JC-09IU36 là mẫu điều hòa mới đáng chú ý nhất của Casper ra mắt đầu năm 2026. Ở phân khúc giá thấp hơn XC-09IU38 năm ngoái nhưng model này vẫn được hãng Thái Lan sản xuất với mục tiêu quan trọng nhất là tiết kiệm điện. Không giống như các đối thủ năm nay thêm nhiều tính năng thông minh, đổi kiểu dáng, Casper tập trung vào tối ưu hệ thống linh kiện để giảm điện năng tiêu thụ nhưng không làm tăng giá thành.
Ở tầm giá 6 triệu đồng, đây là một trong những mẫu điều hòa rẻ nhất có trang bị máy nén biến tần Inverter. Các thương hiệu lớn khác như Samsung, LG sử dụng công nghệ Inverter cùng công suất 9.000 BTU có giá từ khoảng 6,7 triệu đồng trở lên.
JC-09IU36 là mẫu điều hòa mới đáng chú ý nhất của Casper ra mắt đầu năm 2026. Ở phân khúc giá thấp hơn XC-09IU38 năm ngoái nhưng model này vẫn được hãng Thái Lan sản xuất với mục tiêu quan trọng nhất là tiết kiệm điện. Không giống như các đối thủ năm nay thêm nhiều tính năng thông minh, đổi kiểu dáng, Casper tập trung vào tối ưu hệ thống linh kiện để giảm điện năng tiêu thụ nhưng không làm tăng giá thành.
Ở tầm giá 6 triệu đồng, đây là một trong những mẫu điều hòa rẻ nhất có trang bị máy nén biến tần Inverter. Các thương hiệu lớn khác như Samsung, LG sử dụng công nghệ Inverter cùng công suất 9.000 BTU có giá từ khoảng 6,7 triệu đồng trở lên.
Khả năng tiết kiệm điện của một mẫu điều hòa được quyết định bởi nhiều yếu tố nhưng quan trọng bậc nhất liên quan đến các thành phần của dàn nóng như hệ thống tản nhiệt, loại gas sử dụng cũng như máy nén.
Bên trong dàn nóng của JC-09IU36 là dàn tản nhiệt được làm hoàn toàn bằng đồng. Đồng có hệ số dẫn nhiệt cao hơn nhôm, giúp tản nhiệt nhanh hơn, bền hơn (chống oxy hóa tốt hơn) nhưng nhược điểm là giá thành cao hơn nên hiếm thấy ở các model giá rẻ. Điều hòa của Casper cũng sử dụng loại gas mới nhất là R32 giúp hơi lạnh được giải phóng nhanh hơn, góp phần tăng hiệu quả làm mát sâu hơn cho dàn lạnh bên trong.
Khả năng tiết kiệm điện của một mẫu điều hòa được quyết định bởi nhiều yếu tố nhưng quan trọng bậc nhất liên quan đến các thành phần của dàn nóng như hệ thống tản nhiệt, loại gas sử dụng cũng như máy nén.
Bên trong dàn nóng của JC-09IU36 là dàn tản nhiệt được làm hoàn toàn bằng đồng. Đồng có hệ số dẫn nhiệt cao hơn nhôm, giúp tản nhiệt nhanh hơn, bền hơn (chống oxy hóa tốt hơn) nhưng nhược điểm là giá thành cao hơn nên hiếm thấy ở các model giá rẻ. Điều hòa của Casper cũng sử dụng loại gas mới nhất là R32 giúp hơi lạnh được giải phóng nhanh hơn, góp phần tăng hiệu quả làm mát sâu hơn cho dàn lạnh bên trong.
Hệ thống bảng mạch điều khiển và kết nối điện ở dàn nóng JC-09IU36. Điều hòa của Casper sản xuất và nhập khẩu từ Thái Lan. Do sử dụng các linh kiện bằng đồng, dàn nóng của máy cũng có cân nặng là 16 kg, lớn hơn các mẫu giá rẻ dùng ống nhôm.
