Tôi là nữ, đang học đại học, muốn chia sẻ câu chuyện hơn 20 năm cuộc đời mình. Bố mẹ ly hôn khi tôi mới một tuổi. Tôi được mẹ đưa về sống cùng nhà ngoại, gồm bà ngoại, một dì đã có gia đình và hai cậu. Trong ký ức của tôi, bố là người đàn ông tồi tệ: chu cấp nhỏ giọt mỗi năm một vài lần, gọi điện thưa thớt và chưa từng đến thăm. Khi tôi đậu đại học, ông ngừng chu cấp hoàn toàn. Suốt nhiều năm, tôi luôn để mục “cha” là “đã mất” trong hồ sơ, cũng trả lời như vậy mỗi khi có người hỏi.
Mẹ tôi xinh đẹp, giỏi giang, học vấn cao và rất dễ tính. Từ nhỏ đến lớn, tôi hầu như không bị mẹ mắng hay áp đặt. Mẹ thường xuyên làm từ thiện, đi chùa và luôn giúp đỡ người khác. Bà từng nói về già muốn sống một mình, không cần con cái lo. Vì công việc bận rộn, từ nhỏ tôi thường được gửi ở nhà ngoại hoặc bạn bè của mẹ. Tôi được chăm sóc đầy đủ nhưng vẫn sớm cảm thấy tủi thân khi thấy bạn bè có bố mẹ đưa đón, còn mình thì không.
Những năm tiểu học, cuộc sống hai mẹ con dần khá hơn. Tôi học giỏi nhưng thường xuyên bị bạn bè và một số người trong xóm miệt thị vì hoàn cảnh gia đình. May mắn, tôi có hai người bạn thân cùng cảnh ngộ. Tình bạn ấy kéo dài hơn 10 năm. Năm 9 tuổi, vì bị bắt nạt quá mức, tôi đã tát một bạn khiến bạn ấy chảy máu mũi. Khi đó tôi rất sợ, nhưng nhờ sự bênh vực của người thân và hàng xóm, tôi không bị làm khó. Sau sự việc đó, tôi và hai bạn cũng thoát khỏi cảnh bị bắt nạt. Năm tôi 11 tuổi là bước ngoặt lớn khi mẹ bất ngờ trúng vé số độc đắc. Tôi vẫn nhớ ngày hôm đó mẹ ôm tôi khóc vì vui mừng, còn tôi thì không ngủ được vì quá sốc. Sau đó, mẹ đưa tôi lên Sài Gòn sinh sống.
Lên cấp hai, mẹ thuê chung cư ở Thủ Đức, mở công ty riêng và cho tôi học trường công. Tôi vẫn cố gắng học tốt, phụ giúp việc nhà. Mẹ đi sớm về khuya, có khi ngủ lại công ty, tôi dần quen với việc tự lập: tự đi học, đi học thêm, học piano. Gia đình ngoại và bạn bè vẫn giữ liên lạc, thỉnh thoảng lên thăm. Năm 14 tuổi, tôi lại trở thành người đi bắt nạt người khác. Tôi đối xử tệ với một bạn cùng bàn yếu đuối, hay chê bai, xúc phạm hoàn cảnh của bạn ấy. Tôi thậm chí còn kể xấu bạn với bạn bè và giáo viên. Đó là điều khiến tôi day dứt đến tận bây giờ.
Năm 16 tuổi, kinh tế gia đình bùng nổ. Mẹ mua được nhà, đất và cuộc sống không còn lo tiền bạc. Cũng từ đó, mẹ thay đổi hoàn toàn. Bà thường xuyên có những mối quan hệ không nghiêm túc, dẫn người lạ về nhà. Tôi dần mất đi sự tôn trọng và tình cảm dành cho mẹ. Khi tôi khuyên mẹ tìm một mối quan hệ ổn định, bà từ chối với lý do “sợ tôi khổ”. Từ đó, việc học của tôi sa sút, chỉ còn mức khá.
