Bộ Y tế đề xuất mô hình chăm sóc người cao tuổi trong dự thảo hướng dẫn thi hành Luật Dân số. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất tận dụng nhà văn hóa, tổ dân phố để chăm sóc ban ngày, kèm theo đó là nâng cao đội ngũ chăm sóc tại chỗ cho người cao tuổi.
Đề xuất này được nhiều người quan tâm, đón nhận, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào thời kỳ già hóa dân số.
Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Ở tuổi ngoài 70, bà Nguyễn Thị Hòa (Thanh Liệt, Hà Nội) trước đây có thể tự đi chợ, tập thể dục nhưng khoảng một năm trở lại đây sức khỏe bà yếu dần.
“Hiện tôi đang điều trị đái tháo đường, cao huyết áp, tiền đình. Con cháu đi làm suốt ngày, nhiều khi tôi ở nhà một mình, có hôm mệt cũng không biết nhờ ai. Muốn đi khám bệnh thì phải đợi con cháu sắp xếp đưa đi, khá bất tiện”, bà Hòa bộc bạch.
Còn anh Khoa (Hà Đông, Hà Nội) đang chăm sóc mẹ đã gần 80 tuổi. “Bà bị tăng huyết áp và đi lại khó khăn. Trước đây gia đình có thể thay nhau chăm sóc nhưng hiện giờ vợ chồng tôi đi làm cả ngày, con cái đi học nên phần lớn thời gian bà ở nhà một mình.
Dù đã lắp camera và nhờ hàng xóm để ý giúp, chúng tôi vẫn rất lo, nhất là khi bà có thể té ngã hoặc quên uống thuốc. Những lúc cần đưa đi khám cũng phải xin nghỉ làm, khá áp lực”, anh Khoa nói.
Bà Hòa chia sẻ người cao tuổi đặc biệt tại TP thường xuyên phải ở nhà một mình, ít tham gia các hoạt động. “Nếu khu dân cư có điểm chăm sóc ban ngày ngay tại nhà văn hóa hoặc tổ dân phố thì rất thuận tiện. Chúng tôi vừa được theo dõi sức khỏe định kỳ vừa có nơi gặp gỡ, tập thể dục nhẹ, trò chuyện cho đỡ cô đơn”, bà Hoa nói.
Anh Khoa cũng cho rằng nếu có mô hình chăm sóc người cao tuổi ngay tại khu dân cư sẽ giảm gánh nặng rất lớn cho gia đình. Gia đình có thể yên tâm gửi ông bà vào ban ngày, có người hỗ trợ ăn uống, theo dõi sức khỏe.
“Tuy vậy điều tôi quan tâm là chi phí có phù hợp hay không và chất lượng dịch vụ phải ổn định, an toàn. Nếu làm tốt, đây sẽ là mô hình rất thiết thực, vừa hỗ trợ cho người già vừa giúp các gia đình an tâm hơn”, anh Khoa chia sẻ.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Trung Anh – Giám đốc Bệnh viện Lão khoa trung ương – cho hay Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Nếu không có những thay đổi đáng kể, đến khoảng năm 2036 Việt Nam sẽ chính thức trở thành một quốc gia có dân số già.
“Cùng với xu hướng này, số lượng người cao tuổi cần được chăm sóc sẽ gia tăng nhanh chóng. Điều đó đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời cho người bệnh và chăm sóc thường xuyên”, ông Trung Anh nhận định.
Liên quan đến mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại cộng đồng, tận dụng các tổ dân phố, nhà văn hóa, ông Trung Anh cho rằng đây là một hướng đi rất đáng quan tâm.
“Mô hình này có thể đóng vai trò như một điểm sinh hoạt cộng đồng, nơi truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi, đồng thời cung cấp các hoạt động chăm sóc cơ bản với sự tham gia của nhân viên y tế trong ngày. Theo tôi, đây là mô hình hoàn toàn có tiềm năng triển khai tại Việt Nam.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cần đảm bảo một số yếu tố. Đó là sự phối hợp giữa ngành y tế và chính quyền địa phương, đào tạo đội ngũ nhân lực phù hợp, xây dựng quy trình chăm sóc, theo dõi rõ ràng. Đồng thời lồng ghép với các hoạt động truyền thông và tầm soát sớm.
Nếu được triển khai bài bản, mô hình này không chỉ giúp nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế và hỗ trợ gia đình trong việc chăm sóc người thân”, ông Trung Anh chia sẻ.
Theo ThS Lê Văn Thành – nguyên trưởng Phòng nghiên cứu văn hóa – xã hội, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, hiện nay loại hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình chiếm tuyệt đại bộ phận, ở TP.HCM tỉ lệ này là trên 99,5%.
