Một ngày cuối tháng 3, khi đang lái chiếc bán tải chở bạn gái đi ăn sáng gần thành phố Scottsdale, bang Arizona, Tasi Malala nhận thấy xe sắp cạn xăng, kim nhiên liệu tụt nhanh bất thường. Anh tấp vào một trạm xăng để đổ nhiên liệu và phát hiện nguyên nhân.
“Tôi nhìn xuống dưới gầm xe thì thấy xăng chảy ra ào ạt”, Malala, 31 tuổi, kể lại với Washington Post. “Tôi thực sự phát hoảng”.
Thùng xăng trên xe của Malala đã bị kẻ xấu khoan một lỗ để rút trộm xăng. Hệ quả là anh tốn gần 3.000 USD sửa chữa và chiếc xe phải nằm xưởng một tuần.
Những trường hợp tương tự Malala đang có xu hướng gia tăng tại Mỹ, khi chiến sự Iran đẩy giá xăng tăng cao tại Mỹ. Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.
Với thủ đoạn mới, kẻ trộm chỉ cần vài phút để hành động bằng cách trang bị một chiếc máy khoan cầm tay và can đựng xăng, thậm chí chỉ cần vài bình nhựa, nhanh gọn hơn so với cách dùng ống cắm vào miệng bình.
“Tôi ước gì họ chỉ hút xăng thôi, đừng khoan thủng bình”, anh nói.
Tại Los Angeles, nơi giá xăng thuộc hàng cao nhất Mỹ, khoảng 6 USD mỗi gallon, cố vấn dịch vụ Lupes Armas cho biết xưởng của ông hiện gần như tuần nào cũng tiếp nhận xe bị khoan thủng bình xăng, trong khi trước đây nhiều lắm cũng chỉ vài lần một năm.
“Rõ ràng chuyện này đã trở thành một vấn đề”, ông Armas nói.
Các công ty bảo hiểm cũng ghi nhận số vụ yêu cầu bồi thường vì các vụ đục trộm bình xăng tăng lên. Tuy vậy, do chiến sự mới diễn ra vài tuần và giá xăng chỉ vừa tăng mạnh, những thông tin hiện có chủ yếu vẫn mang tính rải rác, theo NAMIC, một hiệp hội đại diện cho các công ty bảo hiểm tại Mỹ. Giới chuyên môn cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình hình.
“Hy vọng đây chỉ là hiện tượng nhất thời”, ông Brett Odom, phó chủ tịch phụ trách chính sách tại NAMIC, nói. Những hư hỏng kiểu này thường được chi trả trong các gói bảo hiểm ôtô toàn diện.
Các vụ khoan thủng bình để lấy nhiên liệu hiện nay khá giống với làn sóng trộm bộ lọc khí thải trước đây. Khi đó, kẻ trộm dùng cưa máy cắt rời bộ phận này khỏi xe để thu hồi bụi kim loại quý bên trong, theo Bob Passmore, phó chủ tịch phụ trách bảo hiểm cá nhân của Hiệp hội Bảo hiểm Tài sản và Tai nạn Mỹ.
Tình trạng khoan thủng bình nhiên liệu gia tăng trong bối cảnh cách dùng ống hút ngày càng khó thực hiện. Phương thức cũ này xuất hiện từ những năm 1970, khi Mỹ đối mặt tình trạng thiếu xăng kéo dài. Kẻ trộm khi đó mở nắp bình nhiên liệu, luồn ống vào trong, ngậm một đầu ống tạo lực hút rồi nhổ xăng ra khi chạm tới miệng.
Cách trộm này gây phiền toái nhưng không làm hư hại phương tiện. Để ứng phó, chủ xe đã mua nắp bình xăng có khóa và để ý kỹ hơn khi đỗ xe. Việc hút trộm xăng cũng khó thực hiện hơn nhiều, khi các xe đời mới có cổ bình hẹp và uốn cong, hoặc vách ngăn bên trong để chặn ống hút.
Số vụ trộm xăng nhìn chung thường tăng theo giá xăng. Các trạm xăng tại Mỹ ghi nhận nhiều trường hợp đổ xăng rồi bỏ đi không trả tiền hơn, và đã ứng phó bằng cách yêu cầu trả tiền trước khi bơm. Một số trường hợp bị bắt khi thả ống vào các bể chứa ngầm tại trạm xăng để lấy trộm nhiên liệu.
