“Câu chuyện ‘tăng hay giảm tuổi nghỉ hưu?’ đang được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. Nhưng theo tôi, đó chưa phải là gốc rễ của vấn đề hưu trí hiện nay. Điều quan trọng hơn cả là cách doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động như thế nào?
Tôi làm việc trong doanh nghiệp và chứng kiến một thực tế khá phổ biến: mức lương thực nhận (NET) của người lao động đã tăng lên đáng kể, nhưng tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội lại thấp hơn rất nhiều. Có nơi chỉ kê khai bằng một phần ba thu nhập thực tế. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi lâu dài của người lao động, đặc biệt là khi về hưu.
Vì vậy, với tôi, nghỉ hưu ở tuổi nào không phải là vấn đề lớn. Sớm hay muộn đều có thể chấp nhận được, miễn là doanh nghiệp đóng bảo hiểm đúng và đủ theo thu nhập thực tế. Khi đó, dù có nghỉ hưu sớm và bị giảm tỷ lệ phần trăm lương hưu, người lao động vẫn có thể đảm bảo cuộc sống.
Một ví dụ rất cụ thể: hiện nay có người lao động nhận lương 10 triệu đồng mỗi tháng, nhưng doanh nghiệp chỉ đóng bảo hiểm trên mức 5 triệu. Có những người đã 50 tuổi vẫn đóng ở mức này. Nếu họ nghỉ hưu trong vài năm tới, lương hưu sẽ rất thấp, khó đủ sống. Vì vậy, dù sức khỏe giảm sút, họ vẫn phải cố gắng đi làm.
>> ‘Tuổi già dễ thở hơn khi lương hưu không phải gánh thuế’
Ngược lại, nếu doanh nghiệp đóng bảo hiểm đúng mức 10 triệu đồng, thì dù nghỉ hưu ngay, họ cũng có thể nhận khoảng 6,5-7,5 triệu đồng mỗi tháng. Khi đó, việc lựa chọn nghỉ sớm hay tiếp tục làm việc sẽ trở nên chủ động và nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Bản thân tôi có mức lương NET khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, nhưng công ty chỉ kê khai đóng bảo hiểm ở mức 12,5 triệu, phần còn lại được tính là tiền thưởng để không phải đóng bảo hiểm. Với cách tính như vậy, kể cả khi tôi làm việc đến 70 tuổi, lương hưu dự kiến cũng chỉ hơn 7 triệu đồng. Rõ ràng, điều này khiến tôi không muốn nghỉ hưu sớm, dù có thể đã đủ tuổi”.
Đó là quan điểm của độc giả Macvanlong xung quanh đề xuất giảm tuổi hưu ngành sản xuất, tăng lương tối thiểu vùng, mới được Công đoàn cơ sở các doanh nghiệp tại Bắc Ninh kiến nghị. Đây không phải lần đầu xuất hiện đề xuất phân loại nhóm lao động để nghỉ hưu sớm. Trước đó, khi góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi năm 2024, Liên đoàn Lao động TP Hà Nội cũng kiến nghị áp dụng cơ chế này với công nhân trực tiếp sản xuất.
Thực tế, dù tuổi hưu đang tăng theo lộ trình lên 62 với nam vào năm 2028 và 60 với nữ vào năm 2035, doanh nghiệp tư nhân hầu như không bố trí việc làm cho lao động ở độ tuổi này, nhất là vị trí trực tiếp sản xuất do yêu cầu về sức khỏe và năng suất. Nhiều người buộc phải nghỉ việc sớm, dẫn đến thiệt thòi về thu nhập và quyền lợi bảo hiểm xã hội khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo mức đóng BHXH cho người lao động, bạn đọc Macvanlong kết lại: “Từ những thực tế đó, tôi cho rằng điều cần làm không phải chỉ là bàn chuyện có nên giảm tuổi nghỉ hưu hay không, mà quan trọng hơn là kiểm soát chặt chẽ việc doanh nghiệp đóng bảo hiểm xã hội đúng và đủ theo thu nhập thực tế của người lao động.