Hệ thống bảng mạch điều khiển và kết nối điện ở dàn nóng JC-09IU36. Điều hòa của Casper sản xuất và nhập khẩu từ Thái Lan. Do sử dụng các linh kiện bằng đồng, dàn nóng của máy cũng có cân nặng là 16 kg, lớn hơn các mẫu giá rẻ dùng ống nhôm.
Toàn bộ linh kiện bên trong dàn nóng của JC-09IU36. Cấu tạo của máy tương tự các mẫu điều hòa khác với hệ thống bảng mạch, máy nén (phần trụ lớn màu đen) ở bên phải trong khi dàn tản nhiệt đặt bên trái. Các ống kết nối dàn trao đổi nhiệt với máy nén cũng được làm bằng đồng nguyên chất.
Trong cơ cấu chi phí của một mẫu điều hòa, máy nén là thành phần linh kiện đắt tiền nhất, quyết định phần lớn hiệu suất hoạt động của một chiếc điều hòa. Máy nén có nhiệm vụ luân chuyển môi chất lạnh, nén gas từ áp suất thấp lên áp suất cao để thực hiện quá trình trao đổi nhiệt.
Toàn bộ linh kiện bên trong dàn nóng của JC-09IU36. Cấu tạo của máy tương tự các mẫu điều hòa khác với hệ thống bảng mạch, máy nén (phần trụ lớn màu đen) ở bên phải trong khi dàn tản nhiệt đặt bên trái. Các ống kết nối dàn trao đổi nhiệt với máy nén cũng được làm bằng đồng nguyên chất.
Trong cơ cấu chi phí của một mẫu điều hòa, máy nén là thành phần linh kiện đắt tiền nhất, quyết định phần lớn hiệu suất hoạt động của một chiếc điều hòa. Máy nén có nhiệm vụ luân chuyển môi chất lạnh, nén gas từ áp suất thấp lên áp suất cao để thực hiện quá trình trao đổi nhiệt.
Điều hòa của Casper có giá thấp nhưng sử dụng máy nén Panasonic, thương hiệu Nhật Bản thường được đánh giá cao về độ bền và hiệu quả sử dụng năng lượng. Do thường được đặt ở môi trường bên ngoài với điều kiện thời tiết khắc nghiệt hơn như nắng nóng, mưa gió, máy nén thường phải có khả năng chịu nhiệt tốt, chịu tải và chống mài mòn của các piston bên trong.
Là thành phần quan trọng bậc nhất nên các hãng điều hòa, tủ lạnh đều bảo hành máy nén với thời gian lên đến chục năm. Với riêng Casper là 12 năm.
Điều hòa của Casper có giá thấp nhưng sử dụng máy nén Panasonic, thương hiệu Nhật Bản thường được đánh giá cao về độ bền và hiệu quả sử dụng năng lượng. Do thường được đặt ở môi trường bên ngoài với điều kiện thời tiết khắc nghiệt hơn như nắng nóng, mưa gió, máy nén thường phải có khả năng chịu nhiệt tốt, chịu tải và chống mài mòn của các piston bên trong.
Là thành phần quan trọng bậc nhất nên các hãng điều hòa, tủ lạnh đều bảo hành máy nén với thời gian lên đến chục năm. Với riêng Casper là 12 năm.
Linh kiện bên trong dàn nóng với hệ thống ống đồng trao đổi nhiệt và quạt làm mát. Khu vực này người dùng có thể vệ sinh thường xuyên bằng nước trực tiếp. Việc làm sạch đều đặn cũng giúp máy duy trì hiệu quả làm lạnh tốt hơn, tiết kiệm điện năng.
Ngoài máy nén, để điều hòa thực sự tiết kiệm điện năng, máy vẫn cần sự kết hợp với mạch điều khiển Advanced Inverter biến tần. Thay vì tắt mở liên tục như dòng máy cơ, hệ thống này sẽ điều chỉnh tần số của máy nén Panasonic tích hợp xuống mức phù hợp để tiết kiệm điện nhất khi đạt nhiệt độ cài đặt. Công suất này thường chỉ vừa đủ để bù thất thoát khí lạnh, giúp nhiệt độ trong phòng ổn định hơn, máy bền bỉ hơn bên cạnh khả năng tiết kiệm điện.