Năm 17 tuổi, tôi đạt giải Á khôi của trường. Rồi dịch Covid-19 ập đến, công việc của mẹ gặp khó khăn. Tôi phải sống một mình khi mẹ đi cách ly. Sau dịch, tôi bắt đầu đi khám tâm lý và được chẩn đoán trầm cảm kèm rối loạn lo âu mức độ vừa. Tôi tìm đến thuốc lá như một cách giải tỏa nhưng giấu kín mọi người. Bề ngoài, tôi vẫn là một người hòa đồng, tự tin. Nhưng bên trong, tôi mệt mỏi và rối loạn. Năm 18 tuổi, tôi tìm đến đạo Công giáo, thường xuyên đi lễ. Song song đó, tôi cũng bắt đầu đi hộp đêm mỗi tuần khi stress. Tôi đậu đại học đúng ngành mình thích.
Dịch bùng phát lần nữa, tôi và mẹ phải ở nhà dài ngày. Áp lực khiến hai mẹ con cãi nhau. Có lần, tôi đã buông những lời xúc phạm nặng nề về lối sống của mẹ. Đó là lần đầu tiên mẹ nổi giận dữ dội với tôi. Sau đó, tôi cùng hai người bạn thân có chuyến du lịch đầu tiên để đánh dấu việc cả ba cùng đậu đại học. Từ năm 19 tuổi đến nay, tôi sống riêng gần trường, được mẹ chu cấp và tặng xe. Tôi vừa học vừa làm thêm, thực tập và làm bán thời gian tại một shop quần áo. Việc sống riêng khiến tôi hút thuốc nhiều hơn. Cuối tuần, tôi đi nhà thờ, đôi khi đi chơi, làm thiện nguyện hoặc gặp bạn bè. Tôi vẫn đi khám tâm lý định kỳ. Tôi hiếm khi về thăm mẹ, chỉ vào dịp đặc biệt. Những lần mẹ gọi, tôi thường viện lý do bận rộn. Trong tôi tồn tại một khoảng cách lớn với mẹ mà tôi không biết cách lấp đầy.
Tôi dự định học tiếp lên cao và làm việc một thời gian trước khi quay về hỗ trợ mẹ. Tôi cũng quyết định không kết hôn. Những trải nghiệm trong gia đình khiến tôi mất niềm tin vào hôn nhân. Tôi mặc cảm về hoàn cảnh của mình, về mẹ, về những vấn đề tâm lý và cả thói quen xấu. Tôi sợ bị đánh giá, sợ bị khinh thường.
Tôi chọn sống độc thân, tập trung vào tiền bạc, công việc và trị liệu tâm lý. Tôi muốn một cuộc sống tự do, không ràng buộc. Thậm chí, có lúc tôi nghĩ đến việc rời xa mẹ hoàn toàn khi đã ổn định tài chính. Tôi biết suy nghĩ này ích kỷ nhưng những tổn thương trong tôi là có thật.
Qua câu chuyện của mình, tôi muốn nhắn nhủ rằng: nếu bạn đang có một gia đình đủ đầy, hãy trân trọng. Một môi trường lành mạnh, bố mẹ yêu thương và có trách nhiệm là điều vô cùng quý giá. Với những ai đang chuẩn bị kết hôn hay sinh con, hãy cân nhắc kỹ về tài chính, lối sống và sự kiên nhẫn. Gia đình là nền tảng rất quan trọng cho sự phát triển của một đứa trẻ. Còn với những ai chọn làm bố mẹ đơn thân, đó không phải là lựa chọn sai, nhưng cần rất nhiều nỗ lực. Hãy dành thời gian cho con, giữ lối sống lành mạnh và vững vàng trước những áp lực xã hội. Đừng để con cái lớn lên với những khoảng trống như tôi đã từng.
Hiện tại, chỉ có phòng ngủ, phòng khám tâm lý và nhà thờ là những nơi tôi có thể được sống là chính mình. Cảm ơn mọi người đã đọc câu chuyện của tôi.
Tôi 28 tuổi, cao 1m49, nặng 44 kg, mặt mũi ưa nhìn. Tôi luôn tự ti vì bản thân lùn, phải gọi là quá lùn mới đúng, chắc theo gen mẹ nên vậy. Bố mẹ mất từ hồi tôi học cấp một nên bản thân cũng không có điều kiện để ý đến ngoại hình. Đến khi lớn, biết làm điệu thì không cao được nữa.
