Cây atiso có nguồn gốc từ Địa Trung Hải xa xôi đã trở thành biểu tượng cho sự phát triển kinh tế Lâm Đồng, là nét đẹp văn hóa để người đi xa thấy nhớ mùa atiso, du khách ghé thăm không quên đem về những sản phẩm từ atiso như món quà đặc trưng của xứ lạnh.
Tôi và người nông dân từ nhiều vùng miền chọn về đây lập nghiệp biết ơn Đà Lạt theo cách của riêng mình.
Giữa thiên nhiên và nhân sinh luôn có mối quan hệ sâu sắc, khí hậu quanh năm mát mẻ, se lạnh, nhiều sương mù và mưa phùn đã tạo nên một kiểu tính cách người làm nông điềm tĩnh, hiền lành dù vất vả nhưng không lam lũ.
Thiên nhiên cũng ưu đãi cho cây atiso phát triển khỏe mạnh tươi tốt trở thành cây nông nghiệp chủ điểm kinh tế biết bao thế hệ người dân Đà Lạt từ Thái Phiên, Trại Mát, Xuân Trường (những vùng chuyên canh trồng atiso một thời).
Từ những cây giống bén duyên đầu tiên trong vườn thực nghiệm atiso đã có mặt phủ che những đồi cao lũng thấp.
Tôi yêu tuổi thơ bao nhiêu thì cũng yêu những mùa atiso bấy nhiêu. Trong con đường của ký ức có đứa lười lao động sợ ra giêng khi hoa atiso đã già phải ngủ gật lấy tim sơ chế hoa. Tôi học được sự sáng tạo của con người luôn bắt nguồn từ lao động.
Để lấy tim sơ chế hoa, người dân biết chế chiếc muỗng dẹp mà không dùng dao vì nguy hiểm và lẹm hoa. Dao xắt hoa cũng được chế tạo sao cho hợp với bông, bàn xắt rễ cũng đặc trưng cho cây atiso. Có thể nói nhìn dụng cụ lao động biết nó chỉ dành cho loài cây atiso.
Đêm đêm bên ánh đèn rồi đến ánh điện người lớn trẻ con đàn ông đàn bà ai có việc nấy, miệt mài chuyên nghiệp cùng những mùa atiso. Trẻ con lấy tim vì dễ dàng, phụ nữ khéo léo và xắt bông, đàn ông có sức xắt tất cả các khâu.
Những đêm dài ngủ ít thấy mệt nhưng có tiền lao xao khắp đầu làng cuối ngõ. Khi chạy nhảy qua thềm tuổi thơ ngoái đầu nhìn lại hình như đứa nào cũng thấy rưng rưng nhớ. Vậy đó người ta chỉ kịp yêu kịp nhớ kịp thương khi đã đi qua khi đã thấm những ngày xa.
Người tiêu dùng, nhà khoa học yêu cây atiso vì những công dụng tuyệt diệu của nó… Còn tôi, tôi yêu nó bởi nó gắn bó với chúng tôi suốt hành trình tuổi thơ. Có đứa học sinh của tôi đi xa chẳng nhớ bài tôi dạy thêm, em nhớ về một lần đói bụng cô múc cho dĩa cây con atiso xào thịt và chén chè hoa atiso nấu đậu xanh.
Tôi cũng như em, tôi nhớ những ngày vất vả theo mẹ đi lấy tim, tôi nhớ những lần trèo lên mái tôn phơi hoa.
Chỉ cần nhìn thấy ông mặt trời quạu quọ, xị mặt là y như rằng hốt hoảng ùa nhau trèo lên mái nhà quét bông. Tiếng chổi tre lao xao, tiếng la, tiếng hối thúc vào không gian bình yên của ngày.
Tôi nhớ sau mùa thu hoạch cùng lũ bạn ra vườn đi mót rễ, mót thân ngắn người ta bỏ về phơi bán lấy tiền làm bánh, nấu chè. Những kỷ niệm vừa mệt vừa vui của những đứa con lớn lên cùng atiso.
