Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh – tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời – đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là “thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20”.
Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.
Cuộc đấu giá 380 USD
Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.
Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên “Vivian Maier” trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.
Năm 2009, Maloof tìm kiếm một lần nữa phát hiện một cáo phó “Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009”. Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: “Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?”.
Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm “thiên tài nhiếp ảnh đường phố” đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.
Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. “Vivian là bảo mẫu của chúng tôi”, một người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian chăm sóc từ nhỏ nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.
Nữ bảo mẫu lập dị
Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.
Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.
Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.
Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: “Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật”.
Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.
Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.
Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính “săn mồi” (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng “đóng băng” những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật.
Một điểm đặc biệt nữa là khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.
Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một “sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận”. Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.
Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.
Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.
Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.
Có nhiều cơ duyên đưa các bạn đến với trường nghề mà mỗi lựa chọn lại là câu chuyện riêng hợp tình, đúng hoàn cảnh, cũng là định hướng phân luồng học sinh hiện nay.
Vừa thao tác thực hành nghề lắp cáp mạng thông tin, Dương Văn Huy (Trường trung cấp Bách Nghệ TP.HCM) vừa kể đã nghỉ học sau khi xong lớp 9 đi làm công nhân vì muốn sớm tự kiếm tiền trang trải. Dù mẹ khuyên con trai ráng học tiếp song Huy vẫn quyết định nghỉ. Thế nhưng đi làm công nhân chừng tròn năm, Huy thấy tiếc mỗi khi vô tình gặp những người bạn đồng trang lứa đi học.
"Mình muốn đi học tiếp lên THPT nhưng không còn kịp để quay lại thi, kiến thức cũng dần mai một. Lúc đó mình thấy hối hận, nghĩ là chắc không còn cơ hội nào nữa dù thâm tâm luôn muốn được đi học lại", Huy kể.
Nhắn tin cho cô chủ nhiệm năm lớp 9, cô khuyên học trò nên theo hướng học nghề nếu vẫn còn muốn đi học. Thế rồi tình cờ đi ngoài đường, Huy thấy mấy người thợ làm cáp mạng. Anh bạn tò mò đến gần quan sát, hỏi thăm họ cách tuốt sợi cáp, đi dây… Chưa hiểu hết những gì mấy anh thợ nói, Huy về nhà tìm hiểu thêm rồi quyết định nộp hồ sơ đăng ký theo nghề này.
Theo học, bạn nhận ra công việc đòi hỏi sự nhanh nhẹn nhưng phải rất tỉ mỉ, cẩn thận và tư duy sâu để thao tác kỹ thuật chính xác. Năm nay là lần thứ ba dự thi tay nghề, Huy cho biết qua mỗi năm đều tích lũy cho mình kinh nghiệm thực tế, cộng với ôn luyện tại trường trước đó để chuẩn bị tốt hơn cho công việc tương lai.
"Mình sẽ tiếp tục nỗ lực thực hành nhiều hơn, cố gắng để có thể trở thành một người thợ lành nghề, có ích cho doanh nghiệp. Nếu có cơ hội chắc chắn mình sẽ sắp xếp để học lên cao hơn, trở thành kỹ sư hoặc học cao lên nữa", Huy cười.
Còn với Lâm Thị Yến Nhi (Trường trung cấp Bách Nghệ TP.HCM) vừa hoàn tất THCS đã quyết định chọn học nghề dù đủ điểm trúng tuyển vào trường THPT tại Hóc Môn. Nhi cho biết sau khi cha mất, gánh nặng kinh tế dồn lên vai mẹ, sau mình còn em nhỏ. Mẹ Nhi làm công nhân sẽ khó kham nổi nỗi lo học phí cùng chi tiêu cho cuộc sống gia đình hằng ngày.
Cô bạn không do dự mà quyết định theo học nghề vì "vừa bớt chi phí vừa sớm có tay nghề đi làm phụ mẹ". Ban đầu Nhi theo học ngành công nghệ thông tin. Tuy nhiên sau khi nhận thấy nghề mình học có nhiều điểm liên quan với mạng viễn thông nên quyết định học thêm ngành công nghệ kỹ thuật điện tử - truyền thông vì hai ngành bổ trợ cho nhau.
Dù học cùng lúc cả hai ngành nhưng Nhi nói không gặp khó khăn gì nhiều. Bạn sắp xếp thời gian hợp lý, chú ý tìm mối liên hệ giữa hai ngành, kiến thức bổ trợ nhau nên nắm chắc và hiểu sâu hơn. Cái khó là cả lớp chỉ duy nhất Yến Nhi là nữ nên ban đầu hơi do dự chút. Chưa kể công việc này nhiều lúc phải làm ngoài trời, nắng mưa rồi lại cần sức kéo cáp.
Nhưng cô bạn tự trấn an mình rằng những khó khăn này có thể khắc phục nhờ trang bị đồ bảo hộ. Điều quan trọng nhất là bạn thật sự đam mê với ngành đã chọn nên không quá khó khi đối diện với thử thách. Chỉ là khó nhằn nhất khi phải ghi nhớ kỹ thuật, đặc biệt các vị trí đi cáp quang, cáp đồng và kỹ thuật sao cho đúng, cả đòi hỏi sự khéo léo và có lực tay.