Nói cách khác, mô hình chăm sóc người cao tuổi hiện nay chủ yếu là ở gia đình. Tuy nhiên, bản thân nguồn lực chăm sóc của gia đình có chiều hướng suy giảm vì nhu cầu tham gia vào thị trường lao động xã hội. Ngay cả với mô hình chăm sóc người cao tuổi tại gia đình cũng không thể duy trì phương thức như lâu nay, cần được nâng cao chất lượng và thay đổi phương thức chăm sóc.
Việc phát triển mở rộng mạng lưới với các hình thức và loại hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi đã được xác định là cần thiết. Cần tạo điều kiện thuận lợi để người cao tuổi tham gia các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao và tham gia các tổ chức xã hội, các hoạt động thiết thực.
Mới đây, bác sĩ Nguyễn Văn Phúc, khoa nam học Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết vừa tiếp nhận một trường hợp nam giới trẻ đến khám tiền hôn nhân và phát hiện bất thường ở tinh hoàn do giãn tĩnh mạch tinh.
Bệnh nhân nam 28 tuổi, chưa lập gia đình, đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe sinh sản trước hôn nhân với tâm lý đi khám để yên tâm hơn trước khi cưới. Người bệnh không có biểu hiện đau nhiều, không sốt, sinh hoạt bình thường, chỉ thỉnh thoảng có cảm giác tức nhẹ vùng bìu trái sau khi đứng lâu hoặc vận động mạnh nên trước đó không đi kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận thấy tinh hoàn trái của bệnh nhân nhỏ hơn bên phải. Kết quả siêu âm bìu cho thấy hình ảnh giãn tĩnh mạch thừng tinh trái, đường kính tĩnh mạch giãn tăng lên khi làm nghiệm pháp Valsalva, có hiện tượng trào ngược.
Tinh hoàn trái có dấu hiệu giảm kích thước so với bên đối diện. Bệnh nhân được chẩn đoán teo tinh hoàn trái do giãn tĩnh mạch tinh.
Theo bác sĩ Phúc, giãn tĩnh mạch tinh là một trong những bệnh lý nam khoa khá thường gặp nhưng rất dễ bị bỏ qua do nhiều trường hợp tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám hiếm muộn, khám sức khỏe sinh sản hoặc khám tiền hôn nhân.
"Đây là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn máu vùng bìu, tăng nhiệt độ tại chỗ và lâu dài có thể tác động đến chức năng sinh tinh cũng như thể tích tinh hoàn.
Nếu để kéo dài, người bệnh có nguy cơ giảm chất lượng tinh trùng, teo tinh hoàn và ảnh hưởng khả năng sinh sản", bác sĩ Phúc cho biết.
Giãn tĩnh mạch tinh thường gặp nhiều ở bên trái do đặc điểm giải phẫu mạch máu. Một số bệnh nhân có biểu hiện đau tức bìu, nặng bìu, khó chịu khi đứng lâu hoặc chơi thể thao, nhưng cũng có nhiều trường hợp gần như không có dấu hiệu gì rõ rệt cho đến khi đi kiểm tra chuyên sâu.
Mặc dù trường hợp này được phát hiện trước khi kết hôn, nhưng nếu để muộn hơn, người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ như giảm chất lượng tinh trùng, ảnh hưởng khả năng có con. Khi teo tinh hoàn tiến triển nặng hơn sẽ đau tức bìu kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt và tác động đến sinh lý và chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới trước khi kết hôn nên chủ động khám sức khỏe sinh sản, đặc biệt khi có các biểu hiện như đau tức bìu, một bên tinh hoàn nhỏ hơn bên còn lại, có cảm giác nặng bìu hoặc đã cố gắng có con trong thời gian dài nhưng chưa thành công.
Rất nhiều nam giới còn tâm lý ngại đi khám vì nghĩ mình vẫn sinh hoạt bình thường thì chắc không có vấn đề gì. Tuy nhiên, có những bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã để lại ảnh hưởng rõ ràng. Khám sớm giúp phát hiện sớm, điều trị đúng thời điểm và bảo vệ tốt hơn khả năng sinh sản về sau.
Ngày 6/4, ThS.BS Lê Hoàng Hùng, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết bệnh nhi từ Phú Quốc nhập viện nửa đêm trong tình trạng sưng nề, đau nhiều ở mắt phải và đầu. Vết thương mi dưới mắt phải dài 6 mm, rách kết mạc, xuất huyết củng mạc, đồng tử phải dãn 4 mm và phản xạ ánh sáng yếu.