Linh kiện bên trong dàn nóng với hệ thống ống đồng trao đổi nhiệt và quạt làm mát. Khu vực này người dùng có thể vệ sinh thường xuyên bằng nước trực tiếp. Việc làm sạch đều đặn cũng giúp máy duy trì hiệu quả làm lạnh tốt hơn, tiết kiệm điện năng.
Ngoài máy nén, để điều hòa thực sự tiết kiệm điện năng, máy vẫn cần sự kết hợp với mạch điều khiển Advanced Inverter biến tần. Thay vì tắt mở liên tục như dòng máy cơ, hệ thống này sẽ điều chỉnh tần số của máy nén Panasonic tích hợp xuống mức phù hợp để tiết kiệm điện nhất khi đạt nhiệt độ cài đặt. Công suất này thường chỉ vừa đủ để bù thất thoát khí lạnh, giúp nhiệt độ trong phòng ổn định hơn, máy bền bỉ hơn bên cạnh khả năng tiết kiệm điện.
Dàn lạnh của JC-09IU36 vẫn giữ thiết kế phổ thông, có mạch đèn LED báo nhiệt độ cài đặt trên mặt nhựa phía trước. Các phần cánh gió, lẫy mở đều được làm tối giản, dễ tháo lắp khi cần vệ sinh.
Dàn lạnh của JC-09IU36 vẫn giữ thiết kế phổ thông, có mạch đèn LED báo nhiệt độ cài đặt trên mặt nhựa phía trước. Các phần cánh gió, lẫy mở đều được làm tối giản, dễ tháo lắp khi cần vệ sinh.
Casper cũng sử dụng toàn bộ hệ thống ống đồng bên trong dàn lạnh để tăng hiệu suất làm mát tổng thể tương tự dàn nóng.
Trong thử nghiệm của Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn Đo lường chất lượng 3 (QUATEST 3), đơn vị kiểm định độc lập thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, model của Casper tiêu thụ 1,467 kWh trong một đêm (8 tiếng hoạt động liên tục). Điều kiện thử nghiệm là môi trường bên ngoài 30 độ C, nhiệt độ cài đặt trong phòng là 26 độ C, bật chế độ làm mát tự động và có hai người lớn sinh hoạt bên trong.
Với mức tiêu thụ điện này, nếu tính theo giá tiền trung bình của một hộ dân sử dụng khoảng 300 kWh (số điện) một tháng, số tiền phải trả cho mỗi đêm vào khoảng 4.000 đồng.
Casper cũng sử dụng toàn bộ hệ thống ống đồng bên trong dàn lạnh để tăng hiệu suất làm mát tổng thể tương tự dàn nóng.
Trong thử nghiệm của Trung tâm Kỹ thuật tiêu chuẩn Đo lường chất lượng 3 (QUATEST 3), đơn vị kiểm định độc lập thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, model của Casper tiêu thụ 1,467 kWh trong một đêm (8 tiếng hoạt động liên tục). Điều kiện thử nghiệm là môi trường bên ngoài 30 độ C, nhiệt độ cài đặt trong phòng là 26 độ C, bật chế độ làm mát tự động và có hai người lớn sinh hoạt bên trong.
Với mức tiêu thụ điện này, nếu tính theo giá tiền trung bình của một hộ dân sử dụng khoảng 300 kWh (số điện) một tháng, số tiền phải trả cho mỗi đêm vào khoảng 4.000 đồng.
Điều hòa của Casper sử dụng điều khiển từ xa tiêu chuẩn của hãng với màn hình LCD và kích thước lớn. Trên điều hòa có các nút chức năng cho chế độ riêng như nút iSave cho chế độ tiết kiệm năng lượng. Khi bật, máy sẽ tự đưa về cài đặt bao gồm điều chỉnh mức nhiệt cài đặt 28 độ C, cửa gió mở hướng 90 độ từ trên xuống, tốc độ gió trung bình để tối ưu điện năng tiêu thụ.
