Một ngày cuối tháng 3, khi đang lái chiếc bán tải chở bạn gái đi ăn sáng gần thành phố Scottsdale, bang Arizona, Tasi Malala nhận thấy xe sắp cạn xăng, kim nhiên liệu tụt nhanh bất thường. Anh tấp vào một trạm xăng để đổ nhiên liệu và phát hiện nguyên nhân.
“Tôi nhìn xuống dưới gầm xe thì thấy xăng chảy ra ào ạt”, Malala, 31 tuổi, kể lại với Washington Post. “Tôi thực sự phát hoảng”.
Thùng xăng trên xe của Malala đã bị kẻ xấu khoan một lỗ để rút trộm xăng. Hệ quả là anh tốn gần 3.000 USD sửa chữa và chiếc xe phải nằm xưởng một tuần.
Những trường hợp tương tự Malala đang có xu hướng gia tăng tại Mỹ, khi chiến sự Iran đẩy giá xăng tăng cao tại Mỹ. Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.
Với thủ đoạn mới, kẻ trộm chỉ cần vài phút để hành động bằng cách trang bị một chiếc máy khoan cầm tay và can đựng xăng, thậm chí chỉ cần vài bình nhựa, nhanh gọn hơn so với cách dùng ống cắm vào miệng bình.
“Tôi ước gì họ chỉ hút xăng thôi, đừng khoan thủng bình”, anh nói.
Tại Los Angeles, nơi giá xăng thuộc hàng cao nhất Mỹ, khoảng 6 USD mỗi gallon, cố vấn dịch vụ Lupes Armas cho biết xưởng của ông hiện gần như tuần nào cũng tiếp nhận xe bị khoan thủng bình xăng, trong khi trước đây nhiều lắm cũng chỉ vài lần một năm.
“Rõ ràng chuyện này đã trở thành một vấn đề”, ông Armas nói.
Các công ty bảo hiểm cũng ghi nhận số vụ yêu cầu bồi thường vì các vụ đục trộm bình xăng tăng lên. Tuy vậy, do chiến sự mới diễn ra vài tuần và giá xăng chỉ vừa tăng mạnh, những thông tin hiện có chủ yếu vẫn mang tính rải rác, theo NAMIC, một hiệp hội đại diện cho các công ty bảo hiểm tại Mỹ. Giới chuyên môn cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình hình.
“Hy vọng đây chỉ là hiện tượng nhất thời”, ông Brett Odom, phó chủ tịch phụ trách chính sách tại NAMIC, nói. Những hư hỏng kiểu này thường được chi trả trong các gói bảo hiểm ôtô toàn diện.
Các vụ khoan thủng bình để lấy nhiên liệu hiện nay khá giống với làn sóng trộm bộ lọc khí thải trước đây. Khi đó, kẻ trộm dùng cưa máy cắt rời bộ phận này khỏi xe để thu hồi bụi kim loại quý bên trong, theo Bob Passmore, phó chủ tịch phụ trách bảo hiểm cá nhân của Hiệp hội Bảo hiểm Tài sản và Tai nạn Mỹ.
Tình trạng khoan thủng bình nhiên liệu gia tăng trong bối cảnh cách dùng ống hút ngày càng khó thực hiện. Phương thức cũ này xuất hiện từ những năm 1970, khi Mỹ đối mặt tình trạng thiếu xăng kéo dài. Kẻ trộm khi đó mở nắp bình nhiên liệu, luồn ống vào trong, ngậm một đầu ống tạo lực hút rồi nhổ xăng ra khi chạm tới miệng.
Cách trộm này gây phiền toái nhưng không làm hư hại phương tiện. Để ứng phó, chủ xe đã mua nắp bình xăng có khóa và để ý kỹ hơn khi đỗ xe. Việc hút trộm xăng cũng khó thực hiện hơn nhiều, khi các xe đời mới có cổ bình hẹp và uốn cong, hoặc vách ngăn bên trong để chặn ống hút.
Số vụ trộm xăng nhìn chung thường tăng theo giá xăng. Các trạm xăng tại Mỹ ghi nhận nhiều trường hợp đổ xăng rồi bỏ đi không trả tiền hơn, và đã ứng phó bằng cách yêu cầu trả tiền trước khi bơm. Một số trường hợp bị bắt khi thả ống vào các bể chứa ngầm tại trạm xăng để lấy trộm nhiên liệu.
