“Chúng ta đã giải cứu được thành viên tổ lái F-15 bị thương nặng và rất dũng cảm, từ khu vực miền núi sâu trong lãnh thổ Iran. Đó là một đại tá rất được kính trọng. Đối phương truy tìm rất kỹ, huy động lượng lớn nhân lực và tiến rất sát vị trí của người này”, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Trump khẳng định những chiến dịch đột kích, giải cứu phi công như vậy “rất hiếm khi được tiến hành” bởi mối đe dọa đối với nhân lực và khí tài của quân đội Mỹ. “Đây là hoạt động rất khác thường. Chúng ta đã giải cứu phi công giữa ban ngày, sau 7 giờ hiện diện trong lãnh thổ Iran. Tất cả binh sĩ tham gia đã thể hiện tài năng và sự dũng cảm tuyệt vời”, ông cho hay.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ca ngợi đây là “một trong những chiến dịch tìm kiếm và giải cứu táo bạo nhất trong lịch sử Mỹ”.
Chiến dịch tìm kiếm cứu hộ được triển khai ngay sau khi tiêm kích đa năng F-15E Mỹ bị Iran bắn rơi hôm 3/4. Một thành viên tổ bay được giải cứu ngay trong ngày, trong khi người còn lại phải lẩn trốn trong hơn 36 giờ.
Theo tiết lộ từ các quan chức Mỹ, hàng trăm binh sĩ cùng lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ và hàng chục máy bay từ các quân chủng đã tham gia chiến dịch. Không có giao tranh trực diện giữa lực lượng hai bên, nhưng binh sĩ Mỹ đã nổ súng để ngăn đối phương tiếp cận khu vực giải cứu.
Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) dường như đã tiến hành chiến dịch đánh lạc hướng trước khi bắt đầu nhiệm vụ, trong đó họ phát thông tin rằng quân đội Mỹ đã sớm tiếp cận được phi công và đang sơ tán người này bằng đường bộ. Song song với tung hỏa mù, CIA còn sử dụng nguồn lực tình báo để định vị phi công, được cho là ẩn náu trong một khe núi.
Thông tin sau đó được chuyển tới Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, dẫn tới quyết định triển khai chiến dịch giải cứu.
Một quan chức Mỹ mô tả cho biết chiến dịch giải cứu được chia làm hai giai đoạn, gồm bao vây khu vực và tiếp cận mục tiêu. Hoạt động diễn ra trong nhiều giờ, kéo dài từ đêm sang ngày, thay vì được tiến hành chớp nhoáng trong đêm như các chiến dịch giải cứu thông thường.
Một quan chức Mỹ nói với New York Times rằng hai vận tải cơ dùng để sơ tán lực lượng đặc nhiệm và phi công đã bị mắc kẹt tại căn cứ dã chiến ở Iran. Các chỉ huy quyết định điều thêm ba máy bay dự bị tới đón lực lượng ở địa điểm này, đồng thời phá hủy hai máy bay gặp sự cố để ngăn chúng rơi vào tay Iran.
Quân đội Iran tuyên bố đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ. Hình ảnh được Iran công bố sau đó cho thấy xác của hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J Commando II, mỗi chiếc có giá khoảng 114 triệu USD, cùng một hoặc hai trực thăng đa dụng AH/MH-6 Little Bird có giá 2-13 triệu USD tùy phiên bản.
“Sáng nay là một ngày trọng đại đối với hòa bình thế giới. Iran muốn điều đó xảy ra. Như vậy là quá đủ với họ rồi. Chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch cuồng nộ) là chiến thắng mang tính lịch sử và áp đảo trên chiến trường”, ông Hegseth phát biểu trong buổi họp báo sáng 8-4 (giờ Mỹ).
Bộ trưởng Hegseth cho hay Washington đã thành công phá hủy “một trong những lực lượng quân sự lớn nhất thế giới”, khi chỉ sử dụng chưa đến 10% năng lực tác chiến trong chưa đầy 40 ngày, theo Đài Al Jazeera.
Phía Mỹ cho rằng Iran đã không thể hiện được năng lực tự vệ. Do đó chiến dịch tấn công phối hợp mà Mỹ và Israel triển khai nhằm vào quốc gia Hồi giáo này “thực hiện đúng tiến độ tất cả các mục tiêu theo kế hoạch”.
Theo ông Hegseth, quân đội Mỹ vẫn “hiện diện” tại Trung Đông để đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần, cũng như để giám sát kho uranium của nước này.
“Về uranium, chúng tôi đang theo dõi. Chúng tôi biết họ có gì, họ sẽ phải giao nộp, sau đó chúng tôi sẽ tiếp nhận. Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ thu giữ”, người đứng đầu Lầu Năm Góc phát biểu trong họp báo.
