Theo lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Duy Tiến đang làm việc tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Thời điểm xảy ra sự cố hành khách ngất xỉu cần cấp cứu là trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Bác sĩ Tiến cho biết rạng sáng 5-4, ông đang trên đường được bệnh viện cử đi tu nghiệp khóa phẫu thuật cột sống của AO Spine (khóa học 3 tháng tại Bệnh viện Toyama University Hospital, Nhật Bản) trên chuyến bay từ TP.HCM đến Tokyo.
Thời điểm này chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản đã qua hơn nửa hành trình, chuẩn bị hạ độ cao để hạ cánh xuống sân bay Haneda.
“Lúc này tôi vừa ăn xong, đang định chợp mắt thì loa phát thanh vang lên: có hành khách cần cấp cứu, nhờ hành khách là bác sĩ đến hỗ trợ.
Chỉ kịp nghe đến đây tôi bật dậy, lập tức đi về phía trước, lúc này có một nữ hành khách vừa ngất sau khi đi vệ sinh, đang được đặt nằm nghiêng trên sàn máy bay. Tình trạng hành khách lúc này mặt khá nhợt, gọi không đáp ứng rõ”, bác sĩ Tiến nhớ lại.
Tôi hỏi tiếp viên máy đo huyết áp, sau khi đo thể hiện huyết áp nữ hành khách: 70/40 mmHg. Đây là mức huyết áp khiến bác sĩ không thể chần chừ, cần có biện pháp cấp cứu ngay.
Tôi yêu cầu tổ bay cung cấp dịch truyền và các dụng cụ y tế cần thiết cấp cứu. Tiếp viên đem ra thêm cả “doctor kit” và một vali đầy đủ thuốc và dụng cụ.
Lúc này tôi đã thở phào vì có đủ dụng cụ cần thiết trong tay, tuy nhiên lại hơi “giật mình” một chút vì… tôi là bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình.
Bác sĩ Tiến nhớ lại những việc như đặt đường truyền tĩnh mạch là thứ mà thời nội trú làm như cơm bữa, nhưng đã lâu rồi không đụng đến, huống hồ lại trong hoàn cảnh “eo hẹp” này: không gian chật hẹp, máy bay đang giảm độ cao, rung lắc nhẹ, xung quanh có nhiều con mắt đổ dồn vào bày tay mình… và trao đổi trên chuyến bay hoàn toàn bằng ngôn ngữ tiếng Anh.
“Tôi có chút lo lắng, nhưng không kịp chần chừ thêm, lập tức lấy kim ra, tìm vein bệnh nhân để truyền dịch. May mắn là kim vào đúng vị trí, máu hồi tốt, dịch truyền chảy thông suốt.
Sau hơn 10 phút, huyết áp nữ hành khách dần dần cải thiện, bắt đầu tỉnh táo hơn, đáp ứng và trò chuyện lại được. Tôi thở phào vì “lần đầu làm bác sĩ thành công ở độ cao 10.000 mét”, bác sĩ Tiến kể.
Theo bác sĩ Tiến, khi máy bay hạ cánh xuống Haneda, đội cấp cứu mặt đất có mặt lập tức lên tiếp nhận nữ hành khách. Ông bàn giao lại tình trạng và những việc mình đã làm trước đó cho họ, và trở lại là “hành khách” bình thường xuống sân bay như những người khác.
Bác sĩ Huỳnh Thống Em – Phó giám đốc Trung tâm Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ – cho biết đã nghe về thông tin bác sĩ Tiến cấp cứu thành công hành khách người Nhật trên đường đi tu nghiệp và đánh giá cao hành động của bác sĩ.
“Tiến là một bác sĩ nội trú trẻ, đã công tác tại đơn vị được 6 năm, năng nổ và ham học hỏi, chuyên môn tốt. Đây là chuyến tu nghiệp chuyên môn 3 tháng, do bệnh viện cử đi trong chương trình hợp tác của Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ và đối tác Nhật Bản”, bác sĩ Thống Em nói.