Các anh chị biết đấy, tôi đã phải nghe rất nhiều lời nói khó chịu, chê bai mình. Có một anh bảo: "Ai đẻ ra em mà lùn thế", câu này ám ảnh tôi nhất. Ông chú rể bên nội thì bảo với con trai ông, kiểu nửa đùa nửa thật nhưng thái độ mỉa mai: "Học cho giỏi vào lớn lên còn lấy được vợ chân dài, chứ học dốt thì chỉ lấy em chân ngắn như chị Hồng thôi (là tôi)".
Còn một anh được người quen giới thiệu cho tôi, người quen ấy sau này nói lại tôi biết, anh đó bảo tôi lùn như thế sau này không sinh được. Thật sự tôi tổn thương lắm. Đại loại còn nhiều người và nhiều lời nói như vậy nữa khiến tôi tủi thân. Tôi từng nghĩ dại dột hai lần rồi, chuyện ngoại hình của tôi không đơn giản, cũng ảnh hưởng tới công việc và tình yêu. Có phải tôi suy nghĩ thái quá hay làm lố không? Nhiều lúc nói với bạn bè, chúng nó nghĩ tôi làm màu, thật sự tôi khổ tâm lắm. Mong được các anh chị chia sẻ cùng.
Gia đình tôi có năm người: ba mẹ chồng lớn tuổi, vợ chồng tôi và đứa con trai học lớp chín. Tôi sống ở quê, vợ chồng tôi đều dạy học. Nhà tôi thuộc diện khá giả dưới quê. Kể thêm về ông bà: ông 82 tuổi, bà 71 tuổi, đều có lương hưu. Nhìn bề ngoài, rất ổn phải không. Chồng tôi có một chị gái và ba mẹ chồng rất yêu thương chăm lo từng tí cho gia đình chị. Đáng nói là họ không thương cháu nội, nhưng hễ nói sẽ bị cho là tôi kiếm chuyện. Tôi rất ngột ngạt, biết rằng sẽ có va chạm khi sống chung nhưng thật sự rất quá đáng.
Ông bà hay bắt bẻ những chuyện rất nhỏ. Tôi đi dạy về vốn dĩ đã mệt. Tôi vẫn cảm thấy mình đối xử với bên chồng rất ổn. Lúc mới về làm dâu, tôi đều giúp đỡ chị chồng. Nhà chị cũng đi dạy. Đến mùa cắt lúa, khi rảnh tôi lại cân lúa giúp; có công có việc, tôi tiện đường đưa rước cháu đi học. Nhưng lâu dần thành thói quen, từ những chuyện vụn vặt ấy làm tôi ngột ngạt.
Ông bà không thích, càng không thương mẹ con tôi. Chồng không bênh vực vợ (cũng khó xử) nhưng anh hiền, chăm chỉ. Tôi vẫn luôn nhẫn nhịn, thậm chí ngay cả việc tôi đi dạy về, bà không nấu đồ ăn cho, bảo là mẹ không biết nấu gì nên chỉ làm cho ông bà ăn, tôi vẫn nín. Trong khi một tuần tôi dạy có 5 buổi, trừ hôm hội họp hoặc dạy tiết một buổi sáng tôi không làm kịp, còn lại đều chu toàn cơm nước, thịt cá mua sẵn trong tủ lạnh.
Đỉnh điểm là hôm rồi ông bệnh, tôi và chồng đang đợt hè nên cùng đi nuôi. Đến khi xuất viện về nhà, tôi nghĩ đơn giản là chỉ dọn dẹp nhà cửa, cơm nước cho ông mau lại sức. Nhưng sau đó một thời gian, mẹ chồng mới bắt lỗi tôi rằng: ở chung nhà mà không một lời hỏi han ông xem khỏe chưa? Tôi nói chung nhà ngày nào cũng thấy, thêm việc sáng nào mẹ cũng nói hôm nay ông ngủ ngon hay không, sáng nay nấu gì cho ông... tôi nghĩ vậy đã đủ.
