Bốn phi hành gia của Artemis II, nhiệm vụ có người lái đầu tiên đến Mặt Trăng kể từ Apollo 17 năm 1972, hạ cánh an toàn tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội). Đây là cột mốc quan trọng, nhưng NASA đã lên lộ trình cụ thể cho mục tiêu lớn hơn những năm tới.
Artemis II là một bước đệm trong mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Trước đó, nhiệm vụ không người lái Artemis I đã diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng.
Nhiệm vụ tiếp theo sẽ là Artemis III, ban đầu được thiết kế là chuyến đi có người lái lên bề mặt Mặt Trăng. Nhưng cuối tháng 2, Giám đốc NASA Jared Isaacman thông báo sự thay đổi lớn: phi hành đoàn Artemis III vẫn ở lại quỹ đạo Trái Đất để thử nghiệm khả năng kết nối của tàu Orion với một hoặc hai tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái trong chương trình, bao gồm Starship của SpaceX và Blue Moon của Blue Origin. Nhiệm vụ này dự kiến diễn ra năm 2027.
Nếu suôn sẻ, đến cuối 2028, Artemis IV đưa phi hành gia hạ cánh xuống gần cực nam Mặt Trăng bằng tàu Orion và một phương tiện đổ bộ do tư nhân phát triển. Sau đó, các nhiệm vụ Artemis tiếp tục diễn ra, giúp thiết lập căn cứ trên Mặt Trăng vào năm 2032. Các phi hành gia sẽ sống và làm việc dài hạn tại căn cứ này, đúc rút cho NASA các kỹ năng cần thiết để thực hiện bước nhảy vọt tiếp theo là lên Sao Hỏa.
Hiện quá trình chuẩn bị cho Artemis III đã bắt đầu. Trong cuộc họp báo về Artemis II ngày 7/4, Isaacman tiết lộ NASA đã tổ chức “cuộc thảo luận về thiết kế nhiệm vụ Artemis III cấp cao đầu tiên” ngay hôm đó. “Dựa trên thông tin từ phản hồi của các nhà cung cấp, có nhiều điều chúng tôi biết là có thể đạt được”, ông nói thêm.
Artemis III đang lựa chọn quỹ đạo Trái Đất tầm thấp hoặc tầm cao. “Mỗi phương án có ưu nhược điểm riêng. Chúng tôi có thể hình dung phần nào hướng đi phù hợp dựa trên nhịp độ phóng của hai nhà cung cấp phương tiện đổ bộ tư nhân”, Isaacman giải thích.
Theo Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya, các nhóm đã đạt được tiến bộ đáng kể trong chế tạo phần cứng cho Artemis III. Một số bộ phận tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của nhiệm vụ đã có mặt tại địa điểm phóng – Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Những bộ phận khác sẽ được vận chuyển từ Cơ sở Lắp ráp Michoud của NASA ở Louisiana cuối tháng này.
“Chúng tôi đang thực sự nghiêm túc tiến hành càng nhanh càng tốt”, Kshatriya hôm 9/4 chia sẻ. Khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh hôm 10/4, ông nói sẽ sớm công bố danh tính các phi hành gia Artemis III.
Lý do sau 54 năm Mỹ mới bay quanh Mặt Trăng
Ngay trước chuyến bay của Apollo 17 tháng 12/1972, Quốc hội Mỹ cắt giảm ngân sách của NASA. Tổng thống Richard Nixon, nhậm chức tháng 1/1969, ủng hộ một chương trình không gian tiết kiệm hơn và chuyển trọng tâm sang tàu con thoi. Sau đó, Mỹ tập trung vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và xây dựng trạm vũ trụ thay vì tiếp tục bay lên Mặt Trăng.
Nước này được cho là không còn động lực quay lại sau những cuộc đổ bộ tiêu tốn ngân sách. “Nhiều người nghĩ kiểu: Chúng ta đã làm những gì tổng thống John F. Kennedy muốn. Chúng ta đánh bại Liên Xô và vẫn là cường quốc công nghệ của thế giới. Vậy sao còn cần quay lại?”, Ed Stewart, quản lý bảo tàng tại Trung tâm Không gian và Tên lửa Mỹ, nói với Space.