Tình trạng này cũng từng xảy ra vào năm 2022, khi giá xăng tại Mỹ có lúc lên kỷ lục 5 USD một gallon do ảnh hưởng của chiến sự Ukraine.
Một buổi sáng tháng 4, nhân viên của tổ chức từ thiện St. Vincent de Paul ở St. Louis phát hiện một vết loang đen trên mặt đất cạnh chiếc xe tải mà họ dùng làm “kho lưu động” để phân phát thực phẩm.
Michael Meehan, giám đốc điều hành của tổ chức, cho biết kẻ trộm đã khoan một lỗ thủng lớn dưới đáy bình nhiên liệu, khiến chiếc xe phải ngừng hoạt động một thời gian. Tổ chức từ thiện này đã phải tìm phương tiện thay thế để duy trì hoạt động phân phát thực phẩm.
Dù vậy, Meehan nói ông phần nào cảm thông với thủ phạm, tin rằng đây là dấu hiệu nữa cho thấy rất nhiều người đang gặp khó khăn. “Nhưng nếu họ chỉ hút trộm xăng thôi thì có lẽ chúng tôi đã đỡ tốn kém hơn”, ông nói.
"Nếu Nga sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi, chúng tôi sẽ sẵn sàng đáp lại tương xứng. Đề xuất này đã được chuyển đến phía Nga thông qua Mỹ", ông Zelensky nói.
Trước đó, ông Zelensky ngày 30.3 tuyên bố Kyiv sẵn sàng đáp lại nếu Nga ngừng tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, và sẽ chấp nhận ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo vào ngày 12.4. Đáp lại, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng đề xuất ngừng bắn dịp lễ Phục sinh không phải là một sáng kiến rõ ràng, và kêu gọi ông Zelensky nên theo đuổi một giải pháp hòa bình, chứ không phải là một lệnh ngừng bắn, theo Hãng tin TASS.
Trong khi đó, những kênh truyền thông Telegram tiếng Nga đưa tin quân đội Ukraine được cho là đã tấn công cảng nhiên liệu Ust-Luga ở tỉnh Leningrad của Nga vào đêm 6.4 và rạng sáng 7.4, theo The Kyiv Independent. Tỉnh trưởng Aleksandr Drozdenko của tỉnh Leningrad tuyên bố 22 máy bay không người lái của Ukraine đã bị bắn hạ ở tỉnh này, nhưng không nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công mới.
Đến chiều 7.4, chưa có phản ứng từ Moscow, và phía Ukraine cũng chưa tuyên bố nhận trách nhiệm về vụ tấn công Ust-Luga. Nếu được xác nhận, đây là vụ tấn công mới nhất trong một loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhắm vào những kho dầu quan trọng nhất của Nga trên bờ biển Baltic và biển Đen trong những tuần gần đây. Cảng Ust-Luga đã bị tấn công ít nhất 5 lần từ ngày 22-31.3.
Đài CNA ngày 22.4 dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa đưa ra ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca, nhằm tận dụng vị trí chiến lược của nước này dọc theo các tuyến đường thương mại và năng lượng toàn cầu.
Truyền thông địa phương dẫn lời ông Purbaya cho biết đề xuất này phù hợp với chỉ thị của Tổng thống Prabowo Subianto rằng Indonesia không nên tự coi mình là một "quốc gia ngoại vi" nữa, mà là một "nhân tố chủ chốt" trong nền kinh tế toàn cầu.
"Như Tổng thống đã chỉ thị, Indonesia không phải là một quốc gia ngoại vi. Chúng ta nằm trên một tuyến đường thương mại và năng lượng chiến lược toàn cầu, vậy mà tàu thuyền vẫn đi qua eo biển Malacca không bị tính phí, tôi không chắc điều đó đúng hay sai", ông Purbaya phát biểu tại một hội thảo ở Jakarta (Indonesia).
Eo biển Malacca là tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng cho thương mại và năng lượng toàn cầu, nhưng cho đến nay vẫn chưa có khoản phí nào được áp dụng đối với các tàu thuyền đi qua. Eo biển này chủ yếu giáp với Indonesia, Malaysia và Singapore, kết nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương.