Mùa atiso làm thay da đổi thịt một vùng đất. Nhờ nó mà những ngôi nhà nơi tôi ở cứ cao dần, vươn dần lên trong nắng. Nó đem về bình yên hạnh phúc, cuộc sống ấm no đủ đầy qua bao thập kỷ.
Giờ đây có nhiều cây trồng nông nghiệp cao ra đời kinh tế hơn, đỡ vất vả hơn. Nhưng chẳng ai nỡ phụ nó cả, nó vẫn có vị trí đặc biệt trong lòng những người dân thân yêu như thể mối tình đầu luôn là mối tình thiêng liêng và cao đẹp nhất không gì thay đổi. Nó vẫn là biểu tượng trong lòng những người con xứ sương mù.
Những mùa atiso thương nhớ đã chắp cánh cho tôi đến lớp, đến trường. Mùa atiso đã đưa bạn bè tôi đi đến những thành phố cao rộng để tắm táp trên dòng sông tri thức rồi trở về lại chính nơi nuôi dưỡng mình tạo ra những nền nông nghiệp cao, những cơ sở lai tạo, những hợp tác xã đưa cây atiso đi xa. Những người bạn tôi vẫn miệt mài bén duyên với đất với cây.
Những người bạn trẻ của tôi đã từ bỏ thành phố về nhà xây dựng, lại quảng bá phát triển sản phẩm từ cây atiso… Họ đang tiếp nối thế hệ của những cô dì, chú bác, tiếp tục ươm trồng một nền nông nghiệp hiện đại kế thừa và phát triển.
Nhìn lại sự phát triển của thành phố mình yêu hơn thế kỷ trôi qua, người còn người mất. Trong nhịp thở thời gian tôi nghe cổ họng mình đượm vị ngọt của ly trà hoa atiso mát dịu. Vị đắng, vị ngọt của chiếc lá atiso như vòng quay của vùng Thái Phiên tôi sống – có những bước thăng, bước trầm.
Có những biến chuyển suy nghĩ trong hành trình làm nông của người dân. Khi thịnh chỉ mong con cháu mình một đời gắn bó với nghề nông; khi suy mong nó bứt ra khỏi đất khỏi vườn. Nhưng cuối cùng chúng tôi vẫn quay về bên vườn cây giữa nhiều sự lựa chọn như hậu vị ngọt ngào nhớ thương dẫn chúng tôi về bên những mùa hoa atiso đang bừng lên giữa đất trời phố núi cao nguyên.
Báo Sin Chew ngày 15-4 chia sẻ câu chuyện về gia đình Malaysia của anh Su Youfu (42 tuổi) và chị Wei Peiling (37 tuổi). Họ thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng về hành trình nuôi dạy 10 người con duy trì lối sống giản dị, đề cao trách nhiệm chung và tình cảm gia đình.
Cặp đôi trên kết hôn năm 2005, họ lần lượt đón 4 người con đầu lòng từ năm 2006 đến 2012. Tuy nhiên, năm 2016, con trai cả Junjie bị chẩn đoán mắc bệnh bạch cầu (leukemia).
Với hy vọng dùng máu cuống rốn của trẻ sơ sinh - vốn chứa các tế bào gốc - để hỗ trợ điều trị cho Junjie, họ quyết định sinh thêm con nhưng nỗ lực này không thành công.
Sau khi Junjie qua đời, gia đình vẫn duy trì truyền thống đến thăm mộ con vào mỗi ngày giỗ để các em nhỏ sau này luôn nhớ về người anh cả của mình.
Gia đình hiện sống tại một khu vực nông thôn thuộc bang Johor, bao quanh là các đồn điền dầu cọ và nuôi thỏ tại nhà. Ông Su tin rằng việc tiếp xúc với thiên nhiên là món quà tốt nhất giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo cũng như sức khỏe thể chất và tinh thần.
Các con trong gia đình cũng sớm học cách kiếm tiền bằng cách thu gom quả cọ từ đồn điền của người thân. Những đứa trẻ lớn sẽ hướng dẫn các em nhỏ. Số tiền kiếm được từ việc bán quả cọ sẽ được chia đều để các em tự mua những món đồ mình thích.