Phải tới 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo NASA khởi động chương trình Artemis để đưa con người lên Mặt Trăng. Tuy nhiên, gần 50 năm đã trôi qua và phần lớn công nghệ trong chương trình Apollo đã lỗi thời, chuyên gia từng xây dựng và vận hành hệ thống thời đó cũng không còn làm việc trong lĩnh vực này.
“Toàn bộ thế hệ đó đã rời khỏi ngành. Chúng ta đang học lại cách làm, nhưng với công nghệ mới và khác biệt”, John Thornton, CEO công ty Astrobotic Technology (Mỹ), nói với Live Science.
Dù kế thừa kinh nghiệm của sứ mệnh cũ, NASA vẫn phải giải quyết những thách thức kỹ thuật trong kỷ nguyên mới. Do khởi động chương trình chưa đầy 10 năm, các hệ thống mới cần nhiều năm để nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thử nghiệm, cũng như cần thời gian chứng nhận đảm bảo an toàn và đủ điều kiện bay. Một số yếu tố khác cũng làm trì hoãn, như phát triển bộ đồ du hành vũ trụ, giải quyết vấn đề với tấm chắn nhiệt của tàu, xây dựng hệ thống hạ cánh mới.
Quan trọng hơn, khác với Apollo, Artemis không chỉ hướng đến “cắm cờ và để lại dấu chân” với những chuyến ghé thăm và nghiên cứu ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.
Do đó, lộ trình chinh phục Mặt Trăng của NASA được chia theo nhiều giai đoạn: Artermis I – nhiệm vụ không người lái (2022); Artermis II – nhiệm vụ có người lái bay vòng quanh Mặt Trăng (2026), Artermis III – thử nghiệm kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái (2027), Artemis IV – đổ bộ Mặt Trăng (dự kiến 2028)…
Bù đắp cho kinh phí hạn chế, NASA cũng tăng cường hợp tác với công ty tư nhân để chế tạo những bộ phận quan trọng cho nhiệm vụ Mặt Trăng. Tuy nhiên, cả hai tàu đổ bộ chở người tư nhân đều chưa chứng minh hiệu quả.
Blue Moon của tỷ phú Jeff Bezos đến nay chưa cất cánh. Trong khi đó, Starship của Elon Musk đã thực hiện 11 chuyến bay thử nghiệm, hai chuyến gần nhất đều thành công, nhưng chưa từng lên tới quỹ đạo, chưa chứng minh được khả năng tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất (điều cần thiết cho mục tiêu hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa) và cũng chưa trang bị hệ thống hỗ trợ sự sống.
Trong nhiệm vụ Artermis II, tàu Orion cũng cho thấy còn một số vấn đề cần khắc phục. Hệ thống đẩy của tàu bị rò rỉ heli, vốn dùng để đẩy nhiên liệu từ thùng chứa vào động cơ. Ông Kshatriya giải thích: “Tỷ lệ rò rỉ quan sát được nằm trong giới hạn chấp nhận, nhưng điều này có thể dẫn đến việc phải thiết kế lại hệ thống van. Với nhiệm vụ quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, tôi không cần những van đó phải chịu áp suất tương tự, nhưng với nhiệm vụ quỹ đạo Mặt Trăng thì cần”.
Nhà vệ sinh hiện đại của tàu Orion cũng nhiều lần gặp sự cố nên các kỹ sư sẽ cần điều chỉnh một số chi tiết. Space nhận định, chắc chắn còn nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai chương trình Artemis. Nhưng Isaacman tin rằng NASA đủ khả năng vượt qua thử thách, đồng thời dẫn chứng thành công của Artemis II.
“Đây mới chỉ là khởi đầu”, ông nói ngay sau khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh xuống biển. “Chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện việc này thường xuyên hơn, triển khai các nhiệm vụ đến Mặt Trăng cho tới khi đổ bộ năm 2028 và bắt đầu xây dựng căn cứ”.
Ngày 10/4, Viettel Telecom cho biết đã cung cấp tính năng xác thực thuê bao trên ứng dụng My Viettel. Người dùng có thể đăng nhập, chuẩn bị căn cước công dân (CCCD), chọn tiện ích Xác thực thông tin thuê bao và làm theo hướng dẫn. VinaPhone và MobiFone cũng đưa tiện ích mới lên ứng dụng di động.