Khi quyền lợi được đảm bảo, người lao động hoàn toàn có thể tự quyết định thời điểm nghỉ hưu của mình, chẳng hạn từ sau tuổi 50 trở đi. Lúc đó, câu chuyện nghỉ sớm hay muộn sẽ không còn là áp lực, mà trở thành một lựa chọn cá nhân dựa trên sức khỏe và nhu cầu cuộc sống của mỗi người”.
Tôi đã nhiều lần dự tiệc ở nhà hàng đến những buổi đãi khách tại tư gia. Gần như mặc định, trong thực đơn luôn có một hai món liên quan đến tôm. Nhưng thay vì là điểm nhấn tinh tế, những con tôm còn nguyên vỏ, nguyên chân, chưa rút chỉ... lại khiến không ít người rơi vào tình huống khó xử.
Tội nghiệp con tôm - một thực phẩm không rẻ tiền nhưng khi xuất hiện trên bàn tiệc mà chưa được sơ chế kỹ, nó vô tình trở thành phép thử sự khéo léo tinh tế và đôi khi là nguồn cơn của sự kém duyên.
Hãy thử nhìn quanh một bàn tiệc bất kỳ, chúng ta sẽ thấy những cô gái làm tóc cầu kỳ, sơn móng tay cẩn thận. Những người mặc áo dài sáng màu, váy trắng. Khi món tôm được dọn ra, họ lúng túng: Dùng tay thì sợ mất vệ sinh, dùng dao nĩa thì bất tiện.
Còn lại phần đông thực khách cả nam lẫn nữ vẫn chọn cách đơn giản nhất: Dùng tay không bóc vỏ. Những ngón tay dính nước gia vị, mùi tanh, được lau tay vội vã bằng khăn giấy ướt, tất cả làm mất đi sự thanh lịch vốn có.
Không ít bữa tiệc còn xuất hiện những món ăn tưởng như hấp dẫn nhưng lại thiếu sự chuẩn bị tinh tế. Món cá hấp nguyên con còn nhiều xương nhỏ, thực khách vừa ăn vừa dè chừng. Chưa kể món gà luộc khi chặt đi kèm là những mảnh xương bị vỡ sắc nhọn.
Sẵn tiện, tôi muốn nói thêm về việc ăn uống vội vàng, thiếu ý tứ. Nhai phát ra tiếng lớn, nói chuyện khi đang nhai. Những điều tưởng nhỏ nhặt nhưng lại phản ánh rõ cách một người ứng xử nơi công cộng.
Tôi nghĩ đây là những câu chuyện về văn hóa. Khi chúng ta bắt đầu quan tâm đến cảm nhận của người khác trong từng chi tiết nhỏ, từ món ăn đến hành vi của người dùng bữa, thì bàn tiệc không chỉ là nơi ăn uống, mà còn là nơi thể hiện một xã hội văn minh hơn.
Tôi rất đồng tình với ý kiến Đề xuất bỏ xác nhận độc thân khi đăng ký hộ tịch. Tôi đã trải nghiệm qua việc xin giấy chứng nhận độc thân và thực sự mệt mỏi.
Bản thân tôi quê ở Thái Bình, vào TP HCM từ năm 2009. Năm 2019 tôi chuyển hộ khẩu nhà chị gái tại một quận của thành phố. Do nhu cầu mua bán nhà cửa, tôi thường xuyên phải xin giấy, mỗi lần đi lại rất mất thời gian.
Đỉnh điểm là gần đây, tôi chuyển khẩu về một phường thuộc quận 2 (cũ), khi đi xin giấy tờ độc thân, họ yêu cầu tôi phải xin xác nhận từ Thái Bình và cả ở quận trước kia tôi chuyển khẩu vào.
Tôi thắc mắc tại sao phải xin ở tận Thái Bình, cả nhà tôi đã chuyển vào TP HCM từ năm 2009 (2019 thì chuyển hộ khẩu), và để xin được nhập khẩu và xin xác nhận độc thân, đã phải nộp xác nhận ở Thái Bình là chưa kết hôn rồi. Vậy mà họ vẫn không chịu, yêu cầu tôi làm giấy chứng nhận độc thân cả hai nơi.