Với kinh nghiệm của một huấn luyện viên yoga, Thanh Huyền đã mở lớp yoga trực tuyến miễn phí dành cho bệnh nhân đang điều trị ung thư. Chị gọi ấy là lớp học của những "chiến binh K".
Chừng 5 năm trước trong một lần khám sức khỏe định kỳ, Huyền bất ngờ nhận chẩn đoán có khối u ác tính tuyến giáp. Đó là cú sốc không dễ chấp nhận với một huấn luyện viên yoga như chị. Cuộc sống như đảo lộn khi cô gái trẻ buộc phải gác lại công việc, bắt đầu hành trình điều trị mà Huyền nhớ rằng mọi thứ như suy sụp vì không biết phải làm gì tiếp theo.
Những ngày đầu trong bệnh viện là chuỗi ngày hụt hẫng và hoang mang. Song khi thấy nhiều bệnh nhân khác cũng đang chiến đấu với bệnh tật, Huyền dần ổn định tâm lý hơn và bắt đầu thay đổi suy nghĩ. Cô duy trì thói quen tập yoga để cải thiện thể chất, giữ tinh thần lạc quan.
Hình ảnh cô gái trẻ đều đặn trải thảm tập yoga mỗi ngày nhanh chóng thu hút sự chú ý tại bệnh viện. Có người tò mò hỏi thăm, người xin tập cùng. Những buổi tập nhỏ dần hình thành ngay tại phòng bệnh.
Thanh Huyền nhận ra nhiều bệnh nhân khi xuất viện vẫn cần môi trường vận động nhưng không phải ai cũng có điều kiện đến các trung tâm thể thao, nhất là người ở xa hay sức khỏe yếu.
"Tôi nghĩ mình có thể mở lớp yoga miễn phí chừng ba tháng cũng đủ để mọi người nắm kiến thức và kỹ thuật cơ bản. Còn sau đó họ có thể tự tập tại nhà hoặc chọn khóa học phù hợp với lịch trình cá nhân", Huyền bộc bạch.
Thêm bạn bè động viên, Huyền chia sẻ thông tin lớp học trên các hội nhóm hỗ trợ bệnh nhân ung thư rồi nhờ bác sĩ giới thiệu thêm. Nhưng chính việc miễn phí lại khiến không ít người e dè, thậm chí còn bị nghi lừa đảo và nhắn hỏi thẳng: "Có thật là miễn phí không?". Nhiều người nhắn tin hỏi nhưng khi Huyền gửi link lớp học lại không tham gia.
Nhưng cũng còn nhiều bệnh nhân tin và tham gia tập luyện mà khóa đầu tiên hoàn thành với nhu cầu của người bệnh đông hơn Huyền dự tính. Từ lớp ban đầu chỉ dành cho bệnh nhân ung thư tuyến giáp, dự án dần mở rộng cho bệnh nhân đang điều trị nhiều căn bệnh khác miễn họ có nhu cầu muốn tập yoga.
Việc mở rộng người học đi kèm áp lực chuyên môn, không thể chỉ một giáo án cố định mà mỗi buổi tập đều phải nghiên cứu kỹ bởi tùy giai đoạn điều trị khác nhau cần giáo án linh hoạt cho người tham gia. Huyền quan sát màn hình từng buổi học trực tuyến, chỉ cần thấy học viên có dấu hiệu mệt mỏi hay đau đớn sẽ điều chỉnh bài tập hoặc dừng lại ngay.
Làm sao mọi người thấy vui khỏe chứ không phải cố tập hết sức là điều Huyền tâm niệm. Huyền nói nhiều cô chú chỉ cần duy trì 15 phút vận động mỗi ngày đã là nỗ lực rất lớn. Thoáng cái mà lớp yoga của Huyền đã qua ba năm, trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều bệnh nhân ung thư nhiều tỉnh thành cả nước.