Việc triển khai diễn ra sau khi Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ được ban hành, có hiệu lực từ ngày 15/4. Trong đó, các doanh nghiệp viễn thông phải thực hiện xác thực thông tin thuê bao căn cứ theo giấy tờ mà tổ chức, cá nhân sử dụng để đăng ký. Sau thời gian triển khai, với thuê bao không thực hiện theo quy định, họ có nguy cơ bị nhà mạng ngừng cung cấp dịch vụ.
Theo đại diện một nhà mạng lớn, dù chưa đến thời gian chính thức theo yêu cầu, họ vẫn khuyến nghị người dùng chủ động thực hiện sớm, rút kinh nghiệm từ lần chuẩn hóa thông tin thuê bao trước đây có thể dẫn tới tình trạng quá tải cục bộ.
Ngoài ứng dụng, người dùng cũng có thể đến các đại lý của nhà mạng để thực hiện, trước khi chờ những phương thức khác, chẳng hạn qua VNeID từ ngày 15/4.
Theo quy định mới, mọi số thuê bao di động đều phải xác thực bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Hiện nay, khi thao tác qua ứng dụng của nhà mạng, người dùng có thể mở app, sau đó thực hiện các bước như: chụp ảnh CCCD, ảnh chân dung, quét chip trên CCCD bằng điện thoại. kiểm tra thông tin để đảm bảo chính xác trước khi thực hiện bước ký hợp đồng, xác nhận bằng OTP và chờ hệ thống xác nhận cập nhật thành công. Thực tế, quá trình này mất khoảng vài phút.
Các nhà mạng khẳng định, người dùng có thể thực hiện bằng cách này ở bất cứ đâu, kể cả khi đang ở nước ngoài.
Những thuê bao đã xác thực trước đây sẽ không cần làm lại.
Theo quy định, nếu không xác thực, thuê bao sẽ bị khóa sau 30-60 ngày. Một số nhóm được khuyến nghị nên thực hiện ngay, như những người đăng ký SIM di động bằng giấy tờ khác, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân. Viettel cho biết sẽ chủ động nhắn tin đến các số trong diện cần thực hiện gấp.
Việc xác thực thông tin thuê bao giúp ngăn chặn tình trạng SIM không chính chủ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua. Theo thông tư, đến giai đoạn 2 (từ ngày 15/6), việc xác thực sẽ được làm chặt hơn, với yêu cầu xác thực bằng quét khuôn mặt sau mỗi lần đổi sim sang điện thoại khác.
"Sắp đi du lịch xa Hà Nội, tôi muốn hoàn thành cho yên tâm", chị Thảo ở phường Cầu Giấy, Hà Nội nói. Chưa nhận được tin nhắn nào từ nhà mạng, nhưng đọc trên mạng xã hội rằng "thuê bao không xác thực sẽ bị khóa", chị tranh thủ đến một cửa hàng viễn thông trên đường đi làm về để được hỗ trợ và tránh bị quá tải, trước khi Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao có hiệu lực ngày 15/4.
Tuy nhiên, sau khi đợi hơn 10 người hoàn thành thủ tục, chị được nhân viên nói thuê bao đã cập nhật đầy đủ nên có thể đi về.
Hai mẹ con anh Ngọc Hải ở phường Vĩnh Tuy, Hà Nội cũng được thông báo tương tự. "Tôi từng đưa mẹ đi đăng ký chính chủ rồi, nhưng bà cứ lo bị khóa SIM nên giục đi làm", anh nói.
Tối muộn tại một cửa hàng giao dịch của nhà mạng trên đường Lạc Trung, khách hàng vẫn ra vào liên tục dù gần giờ đóng cửa. Một nhân viên cho biết lượng người đến làm thủ tục vài ngày qua tăng đột biến. "Đông hơn hẳn, có ngày gấp vài lần bình thường", người này nói. "Trong số đó cũng có những người hiểu nhầm về quy định. Họ đã cập nhật căn cước công dân, thông tin chính chủ rồi nhưng vẫn đến vì sợ bị khóa".
Theo quy trình, từ ngày 15/4, ứng dụng VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt. Họ sẽ được yêu cầu xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại đang đứng tên ở tất cả các mạng di động trong nước. Trường hợp người dùng xác nhận không sử dụng, số điện thoại đó sẽ được yêu cầu cập nhật thông tin, nếu không sẽ bị khóa một chiều trong 60 ngày. Ngược lại, nếu thuê bao chính chủ đã đủ thông tin, người dùng có thể bỏ qua.