Trong buổi họp báo, ông Hegseth cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel đã “phá hủy hoàn toàn nền tảng công nghiệp quốc phòng của Iran”. Đây cũng là một trong những mục tiêu then chốt của Mỹ.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ cho biết: “Hải quân Iran đã nằm dưới đáy biển… Iran không còn hệ thống phòng không… Chương trình tên lửa của họ về cơ bản đã bị phá hủy”.
“Chế độ mới này không còn lựa chọn và cũng không còn thời gian. Vì vậy họ phải đạt được một thỏa thuận. Họ hiểu rằng thỏa thuận này đồng nghĩa với việc họ sẽ không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Hegseth nói thêm.
Cũng trong buổi họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine cảnh báo quân đội nước này sẵn sàng chiến đấu tiếp nếu không đạt được thỏa thuận với Iran.
"Chúng tôi hy vọng Iran sẽ lựa chọn một nền hòa bình lâu dài. Lệnh ngừng bắn chỉ là một sự tạm dừng. Lực lượng liên quân vẫn sẵn sàng, nếu được lệnh hoặc được yêu cầu, sẽ nối lại các hoạt động chiến đấu với tốc độ và độ chính xác như chúng tôi đã thực hiện trong 38 ngày qua", ông Caine phát biểu.
"Thách thức mà các hệ thống này đặt ra lớn hơn vẻ bề ngoài khi nó không chỉ đơn thuần là các công nghệ mới, mà còn là sự thay thế dần dần thực tế bằng sự mô phỏng của nó", theo AFP dẫn lời ông.
Những năm gần đây, AI nhiều lần bị cho là góp phần lan truyền thông tin sai lệch và làm gia tăng chia rẽ xã hội, theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU). Các công cụ tạo nội dung tự động, đặc biệt là deepfake, cho phép tạo video, hình ảnh giả mạo với độ chân thực cao, gây nhầm lẫn và tác động đến dư luận. Ước tính của Cơ quan Nghiên cứu nghị viện châu Âu cho thấy số video deepfake trực tuyến tăng từ 500.000 năm 2023 lên 8 triệu vào năm 2025.
Trước viễn cảnh này, các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ đã bắt đầu siết quản lý AI. Liên minh châu Âu thông qua Đạo luật AI yêu cầu minh bạch với các hệ thống rủi ro cao. Mỹ thúc đẩy các cơ chế kiểm soát tự nguyện theo khuôn khổ Kế hoạch hành động AI, còn Trung Quốc yêu cầu nội dung do AI tạo ra phải được gắn nhãn rõ ràng. Meta, Google và TikTok đã triển khai gắn nhãn nội dung AI, hạn chế deepfake liên quan chính trị và tăng cường kiểm duyệt trong các giai đoạn nhạy cảm. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các biện pháp này vẫn mang tính phản ứng và chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ.
Ngày 9-4, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cho biết tổ chức này dự kiến sẽ phải tăng viện trợ tài chính khẩn cấp cho các quốc gia bị ảnh hưởng bởi cuộc chiến ở Trung Đông, và cuộc khủng hoảng này có thể gây ra những tác động kinh tế lâu dài.
"Do những ảnh hưởng lan tỏa của cuộc chiến ở Trung Đông, chúng tôi dự kiến nhu cầu hỗ trợ cán cân thanh toán của IMF trong ngắn hạn sẽ tăng lên mức từ 20 tỉ USD đến 50 tỉ USD", Hãng tin AFP dẫn lời bà Georgieva.
Người đứng đầu IMF nhấn mạnh cuộc chiến ở Trung Đông đã gây nhiều thiệt hại về cơ sở hạ tầng, gián đoạn nguồn cung, mất niềm tin và những tác động tiêu cực khác.
Hiệu ứng dây chuyền của chiến tranh sẽ kéo dài trong một thời gian, gồm tình trạng thiếu hụt dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Tình trạng mất an ninh lương thực sẽ tác động lên ít nhất 45 triệu người và vấn đề này có thể trở nên trầm trọng hơn theo thời gian do giá phân bón cao.
"Nếu không có cú sốc này, chúng ta đã có thể nâng cấp dự báo tăng trưởng toàn cầu. Nhưng giờ đây, ngay cả kịch bản lạc quan nhất của chúng ta cũng bao gồm việc hạ dự báo tăng trưởng", bà Georgieva nói.
IMF dự kiến sẽ công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế thế giới cập nhật vào tuần tới. Trong báo cáo trước đó được công bố vào tháng 1-2026, tổ chức này dự báo tăng trưởng toàn cầu đạt 3,3% trong năm nay và 3,2% vào năm 2027.
Nói về tác động kinh tế của chiến tranh, bà Georgieva cho biết, ngay cả trong trường hợp tốt nhất, "sẽ không có chuyện trở lại hoàn toàn và suôn sẻ" như hiện trạng trước đây.
"Chúng ta thực sự không biết tương lai sẽ ra sao đối với việc vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz… Điều chúng ta biết là tăng trưởng (kinh tế) sẽ chậm hơn, ngay cả khi nền hòa bình mới bền vững", bà đề cập đến thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