Tình trạng này cũng từng xảy ra vào năm 2022, khi giá xăng tại Mỹ có lúc lên kỷ lục 5 USD một gallon do ảnh hưởng của chiến sự Ukraine.
Một buổi sáng tháng 4, nhân viên của tổ chức từ thiện St. Vincent de Paul ở St. Louis phát hiện một vết loang đen trên mặt đất cạnh chiếc xe tải mà họ dùng làm “kho lưu động” để phân phát thực phẩm.
Michael Meehan, giám đốc điều hành của tổ chức, cho biết kẻ trộm đã khoan một lỗ thủng lớn dưới đáy bình nhiên liệu, khiến chiếc xe phải ngừng hoạt động một thời gian. Tổ chức từ thiện này đã phải tìm phương tiện thay thế để duy trì hoạt động phân phát thực phẩm.
Dù vậy, Meehan nói ông phần nào cảm thông với thủ phạm, tin rằng đây là dấu hiệu nữa cho thấy rất nhiều người đang gặp khó khăn. “Nhưng nếu họ chỉ hút trộm xăng thôi thì có lẽ chúng tôi đã đỡ tốn kém hơn”, ông nói.
"Tôi có đơn hàng của DoorDash giao cho ngài, thưa Tổng thống", Sharon Simmons, nhân viên hãng giao hàng DoorDash, nói với Tổng thống Mỹ Donald Trump trước cửa Phòng Bầu dục tại Nhà Trắng ngày 13/4.
"Ồ, thật tốt quá", Tổng thống Trump đáp lại và nhận hai túi giấy có biểu tượng McDonald's, thương hiệu đồ ăn nhanh ưa thích của ông. Lãnh đạo Mỹ sau đó hướng về phía các phóng viên phía ngoài và nói "cảnh này không giống như được dàn dựng, phải không?".
Tổng thống Trump sau đó trả lời báo giới về nhiều vấn đề, với bà Simmons đứng bên cạnh. Khi một phóng viên hỏi "Nhà Trắng có boa tiền hậu hĩnh không", ông Trump lập tức cắt ngang khi nữ nhân viên của DoorDash bắt đầu trả lời.
"Chờ chút", ông Trump nói rồi đưa tay vào túi áo vest lấy tờ 100 USD boa cho Simmons.
"Vâng, rất hậu hĩnh", bà nói.
Nhà Trắng sau đó cho biết Tổng thống Trump đã đích thân đưa hai túi đồ ăn, gồm burger phô mai và khoai tây chiên, cho nhân viên khu Cánh Tây.
Theo DoorDash, bà Simmons bắt đầu làm việc cho công ty từ năm 2022 và đã hoàn thành hơn 14.000 đơn hàng.
Tổng thống Trump lý giải ông chọn Simmons giao hàng đến Nhà Trắng vì đã nghe chuyện bà tiết kiệm được hơn 11.000 USD nhờ chính sách không áp thuế với tiền boa, nằm trong Đạo luật To Đẹp (OBBBA) mà quốc hội Mỹ thông qua hồi tháng 7/2025.
"Đó là khoản hoàn thuế lớn nhất mà bà từng nhận, đúng không?", ông Trump hỏi.
"Đúng vậy. Vâng, tôi đã tiết kiệm hơn 11.000 USD. Điều đó thực sự rất bất ngờ", bà Simmons trả lời.
Tại họp báo ở Lầu Năm Góc ngày 16.4, có sự tham gia của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ Dan Caine, các lãnh đạo quân đội Mỹ ra những cảnh báo mới với Iran, AP đưa tin.
Ông Hegseth cho biết Mỹ đang kiểm soát việc giao thương qua eo biển Hormuz, do Iran đã mất đi năng lực hải quân. Ông tuyên bố thêm Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa với các cảng của Iran chừng nào còn cần thiết. “Phép toán khá rõ ràng. Chúng tôi sử dụng 10% năng lực hải quân hùng mạnh nhất thế giới, còn các vị (Iran) thì có 0% hải quân”, theo ông Hegseth.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc khẳng định Iran đang tái bố trí khí tài quân sự, tuy nhiên không thể bổ sung. “Các vị có thể di chuyển mọi vật xung quanh, thế nhưng không thể xây dựng lại từ đầu. Chúng tôi đang dõi theo các vị. Chúng tôi đã sẵn sàng tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, vào các nhà máy phát điện còn lại và vào ngành công nghiệp năng lượng của các vị”, ông Hegseth nói.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ còn cho rằng người Mỹ đang “chứng kiến sự thành công” trong cuộc chiến Iran, trái ngược với thông tin phần lớn mang tính chỉ trích của báo chí.