Thực tế, quy định mới không yêu cầu tất cả chủ thuê bao phải xác thực. Thuê bao đã đăng ký bằng VNeID, thẻ căn cước, căn cước công dân gắn chip, hoặc số được sử dụng để đăng ký tài khoản VNeID mức độ 2 không phải thực hiện.
Viettel cho biết đã gửi tin nhắn tới nhóm này, khẳng định họ không cần thực hiện thêm thao tác nào và có thể sử dụng dịch vụ bình thường.
"Các khách hàng còn lại sẽ cần xác thực sinh trắc học khuôn mặt theo quy định", đại diện nhà mạng cho biết, khuyến nghị người dùng vào ứng dụng của các nhà mạng để thực hiện sớm. Người không có smartphone và ứng dụng VNeID cũng sẽ được phân loại và triển khai việc hỗ trợ tận nơi.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Nhóm người dùng được khuyến nghị thực hiện xác thực ngay gồm người đăng ký sim di động bằng giấy tờ khác không phải CCCD, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân.
Việc xác thực thông tin thuê bao theo Thông tư 08 được đánh giá là bước quan trọng nhằm làm sạch dữ liệu viễn thông, tăng cường bảo vệ người sử dụng. Hiện nay, số điện thoại không chỉ phục vụ liên lạc mà còn gắn với nhiều dịch vụ số quan trọng như tài khoản ngân hàng, ví điện tử, tài khoản định danh VNeID mức 2 và nhiều giao dịch điện tử khác.
Việc xác thực đầy đủ thông tin, trong đó có sinh trắc học khuôn mặt, giúp hạn chế tình trạng sử dụng giấy tờ giả, đăng ký SIM không chính chủ để lừa đảo; đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi người dân, tránh các rủi ro pháp lý phát sinh khi bị kẻ xấu mạo danh để đăng ký, sử dụng thuê bao.
Kỳ nghỉ lễ dài ngày hay như mùa hè là thời điểm mà nhiều gia đình thường tổ chức các đợt đi du lịch xa nhà. Bên cạnh việc đóng gói hành lý và kiểm tra danh sách thiết bị cần thiết, mọi người cũng không nên bỏ qua nhiệm vụ không kém quan trọng: xem xét những thiết bị nào đang cắm điện tại nhà.
Việc rút phích cắm một số thiết bị trước khi rời đi không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn đảm bảo an toàn cho ngôi nhà của mình. Trong số này, có nhóm thiết bị không an toàn khi cắm điện liên tục và nhóm thiết bị tiêu thụ điện không cần thiết.
Một trong những lý do quan trọng nhất để rút phích cắm thiết bị là nguy cơ quá nhiệt hoặc cháy nổ, chẳng hạn các thiết bị nhà bếp như nồi chiên không dầu và lò nướng bánh mì tiềm ẩn rủi ro, không chỉ vì tiêu thụ điện năng lớn mà còn do dễ tích tụ bụi bẩn, có thể dẫn đến cháy nổ.
Mặc dù máy điều hòa không dễ gây cháy nổ, nhưng sự tăng giảm điện áp đột ngột có thể khiến máy quá tải và gây hư hỏng. Để đảm bảo an toàn, người dùng có thể sử dụng các thiết bị thông minh để điều khiển máy điều hòa từ xa, nhưng cần phải vận hành chúng một cách an toàn.
Ngoài vấn đề an toàn, một số thiết bị điện tử cũng nên được rút phích cắm trước khi rời khỏi nhà để tiết kiệm điện. Ví dụ, máy tính để bàn nếu để ở chế độ chờ có thể gặp sự cố nếu xảy ra mất điện, dẫn đến hư hỏng linh kiện. Các thiết bị có pin sạc lớn, như pin lithium-ion, cũng cần được rút phích cắm để tránh quá nhiệt và giảm hiệu suất theo thời gian.
Cuối cùng, tivi và các thiết bị giải trí khác cũng nên được rút phích cắm. Mặc dù tiêu thụ điện năng ở chế độ chờ không cao, nhưng vẫn có nguy cơ hư hỏng nếu xảy ra hiện tượng tăng điện áp.
Việc rút phích cắm các thiết bị này không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn bảo vệ an toàn cho ngôi nhà của mọi người trong thời gian vắng mặt. Hãy nhớ kiểm tra kỹ lưỡng trước khi rời đi để có một kỳ nghỉ thật thoải mái và an toàn.
