghiên cứu, thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác tiên tiến mới, trọng tâm là khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo trở thành điểm sáng mới.
Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam triển khai các chương trình, kế hoạch cụ thể trong Năm hợp tác du lịch 2026 - 2027, đẩy mạnh hợp tác giáo dục đào tạo, nhất là nhân tài chất lượng cao.
Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác đa phương chặt chẽ hơn, nhất trí cùng kiểm soát và xử lý tốt hơn bất đồng, duy trì hòa bình, ổn định ở trên biển, củng cố môi trường thuận lợi cho sự phát triển của mỗi nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng ngày hội kiến Chủ tịch Nhân đại (Quốc hội Trung Quốc) Triệu Lạc Tế, đề nghị làm sâu sắc hơn nữa giao lưu, hợp tác hữu nghị giữa quốc hội hai nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn cơ quan lập pháp hai nước phát huy vai trò xây dựng pháp luật và giám sát, tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác giữa hai bên, nhất là trong các lĩnh vực ngoại giao, quốc phòng, an ninh, thương mại, đầu tư, du lịch.
Ông Triệu Lạc Tế khẳng định Nhân đại Trung Quốc sẵn sàng cùng Quốc hội Việt Nam tăng cường giao lưu hữu nghị và hợp tác thiết thực, mời Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thăm Trung Quốc, đồng chủ trì kỳ họp Ủy ban hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp lần thứ hai.
Chủ tịch Nhân đại Trung Quốc giới thiệu với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một số bộ luật mới đáng chú ý của Trung Quốc, bao gồm Pháp điển về Môi trường sinh thái, Luật thúc đẩy đoàn kết, tiến bộ dân tộc và Luật Quy hoạch phát triển quốc gia.
Video đăng trên mạng xã hội hôm 6/4 và được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích cho thấy phần đầu tên lửa đánh chặn thuộc Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) nằm tại bãi đất trống gần thành phố Suwayda, tây nam Syria.
Bộ phận này còn tương đối nguyên vẹn. Nắp che ở đầu tên lửa đã bung ra và để lộ cửa sổ của đầu dò ảnh nhiệt.
Thành phố Suwayda nằm cách biên giới với Jordan khoảng 40 km về phía bắc và Israel gần 90 km về phía đông. Mỹ dường như đang triển khai các khẩu đội THAAD tại hai quốc gia này, nhằm đối phó với các đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo từ Iran.
Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin.
THAAD là một trong những lá chắn phòng thủ tên lửa hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ. Đây cũng là hệ thống phòng không duy nhất của Mỹ có khả năng chặn tên lửa đạn đạo từ tầm ngắn đến tầm xa ở giai đoạn cuối, khi chúng đang lao xuống mục tiêu, ở cả trong và ngoài khí quyển.
Tên lửa đánh chặn của tổ hợp THAAD có tầm bắn 200 km và trần bay 150 km, trang bị cảm biến ảnh nhiệt để bám bắt mục tiêu và phá hủy chúng bằng va chạm trực tiếp, không dùng thuốc nổ. Báo cáo ngân sách của Cơ quan Phòng thủ Tên lửa (MDA) thuộc Lầu Năm Góc cho thấy mỗi quả đạn THAAD có giá 12-15 triệu USD, tùy lô sản xuất.
Sau khi tên lửa rời bệ phóng và đạt độ cao tối ưu, bộ phận chiến đấu được gọi là "phương tiện tiêu diệt" sẽ tách khỏi tầng đẩy. Nắp che mũi, có nhiệm vụ bảo vệ đầu dò ảnh nhiệt và phần còn lại của phương tiện tiêu diệt trong quá trình tăng tốc, cũng sẽ tách ra.
"Phương tiện tiêu diệt còn nguyên vẹn cho thấy khả năng tên lửa đã gặp trục trặc, phóng xịt hoặc trượt mục tiêu. Chưa rõ ai đang nắm giữ các bộ phận này", Joseph Trevithick, biên tập viên của War Zone cho hay.
Chuyên gia Mỹ cảnh báo nguy cơ rò rỉ bí mật công nghệ nếu đầu dò tên lửa THAAD rơi vào tay đối thủ của Washington.
"Tiếp cận được đầu dò tên lửa THAAD, cũng như toàn bộ phương tiện tiêu diệt, sẽ giúp đối thủ hiểu biết thêm về năng lực của nó. Thông tin sau đó có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp đối phó mới, cũng như kỹ thuật và chiến thuật nhằm làm suy giảm hiệu quả đánh chặn", Trevithick cho hay.
Một hệ thống THAAD hoàn chỉnh có giá khoảng một tỷ USD, gồm đài điều khiển, radar đa chức năng AN/TPY-2, thiết bị kỹ thuật và 6 bệ phóng với tổng cộng 48 đạn sẵn sàng khai hỏa, thường cần khoảng 100 binh sĩ vận hành.
Hàng loạt khẩu đội THAAD của Mỹ và đồng minh Trung Đông đã hứng đòn trả đũa từ Iran, trong đó ít nhất hai "radar mắt thần" AN/TPY-2 bố trí ở Jordan và Arab Saudi đã bị phá hủy hoàn toàn. Nguồn cung tên lửa THAAD của Mỹ dường như cũng không thể bù đắp cho tốc độ tiêu hao trong chiến sự, dẫn tới nguy cơ các tổ hợp tại đây bị cạn đạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.