Mỗi khóa học chừng 15-20 học viên. Niềm vui là dự án dần lan tỏa, thu hút thêm một vài huấn luyện viên yoga khác tình nguyện tham gia, tiếp thêm nguồn lực để duy trì lớp học lâu dài. Bà Hồ Thị Vân Anh bị ung thư vú kể biết đến dự án trong thời gian truyền hóa chất.
"Tình cờ thấy thông tin lớp yoga của cô Huyền trên Facebook, tôi quyết định tham gia và theo lớp hơn nửa năm nay. Nhờ vậy giúp tôi ăn ngon miệng hơn, tinh thần cũng trở nên thoải mái", bà Anh bày tỏ.
Một bệnh nhân ung thư khác, bà Vũ Thị Thu nói tham gia vì học trực tuyến khá tiện lợi, có thể chủ động sắp xếp thời gian mà không phải di chuyển.
"Thời gian đầu có hơi quá sức nhưng nhờ sự hướng dẫn tận tình của các huấn luyện viên nên tôi dần theo kịp. Không chỉ sức khỏe mà tinh thần của tôi cũng cải thiện đáng kể, giúp tôi có thêm động lực trên hành trình chữa bệnh", bà Thu nói.
Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi vào Gen Z. Freya, 18 tuổi, quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương THPT) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm. Dù mệt mỏi vì vừa học vừa làm, cô nói bản thân hạnh phúc. "Đây là công việc AI không thể thay thế. Tương lai của ngành xe điện rộng mở nên tôi không lo thất nghiệp", Freya nói.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Một khảo sát khác của Draper Tools, hãng sản xuất thiết bị công nghiệp, ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi tin rằng nghề thủ công là một "công việc thú vị", trong đó 55% cho biết nhận thức của họ về việc làm trong lĩnh vực thủ công tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok (dành riêng cho những người trẻ làm ngành xây dựng, thủ công) đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Sự dịch chuyển này đến từ nỗi sợ bị trí tuệ nhân tạo (AI) "cướp" việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới. Trong khi đó 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong vòng 5 năm tới.
Cuối tháng 3, trong một cuộc phỏng vấn, tỷ phú Larry Fink - CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock - cho rằng xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công.
Theo ông Fink, khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo ra nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng (như xây dựng trung tâm dữ liệu), cần phải cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp. "Nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào. Xã hội đang thiếu hụt những công nhân lành nghề này", vị tỷ phú nói.
Dù nhiều triển vọng, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ.
Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam (Hà Lan), quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do. Tuy nhiên, cô thừa nhận đây là môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao và "phù hợp hơn với nam giới".
"Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời", Evie nói.
Dự án "Thiết kế và phát triển thiết bị ACUIRPEN sử dụng bộ lọc Hampel nhằm nâng cao độ chính xác khi xác định huyệt đạo" của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh (Đồng Nai) vừa đoạt giải nhất hội thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT.
Ý tưởng nghiên cứu bắt đầu từ câu chuyện cá nhân khi bà của Thiên Duyên thường xuyên phải điều trị bằng phương pháp châm cứu. Duyên nói phương pháp này khá hiệu quả nhưng lại phụ thuộc nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thực hiện nên rất tò mò.
Sự tò mò đó dẫn lối cho cô bạn chủ động tìm hiểu các tài liệu về y học cổ truyền và thấy việc xác định huyệt đạo là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị. Nhưng phương pháp này vẫn thiếu sự chuẩn hóa, dễ sai lệch giữa các lần xác định huyệt đạo do chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của người thực hiện châm cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, hai bạn tiếp tục phát hiện các thiết bị hỗ trợ xác định huyệt đạo trên thị trường phần lớn dựa vào điện trở da. Phương pháp này còn hạn chế về độ ổn định và điều kiện đo do phải tiếp xúc trực tiếp, dễ bị ảnh hưởng bởi lực tay, mồ hôi, môi trường đồng thời phải điều chỉnh thông số phù hợp với từng người.
