Trong nghiên cứu mới công bố trên International Journal of Osteoarchaeology, dựa trên phân tích di hài người tiền sử tại Việt Nam, nhóm nhà khoa học Úc – Việt Nam – New Zealand – Nhật Bản phát hiện dấu vết của một nhóm bệnh có biểu hiện “tương tự giang mai” đã tồn tại từ hàng nghìn năm trước và đặc biệt có thể lây truyền từ mẹ sang con.
Nghiên cứu đã phân tích 309 bộ hài cốt từ 16 địa điểm khảo cổ, có niên đại từ khoảng 10.000 đến 1.000 năm trước. Trong số này, ba bộ hài cốt trẻ em, khoảng 2,5 đến 18 tuổi, cho thấy những dấu hiệu rõ rệt của bệnh lý.
Theo công bố, các di hài này được tìm thấy tại miền Bắc và miền Nam nước ta, có niên đại khoảng 4.100 đến 3.300 năm trước.
Qua phân tích X-quang và cấu trúc xương, các nhà nghiên cứu phát hiện những tổn thương đặc trưng ở xương và bất thường ở răng, dấu hiệu điển hình của nhóm bệnh xoắn khuẩn đặc hữu treponematosis. Nhóm bệnh này bao gồm giang mai, ghẻ cóc (yaws), bejel và pinta.
Điểm đáng chú ý là các dấu hiệu trên không hoàn toàn phù hợp với giang mai cổ điển, mà nhiều khả năng là một dạng bệnh không lây qua đường tình dục, chẳng hạn như ghẻ cóc.
Trước đây giới khoa học cho rằng chỉ giang mai mới có thể lây truyền từ mẹ sang con (giang mai bẩm sinh). Chính giả định này đã củng cố giả thuyết bệnh xuất hiện muộn trong lịch sử nhân loại.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy các bệnh do xoắn khuẩn đặc hữu treponematosis không lây qua đường tình dục cũng có thể truyền từ mẹ sang thai nhi. Điều này làm thay đổi cách hiểu về các bằng chứng khảo cổ học trước đây.
Tiến sĩ Melandri Vlok, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này cho thấy cần xem xét lại nhiều trường hợp từng được chẩn đoán là giang mai bẩm sinh trong quá khứ.
Từ lâu, giả thuyết “Columbus mang giang mai từ Tân Thế giới về châu Âu” được xem là một trong những nền tảng quan trọng trong lịch sử y học. Tuy nhiên, nếu các bệnh tương tự đã tồn tại ở châu Á từ hàng nghìn năm trước, giả thuyết này có thể không còn chính xác.
Nhà nghiên cứu Nicola Czaplinski nhận định rằng phát hiện mới cho thấy giới khoa học vẫn còn rất xa mới có thể giải mã hoàn toàn nguồn gốc của giang mai.
Không chỉ là câu chuyện về quá khứ, nghiên cứu này còn có ý nghĩa quan trọng đối với y học hiện đại. Việc hiểu rõ cách các bệnh truyền nhiễm tiến hóa và lây lan qua thời gian có thể giúp cải thiện chẩn đoán và điều trị ngày nay.
Đặc biệt, phát hiện về khả năng lây truyền bẩm sinh ở các bệnh không lây qua đường tình dục có thể buộc các nhà khoa học phải đánh giá lại dữ liệu bệnh học trong cả hiện tại và quá khứ.
Dù mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới, phát hiện từ Việt Nam cũng cho thấy còn rất nhiều khoảng trống trong hiểu biết về lịch sử bệnh tật của loài người. Những gì được tìm thấy chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn về tiến hóa của các bệnh truyền nhiễm.
Trong khi đó, các nhà khoa học tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang nhiều khu vực khác, với hy vọng một ngày nào đó có thể trả lời câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng đầy phức tạp: giang mai thực sự bắt nguồn từ đâu.
Ngày 9/4, Sở Y tế tỉnh Đăk Lăk cho biết Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên xét nghiệm 10 mẫu bệnh phẩm người ngộ độc thì 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với thực phẩm, phát hiện hai mẫu nhiễm Salmonella (rau và dăm bông), một mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli (E.coli).