Ông Purbaya cho biết ý tưởng áp phí có cảm hứng từ kế hoạch của Iran về việc thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz.
Ông Purbaya cho biết cách tiếp cận tương tự có thể tạo ra giá trị kinh tế đáng kể nếu được thực hiện ở eo biển Malacca thông qua sự hợp tác giữa các quốc gia ven eo biển.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cho biết các tuyến đường hàng hải qua eo biển Malacca và Singapore phải được mở cho tất cả tàu thuyền. Ông nhấn mạnh thêm rằng Singapore sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế các tuyến đường này.
"Quyền đi lại tự do được đảm bảo cho tất cả mọi người. Chúng tôi sẽ không tham gia vào bất kỳ nỗ lực nào nhằm đóng cửa, ngăn chặn hoặc áp phí trong khu vực lân cận của mình", ông phát biểu.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Malaysia Anthony Loke bày tỏ quan điểm tương tự và cho biết Malaysia vẫn cam kết đảm bảo tự do hàng hải và quá cảnh qua eo biển Malacca.
"Là một quốc gia có chủ quyền và là thành viên hội đồng của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, chúng tôi cam kết tuân thủ một hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thành viên đóng vai trò của mình trong việc tôn trọng luật pháp quốc tế", theo hãng Bernama dẫn lời ông Loke.
Theo báo Straits Times, một số vật thể bí ẩn đã được phát hiện tại ba địa điểm khác nhau trên khắp Indonesia trong vài ngày qua, làm dấy lên lo ngại trong dư luận về vấn đề an toàn.
Tại đảo Kangean (huyện Sumenep, tỉnh Đông Java), một ngư dân hôm 20-4 đã phát hiện một vật thể màu vàng có hình dạng giống tên lửa - với phần đầu thuôn nhọn và các cấu trúc giống cánh ở phía sau - dạt vào bờ.
Ông Pongli, một quan chức địa phương, cho biết vật thể có hai lỗ ở phía trước và một lỗ gần phần cánh sau, được đánh dấu mã "Aug-05" trên thân. "Chúng tôi không biết vật thể này đến từ đâu, nhưng đã lập tức báo cho cơ quan chức năng", ông nói.
Lực lượng chức năng sau đó đã ngay lập tức phong tỏa, thu giữ và kiểm tra trong điều kiện thận trọng do chưa rõ bên trong có gì.
Cùng ngày, người dân tại huyện đảo Anambas (quần đảo Riau) cũng tìm thấy một mảnh kim loại lớn trôi trên biển, có hình dạng giống vỏ ngoài của tên lửa hoặc máy bay. Theo Straits Times, vật thể có màu trắng, cong, nổi giữa sóng.
Trước đó một ngày, tại quần đảo Tanakeke (Nam Sulawesi) cũng ghi nhận một vật thể màu xanh, dài hơn 1m, hình bầu dục, trôi trên biển và đã bàn giao cho cơ quan chức năng. Hải quân Indonesia sau đó tiếp nhận và chuyển vật thể về căn cứ tại Makassar để phục vụ điều tra.
Cho đến hiện tại, giới chức Indonesia cho biết toàn bộ các vật thể lạ đã được thu giữ và đang được điều tra, nhưng chưa thể xác định nguồn gốc cũng như mức độ nguy hiểm của chúng.
Đặc biệt, các phát hiện này khiến người dân lo lắng, khi một số người nghi ngờ vật thể là vũ khí và có thể chứa chất nổ.
Do đó giới chức Indonesia khuyến cáo người dân giữ bình tĩnh và không tiếp cận hoặc di chuyển các vật thể lạ trôi dạt trên biển hay ven bờ, đồng thời báo ngay cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Đáng chú ý cách đây không lâu, Indonesia cũng ghi nhận một vật thể giống ngư lôi được tìm thấy gần đảo du lịch Gili Trawangan hôm 6-4. Theo truyền thông địa phương, vật thể này dài 3,7m, có ký tự Trung Quốc và nhãn "CISC".
Kiểm tra ban đầu của lực lượng xử lý bom mìn cho thấy không có dấu hiệu chất nổ hay vật liệu phóng xạ. Vì vậy giới chức nhận định đây có thể là thiết bị đo dòng hải lưu, nhưng cho biết vẫn đang tiếp tục điều tra để xác định chính xác nguồn gốc và mục đích.