“Họ thấy thành công. Họ thấy sự thật và họ không yêu cầu sự hoàn hảo. Các vị chỉ tìm những điều tiêu cực”, ông Hegseth nói với các phóng viên.
Cũng trong họp báo trên, ông Dan Caine tuyên bố Mỹ sẽ tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran, hoặc tàu hỗ trợ vật chất cho Iran “ở bất cứ đâu trên thế giới”. Ông cũng cảnh báo đến các tàu muốn né phong tỏa của Mỹ tại Hormuz: “Hãy quay đầu hoặc sẵn sàng để bị đột kích. Chúng tôi sẽ dùng vũ lực. Có 13 tàu đã sáng suốt khi quay đầu”.
Theo Al Jazeera ngày 16.4, quân đội Mỹ đã mở rộng lệnh phong tỏa ở Hormuz, theo đó sẽ bao gồm các tàu bị nghi chở hàng lậu. Ngoài ra, tàu nào bị nghi tiếp cận lãnh thổ Iran “sẽ bị kiểm tra và khám xét và tịch thu”.
Bộ trưởng Hegseth cũng kêu gọi Iran nhanh chóng đạt thỏa thuận, đồng thời nói rằng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei nhiều khả năng đã bị thương.
Tehran chưa bình luận thông tin này, cũng như không lập tức phản hồi thông tin trong buổi họp báo của Lầu Năm Góc.
Hồi đầu ngày 16.4, cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Khamenei, ông Mohsen Rezaei, cảnh báo Tehran sẽ đánh chìm tàu Mỹ ở eo biển Hormuz, nếu Washington quyết định điều tàu kiểm soát tuyến đường này.
Ông Rezaei cũng dọa bắt giữ binh sĩ Mỹ nếu họ đổ bộ lên Iran và “đòi 1 tỉ USD cho mỗi con tin”. “Cá nhân tôi nghĩ gia hạn ngừng bắn không có lợi cho chúng tôi. Một lệnh ngừng bắn chỉ có ý nghĩa khi các điều khoản và quyền của chúng tôi được đáp ứng. Áp lực phải được tăng cường. Tên lửa của chúng tôi đã sẵn sàng và sẽ đánh chìm tất cả”, The Guardian dẫn lời ông Rezaei.
Trong diễn biến liên quan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf ngày 16.4 đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Lebanon Nabih Berri. Ông Qalibaf khẳng định lệnh ngừng bắn tại Lebanon cũng quan trọng với Tehran tương tự lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ lãnh đạo Israel và Lebanon sẽ có cuộc thảo luận trong ngày 16.4, tuy nhiên truyền thông đưa tin Tổng thống Lebanon Joseph Aoun đã từ chối điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Hệ thống đường sắt Trung Quốc vừa lập thêm một kỷ lục mới trong dịp Xuân Vận (2.2 - 13.3) vừa qua, khi phục vụ 538 triệu lượt khách. Theo tờ China Daily, so với cùng kỳ năm ngoái, số lượt khách tăng 4,8%, còn hàng hóa tăng 2,1% (tương đương 424 triệu tấn), cũng là kỷ lục mới.
Theo số liệu của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc, các tuyến đường sắt trên toàn quốc vận hành trung bình 12.861 chuyến tàu chở khách mỗi ngày, với mức cao điểm là 14.037 chuyến/ngày. Đáng chú ý, theo Tân Hoa xã, việc đi lại giữa các thành phố lớn trở nên dễ dàng hơn nhiều, khi 97% các thành phố có hơn nửa triệu dân tại Trung Quốc đều có kết nối đường sắt cao tốc (từ 200 km/giờ).
