Theo Hãng tin AFP, trên nền tảng Truth Social ngày 21-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại một chiến dịch quân sự hồi năm ngoái, khẳng định các đợt không kích của Washington khi đó đã “xóa sổ hoàn toàn” các cơ sở “bụi hạt nhân” của Iran.
“Chiến dịch ‘Nhát búa giữa đêm’ đã xóa sổ hoàn toàn và tổng lực các địa điểm bụi hạt nhân ở Iran. Do đó việc đào bới và thu hồi chúng sẽ là một quá trình lâu dài và đầy khó khăn”, ông viết.
Thuật ngữ “bụi hạt nhân” (Nuclear Dust) thường được ông Trump sử dụng để chỉ lượng uranium đã được làm giàu – thứ mà Mỹ cáo buộc Iran tích trữ nhằm phục vụ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân.
Khái niệm này cũng ám chỉ phần vật liệu còn sót lại sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Tehran.
Theo giới chức Israel, Iran đang nỗ lực đẩy nhanh chương trình hạt nhân sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái.
Tháng 2 vừa qua, Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, cũng với mục tiêu loại bỏ điều mà Tel Aviv gọi là “mối đe dọa sống còn” từ chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo AFP, ông Trump khẳng định lượng uranium làm giàu của Iran cuối cùng cũng sẽ được đưa về Mỹ, dù phía Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ hoàn toàn khả năng này.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh tuyên bố: “Chúng tôi sẽ không gửi bất kỳ vật liệu đã làm giàu nào tới Mỹ, vấn đề này không được thảo luận”.
Ông Khatibzadeh nhấn mạnh Iran là thành viên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Do đó nước này không chấp nhận việc bị coi là một ngoại lệ của luật pháp quốc tế.
“Chúng tôi có trách nhiệm và quyền hạn. Iran được hưởng những quyền đó, và chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền của mình” – ông khẳng định.
"Chúng ta đã giải cứu được thành viên tổ lái F-15 bị thương nặng và rất dũng cảm, từ khu vực miền núi sâu trong lãnh thổ Iran. Đó là một đại tá rất được kính trọng. Đối phương truy tìm rất kỹ, huy động lượng lớn nhân lực và tiến rất sát vị trí của người này", Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Trump khẳng định những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy "rất hiếm khi được tiến hành" bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ. "Đây là hoạt động rất khác thường. Chúng ta đã giải cứu phi công giữa ban ngày, sau 7 giờ hiện diện trong lãnh thổ Iran. Tất cả binh sĩ tham gia đã thể hiện tài năng và sự dũng cảm tuyệt vời", ông cho hay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là "một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ".
Chiến dịch tìm kiếm cứu hộ được triển khai ngay sau khi tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Một thành viên tổ bay được giải cứu ngay trong ngày, trong khi người còn lại phải lẩn trốn trong hơn 36 giờ.
Theo tiết lộ từ các quan chức Mỹ, hàng trăm binh sĩ cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ và hàng chục máy bay từ các quân chủng đã tham gia chiến dịch. Không có giao tranh trực diện giữa lực lượng hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ đã nổ súng để ngăn đối phương tiếp cận khu vực giải cứu.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) dường như đã tiến hành chiến dịch đánh lạc hướng trước khi bắt đầu nhiệm vụ, trong đó họ phát thông tin rằng quân đội Mỹ đã sớm tiếp cận được phi công và đang sơ tán người này bằng đường bộ. Song song với tung hỏa mù, CIA còn sử dụng nguồn lực tình báo để định vị phi công, được cho là ẩn náu trong một khe núi.
Thông tin sau đó được chuyển tới Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai chiến dịch giải cứu.
Một quan chức Mỹ mô tả cho biết chiến dịch giải cứu được chia làm hai giai đoạn, gồm bao vây khu vực và tiếp cận mục tiêu. Hoạt động diễn ra trong nhiều giờ, kéo dài từ đêm sang ngày, thay vì được tiến hành chớp nhoáng trong đêm như các chiến dịch giải cứu thông thường.
Một quan chức Mỹ nói với New York Times rằng hai vận tải cơ dùng để sơ tán lực lượng đặc nhiệm và phi công đã bị mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay dự bị tới đón lực lượng ở địa điểm này, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Quân đội Iran tuyên bố đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ. Hình ảnh được Iran công bố sau đó cho thấy xác của hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II, mỗi chiếc có giá khoảng 114 triệu USD, cùng một hoặc hai trực thăng đa dụng AH/MH-6 Little Bird có giá 2-13 triệu USD tùy phiên bản.
Tara Buakamsri, giám đốc chương trình Climate Connectors, trong sự kiện hồi cuối tuần giới thiệu nghiên cứu Too Hot To Live: Climate Change In Thailand (Quá nóng để sống: Biến đổi Khí hậu tại Thái Lan) của Owen Mulhern.