Trong việc nuôi dạy con, chị Wei ưu tiên giao tiếp thay vì dùng đòn roi vì lo ngại những tác động tiêu cực đến sự phát triển cảm xúc của trẻ. Cặp đôi cũng tránh tranh cãi trước mặt con cái và thường giải quyết mâu thuẫn thông qua thảo luận.
Anh Su sắp xếp cho các con đi học thêm nhưng không gây áp lực học tập nặng nề. Quan điểm của anh là: "Nếu một người có nhân cách kém thì trình độ học vấn cao đến đâu cũng vô nghĩa".
Ngoài ra, cặp vợ chồng luôn cố gắng đối xử công bằng với tất cả các con, từ việc mua quần áo đến tổ chức sinh nhật để không ai cảm thấy bị bỏ rơi.
Để quản lý một gia đình lớn, các con đều được giao làm việc nhà như phơi và gấp quần áo từ khi còn nhỏ.
Dù có phòng ngủ riêng, các con vẫn thích ngủ chung phòng với ba mẹ trong nhiều năm. Anh Su kể gia đình mình trải đệm xuống sàn để mọi người có thể ngủ chung, và cánh cửa phòng ngủ được mở ra đóng vào hàng chục lần mỗi ngày vì nhiều người cùng chung sống trong một không gian.
Chi phí sinh hoạt hàng tháng của gia đình 10 con vượt 5.000 ringgit (khoảng 33,3 triệu đồng), bao gồm học phí, thực phẩm, tã sữa và điện nước.
5 đứa trẻ nhỏ nhất vẫn đang uống sữa bột. Mỗi tháng gia đình dùng hết hơn 20 lon sữa, mỗi lon thường hết trong chưa đầy hai ngày.
Anh Su thường xuyên thức đêm pha sữa cho các con để vợ có thời gian nghỉ ngơi.
Với đứa con thứ 10 sắp chào đời, cặp đôi cho biết đây sẽ là lần mang thai cuối cùng. Chị Wei có kế hoạch can thiệp y khoa sau khi sinh để tránh mang thai trong tương lai.
Ngôi nhà là không gian riêng tư của mỗi người, do đó có những ranh giới vô hình mà khách không nên vượt qua. Khi làm khách, bạn cần chú ý các quy tắc sau để giữ mối quan hệ tốt đẹp.
Tự ý mở cửa bước vào
Bạn chỉ nên bấm chuông hoặc gõ cửa và chờ phản hồi. Việc tự ý vặn tay nắm cửa bước vào khi chưa được mời là hành động xâm phạm quyền riêng tư, khiến chủ nhà rơi vào thế bị động.
Bạn cũng tránh đến quá sớm so với giờ hẹn. Sự xuất hiện đột ngột trước khi chủ nhà chuẩn bị sẵn sàng có thể tạo ra áp lực và sự căng thẳng không cần thiết.
Vào phòng ngủ
Phòng ngủ là không gian mang tính cá nhân và riêng tư cao nhất. Bạn không nên tự ý bước vào hoặc ngó nghiêng khi đi ngang qua. Nhiều gia đình coi phòng ngủ là nơi tôn nghiêm để cất giữ tài sản hoặc đồ dùng cá nhân quan trọng.
Bạn cũng tránh đặt áo khoác, túi xách lên giường nếu chưa được gia chủ đồng ý.
Đi giày dép vào nhà
Nhiều gia đình có quy tắc không mang giày dép từ ngoài vào nhà để giữ vệ sinh. Bạn nên quan sát chủ nhà hoặc chủ động hỏi xem có cần cởi giày trước khi bước vào cửa hay không.
Mở tủ lạnh và tủ bếp
Nhà bếp thường là "trái tim" của ngôi nhà, nơi gia chủ lưu trữ thực phẩm theo kế hoạch chi tiêu và sinh hoạt riêng. Việc tự ý mở tủ lạnh hoặc lục lọi tủ đựng thức ăn của người khác là hành vi thiếu tế nhị, trừ khi bạn được họ nói rõ là có thể tự nhiên.
