Tại Đức, các HLV từng có câu cửa miệng: “Theo sát đối thủ ngay cả khi họ vào… nhà vệ sinh!”. Đó chính là tinh thần của lối chơi kèm người một – một. Khi đó, các hậu vệ không cần phải tư duy quá nhiều. Lối đá mang tính hoài cổ này đang bất ngờ trỗi dậy kể từ sau chức vô địch Europa League 2024 của Atalanta.
Tuy nhiên, trước một đối thủ có chất lượng nhân sự vượt trội, lối tư duy kèm người một – một chẳng khác nào màn “tự sát”. Atalanta đã phải nếm bài học đắng ngắt tại vòng 1/8 Champions League, khi Bayern tận dụng triệt để những khoảng trống mênh mông từ lối phòng ngự đó để nã vào lưới họ 10 bàn. Hiếm một trận đấu nào ở knock-out Champions League lại một chiều đến thế.
Tôi hy vọng bóng đá Đức sẽ rút ra những kết luận đúng đắn, bởi tôi đang thấy lối đá kèm người này xuất hiện ngày càng dày đặc ở Bundesliga. Nó chỉ nên là một giải pháp tình thế ngắn hạn để gây bất ngờ và áp lực lên đối thủ, giống như cách chơi trong môn bóng ném ở những phút cuối trận, chứ không bao giờ là một chiến lược xuyên suốt 90 phút. Sân bóng đá quá rộng để vận hành lối chơi ấy.
Ngược lại, người Tây Ban Nha vẫn kiên định với triết lý riêng: phòng ngự định hướng bóng, vị trí và vai trò được phân định rõ ràng, cùng lối đá phối hợp bài bản để tràn quân sang phần sân đối thủ. Về mặt tư duy, cách chơi này đòi hỏi nhiều hơn so với việc chỉ biết ập vào các cuộc tranh chấp tay đôi. Các cầu thủ phải phối hợp, định hướng bản thân dựa trên không gian và chỉ lao vào tranh chấp một-một ở thời điểm thích hợp dưới sự dẫn dắt của cả tập thể. Bởi suy cho cùng, kỹ năng đấu tay đôi một-một vẫn là cốt lõi trong tinh hoa bóng đá.
Cả nền bóng đá Tây Ban Nha vận hành theo cách đó. Với họ, ấy là bản sắc. Những con số thống kê là minh chứng hùng hồn nhất. Các CLB của xứ bò tót đã giành tổng cộng 24 danh hiệu tại ba đấu trường châu Âu trong thế kỷ này. Xếp sau là Anh với 11, Italy có 5 và Đức chỉ có 4. Có tới 6 CLB Tây Ban Nha khác nhau cùng chia sẻ những vinh quang này. Trong khi với Bundesliga, con số chỉ là hai. Xét trong 12 năm qua, có 7 lần chức vô địch Champions League thuộc về các đại diện La Liga. Mùa này, họ tiếp tục áp đảo ở tứ kết với ba đại diện gồm Real Madrid, Barca và Atletico Madrid.
Bộ ba này có thể không phải là những ứng cử viên số một, bởi vị thế ấy thường thuộc về các đội đứng đầu vòng bảng hoặc ĐKVĐ. Và khi nói về đội hay nhất vòng bảng và ĐKVĐ Champions League, họ cũng mang trong mình “mã gene” Tây Ban Nha. Các HLV của họ đều là sản phẩm của lò Barca và chịu ảnh hưởng lớn từ Pep Guardiola: Mikel Arteta với Arsenal và Luis Enrique với PSG đều có phong cách này chảy trong huyết quản, dù mỗi người có một cách diễn đạt riêng.
Các chiến lược gia Tây Ban Nha đang thống trị châu Âu. Ở vòng 1/8 của cả ba sân chơi châu lục, có tới 11 HLV người Tây Ban Nha, gấp đôi quốc gia đứng thứ hai. Đến vòng tứ kết, họ vẫn chiếm đa số với ba người. Hết lần này đến lần khác, chính người Tây Ban Nha tạo ra địa chấn. Xabi Alonso chấm dứt sự thống trị của Bayern cùng Bayer Leverkusen. Unai Emery liên tục đưa các đội bóng hạng hai ra ánh sáng, với hiện tại là Aston Villa. Cesc Fabregas thì đang làm rung chuyển Serie A cùng Como và thay đổi diện mạo bóng đá Italy.
Chuỗi thống trị của Guardiola ở Ngoại hạng Anh đã dừng lại mùa trước khi đội hình của ông mất đi nguồn cảm hứng. Việc lặp đi lặp lại một công thức không thể mang đến thành công mãi mãi. Hiện ông xây dựng một thứ gì đó mới mẻ tại thành Manchester, tiến hóa hơn và dựa vào những mẫu cầu thủ khác biệt. Dù bị loại khỏi Champions League năm nay bởi đồng hương Alvaro Arbeloa, nhưng sức mạnh đó vẫn đủ để Guardiola đua Ngoại hạng Anh và thống trị các đấu trường cup quốc nội.