Model này cũng có thêm chế độ BabyCare, cho trẻ em và người lớn tuổi. Khi bật, máy sẽ để quạt gió mức nhẹ nhất, cửa thổi gió nằm song song với trần nhà và duy trì nhiệt 26 độ C. Ngoài ra, máy còn có nút Turbo cho chế độ làm lạnh nhanh tương tự trên các hãng điều hòa khác.
Điều hòa của Casper sử dụng điều khiển từ xa tiêu chuẩn của hãng với màn hình LCD và kích thước lớn. Trên điều hòa có các nút chức năng cho chế độ riêng như nút iSave cho chế độ tiết kiệm năng lượng. Khi bật, máy sẽ tự đưa về cài đặt bao gồm điều chỉnh mức nhiệt cài đặt 28 độ C, cửa gió mở hướng 90 độ từ trên xuống, tốc độ gió trung bình để tối ưu điện năng tiêu thụ.
Model này cũng có thêm chế độ BabyCare, cho trẻ em và người lớn tuổi. Khi bật, máy sẽ để quạt gió mức nhẹ nhất, cửa thổi gió nằm song song với trần nhà và duy trì nhiệt 26 độ C. Ngoài ra, máy còn có nút Turbo cho chế độ làm lạnh nhanh tương tự trên các hãng điều hòa khác.
Đại diện Casper cho biết hãng từng nghiên cứu các mẫu điều hòa thông minh kết nối Internet theo xu hướng IoT. Tuy nhiên, ở phân khúc phổ thông, việc tối ưu điện năng tiêu thụ, dễ sửa chữa, lắp đặt là ưu tiên hàng đầu nên JC-09IU36 chỉ tập trung vào các yếu tố này trên mức giá 6 triệu đồng. Người dùng vẫn có thể lựa chọn các model khác đắt hơn không nhiều, có tính năng kết nối điện thoại, điều khiển từ xa qua ứng dụng nhưng sẽ có mức tiêu thụ điện lớn hơn.
Đại diện Casper cho biết hãng từng nghiên cứu các mẫu điều hòa thông minh kết nối Internet theo xu hướng IoT. Tuy nhiên, ở phân khúc phổ thông, việc tối ưu điện năng tiêu thụ, dễ sửa chữa, lắp đặt là ưu tiên hàng đầu nên JC-09IU36 chỉ tập trung vào các yếu tố này trên mức giá 6 triệu đồng. Người dùng vẫn có thể lựa chọn các model khác đắt hơn không nhiều, có tính năng kết nối điện thoại, điều khiển từ xa qua ứng dụng nhưng sẽ có mức tiêu thụ điện lớn hơn.
Trong thông báo ngày 12/4, VinaPhone cho biết với nhóm người dùng là người cao tuổi, người không sử dụng điện thoại thông minh, người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc các nhóm cần hỗ trợ đặc biệt, nhà mạng sẽ phối hợp với lực lượng công an cấp xã tổ chức hỗ trợ xác thực trực tiếp tại nơi cư trú.
"Nỗ lực này nhằm bảo đảm mọi khách hàng đều có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình", nhà mạng cho biết.
Viettel Telecom cũng khẳng định sẽ tổ chức các đội nhân viên chăm sóc và hỗ trợ trực tiếp tại một số điểm tập trung vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, địa bàn xa cửa hàng. Người dùng có thể liên hệ các điểm lưu động này để được phục vụ.
Các nhà mạng chưa công bố phương án chi tiết, nhưng cho biết hệ thống của họ có thể phát hiện thuê bao nào đang dùng smartphone hay điện thoại "cục gạch", từ đó phân loại những người cần hỗ trợ.
Trong chiến dịch làm sạch thuê bao chính chủ, diễn ra từ ngày 15/4 khi Thông tư 08/2026 có hiệu lực, người dùng di động sẽ nhận được thông báo đầu tiên trên VNeID. Ứng dụng định danh điện tử sẽ gửi thông báo theo từng đợt, đề nghị xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại đang đứng tên ở tất cả các mạng.