Đến nay đã gần hai tuần trôi qua mà tôi vẫn chưa cấp giấy. Tôi muốn bán nhà mà không được vì thiếu giấy chứng nhận độc thân. Nộp giấy tờ để làm sổ đỏ cũng không được luôn. Tôi nghĩ nội dung này hoàn toàn có thể cập nhật trên VnEID, tại sao phải gây khó dễ như vậy?
Lúc con trai tôi học năm hai đại học, cháu chia sẻ với tôi một bài đăng trên Facebook các bảng giá sửa chữa xe máy để "tránh bị chặt chém".
Không biết khảo sát từ nguồn nào, bao nhiêu tiệm sửa xe nhưng bài đăng đóng khung mức giá vá xe thì bao nhiêu tiền, thay nhớt thì giá ra sao... Tôi đọc qua và nói với con: Nếu có đi sửa xe thì không được đem mức giá này căn vặn các chú thợ nhé, họ mắng cho đấy.
Sửa xe hay thay phụ tùng khó có thể áp một giá sàn, để rồi nói nơi này đắt, chỗ kia rẻ. Thứ nhất là không ai quy định giá chung, thứ hay là tùy loại và thương hiệu phụ tùng thay thế mà có mức giá khác nhau.
Tôi muốn nói một chút về chuyện vá lốp xe máy xăng và điện.
Tôi đi cả xe xăng lẫn xe điện, nên không lạ gì cảnh dắt xe vào tiệm vá. Với xe máy xăng, mọi thứ diễn ra nhanh gọn: Tìm chỗ thủng, vá, bơm hơi, 10-15 phút là xong. Như con xe tay ga của tôi xài lốp không săm, nên mỗi lần vá là các anh thợ phải tháo pô xe, rồi lấy bánh xe cho vào máy chuyên dụng để lấy lốp ra... Giá mấy năm trước là 35 nghìn, năm nay đã lên 50 nghìn.
Nhưng khi chuyển sang xe điện, cùng một cái lốp bị thủng, câu chuyện lại trở nên rắc rối hơn nhiều khi tháo cả bánh xe, xử lý phần động cơ nằm trong đó, gỡ dây điện, rồi lắp lại sao cho không lỗi. Một thao tác sơ suất thì sau khi lắp xong, có thể không truyền tải chuyển động được. Tệ hơn là hư động cơ. Thời gian kéo dài gấp nhiều lần, công sức bỏ ra cũng không còn ở mức đơn giản, rủi ro lại cao.
Vì thế, anh thợ của tiệm mà tôi hay sửa rất ái ngại khi vá lốp xe điện. Anh bảo nếu lấy 50 nghìn thì gần như họ đang tự ép mình làm một công việc phức tạp với thu nhập thấp hơn, lại còn gánh thêm rủi ro. Một giờ đồng hồ loay hoay với chiếc xe điện có thể bằng thời gian họ vá hai, ba chiếc xe máy. Chưa kể nếu có trục trặc, số tiền đền có khi còn lớn hơn cả tiền công của nhiều ngày.
Ngược lại, nếu họ lấy 100 nghìn để bù lại thời gian, chi phí cơ hội thì sẽ bị bảo là chặt chém, "tiền vá vài lần quá tiền thay lốp mới".
Thế là họ từ chối, không làm. Trong một khoảng thời gian, người thợ có thể kiếm được nhiều hơn, an toàn hơn với những công việc quen thuộc. Khi phải cân nhắc giữa thu nhập, rủi ro và áp lực từ khách hàng đó là lựa chọn dễ hiểu.
Thế nên trong nhiều hội nhóm, người ta chia sẻ nhau cách vá lụi, bộ đồ nghề mua trên sàn thương mại điện tử chỉ tốn vài chục nghìn đồng, nhưng giải quyết nhanh gọn và rẻ hơn là đem ra tiệm cho thợ làm.
Sẵn đây, tôi cũng có thắc mắc là công nghệ đã phát triển rất nhiều về động cơ, về các công nghệ khác đi kèm theo xe. Nhưng vì sao lốp xe dường như vẫn giậm chân tại chỗ? Lốp xe không sợ đinh chẳng lẽ khó áp dụng vào thực tế đến vậy sao?