Hoặc hôm kia chú chồng ghé thăm cụ, lúc đó tôi đã thay đồ đi dạy, đang gấp nên chỉ cầm chai nước lọc và đĩa bánh gạo ra mời và nói: "Chú ở nhà chơi với ba, con đi dạy". Chuyện bình thường, nhưng vài hôm sau mẹ chồng bắt lỗi: lâu lâu chú mới ghé mà tôi không pha được ly cà phê sữa (tôi ở miền Tây) nữa? Tôi có trả lời là con gấp đi dạy và đã có nước lọc rồi. Mẹ chồng giãy nảy lên không chịu, nói tôi không xem trọng gia đình chồng.
Và rất, rất nhiều chuyện lặt vặt khác khiến tôi ngột ngạt, ấm ức, cảm giác nặng nề vì không có tiếng nói chung. Mở miệng ra nói chuyện vài câu thôi cũng sẽ bị bắt bẻ hoặc nói kiểu không ưa. Khi nhà chị chồng có chuyện gì khó khăn hoặc bệnh, thế nào tôi cũng bị giận cá chém thớt.
Thậm chí khi được nâng lương trước hạn, tôi khoe với bà rằng con được lên lương, bà cũng chỉ ừ. Xong nói qua nói lại một hồi sẽ bảo: có người lươn lẹo hoặc nịnh nọt nên người ta được lên lương trước hạn, còn chị hai mày thiệt thà quá nên thua người ta. Tôi nói chuyện đó được đánh giá bằng thành tích thi đua mà, ai làm tốt mới được xét chứ. Bà giãy lên: cái trường mày khác, trường chị hai mày khác, biết gì. Mà không khoe thì khi bà hay, bà lại nói là chúng mày trong nhà mà giấu giếm.
Những chuyện tuy nhỏ nhưng làm cho tinh thần tôi rất mệt mỏi, luôn trong trạng thái suy nghĩ từ lời ăn tiếng nói xem có bị bắt lỗi không, rồi sẽ bị bắt lỗi lúc nào. Có thể tôi có cái sai nhưng thật sự rất mệt. Buông bỏ, không chú ý thì tôi chưa làm được; mà ra riêng ông bà không cho và thấy bỏ ông bà cũng không ổn.
Tâm sự với chị chồng, chị lại càng làm cho bà ghét tôi thêm. Có lúc bà chừa cho tôi có một chén cơm, ăn không đủ. Tôi có nói là nấu nhiều chút thì bà càng giãy lên. Trời ơi, riết phải nhìn sắc mặt mà sống. Đôi lúc tôi thấy ít quá, nấu thêm mì, bà hầm mặt không vui; còn ghé quán ăn về không ăn cơm nhà, bà bảo đi ăn quán ăn đình.
Chưa kể ba chồng còn bắt bẻ tôi đủ thứ: tôi nói chuyện hơi rôm rả, lớn tiếng thì nói cô giáo mà nói chuyện vậy; tôi im lặng lại nói khó khăn, không giao tiếp dòng họ, tự cao; nấu ăn lỡ rớt đồ, tiếng kêu lớn, ông bảo đi dạy về dằn mâm ai vậy; chặt củi chẻ to ông cũng nói... Cho nên từ những chuyện bé xíu hàng ngày nhưng tôi rất mệt, cảm giác áp lực. Mọi người có cách nào giúp tôi buông bỏ đầu óc, nghe tai này lọt qua tai kia không?
Tôi sinh năm 2007, năm nay 19 tuổi. Tháng 8/2025, khi vừa tròn 18, tôi chính thức bắt đầu hành trình bốn năm du học tại một trường đại học nổi tiếng ở Canada. Trước đó, tôi từng là học sinh chuyên Anh của một trường chuyên cấp ba ở Việt Nam. Tôi từng nghĩ mình đủ tự tin, đủ giỏi, đủ bản lĩnh để bước ra thế giới. Ngày xách vali ra sân bay, tôi háo hức hơn là lo sợ. Trong đầu tôi là những hình dung đẹp đẽ: những giảng đường hiện đại, những người bạn quốc tế, những chuyến đi khám phá một đất nước phát triển. Tôi tin rằng tuổi trẻ của mình sẽ rực rỡ hơn khi được sống trong một môi trường như vậy.