Cách làm này giúp người sử dụng kiểm soát được toàn bộ thuê bao liên quan đến mình, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tiếp cận với nhóm người dùng không có smartphone hoặc chưa đủ điều kiện về giấy tờ, cấp độ định danh. Trong trường hợp đó, theo các nhà mạng, điều kiện cần là người dùng phải có căn cước công dân gắn chip. Các thao tác còn lại sẽ được đội ngũ của nhà mạng hỗ trợ.
Theo quy trình, các thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Trong trường hợp thuê bao không phải chính chủ sử dụng sẽ được yêu cầu cập nhật thông tin chính xác trong 60 ngày, nếu không số điện thoại sẽ bị khóa một chiều.
Đại diện một nhà mạng cho biết, một số nhóm được khuyến nghị nên thực hiện ngay, như người đăng ký SIM di động bằng giấy tờ khác, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Việc xác thực thông tin thuê bao giúp ngăn chặn tình trạng thuê bao không chính chủ, một trong những nguyên nhân dẫn đến tin nhắn rác, cuộc gọi rác và nhiều hành vi lừa đảo thời gian qua. Theo thông tư, đến giai đoạn 2 (từ ngày 15/6), việc xác thực sẽ được làm chặt hơn, với yêu cầu xác thực bằng quét khuôn mặt sau mỗi lần đổi SIM sang điện thoại khác.
Mặt Trăng đang trở thành chủ đề được quan tâm sau khi NASA phóng thành công tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II tới thiên thể này hôm 1/4. Bên cạnh hoạt động của Artemis, nhiều người cũng nhắc lại Apollo - chương trình vũ trụ được nhớ đến nhiều nhất của NASA với những cuộc đổ bộ Mặt Trăng mang tính lịch sử.
Ngày 20/7/1969, trong nhiệm vụ Apollo 11, hai phi hành gia Neil Armstrong và Buzz Aldrin dựng lá cờ Mỹ đầu tiên trên bề mặt Mặt Trăng trong chuyến đi bộ kéo dài 2,5 tiếng. Quá trình cắm cờ diễn ra khoảng 10 phút, trở thành một trong những cột mốc ấn tượng nhất của chuyến đổ bộ đầu tiên.
Ba năm tiếp theo, 5 lá cờ khác tiếp tục được dựng lên, khẳng định thành công của Mỹ trong cuộc đua khám phá vũ trụ. Tuy nhiên, chúng cũng làm dấy lên nghi ngờ về độ xác thực vì trông như bay phấp phới dù Mặt Trăng gần như không có khí quyển, do vậy cũng không có gió.
Thiết kế lá cờ 'bay'
Khi còn chưa đầy ba tháng trước chuyến đổ bộ của Apollo 11, Robert Gilruth, Giám đốc Trung tâm Tàu vũ trụ có người lái (nay là Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston), chọn Jack Kinzler, trưởng bộ phận Dịch vụ Kỹ thuật, để thiết kế lá cờ và cơ chế cho phép nó "bay" trong môi trường thiếu không khí trên Mặt Trăng. Kinzler cùng phó bộ phận David McCraw đã gấp rút hoàn thiện trong vài ngày.
Lá cờ vẫn là cờ nylon tiêu chuẩn kích thước 152 x 91 cm, nhưng may thêm đường viền dọc mép trên để lồng một thanh kim loại, giúp nó luôn vươn ra thay vì rủ xuống. Cột cắm cờ cao khoảng 2,4 m. Các thanh đỡ dọc và ngang là ống nhôm mạ vàng. Bộ cờ, bao gồm cả hộp thép không gỉ để bảo vệ khỏi nhiệt độ khắc nghiệt, nặng 4,3 kg. Thomas Moser, chuyên gia tại Bộ phận Cấu trúc và Cơ khí, tiến hành phân tích và đánh giá việc gắn bộ cờ vào chân đáp phía trước của khoang đổ bộ là an toàn.
Các chuyên gia sau đó cẩn thận gấp lá cờ, đặt vào hộp đựng. Ba ngày trước khi phóng tàu Apollo 11, Kinzler mang bộ cờ đến Trung tâm Vũ trụ Kennedy để các nhân viên gắn vào chân đáp của khoang đổ bộ.