Quá trình phát triển khoảng 2 thập niên của đường sắt cao tốc Trung Quốc gây nhiều chú ý cả về tốc độ, tổng chiều dài cũng như việc từng bước làm chủ công nghệ. Theo nghiên cứu Công nghiệp đường sắt Trung Quốc đăng trên chuyên san MDPI, Trung Quốc đã bắt kịp công nghệ đường sắt cao tốc nhờ tập trung vào việc mở rộng phạm vi các cơ hội công nghệ, trước khi từng bước tiến sâu hơn. Nghiên cứu do các chuyên gia tại Đại học Công nghệ Hoa Trung (Trung Quốc), Đại học Công nghệ và Kinh doanh Vũ Hán (Trung Quốc) và Trường Quản lý ESSCA (Pháp) thực hiện. Theo đó, do nhu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế và xu hướng phát triển công nghệ đường sắt cao tốc, Trung Quốc đã chọn phương án nhập khẩu, tiếp thu và ứng dụng công nghệ tiên tiến nước ngoài, thay vì tự phát triển, để nhanh chóng nâng cao năng lực công nghệ. Năm 2004, chính phủ Trung Quốc đã xây dựng Kế hoạch Mạng lưới đường sắt trung và dài hạn, đề xuất kế hoạch xây dựng 12.000 km đường sắt cao tốc trước năm 2020.
Tổng công ty Toa xe đường sắt Trung Quốc (CRRC) đã nhập khẩu 4 công nghệ tàu điện EMU từ các công ty Alstom (Pháp), Kawasaki Heavy Industries (Nhật Bản), Bombardier (Canada) và Siemens (Đức). Chiến lược của CRRC là trực tiếp mua sản phẩm và công nghệ để thúc đẩy mô hình "thiết kế và sản xuất chung", giúp các doanh nghiệp trong nước nắm vững công nghệ tiên tiến.
Nhờ mô hình trên, các công ty đường sắt Trung Quốc gần như đã hoàn toàn tự chủ về nguồn công nghệ, góp phần vào sự hội nhập và đổi mới dựa trên các sản phẩm nhập khẩu. Năm 2008, các bộ ngành liên quan đưa ra kế hoạch phát triển tàu cao tốc phục vụ tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, trong đó nâng tốc độ EMU từ 250 - 300 km/giờ lên mức 350 km/giờ hoặc cao hơn. Bộ Đường sắt Trung Quốc khi đó điều phối dự án với đội ngũ gồm chuyên gia từ 6 tập đoàn nhà nước, 25 trường đại học, 11 viện nghiên cứu hàng đầu, 51 phòng thí nghiệm và đội ngũ 68 viện sĩ, 500 giáo sư và hơn 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên. Dự án đã sản xuất phiên bản tàu EMU CRH380 với tốc độ lên đến 380 km/giờ, dù một số bộ phận vẫn do Siemens và các công ty nước ngoài khác cung cấp. Quan trọng hơn, các công ty đường sắt trong nước đã đạt được một số đột phá trong các công nghệ then chốt như thân tàu và hệ thống động lực. Họ còn phát triển các phiên bản EMU thích nghi với các yếu tố môi trường khắc nghiệt như đồi núi, cát và nhiệt độ thấp.
Nhiều nguồn công nghệ khác nhau tạo cơ hội phát triển nhanh chóng ngành công nghiệp đường sắt cao tốc Trung Quốc, nhưng cũng dẫn đến sự tồn tại cùng lúc nhiều nền tảng công nghệ và sản phẩm khác nhau. Có đến 17 loại tàu EMU từ 4 nền tảng công nghệ ở Trung Quốc với nhiều mẫu, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế điều khiển… khác nhau. Để giải quyết, Bộ Đường sắt Trung Quốc vào năm 2012 liên kết các công ty trong nước, trường đại học, đơn vị nghiên cứu khoa học và các lực lượng có lợi thế khác để phát triển một tàu điện tiêu chuẩn chung, có tốc độ 350 km/giờ. Tháng 6.2013, dự án EMU "Tiêu chuẩn Trung Quốc" chính thức triển khai nhằm phát triển công nghệ nội địa. "Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã đề xuất tiêu chuẩn đáp ứng nhu cầu trong nước. Năm 2015, chúng tôi đã hoàn thành tàu Phục Hưng, được gọi là tàu tiêu chuẩn Trung Quốc", theo các nhà nghiên cứu.
Năm 2017, tàu điện EMU tiêu chuẩn Trung Quốc chính thức được đặt tên là Phục Hưng CR400 và được đưa vào vận hành thương mại với tốc độ 350 km/giờ trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải vào cùng năm. Nâng cao giới hạn hơn nữa, theo China Daily, dự kiến tàu CR450 hoàn tất đánh giá vận hành và hoàn thiện thiết kế trong năm nay, tiến thêm một bước gần hơn đến việc vận hành thương mại sau thử nghiệm trên một đường sắt thực tế đã đạt tốc độ 453 km/giờ.