Những tuần đầu tiên đúng là như vậy. Tôi choáng ngợp trước cảnh sắc Canada: bầu trời cao và xanh, những hàng cây lá phong, không khí trong lành và nhịp sống văn minh. Tôi hào hứng khám phá siêu thị, tàu điện ngầm, những quán cà phê nhỏ xinh. Tôi tự hào khi có thể giao tiếp trôi chảy bằng tiếng Anh, khi không bị "khớp" trong các buổi học. Nhưng sự háo hức ấy không kéo dài lâu. Chỉ sau vài tháng, khi sự mới mẻ dần qua đi, tôi bắt đầu cảm nhận rõ một thứ cảm xúc âm ỉ: cô đơn. Cô đơn không phải là không có ai xung quanh. Ở trường, tôi vẫn đi học, vẫn làm việc nhóm, vẫn nói cười xã giao. Nhưng khi trở về phòng ký túc xá, khi cánh cửa khép lại, tôi thấy mình lạc lõng giữa một thế giới không phải của mình.
Tôi nhớ tiếng Việt, nhớ cách mọi người nói chuyện ồn ào, gần gũi, nhớ những quán ăn vỉa hè, nhớ mùi cơm mẹ nấu. Tôi nhớ cả cái nắng oi ả của Việt Nam, thứ mà trước đây tôi từng than phiền. Sau hai tháng, tôi có một buổi tối không thể quên. Tôi ngồi trên giường, nhìn ra cửa sổ là màn đêm lạnh lẽo của Canada và gọi cho mẹ. Khi nghe giọng mẹ: "Con khỏe không?", tôi khóc nấc lên và nói con muốn về nhà, con không chịu nổi nữa. Tôi từng nghĩ mình mạnh mẽ nhưng hóa ra, ở tuổi 18, rời xa gia đình cách nửa vòng trái đất, tôi vẫn chỉ là một đứa con nhớ nhà. Có những đêm, đến giờ đi ngủ, tôi lại gọi điện cho bố mẹ, vừa nói chuyện vừa nghẹn ngào. Ở Canada là buổi tối, còn ở Việt Nam là buổi sáng hôm sau. Chênh lệch múi giờ khiến cuộc trò chuyện càng trở nên chênh vênh.
Ngoài nỗi nhớ nhà, tôi còn phải đối diện với sốc văn hóa. Bạn bè ở đây khác tôi rất nhiều. Họ lớn lên trong môi trường đề cao sự độc lập. Họ thẳng thắn, đôi khi đến mức lạnh lùng. Những câu chuyện của họ xoay quanh những trải nghiệm tôi chưa từng có. Tôi thấy mình nhỏ bé và xa lạ. Rồi mùa đông đến. Nếu nỗi cô đơn là cái lạnh trong lòng, thì mùa đông Canada là cái lạnh cắt da cắt thịt ngoài đời thực. Ở Việt Nam, tôi chưa từng trải qua mức nhiệt âm độ C. Ở đây, có những ngày nhiệt độ xuống dưới 0 độ, gió buốt đến mức chỉ cần hở da vài phút là tê cóng. Tôi nhớ lần đầu tiên bước ra ngoài khi tuyết rơi dày. Mọi thứ trắng xóa, đẹp nhưng lạnh lẽo. Tôi co ro trong chiếc áo khoác dày, tự hỏi vì sao mình lại chọn một nơi xa xôi và khắc nghiệt thế này.