Ngoài gắn thêm thanh ngang giúp cờ bay, các kỹ sư NASA cũng cân nhắc nhiều vấn đề khác. "Những yếu tố khác được tính đến khi thiết kế là trọng lượng, khả năng chịu nhiệt và tính dễ lắp ráp với phi hành gia bị hạn chế chuyển động và khả năng cầm nắm đồ vật do mặc bộ đồ vũ trụ", Anne Platoff, nhà sử học kiêm chuyên gia nghiên cứu cờ tại Đại học California Santa Barbara, giải thích.
Trong cuộc họp kỹ thuật của phi hành đoàn, Armstrong và Aldrin báo cáo một số vấn đề với việc cắm cờ. Họ gặp sự cố khi kéo thanh ống lồng nằm ngang phía trên và không thể kéo dài nó hết cỡ. Tuy nhiên, điều này mang lại một chút "hiệu ứng gợn sóng" sống động. Các phi hành đoàn sau đó cố tình để thanh ngang thu vào một phần theo cách tương tự.
Giáo sư Anu Ojha, Giám đốc Trung tâm Khám phá Vũ trụ Quốc gia tại Anh, giải thích thêm: "Những nếp gấp là do lá cờ bị nhàu trong chuyến bay 4 ngày đến Mặt Trăng".
Tình trạng 6 lá cờ ngày nay
Ảnh chụp những năm 2010 từ Tàu quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng (LRO) của NASA cho thấy lá cờ do phi hành đoàn Apollo 12, 16 và 17 để lại có vẻ vẫn đứng vững. Các chuyên gia không thể xác định chắc chắn tình trạng lá cờ của nhiệm vụ Apollo 14 và 15, nhưng có vẻ cờ Apollo 14 chịu hư hại khá nặng do khí xả động cơ từ khoang đổ bộ trong quá trình cất cánh.
LRO cũng không quan sát được lá cờ đầu tiên mà phi hành đoàn Apollo 11 cắm trên Mặt Trăng. Camera bên trong khoang đổ bộ bắt đầu ghi hình sau khi tàu đã bay lên khỏi bề mặt thiên thể và lá cờ không xuất hiện trong video, nhưng Aldrin khẳng định ông thoáng thấy lá cờ bị đổ trong quá trình cất cánh. Trong những nhiệm vụ Apollo sau này, phi hành gia cắm cờ cách xa khoang đổ bộ hơn.
Trái: Ảnh chụp từ quỹ đạo năm 2012 của tàu LRO về địa điểm tàu Apollo 12 hạ cánh cho thấy bóng lá cờ (góc trên bên trái). Phải: Charles Conrad, chỉ huy nhiệm vụ Apollo 12, đứng cạnh lá cờ, được cố định với thanh ngang để nó không rủ xuống, trên bề mặt Mặt Trăng năm 1969. Ảnh: NASA
Theo Space, kể cả vẫn đứng vững khi phi hành đoàn phóng tàu rời khỏi Mặt Trăng, các lá cờ hiện nay gần như chắc chắn không còn giống lúc mới cắm. "Nhiều khả năng phần nylon của chúng đã xuống cấp do tiếp xúc lâu với ánh sáng Mặt Trời", Platoff nhận định. Hiện tượng này gọi là "sun rot" (mục nát do Mặt Trời).
"Điều tôi thường xuyên thấy trong các bài phân tích là cờ sẽ bị tẩy trắng do tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời. Dù điều này xảy ra với một số cờ trên Trái Đất, tôi không chắc quá trình hóa học liên quan và liệu điều đó có xảy ra trong môi trường Mặt Trăng hay không", Platoff nói thêm.
Tuy nhiên, các lá cờ trên thiên thể này có thể đã trở nên giòn và phân rã theo thời gian. Một mối đe dọa khác với chúng là những thiên thạch dội xuống Mặt Trăng, nơi không có khí quyển dày để bảo vệ như Trái Đất.
Bốn phi hành gia của Artemis II, nhiệm vụ có người lái đầu tiên đến Mặt Trăng kể từ Apollo 17 năm 1972, hạ cánh an toàn tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội). Đây là cột mốc quan trọng, nhưng NASA đã lên lộ trình cụ thể cho mục tiêu lớn hơn những năm tới.