Theo nghiên cứu, 19 trong tổng số 20 năm nóng nhất lịch sử rơi vào giai đoạn sau năm 2001. Điều đáng lo ngại là kịch bản nhiệt độ trung bình năm vượt quá 29 độ C, điều kiện chỉ xuất hiện trên khoảng 0,8% diện tích đất liền của Trái Đất, chủ yếu tập trung ở sa mạc Sahara.
Vùng khí hậu như vậy có thể mở rộng mạnh trước tình hình biến đổi khí hậu hiện nay, đặc biệt đáng lo ngại đối với Thái Lan. Các dự báo cho thấy đến cuối thế kỷ này, nhiệt độ trung bình năm (MAT) của Thái Lan có thể vượt mốc 29 độ C, tương đương Sahara ngày nay.
MAT được tính bằng cách lấy trung bình cộng của nhiệt độ tất cả các ngày trong một năm tại một địa điểm nhất định. MAT của Thái Lan hiện vào khoảng 26 độ C, gần ngưỡng nguy hiểm.
Nghiên cứu này nêu ra khái niệm "vùng khí hậu phù hợp cho con người", nói rằng lịch sử cho thấy con người sống tốt nhất ở những nơi có MAT 11-15 độ C. Nghiên cứu cho rằng MAT tăng không chỉ là thêm vài ngày nắng gắt, mà là một bước ngoặt về hệ thống khí hậu. Nó tạo ra môi trường khắc nghiệt, phá vỡ những điều kiện tự nhiên vốn giúp đời sống và kinh tế phát triển ổn định suốt hàng nghìn năm qua.
Bà Buakamsri cho biết những dấu hiệu này đã hiện hữu. Từ tháng 3 đến tháng 5 hàng năm, Thái Lan thường xuyên ghi nhận mức nhiệt trên 40 độ C. Hơn 50 thị trấn, thành phố chạm hoặc vượt mức nhiệt lịch sử.
Tại Thái Lan, nắng nóng cực đoan còn đi kèm hạn hán, lũ lụt xảy ra thường xuyên và thảm khốc hơn, cùng tình trạng mực nước biển dâng đe dọa các cộng đồng ven biển và những vùng kinh tế trọng điểm.
Theo bà Buakamsri, đây không phải những sức ép riêng lẻ, mà là các rủi ro khí hậu chồng lấn, khiến công tác thích ứng trở nên khó khăn và tốn kém hơn nhiều.
"Vì thế, câu hỏi hiện nay không còn đơn thuần là làm thế nào để ứng phó thời tiết nóng hơn, mà là liệu Thái Lan có thể tái thiết kế các đô thị, hệ thống năng lượng, năng lực y tế công cộng và mô hình kinh tế đủ nhanh để duy trì khả năng chống chịu trong môi trường khí hậu khắc nghiệt hơn rất nhiều hay không", bà nói.
Wild Hornets, nhà sản xuất thiết bị bay không người lái (drone) tại Ukraine, hôm 17/4 thông báo đã đạt "kỷ lục đáng kinh ngạc" là lái drone đánh chặn Sting ở cách 2.000 km bằng cách sử dụng công nghệ Hornet Vision Ctrl.
"Phi công ở nước ngoài đã điều khiển drone đánh chặn hoạt động ở miền bắc Ukraine", thông báo có đoạn.
Wild Hornets tiết lộ công nghệ Hornet Vision Ctrl đã được triển khai hàng loạt và từng giúp một quân nhân Ukraine hạ được hai máy bay không người lái (UAV) dạng Shahed ở cách 500 km. "Chúng tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm các năng lực mới", nhà sản xuất cho biết.
Video đăng kèm cho thấy một người lái drone qua máy tính xách tay, một phần của trạm điều khiển mặt đất dùng để vận hành drone. Wild Hornets không đề cập thời điểm diễn ra nhiệm vụ và mục tiêu liên quan, hay phi công đang ở quốc gia nào.
Hornet Vision Ctrl là hệ thống điều khiển từ xa do Wild Hornets phát triển, cho phép người vận hành lái drone đánh chặn từ cách xa vị trí phóng. Hệ thống này có thành phần gồm một trạm điều khiển mặt đất đã được nâng cấp, cùng các mô-đun liên lạc có khả năng truyền tín hiệu điều khiển và video đi rất xa.
Wild Hornets ra mắt Hornet Vision Ctrl hồi tháng 3, cho biết công nghệ này đã trải qua "vài tháng thử nghiệm trong chiến đấu" và chứng minh được hiệu quả.
Đây không phải lần đầu công nghệ điều khiển drone từ rất xa được ứng dụng trong xung đột Ukraine.
Trong cuộc thử nghiệm được công bố hồi tháng 4/2025, kíp vận hành tại thủ đô Moskva của Nga đã sử dụng hệ thống Orbita để điều khiển drone cáp quang Ovod theo thời gian thực, nhằm vào cứ điểm gần thành trì Chasov Yar tại tỉnh Donetsk, cách đó hơn 800 km.