Nếu đói hoặc khát, bạn nên hỏi chủ nhà. Trong trường hợp ngủ qua đêm, việc mang theo thực phẩm hoặc đề nghị phụ nấu nướng sẽ giúp bạn ghi điểm.
Điều chỉnh điều hòa và cửa sổ
Nhiệt độ phòng do gia chủ kiểm soát. Việc tự ý chỉnh điều hòa hay mở cửa sổ ảnh hưởng đến người khác. Bạn nên nhờ chủ nhà chỉnh nhiệt độ hoặc mượn thêm chăn, quạt.
Mở ngăn kéo, tủ đồ
Hành động tự ý mở ngăn kéo chứa đồ là sự xâm phạm sự riêng tư. Bạn tuyệt đối không chạm vào tủ thuốc gia đình hay ngăn kéo trong phòng tắm, nơi cất giữ đồ dùng cá nhân và hồ sơ y tế.
Xem bàn làm việc
Dù giấy tờ để trên bàn, khách không có quyền đọc. Bàn làm việc thường chứa tài liệu công ty hoặc thông tin tài chính cá nhân. Bạn cần tránh xê dịch các thiết bị, sổ sách của chủ nhà.
Hút thuốc
Bạn không nên hút thuốc lá trong nhà người khác, trừ khi chủ nhà cho phép và cùng hút. Khói thuốc và mùi hôi ảnh hưởng đến người xung quanh, đặc biệt khi nhà có trẻ em, người già.
Hỏi mật khẩu Wi-Fi ngay khi đến
Đến nhà chơi là dịp để mọi người trò chuyện. Việc hỏi mật khẩu Wi-Fi ngay khi vừa đến cho thấy bạn quan tâm đến điện thoại hơn là giao tiếp. Hãy tập trung vào cuộc trò chuyện, trừ khi bạn ngủ lại hoặc là người thân thiết.
Hôm 1/4, Văn phòng Cảnh sát trưởng quận Gila, bang Arizona cho biết đã xác định được tung tích của Christina Marie Plante. Người phụ nữ này từng là tâm điểm của cuộc tìm kiếm quy mô lớn sau khi biến mất không dấu vết tại thị trấn Star Valley vào tháng 5/1994.
Khi đó, Christina 13 tuổi, tóc vàng, mắt xanh, được báo cáo mất tích trên đường đến chuồng ngựa gần nhà. Giới chức nhận định vụ việc có nhiều dấu hiệu khả nghi và nghiêng về giả thuyết nạn nhân bị bắt cóc. Hình ảnh cô bé được đưa vào cơ sở dữ liệu trẻ em mất tích quốc gia, cùng tờ rơi rải khắp liên bang.
Tuy nhiên, ngày 3/4, cơ quan chức năng xác nhận Christina tự bỏ trốn để bắt đầu cuộc sống mới. Nhờ sự hỗ trợ của các kỹ thuật điều tra hiện đại, cảnh sát đã tìm ra nơi ở của cô.
Đại úy Jamie Garrett, người trực tiếp thụ lý hồ sơ, cho biết sau khi trò chuyện với Christina, cảnh sát xác định nguyên nhân sâu xa là do cô bé ngày đó không hạnh phúc với gia đình. Cô chủ động bỏ đi và sống cùng một người họ hàng xa.
"Đó là chuyện của quá khứ, một cuộc đời cũ. Tôi đã có gia đình riêng và không bận tâm chuyện ngày xưa", Plante giải thích với cảnh sát. Người phụ nữ thừa nhận đã sử dụng danh tính giả hơn 30 năm qua và từ chối chia sẻ thêm về đời tư.
Theo luật pháp Mỹ, vụ việc sẽ không dẫn đến cáo buộc hình sự nào. Thời điểm năm 1994, Christina mới 13 tuổi. Việc một trẻ vị thành niên tự bỏ nhà đi không bị coi là tội phạm. Christina sống dưới danh tính giả nhưng không có yếu tố lừa đảo nên cũng không bị truy cứu trách nhiệm.
Hiện tại, hồ sơ vụ án đã được khép lại. Nhà chức trách quyết định giữ kín mọi thông tin về Christina nhằm bảo vệ quyền riêng tư.