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân 86 người ngộ độc là do ăn bánh mì mua tại tiệm Quốc Hùng (xã Ra Đrăng) nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Cơ quan chức năng cũng ghi nhận hôm 27/3 tiệm Quốc Hùng bán khoảng 300 ổ bánh mì. Tối cùng ngày xuất hiện những ca đầu tiên ngộ độc sau khi ăn bánh mì, triệu chứng như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Những ngày sau đó lần lượt nhiều người khác nhập viện.
Đến nay tất cả bệnh nhân đã bình phục.
UBND xã Ea Drăng đề nghị UBND tỉnh xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh tiệm bánh mì Quốc Hùng, dự kiến mức phạt 80 triệu đồng.
Vi khuẩn Salmonella và E.coli đều là tác nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, thường xuất hiện trong các vụ ngộ độc quy mô lớn tại Việt Nam do ăn uống thực phẩm không vệ sinh. Triệu chứng thường là tiêu chảy, sốt, đau bụng.
Thời gian gần đây các tỉnh phía Nam xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì, nguyên nhân chủ yếu là nhiễm hai loại vi khuẩn này.
Sáng 18-4, Sở Y tế TP.HCM thông báo kết quả trong ngày đầu tiên khám sức khỏe, khám sàng lọc cho người dân tại 168 phường, xã, đặc khu trên toàn địa bàn, với sự tham gia của hơn 100 bệnh viện và trung tâm y tế vào ngày 17-4.
Theo đó có tổng cộng 29.687 lượt người dân tham gia khám trong ngày, với sự tham gia của hơn 100 bệnh viện và trung tâm y tế.
Nhiều người lần đầu tiên được phát hiện bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ, từ đó được tư vấn điều trị sớm, chuyển khám chuyên khoa hoặc tiếp tục theo dõi tại tuyến cơ sở.
Kết quả ghi nhận 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe, chiếm 64,3% số người được khám. Trong đó có 10.634 người cần tiếp tục theo dõi tại trạm y tế, 8.447 trường hợp được chỉ định khám chuyên khoa, chuyển tuyến hoặc điều trị tiếp.
Các điểm khám triển khai nhiều chuyên khoa như ung thư, phụ sản, tim mạch, mắt, răng hàm mặt, hô hấp, tai mũi họng, da liễu, viêm gan B, viêm gan C... Qua đó phát hiện thêm nhiều trường hợp bất thường cần can thiệp sớm.
Theo ghi nhận tại nhiều địa phương, đông đảo người dân, đặc biệt là người cao tuổi, đã đến trạm y tế từ sớm để được khám.
Nhiều người bày tỏ phấn khởi khi được bác sĩ từ các bệnh viện lớn trực tiếp khám ngay gần nơi cư trú, không phải di chuyển xa và không mất chi phí.
PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho rằng đây là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống y tế chủ động, tăng cường y tế cơ sở và tiến tới mục tiêu quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời trên toàn địa bàn TP.HCM. Nhiều bệnh viện lớn trực tiếp khám ngay gần nơi cư trú, người dân không phải di chuyển xa và không mất chi phí.
Kết quả trên cho thấy mô hình khám sức khỏe, khám tầm soát tại cộng đồng mang lại hiệu quả rõ rệt: giúp người dân phát hiện bệnh sớm, giảm nguy cơ bệnh nặng, đồng thời hỗ trợ phân luồng điều trị và giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên.
Đây cũng là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng hệ thống y tế chủ động, tăng cường y tế cơ sở và tiến tới mục tiêu quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời trên toàn địa bàn TP.HCM.
Bệnh tiểu đường type 2 là một tình trạng mạn tính, xảy ra khi cơ thể mất đi khả năng sử dụng glucose (đường huyết) một cách hiệu quả. Glucose là nguồn năng lượng chính cho các tế bào. Khi quá trình này bị gián đoạn, lượng đường tích tụ trong máu tăng cao, dẫn đến hàng loạt các triệu chứng và biến chứng hệ lụy.
