Theo báo South China Morning Post ngày 22-4, nguyên nhân chính đến từ việc Mỹ và Iran đang cùng siết chặt hoạt động tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu bằng đường biển toàn cầu.
Tuyến đường này bị hạn chế suốt gần hai tháng chiến sự, buộc các công ty vận tải phải mở rộng đội tàu – đặc biệt là tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), loại có sức chở khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi chuyến.
Hiện các tàu chở dầu buộc phải đi đường vòng để tránh Vịnh Ba Tư. Đội tàu toàn cầu vốn đã bị thu hẹp do nhiều tàu cũ, nay càng thêm áp lực khi các chuyến đi kéo dài.
Giá dầu theo đó tăng mạnh, kéo theo giá cước vận tải. Theo VesselValue, giá thuê VLCC theo ngày đạt khoảng 234.700 USD trong tuần trước – tăng 3,4% so với tuần liền trước.
Trong bối cảnh đó, các xưởng đóng tàu Trung Quốc tận dụng lợi thế năng lực sản xuất, chi phí cạnh tranh và thời gian giao hàng nhanh để thu hút đơn hàng.
Những tuần gần đây, ít nhất hai doanh nghiệp Thụy Sĩ và một công ty có trụ sở tại Singapore đã đặt đóng VLCC tại Trung Quốc.
Hãng Advantage Tankers (Thụy Sĩ) – vốn lâu nay phụ thuộc vào Hàn Quốc – đặt hai tàu VLCC tải trọng 307.000 tấn tại Trung Quốc, dự kiến bàn giao năm 2028 và 2029.
Mercuria Energy Group – một trong những nhà giao dịch hàng hóa độc lập lớn nhất thế giới – ký hợp đồng đóng tàu gần 650 triệu USD với Bắc Kinh, bao gồm tối đa bốn VLCC và hai tàu chở sản phẩm dầu loại LR2, bàn giao trước năm 2029.
Công ty Yangzijiang Maritime Development (Singapore), được hậu thuẫn bởi “ông trùm” đóng tàu Trung Quốc Ren Yuanlin, đặt đóng tám VLCC – lần đầu tiên công ty tham gia phân khúc này, với kế hoạch nhận bàn giao trong giai đoạn 2028-2030.
Không chỉ đơn hàng mới, một số dự án đang triển khai cũng hưởng lợi từ xu hướng tăng giá. Một tàu VLCC tải trọng 319.000 tấn của Advantage Tankers đang đóng tại Giang Tô đã tăng giá trị từ khoảng 119 triệu USD lên 152 triệu USD, theo China Ship Survey.
Ngành đóng tàu Trung Quốc hiện dẫn đầu toàn cầu về đơn hàng mới. Theo Clarkson Research, nước này giành gần 2/3 tổng hợp đồng đóng tàu thế giới năm ngoái, trong khi Hàn Quốc chỉ chiếm hơn 10%.
Hình ảnh đăng trên mạng xã hội Nga ngày 14/4 cho thấy một xe tải quân sự Ural trên tuyến đường tại thành phố Oryol, phía sau có bệ lắp 4 tên lửa đối không tầm trung R-77-1.
Báo Rossiyskaya Gazeta cho biết hệ thống nâng hạ cụm tên lửa R-77-1 hoạt động tương tự bệ phóng của pháo phản lực BM-21 Grad. Thông tin chi tiết về hệ thống này, trong đó có phương thức dẫn bắn cho tên lửa, chưa được công bố.
Một số trang tin quân sự Nga cho biết bệ phóng tương tự từng xuất hiện trong tư liệu được công bố hồi tháng 5/2024, song sử dụng khung gầm khác.
Semyon Pegov, phóng viên chiến trường Nga, nói rằng bệ phòng không xuất hiện tại Oryol có cơ chế vận hành tương tự hệ thống NASAMS do Mỹ và Na Uy phát triển, trong đó tên lửa đối không AIM-120 và AIM-9X được lắp cho bệ phóng từ mặt đất để lấp khoảng trống phòng tầm trung.
Giải pháp này giúp tận dụng kho vũ khí đối không sẵn có, nhưng có nhược điểm là tầm bắn tên lửa giảm đáng kể so với phóng từ tiêm kích, do không tận dụng được độ cao và tốc độ của máy bay.