Qua một số nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ ra huyệt đạo có đặc trưng nhiệt độ cao hơn vùng xung quanh, mở ra một hướng tiếp cận mới. Từ đó, hai bạn muốn ứng dụng cảm biến hồng ngoại để phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ, kết hợp với thuật toán xử lý dữ liệu nhằm xác định huyệt đạo chính xác hơn, thay vì tiếp tục đi theo các phương pháp truyền thống.
"Tụi mình chọn sử dụng cảm biến hồng ngoại để đo sự chênh lệch nhiệt độ tại huyệt đạo. Huyệt chỉ cao hơn khoảng 0,5 - 0,7oC so với vùng xung quanh nên cần chọn cảm biến đủ chính xác và thiết kế rất nhỏ gọn", Duyên nói.
Ban đầu nhóm thử nghiệm với các Model AI nhưng gặp hạn chế về tốc độ và tài nguyên. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm sử dụng bộ lọc Hampel để xử lý dữ liệu.
"Quan trọng là chọn phương pháp phù hợp với bài toán, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp nhất", Dân cười.
Để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, cả hai gần như bắt đầu từ con số 0, tự học từ lập trình nhúng, thiết kế mạch đến xử lý dữ liệu. Tình cờ Duyên được một đàn anh chia sẻ về các hoạt động nghiên cứu tại khoa điện - điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ấn tượng với môi trường thực hành và những sản phẩm do sinh viên chế tạo, Duyên được rủ tham gia một khóa học hè của Câu lạc bộ Pay It Forward.
Cô gái chỉ nghĩ đơn giản cứ đi thử cho biết nhưng không ngờ trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt. Từ chỗ chưa có nền tảng, Duyên được các anh chị hướng dẫn kiến thức cơ bản, cách thiết kế, lắp ráp một sản phẩm hoàn chỉnh. Cô bạn còn thường xuyên lên phòng lab thực hành, hỗ trợ các đề tài để tích lũy kinh nghiệm thực tế.
"Có những ngày mình ở phòng lab từ sáng đến tối, vừa học vừa làm và đã dần theo được", Duyên khoe. Nền tảng về lập trình nhúng và thiết kế mạch từ đây trở thành lợi thế quan trọng trong quá trình phát triển thiết bị.
Còn Chí Dân tận dụng thế mạnh về thuật toán, tự đọc tài liệu, tiếp cận các bài nghiên cứu khoa học và thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau trước khi tìm ra hướng phù hợp.
Duyên dự định theo học ngành điện - điện tử, còn Chí Dân theo đuổi khoa học máy tính. Nhóm cho biết đã phát triển ứng dụng hỗ trợ tra cứu huyệt đạo, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng tích hợp thêm tính năng mới như nhận diện tên huyệt bằng AI và nghiên cứu các thuật toán nhằm nâng cao độ chính xác của thiết bị.
Cô Vũ Thị Phương - giáo viên hướng dẫn hai bạn nghiên cứu - nói điểm đáng chú ý ở hai học sinh không chỉ nằm ở kết quả sản phẩm mà còn ở nền tảng và quá trình tự tích lũy trước đó. Kỷ niệm được cô Phương nhớ hoài là sự cố thiết bị đứt dây tại vòng thi cấp tỉnh. Lúc ấy Duyên lập tức lấy dụng cụ ra hàn lại ngay tại bàn thi. "Giám khảo nhìn cô học trò làm còn cười nói chỉ có học sinh tự làm thì sản phẩm mới như vậy, chứ khó ai đi thi mà để dây lòng thòng, mối hàn xấu vậy cả", cô Phương cười.
Học chuyên Anh lại trở thành lợi thế với Thiên Duyên khi phần lớn tài liệu chuyên ngành đều bằng tiếng Anh, nhờ khả năng ngoại ngữ tốt giúp cô gái tiếp cận kiến thức nhanh hơn. Trong khi đó Nguyễn Ngọc Chí Dân có thế mạnh rõ rệt về thuật toán nhờ nền tảng học sinh chuyên tin. Bạn ấy lo phần nghiên cứu, so sánh các phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau để chọn ra giải pháp tối ưu cho bài toán của đề tài.