Bệnh tiểu đường type 2 có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Nhiều triệu chứng của bệnh bắt đầu xuất hiện từ rất sớm, nhưng đôi khi diễn ra âm thầm khiến người bệnh bỏ qua. Nhận diện đúng các dấu hiệu cảnh báo có thể điều trị kịp thời và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Đi tiểu thường xuyên
Một trong những dấu hiệu sớm và điển hình nhất của bệnh tiểu đường là tình trạng đi tiểu thường xuyên, đi tiểu quá nhiều, hoặc cả hai - về mặt y khoa còn gọi là đa niệu. Lượng đường trong máu tăng quá cao sẽ "tràn" vào nước tiểu. Thông thường, thận sẽ tái hấp thụ glucose nhưng khi lượng glucose vượt quá khả năng xử lý của thận, cơ thể buộc phải đào thải nó qua nước tiểu, khiến bạn đi tiểu liên tục, bao gồm cả tiểu đêm và dễ bị gián đoạn giấc ngủ.
Nếu bạn nhận thấy các vết cắt, trầy xước hoặc bầm tím lâu lành, đó có thể là dấu hiệu của đường huyết cao. Tình trạng này thường liên quan đến lưu thông máu kém, khi đường huyết tăng lâu ngày làm mạch máu bị thu hẹp và xơ cứng, khiến oxy và dưỡng chất khó đến vùng tổn thương để phục hồi. Đồng thời, lượng đường dư thừa cũng làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến tế bào bạch cầu hoạt động kém hiệu quả. Vì vậy, cơ thể khó chống lại vi khuẩn, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian lành vết thương.
Mờ mắt
Mờ mắt thường là triệu chứng xuất hiện sớm khi lượng đường trong máu không được kiểm soát. Đường huyết tăng đột ngột làm thay đổi áp suất thẩm thấu và ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ trong mắt, khiến chất lỏng rò rỉ vào thủy tinh thể, làm thay đổi hình dáng của nó, gây nhìn mờ.
Tình trạng này có thể cải thiện khi đường huyết được kiểm soát, nhưng nếu tiểu đường kéo dài không điều trị tốt, mắt có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn. Người bệnh có nguy cơ mắc đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp, dễ bị lẹo tái phát, rối loạn bề mặt nhãn cầu, nguy hiểm nhất là bệnh võng mạc do tiểu đường.
Đói, khát nước dữ dội
Đi tiểu nhiều khiến cơ thể mất nước, dẫn đến cảm giác khát liên tục để bù lại lượng dịch đã mất. Ở người tiểu đường, dù uống nhiều nước, cảm giác khát vẫn khó cải thiện do đường huyết cao làm cơ thể mất nước ở cấp độ tế bào, gây mệt mỏi và ảnh hưởng sinh hoạt.
Bên cạnh đó, cảm giác đói tăng cao cũng là dấu hiệu thường gặp. Do tình trạng kháng insulin, tế bào không hấp thụ được glucose để tạo năng lượng, khiến cơ thể luôn "thiếu nhiên liệu" và liên tục phát tín hiệu đói, ngay cả khi vừa ăn xong.
Các mảng da sẫm màu
Một dấu hiệu dễ nhận biết bên ngoài là sự xuất hiện của các mảng da sẫm màu, mịn ở những vùng nếp gấp như cổ, nách hoặc bẹn, còn gọi là gai đen. Không chỉ đổi màu, vùng da này còn có thể dày lên bất thường.
Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng kháng insulin khiến lượng insulin trong máu tăng cao, kích thích tế bào da phát triển quá mức. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm khá điển hình của tiểu đường type 2.
Da ngứa
Ngứa da đôi khi là một trong những dấu hiệu sớm của tiểu đường. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiễm nấm hoặc nấm men, da bị khô do cơ thể mất nước khi đi tiểu nhiều, hoặc lưu thông máu kém, đặc biệt ở vùng cẳng chân, khiến da không được nuôi dưỡng đầy đủ và dễ ngứa.
Khô miệng
Khô miệng là vấn đề răng miệng phổ biến ở người tiểu đường, liên quan đến việc giảm tiết nước bọt khi đường huyết tăng cao. Người bệnh thường cảm thấy miệng khô liên tục, môi nứt nẻ, lưỡi khô ráp, đồng thời gặp khó khăn khi nhai, nuốt hoặc nói chuyện. Tình trạng này còn làm tăng nguy cơ loét và nhiễm trùng trong khoang miệng.