CT scan đầu mặt thấy xuất huyết võng mạc mắt phải, dị vật là khối kim loại hình cầu đường kính 5 mm nằm sát màng não gần thùy thái dương bên phải. Nếu mổ chậm trễ, bệnh nhi dễ viêm xương, áp xe nội sọ, viêm màng não vi khuẩn với nguy cơ nhiễm trùng nặng, khiến quá trình điều trị khó khăn hơn và tỷ lệ tử vong cao.
Bác sĩ phẫu thuật khẩn, mở hộp sọ để gắp dị vật là viên bi sắt ngay trong đêm. Sau mổ, bé tỉnh táo, hết đau và sưng mắt, kiểm soát được nguy cơ nhiễm trùng. Dù vậy, do tổn thương nhãn cầu và xuất huyết võng mạc quá nghiêm trọng, bệnh nhi có nguy cơ cao bị mất thị lực hoàn toàn ở mắt phải.
BS.CK1 Nguyễn Thành Đô, Phó trưởng khoa Ngoại Thần kinh, cho biết mỗi năm bệnh viện tiếp nhận khoảng một đến hai trường hợp dị vật vùng đầu mặt do nghịch ná bắn chim hoặc súng tự chế khiến đạn găm vào đầu. Đây được xem là những tai nạn nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
Bác sĩ Đô khuyến cáo phụ huynh không sử dụng hoặc lưu trữ các loại vật dụng có tính sát thương trong nhà. Người lớn cần sát sao con trẻ, cất giữ các đồ vật nguy hiểm xa tầm tay các em. Nhà trường và gia đình nên thường xuyên giáo dục, nhắc nhở trẻ không được chơi đùa hoặc tự chế tạo các loại đồ chơi gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng, nhằm tránh những tai nạn thương tâm lặp lại.
Sáng 17/4, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Dân số TP HCM, thông báo thành phố đã chuyển khoản thưởng 5 triệu đồng mỗi người cho 1.310 bà mẹ sinh đủ hai con từ ngày 1/9/2025 đến nay. Quy định áp dụng rộng rãi trên toàn địa bàn TP HCM mới, bao gồm cả các khu vực vừa sáp nhập từ Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trong khi đó, 7.650 phụ nữ khác nhận mức 3 triệu đồng do sinh con thứ hai trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến hết tháng 8/2025. Tuy nhiên, khoản tiền 3 triệu đồng này chỉ dành cho người dân ở khu vực TP HCM cũ, không bao gồm các địa bàn mới sáp nhập.
Chính quyền thành phố chi tiền khuyến khích các gia đình sinh thêm con vì tỷ suất sinh, tức số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, hiện chỉ đạt 1,51. Dù con số này tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm 2024, ông Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, đánh giá đây vẫn là mức báo động đỏ.
"Mức sinh rớt xuống quá thấp đang đe dọa trực tiếp đến nguồn nhân lực tương lai, đẩy nhanh tốc độ già hóa dân số và đặt ra thách thức khổng lồ cho sự phát triển bền vững", ông Chín nói. Thực tế, thành phố hiện có hơn 1,57 triệu người cao tuổi, chiếm 11,4% tổng dân số, với tuổi thọ bình quân lên tới 76,7 tuổi, cao hơn mức chung của cả nước.
Nhiều quốc gia châu Á và châu Âu hiện cũng đổ hàng tỷ USD vào các chương trình thưởng tiền mặt nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt trẻ sơ sinh. Hàn Quốc và Singapore đi đầu xu hướng này khi chuyển thẳng hàng nghìn USD vào tài khoản các cặp vợ chồng ngay sau khi họ đón thành viên mới. Tại châu Âu, chính phủ Hungary thậm chí xóa toàn bộ thuế thu nhập cá nhân trọn đời cho những bà mẹ đẻ từ 4 con trở lên.
Tuy nhiên, hàng loạt nghiên cứu nhân khẩu học toàn cầu chứng minh các khoản tiền thưởng một lần chỉ tạo ra tác động tăng sinh ngắn hạn chứ không thể đảo ngược đà suy giảm. Thực tế, những gói hỗ trợ tài chính này chưa đủ sức xóa bỏ nỗi ám ảnh của người trẻ về áp lực chi phí giáo dục đắt đỏ, giá nhà leo thang và môi trường làm việc thiếu linh hoạt.
Bên cạnh tiền thưởng, từ ngày 15/4 đến 30/5/2026, ngành y tế đưa trực tiếp các dịch vụ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh và lập hồ sơ y tế người cao tuổi xuống 168 xã, phường. Thai phụ và người cao tuổi, đặc biệt là các hộ khó khăn, dễ dàng tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi cư trú thay vì phải lên bệnh viện tuyến trên.
Chương trình này giúp các cặp vợ chồng chuẩn bị tốt nhất về nền tảng sức khỏe và tài chính khi quyết định sinh con, đón đầu Luật Dân số mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