Theo Pegov, các kỹ sư Nga từng thử phóng tên lửa R-77 từ xe chiến đấu của tổ hợp phòng không 2K12 Kub và giá phóng lắp trên bệ pháo phòng không 57 mm. Tầm bắn hiệu quả của R-77 khi phóng từ mặt đất là 12 km, có thể đánh trúng mục tiêu ở độ cao 20-9.000 m.
"Chế tạo các bệ phòng không hoán cải kiểu 'Frankenstein' bị hủy bỏ trong thời Chiến tranh Lạnh, nhưng giờ được nối lại. Quyết định này xuất phát từ số lượng mục tiêu ngày càng tăng, trong khi vai trò của tiêm kích giảm xuống, đồng thời Nga còn sở hữu lượng đáng kể tên lửa đối không đã cũ", phóng viên này giải thích.
R-77 là tên lửa đối không tầm trung được Liên Xô phát triển từ thập niên 1980. Mẫu nguyên bản có tầm bắn 80 km, trong khi biến thể R-77-1 và R-77M do Nga phát triển có thể đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách lần lượt 110 km và 190 km.
Tên lửa được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính và đường truyền dữ liệu để cập nhật đường bay sau khi phóng, cùng đầu dò radar chủ động để tự khóa mục tiêu trong pha cuối mà không cần máy bay dẫn bắn. R-77 còn có khả năng bám bắt nguồn gây nhiễu, cho phép tấn công trực tiếp vào máy bay mang thiết bị tác chiến điện tử của đối phương.
Câu chuyện về ông Zhang Zhongyi, 90 tuổi, đến từ Khai Phong, tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), đang gây xúc động mạnh trên mạng xã hội Trung Quốc. Sau khi mất đi toàn bộ người thân trong một khoảng thời gian ngắn, ông bắt đầu hành trình đạp xe kéo dài hơn 3 thập kỷ để tìm sự bình yên, theo báo South China Morning Post ngày 5-4.
Vào những năm 1990, một vụ tai nạn ô tô đã cướp đi sinh mạng của con trai, con dâu và cháu nội 8 tuổi của ông Zhang. Nỗi đau quá lớn khiến vợ ông ngã bệnh và qua đời chỉ một năm sau đó. Chỉ trong vòng hai năm, ông Zhang mất đi tất cả người thân.
Sau đó ông quyết định bắt đầu hành trình vô định. Từ một chiếc xe đạp ban đầu, ông chuyển sang sử dụng xe đạp ba bánh làm bạn đồng hành.
Suốt gần 30 năm, ông đã băng qua những dãy núi, hồ nước, sa mạc và vô số thành phố từ Tân Cương, Cam Túc thuộc tây bắc Trung Quốc đến Thượng Hải, Chiết Giang ở miền Nam, trước khi đặt chân tới tỉnh Phúc Kiến vào tháng 1 vừa qua.
Dù đã ở tuổi 90, ông Zhang vẫn rất minh mẫn, hoạt bát và luôn nở nụ cười. Ông chia sẻ rằng mình tránh quay lại quê hương vì sợ vết thương lòng cũ bị khơi lại.
Ông nói: "Tôi đã buông bỏ quá khứ. Giờ tôi muốn dành phần đời còn lại để rong ruổi và tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên".
Theo Đài truyền hình tỉnh Phúc Kiến, ông Zhang di chuyển dọc theo các tuyến quốc lộ mà không cần bản đồ. Dù trí nhớ bắt đầu giảm sút và không còn nhớ rõ đường sá, ông tin rằng mình sẽ không lạc lối.
Hành trình của ông Zhang thấm đẫm tình người qua những "trạm tiếp sức nhân ái". Tại thành phố Phủ Điền (Phúc Kiến), bà Bai Xiaobai đã thăm ông hằng ngày, mời ăn sáng, tổ chức sinh nhật, cùng chơi cờ tướng, mua tặng và dạy ông dùng điện thoại di động. Ông đáp lại bằng cách chia sẻ những giai thoại lịch sử và phong tục của vùng Hà Nam.