Và không thể không nhắc đến Luis de la Fuente. Làm việc cho LĐBĐ Tây Ban Nha hơn một thập kỷ, ông đã chinh phục các giải trẻ châu Âu trước khi đưa ĐTQG đăng quang Euro 2024. Ba trong 5 chức vô địch Euro gần nhất đều thuộc về Tây Ban Nha. Ngay cả tuyển Đức trong thời kỳ hoàng kim những năm 1970 và 1980 cũng không thể thống trị đến mức ấy. Cựu danh thủ Anh Gary Lineker từng có câu nói nổi tiếng rằng cuối cùng người Đức luôn thắng. Không, ngày nay, người thắng cuộc là Tây Ban Nha. Ở World Cup 2026 tới, đoàn quân của De la Fuente chắc chắn là ứng cử viên nặng ký nhất.
Trường phái Tây Ban Nha đã thay thế Italy để trở thành mô hình ưu việt nhất. Italy vẫn sản sinh ra những HLV giỏi cho thị trường quốc tế, ngay cả sau thời Carlo Ancelotti. Nhưng các đội bóng của họ không còn giành chiến thắng. Một năm trước, tôi từng viết rằng bóng đá Italy thiếu cường độ, sự mạnh mẽ, tinh thần tận hiến, tính năng động, và cả sáng tạo, đó là những lý do họ không còn những cầu thủ đẳng cấp thế giới. Bấy giờ, báo Đức Suddeutsche Zeitung ở quê nhà Munich đã cáo buộc tôi là kẻ sùng bái những định kiến.
Tuy nhiên, sự thật đã phơi bày khi không có CLB Italy nào góp mặt ở tứ kết Champions League mùa này. Thậm chí, họ suýt chút nữa đã sạch bóng đại diện từ vòng 1/8 nếu Atalanta không loại Borussia Dortmund ở những giây cuối cùng. ĐTQG Italy cũng đã lỡ hẹn với World Cup lần thứ ba liên tiếp. Bốn năm trước là bởi Bắc Macedonia, và lần này là bởi Bosnia & Herzegovina.
Italy đã bị bỏ lại phía sau. Nếu Đức đi theo con đường này, điều tương tự sẽ xảy đến với chúng ta. Tôi ngạc nhiên khi thấy quá nhiều hậu vệ ở Bundesliga hiện nay lại quay về lối đá “theo đối thủ vào tận nhà vệ sinh”. Bayern cũng không ngoại lệ. Vincent Kompany đôi khi vẫn dựa dẫm vào lối chơi kèm người một-một. Ở Bundesliga, ông không gặp phải sự cạnh tranh quá lớn, những sai lầm có thể không bị trừng phạt. Thậm chí, ông từng khiến cả châu Âu phải kinh ngạc khi đánh bại ĐKVĐ PSG ở vòng bảng bằng phong cách này.
Nhưng chỉ vài tuần sau, Arsenal đã “đọc” Bayern vanh vách. Để đạt được những mục tiêu lớn, một HLV cần một phong cách riêng biệt. Kompany, một học trò của Guardiola, dường như đang cố gắng chuyển đổi từ phòng ngự dựa trên kiểm soát sang kèm người một – một. Thực hiện bước chuyển mình này mà không triệt tiêu đi tính kiểm soát sẽ là thành công tột đỉnh. Nhưng cho đến nay, chưa có HLV nào làm được điều đó. Ngay cả những người giỏi nhất cũng chưa bao giờ dám thử.
Hoàng Thông (theo Guardian)
HLV Arteta gây sốt với phương pháp huấn luyện độc lạ cho Arsenal
Thay vì những bài tập chiến thuật để chuẩn bị cho trận gặp Sporting Lisbon tại Champions League 2025-2026, các cầu thủ Arsenal được bắt gặp đang tham gia những thử thách kỳ lạ do HLV Arteta chủ trì.
Tờ Sky Sports đã ghi lại cảnh các cầu thủ Arsenal chia thành nhóm bốn người, cố gắng di chuyển trên sân trong khi phải giữ thăng bằng một quả bóng đặt giữa đầu của cả nhóm.
Chưa dừng lại ở đó, họ còn phải thực hiện bài tập kẹp bút giữa các đầu ngón tay để chuyền bóng qua lại, một hình thức rèn luyện khả năng tập trung và sự gắn kết giữa các cầu thủ.
Thực tế, đây không phải lần đầu tiên chiến lược gia người Tây Ban Nha sử dụng những phương pháp không giống ai để huấn luyện học trò.
HLV Arteta vốn nổi tiếng với những ý tưởng táo bạo như việc bí mật thuê các kẻ móc túi chuyên nghiệp để cướp đồ của học trò ngay trong bữa tối nhằm dạy họ bài học về sự cảnh giác mọi lúc mọi nơi.
Ông cũng từng gây xôn xao khi mang loa phóng thanh ra sân tập để phát bài hát truyền thống của Liverpool nhằm giúp các cầu thủ làm quen với áp lực nghẹt thở tại Anfield, hay phương pháp cầm một chiếc bóng đèn đi quanh phòng thay đồ để truyền lửa về tinh thần thi đấu.
Thậm chí vào tháng 9-2025, vị thuyền trưởng 44 tuổi này còn tiết lộ kế hoạch mời các phi công chiến đấu của không quân Hoàng gia Anh đến để huấn luyện kỹ năng giao tiếp trong môi trường áp lực cực cao.
Dù đã mất cơ hội ăn bốn sau 2 trận thua liên tiếp trước Man City và Southampton, "Pháo thủ" hiện vẫn đang nắm giữ lợi thế lớn trong cuộc đua vô địch Ngoại hạng Anh với khoảng cách 9 điểm so với đội xếp thứ hai của đoàn quân HLV Pep Guardiola, đồng thời đã ghi tên mình vào tứ kết Champions League.