Artemis II là một bước đệm trong mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Trước đó, nhiệm vụ không người lái Artemis I đã diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng.
Nhiệm vụ tiếp theo sẽ là Artemis III, ban đầu được thiết kế là chuyến đi có người lái lên bề mặt Mặt Trăng. Nhưng cuối tháng 2, Giám đốc NASA Jared Isaacman thông báo sự thay đổi lớn: phi hành đoàn Artemis III vẫn ở lại quỹ đạo Trái Đất để thử nghiệm khả năng kết nối của tàu Orion với một hoặc hai tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái trong chương trình, bao gồm Starship của SpaceX và Blue Moon của Blue Origin. Nhiệm vụ này dự kiến diễn ra năm 2027.
Nếu suôn sẻ, đến cuối 2028, Artemis IV đưa phi hành gia hạ cánh xuống gần cực nam Mặt Trăng bằng tàu Orion và một phương tiện đổ bộ do tư nhân phát triển. Sau đó, các nhiệm vụ Artemis tiếp tục diễn ra, giúp thiết lập căn cứ trên Mặt Trăng vào năm 2032. Các phi hành gia sẽ sống và làm việc dài hạn tại căn cứ này, đúc rút cho NASA các kỹ năng cần thiết để thực hiện bước nhảy vọt tiếp theo là lên Sao Hỏa.
Hiện quá trình chuẩn bị cho Artemis III đã bắt đầu. Trong cuộc họp báo về Artemis II ngày 7/4, Isaacman tiết lộ NASA đã tổ chức "cuộc thảo luận về thiết kế nhiệm vụ Artemis III cấp cao đầu tiên" ngay hôm đó. "Dựa trên thông tin từ phản hồi của các nhà cung cấp, có nhiều điều chúng tôi biết là có thể đạt được", ông nói thêm.
Artemis III đang lựa chọn quỹ đạo Trái Đất tầm thấp hoặc tầm cao. "Mỗi phương án có ưu nhược điểm riêng. Chúng tôi có thể hình dung phần nào hướng đi phù hợp dựa trên nhịp độ phóng của hai nhà cung cấp phương tiện đổ bộ tư nhân", Isaacman giải thích.
Theo Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya, các nhóm đã đạt được tiến bộ đáng kể trong chế tạo phần cứng cho Artemis III. Một số bộ phận tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của nhiệm vụ đã có mặt tại địa điểm phóng - Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida. Những bộ phận khác sẽ được vận chuyển từ Cơ sở Lắp ráp Michoud của NASA ở Louisiana cuối tháng này.
"Chúng tôi đang thực sự nghiêm túc tiến hành càng nhanh càng tốt", Kshatriya hôm 9/4 chia sẻ. Khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh hôm 10/4, ông nói sẽ sớm công bố danh tính các phi hành gia Artemis III.
Lý do sau 54 năm Mỹ mới bay quanh Mặt Trăng
Ngay trước chuyến bay của Apollo 17 tháng 12/1972, Quốc hội Mỹ cắt giảm ngân sách của NASA. Tổng thống Richard Nixon, nhậm chức tháng 1/1969, ủng hộ một chương trình không gian tiết kiệm hơn và chuyển trọng tâm sang tàu con thoi. Sau đó, Mỹ tập trung vào quỹ đạo Trái Đất tầm thấp và xây dựng trạm vũ trụ thay vì tiếp tục bay lên Mặt Trăng.
Nước này được cho là không còn động lực quay lại sau những cuộc đổ bộ tiêu tốn ngân sách. "Nhiều người nghĩ kiểu: Chúng ta đã làm những gì tổng thống John F. Kennedy muốn. Chúng ta đánh bại Liên Xô và vẫn là cường quốc công nghệ của thế giới. Vậy sao còn cần quay lại?", Ed Stewart, quản lý bảo tàng tại Trung tâm Không gian và Tên lửa Mỹ, nói với Space.