Nhưng Nhi nói nhờ làm riết nên mọi việc trở nên dễ dàng và ngày càng hứng thú với nghề. "Là con gái học mấy ngành này cũng có chút khó khăn do lực tay không mạnh bằng nam nhưng mình đã quyết tâm, ráng thực hành nhiều nên sau một thời gian đã quen tay và thành thạo hơn", Nhi chia sẻ.
Hành trình Đỏ lần thứ XIV do Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia vận động hiến máu tình nguyện chủ trì, phối hợp với Công ty cổ phần VTVCorp, các trung tâm truyền máu, ban chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện - Hội Chữ thập đỏ 32 tỉnh, thành tổ chức.
Chương trình sẽ diễn ra trong tháng 6 và tháng 7 năm nay, dự kiến chính thức khai mạc toàn quốc tại TP.HCM vào ngày 9 đến 12-6.
Hành trình Đỏ năm nay đặt mục tiêu tiếp nhận 120.000 đơn vị máu (25.000 đơn vị máu tại các ngày hội chính, và 95.000 đơn vị máu tại các ngày hưởng ứng).
PGS.TS Nguyễn Hà Thanh, Viện trưởng Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, Trưởng ban tổ chức Hành trình Đỏ - chia sẻ hơn một thập kỷ qua, Hành trình Đỏ đã tiếp nhận trên hơn 1 triệu đơn vị máu, góp phần thay đổi nhận thức của hàng triệu người dân về hiến máu tình nguyện, từng bước khắc phục tình trạng khan hiếm máu vào dịp hè.
"Đây là cơ hội để các trung tâm truyền máu và ngành y tế địa phương nâng cao năng lực tổ chức, phối hợp hiệu quả các chương trình hiến máu quy mô lớn… Đặc biệt chương trình đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần nhân ái, tình nghĩa đồng bào, tiếp nối và lan tỏa truyền thống tương thân tương ái tốt đẹp của dân tộc Việt Nam chúng ta", ông Thanh bày tỏ.
Ông Thanh nói thêm Hành trình Đỏ còn góp phần tăng cường công tác điều phối máu giữa các địa phương, xây dựng và đào tạo lực lượng tình nguyện viên tại chỗ, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động hiến máu trong cộng đồng.
Đại diện đơn vị sẽ đăng cai lễ khai mạc toàn quốc, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ TP.HCM Nguyễn Minh Nhựt cho biết sau sáp nhập có 168 phường, xã, đặc khu, việc vận động hiến máu gặp một số khó khăn, nhưng TP.HCM vẫn quyết tâm tổ chức tốt lễ khai mạc và ngày hội hiến máu sắp tới.
Osoji (tổng vệ sinh) là nghi thức truyền thống trong văn hóa Nhật Bản. Trọng tâm của phương pháp này là làm sạch không gian có chủ đích để thiết lập lại môi trường sống.
Trong truyền thống, Osoji thường được thực hiện vào cuối năm để đón chào năm mới, nhưng hiện nay nhiều gia đình áp dụng như một phương pháp dọn dẹp thường xuyên.
Dưới đây là bốn quy tắc cốt lõi của phương pháp Osoji.
Dọn dẹp theo chiều kim đồng hồ
Người dọn dẹp bắt đầu từ cửa ra vào và di chuyển theo chiều kim đồng hồ dọc theo căn phòng cho đến khi quay lại điểm xuất phát. Bill Parkinson, chuyên gia tại thương hiệu đồ dùng phòng ngủ Sleepy Piglet (Anh) nói quy trình này mang ý nghĩa "đóng lại một vòng tròn". Việc chia nhỏ không gian theo hướng cố định giúp người thực hiện kiểm soát công việc, không bỏ sót các khu vực và tránh tình trạng làm việc quá sức do khối lượng lớn.
Làm sạch từ trên xuống dưới
Quy tắc tiếp theo là xử lý bụi bẩn ở các vị trí cao như trần nhà, đèn chùm, nóc tủ trước khi lau chùi đồ nội thất và sàn nhà. Chuyên gia cho biết cách làm này dựa trên nguyên lý trọng lực. Nó ngăn bụi bẩn từ trên cao rơi ngược xuống các bề mặt đã được làm sạch trước đó, giúp căn phòng duy trì trạng thái vệ sinh lâu hơn.
Thiết lập lại năng lượng không gian
Người thực hiện Osoji cần loại bỏ hoặc sắp xếp lại các vật dụng gây mất tập trung thị giác. Trong không gian phòng ngủ, những thay đổi vật lý như thay ga trải giường hoặc làm sạch vết bẩn trên nệm sẽ mang lại hiệu quả trực quan. Ông Parkinson nói thêm, việc lật hoặc xoay nệm sau một thời gian dài sử dụng cũng là thao tác cơ bản để đánh dấu sự làm mới không gian nghỉ ngơi.
Loại bỏ "điểm mù bừa bộn"
"Điểm mù bừa bộn" (clutter blindness) là thuật ngữ chỉ trạng thái con người quen thuộc với sự lộn xộn trong nhà như một đống quần áo cũ trên ghế hoặc mớ dây cáp rối.
Để giải quyết vấn đề này, Osoji khuyến khích việc dọn dẹp cùng một người khác. Sự tham gia của người nhà hoặc bạn bè cung cấp góc nhìn thứ hai khách quan hơn, giúp phát hiện những khu vực lộn xộn mà gia chủ vô tình bỏ qua trong thói quen sinh hoạt hàng ngày.