Tết Nguyên Đán vừa rồi là cái Tết vắng lặng nhất trong đời tôi. Ở Canada, đó chỉ là một ngày bình thường, không có mùi bánh chưng, không có tiếng cười họ hàng, không có cảm giác sum vầy. Tối hôm ấy, mẹ gọi cho tôi. Ở Canada là buổi tối, còn ở Việt Nam đã là sáng mùng Một. Tôi nhìn màn hình điện thoại, thấy gương mặt bố mẹ qua video call mà nước mắt chảy dài. Tôi nhận ra, du học không chỉ là những tấm ảnh đẹp trên mạng xã hội. Nó là những khoảng lặng rất dài của nỗi nhớ, là những bữa cơm ăn một mình, là những ngày tự đi khám bệnh, tự lo từng việc nhỏ.
Có lúc tôi tự hỏi: liệu mình có quyết định sai? Nhưng rồi, sau tám tháng đầu tiên đầy khủng hoảng, tôi bắt đầu học cách đối diện thay vì trốn tránh. Tôi hiểu rằng cảm giác buồn bã, cô đơn khi du học là điều bình thường, không có nghĩa là tôi yếu đuối. Nó chỉ cho thấy tôi đang bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi bắt đầu chủ động thay đổi. Thay vì chỉ quanh quẩn trong phòng, tôi tham gia câu lạc bộ ở trường. Tôi đăng ký làm tình nguyện viên cho một sự kiện sinh viên quốc tế. Tôi tập mở lòng, chủ động bắt chuyện, dù đôi khi vẫn còn ngại ngùng.
Và tôi đã có một người bạn thân, một cô gái người bản địa. Chúng tôi gặp nhau trong một lớp học nhóm. Cô ấy kiên nhẫn lắng nghe tôi kể về Việt Nam, về Tết, về gia đình. Đổi lại, tôi học từ cô ấy cách sống độc lập và tự tin hơn. Tình bạn ấy không xóa đi hoàn toàn nỗi nhớ nhà nhưng khiến tôi cảm thấy mình không còn một mình. Tôi cũng học cách chăm sóc bản thân. Tôi tập nấu những món ăn Việt trong căn bếp nhỏ. Tôi giữ thói quen gọi điện cho bố mẹ đều đặn nhưng không còn khóc mỗi lần nói chuyện. Tôi viết nhật ký, ghi lại những cảm xúc của mình thay vì để chúng dồn nén.
Quan trọng nhất, tôi thay đổi cách nhìn về sự thích nghi. Trước đây, tôi nghĩ thích nghi là phải nhanh chóng hòa nhập, phải mạnh mẽ ngay lập tức. Nhưng tôi nhận ra thích nghi là một quá trình, có thể chậm, có thể đau nhưng nếu ta kiên nhẫn, nó sẽ diễn ra. Tám tháng đầu tiên ở Canada không phải quãng thời gian dễ dàng nhưng chính những tháng ngày khủng hoảng ấy đã dạy tôi nhiều hơn bất kỳ bài giảng nào trong giảng đường.
Tôi học được rằng trưởng thành là chấp nhận những đêm khóc một mình mà vẫn thức dậy đi học vào sáng hôm sau; là nhớ nhà nhưng không bỏ cuộc; là hiểu rằng bố mẹ không thể ở bên mãi và mình phải học cách tự đứng vững. Tôi cũng hiểu cuộc sống của ai rồi cũng sẽ có những thay đổi lớn, không ai có thể sống mãi trong vùng an toàn. Du học chỉ là một ví dụ rõ nét của việc bị đặt vào môi trường hoàn toàn mới. Nếu tôi vượt qua được điều này, tôi tin mình sẽ đủ bản lĩnh để đối diện với những thử thách khác trong tương lai.
Giờ đây, tôi vẫn nhớ Việt Nam da diết, vẫn đếm từng ngày để được về thăm nhà. Nhưng tôi cũng bắt đầu yêu cuộc sống ở Canada theo cách riêng của mình: yêu những buổi sáng tuyết tan, yêu những cuộc trò chuyện đa văn hóa, yêu cảm giác tự lập. Nếu có ai hỏi tôi rằng du học có đáng không, tôi sẽ không trả lời bằng sự hào nhoáng. Tôi sẽ nói rằng đáng vì nó buộc bạn phải trưởng thành. Tôi biết ơn những tháng ngày khủng hoảng ấy, vì nhờ chúng, tôi học được cách tự ôm lấy chính mình nơi đất khách.