Phải tới 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo NASA khởi động chương trình Artemis để đưa con người lên Mặt Trăng. Tuy nhiên, gần 50 năm đã trôi qua và phần lớn công nghệ trong chương trình Apollo đã lỗi thời, chuyên gia từng xây dựng và vận hành hệ thống thời đó cũng không còn làm việc trong lĩnh vực này.
"Toàn bộ thế hệ đó đã rời khỏi ngành. Chúng ta đang học lại cách làm, nhưng với công nghệ mới và khác biệt", John Thornton, CEO công ty Astrobotic Technology (Mỹ), nói với Live Science.
Dù kế thừa kinh nghiệm của sứ mệnh cũ, NASA vẫn phải giải quyết những thách thức kỹ thuật trong kỷ nguyên mới. Do khởi động chương trình chưa đầy 10 năm, các hệ thống mới cần nhiều năm để nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thử nghiệm, cũng như cần thời gian chứng nhận đảm bảo an toàn và đủ điều kiện bay. Một số yếu tố khác cũng làm trì hoãn, như phát triển bộ đồ du hành vũ trụ, giải quyết vấn đề với tấm chắn nhiệt của tàu, xây dựng hệ thống hạ cánh mới.
Quan trọng hơn, khác với Apollo, Artemis không chỉ hướng đến "cắm cờ và để lại dấu chân" với những chuyến ghé thăm và nghiên cứu ngắn hạn 1-3 ngày mà muốn thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người, tạo bước đệm cho việc khám phá Sao Hỏa.
Do đó, lộ trình chinh phục Mặt Trăng của NASA được chia theo nhiều giai đoạn: Artermis I - nhiệm vụ không người lái (2022); Artermis II - nhiệm vụ có người lái bay vòng quanh Mặt Trăng (2026), Artermis III - thử nghiệm kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái (2027), Artemis IV - đổ bộ Mặt Trăng (dự kiến 2028)...
Bù đắp cho kinh phí hạn chế, NASA cũng tăng cường hợp tác với công ty tư nhân để chế tạo những bộ phận quan trọng cho nhiệm vụ Mặt Trăng. Tuy nhiên, cả hai tàu đổ bộ chở người tư nhân đều chưa chứng minh hiệu quả.
Blue Moon của tỷ phú Jeff Bezos đến nay chưa cất cánh. Trong khi đó, Starship của Elon Musk đã thực hiện 11 chuyến bay thử nghiệm, hai chuyến gần nhất đều thành công, nhưng chưa từng lên tới quỹ đạo, chưa chứng minh được khả năng tiếp nhiên liệu ngoài Trái Đất (điều cần thiết cho mục tiêu hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa) và cũng chưa trang bị hệ thống hỗ trợ sự sống.
Trong nhiệm vụ Artermis II, tàu Orion cũng cho thấy còn một số vấn đề cần khắc phục. Hệ thống đẩy của tàu bị rò rỉ heli, vốn dùng để đẩy nhiên liệu từ thùng chứa vào động cơ. Ông Kshatriya giải thích: "Tỷ lệ rò rỉ quan sát được nằm trong giới hạn chấp nhận, nhưng điều này có thể dẫn đến việc phải thiết kế lại hệ thống van. Với nhiệm vụ quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, tôi không cần những van đó phải chịu áp suất tương tự, nhưng với nhiệm vụ quỹ đạo Mặt Trăng thì cần".
Nhà vệ sinh hiện đại của tàu Orion cũng nhiều lần gặp sự cố nên các kỹ sư sẽ cần điều chỉnh một số chi tiết. Space nhận định, chắc chắn còn nhiều vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai chương trình Artemis. Nhưng Isaacman tin rằng NASA đủ khả năng vượt qua thử thách, đồng thời dẫn chứng thành công của Artemis II.
"Đây mới chỉ là khởi đầu", ông nói ngay sau khi phi hành đoàn Artemis II hạ cánh xuống biển. "Chúng ta sẽ tiếp tục thực hiện việc này thường xuyên hơn, triển khai các nhiệm vụ đến Mặt Trăng cho tới khi đổ bộ năm 2028 và bắt đầu xây dựng căn cứ".