Đáng chú ý, ông Zhang đã từ chối lời đề nghị thuê nhà để sống an nhàn của một tình nguyện viên. Ông khẳng định: "Đây không phải là đi ăn xin. Đây là cuộc sống mà tôi đã chọn".
Để đáp lại lòng tốt mà mình nhận được, trên chiếc xe ba bánh cũ kỹ của ông luôn dán đầy những thông báo tìm người mất tích.
Vào tháng 3-2026, nhiều người bắt gặp ông Zhang tại Phúc Châu. Sau hàng chục năm phiêu bạt, ông bắt đầu bày tỏ nỗi nhớ nhà. Theo báo Fujian Daily, ông dự định tiếp tục đi lên phía bắc tới núi Vũ Di trước khi chính thức quay trở về Khai Phong, Hà Nam.
Chính quyền thành phố Khai Phong cho biết ngay khi ông trở về, ông sẽ được hưởng trợ cấp người cao tuổi và nhận được sự hỗ trợ chăm sóc từ các cơ quan chức năng địa phương.
Câu chuyện của ông Zhang đã chạm đến trái tim của hàng triệu người. Một cư dân mạng bình luận: "Biến nỗi đau thành sức mạnh để không ngừng tiến về phía trước, ông Zhang thật phi thường. Nghịch cảnh không khiến ông từ bỏ cuộc sống, hành trình dài này chính là sự tri ân sâu sắc nhất của ông dành cho cuộc đời".
"Nga đã chuẩn bị để tiếp nhận lượng uranium làm giàu của Iran, cất giữ chúng trên lãnh thổ Nga. Đáng lẽ đây sẽ là một giải pháp tốt, nhưng tiếc rằng phía Mỹ đã khước từ sáng kiến này", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với India Today ngày 15/4.
Ông cho biết Tổng thống Nga Vladimir Putin vẫn sẵn sàng nêu lại phương án nếu các bên có nhu cầu. Nga, quốc gia sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, nhiều lần nói nước này có thể chuyển đổi lượng uranium đã làm giàu của Iran thành nhiên liệu cho lò phản ứng dân sự, nhằm tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán và giảm căng thẳng.
Người phát ngôn Điện Kremlin cho rằng lo ngại của Washington về chương trình hạt nhân tại Iran "chỉ là cách viện cớ để tấn công", đồng thời nhắc lại rằng Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) chưa bao giờ phát hiện bằng chứng cho thấy Iran đang phát triển vũ khí hạt nhân.
Mỹ và Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Theo truyền thông Nga, phương án tiếp nhận uranium từ Iran từng được Moskva đưa ra từ tháng 6/2025, sau khi cuộc chiến 12 ngày giữa Israel và Iran kết thúc. Mỹ đã can thiệp vào ngày cuối đợt giao tranh, không kích loạt cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran nhằm chấm dứt mối đe dọa từ chương trình hạt nhân nước này.
Nga lặp lại đề xuất một lần nữa trong tuần này, sau khi vòng đàm phán hòa bình giữa Iran và Mỹ tại Islamabad kết thúc cuối tuần qua mà không đạt được thỏa thuận nào. Ông Peskov hôm 13/4 tiết lộ Nga đã nêu phương án này trong các cuộc tiếp xúc với lãnh đạo Mỹ lẫn Iran.
Giới chức Tehran và Washington cho hay hai bên vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề trong quá trình đàm phán, trong đó mấu chốt là chương trình hạt nhân của Iran. Mỹ được cho là đã đề xuất Iran ngừng làm giàu uranium trong 20 năm, trong khi phía Iran chỉ chấp thuận đình chỉ trong 5 năm.
Phó tổng thống JD Vance cho biết Washington không chỉ muốn đảm bảo Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân, mà còn muốn thiết lập các cơ chế để ngăn chặn khả năng này, bao gồm việc loại bỏ năng lực làm giàu uranium của Tehran. Ông Vance cho rằng số uranium trên nên được đưa ra khỏi lãnh thổ Iran nhằm đảm bảo minh bạch và tăng khả năng giám sát.
Theo các ước tính của IAEA, Iran đang nắm giữ khoảng 400 kg uranium được làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Tuy nhiên, sau các cuộc không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025, hiện chưa rõ số uranium này đang được cất giữ ở đâu.
