Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết nhiều đồ uống mùa hè quen thuộc có thể gây áp lực lên thận nếu tiêu thụ quá nhiều.
Đồ uống nhiều đường
Mùa hè, mọi người có nhu cầu uống nhiều loại nước ngọt nhiều đường, nước có gas, tăng lực để giải khát. Tuy nhiên nước tăng lực chứa nhiều caffeeine và đường cao, có thể gây tăng huyết áp tạm thời, ảnh hưởng lọc cầu thận, thường xuyên uống dễ gây stress chuyển hóa.
Nước ngọt chứa phosphate và đường cao, lạm dụng có nguy cơ rối loạn chuyển hóa canxi, tăng nguy cơ sỏi thận và suy thận mạn. “Uống giải khát nhưng thận phải trả giá”, bác sĩ nói.
Các loại nước ép đóng chai, nước ép công nghiệp chứa nhiều đường, chất bảo quản, phẩm màu. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống mạch máu nhỏ trong thận, khiến khả năng lọc suy giảm.
Nước ép trái cây đóng chai chứa Fructose cao, làm tăng acid uric, nguy cơ sỏi và tổn thương thận. Việc nạp nhiều đường tinh luyện làm tăng axit uric trong máu, tạo điều kiện hình thành sỏi thận.
Trà sữa
Trà sữa chứa lượng đường rất cao kèm nhiều loại trân châu, thạch cũng nhiều đường, làm tăng nguy cơ kháng insulin. Nhiều loại trà chứa oxalate, dễ hình thành sỏi thận.
Trà đá, cà phê
Trà đặc chứa nhiều oxalate, uống thay nước lọc làm tăng nguy cơ sỏi. Cà phê chứa nhiều caffeine, khi liều lượng vượt quá ngưỡng, cà phê không còn là “chất chống buồn ngủ” mà trở thành một yếu tố gây hại tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy với mỗi 5 ly cà phê kiểu pha không lọc, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8–10 mg/dL, và ở liều cực cao (trên 5–6 ly/ngày), LDL có thể tăng thêm 15–20 mg/dL hoặc hơn.
Ngoài ra, caffeine còn ức chế melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ và có tác dụng chống oxy hóa bảo vệ tim mạch. Caffeine duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, thúc đẩy viêm hệ thống và kháng insulin. Lạm dụng cà phê làm tăng nguy cơ mất ngủ, không tốt cho tim mạch.
Nước mía
Nước mía có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc. Song, mía rất ngọt, lượng đường cao, gần như “nước đường”. Uống quá nhiều nước mía đường làm tăng đường huyết, ảnh hưởng vi mạch thận. Đối với người có thể trạng bình thường, uống nhiều dễ dẫn đến tăng cân. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế.
Nước dừa
Nước dừa là thức uống giải nhiệt quen thuộc, song giàu kali. Uống quá nhiều làm tăng kali máu, đặc biệt người có bệnh thận tiềm ẩn. Tuyệt đối không dùng nước dừa thay thế nước lọc, không nên uống hằng ngày trong thời gian dài hoặc uống quá nhiều, gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ.
Trẻ em không nên uống nước dừa hằng ngày do dạ dày trẻ còn nhỏ nên nếu uống quá nhiều có thể bị no, ức chế cảm giác thèm ăn/ăn đúng bữa.
Bia lạnh
Bia lợi tiểu, gây mất nước, tăng acid uric làm tăng nguy cơ gout và sỏi thận. “Uống cho mát nhưng thực chất đang làm thận khát nước hơn”, bác sĩ nói.
Bia chứa lượng cồn nhất định, một cốc bia tương đương gần một đơn vị cồn. Với người trưởng thành, mỗi giờ, gan chỉ xử lý được khoảng một đơn vị cồn. Đây là con số ở mức trung bình, tùy theo thể trạng khác nhau quãng thời gian này có thể tăng lên hay giảm đi, như các yếu tố bệnh lý, tuổi tác, cân nặng, tình trạng dạ dày…
Cô luôn tất bật với những cuộc phẫu thuật, ca trực thâu đêm và những ca đỡ đẻ có thể diễn ra bất cứ lúc nào. Bước sang thập kỷ thứ hai trong sự nghiệp của Trương, tỷ lệ sinh tại Trung Quốc sụt giảm nhanh đến mức báo động. Thu nhập của Trương chững lại, cơ hội thăng tiến hẹp dần. Cô kể có những ngày, số nhân viên y tế còn đông hơn cả sản phụ, điều đó đủ khiến cô hiểu rằng đã đến lúc phải ra đi.
Giờ đây, ở tuổi 43, Trương Tuyền là nhân viên đại lý bảo hiểm. "Khó có thể nói đây là một quyết định bốc đồng", Trương Tuyền chia sẻ về việc rời bỏ ngành sản khoa vào năm 2016 tại một thành phố nhỏ thuộc tỉnh Hồ Bắc. "Đúng hơn, đó là kết quả của vô vàn những hối tiếc cứ chồng chất lên nhau".
Trương Tuyền chỉ là một trong số hàng nghìn nhân viên y tế đang tìm đường thoát khỏi cuộc khủng hoảng nhân khẩu học tồi tệ nhất lịch sử Trung Quốc hiện đại. Năm 2016 đánh dấu thời điểm Bắc Kinh chấm dứt chính sách một con. Các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng một đợt bùng nổ dân số mới nhưng thực tế diễn ra hoàn toàn trái ngược. Bất chấp những nỗ lực tuyệt vọng từ chính phủ như tăng cường trợ cấp tiền mặt hay kéo dài kỳ nghỉ thai sản, số lượng trẻ sơ sinh liên tục lao dốc và dự kiến chạm đáy với 7,92 triệu ca vào năm 2025.
Cuộc khủng hoảng này giáng một đòn mạnh vào chuyên khoa từng được xem là trụ cột của hệ thống y tế. Các phòng bệnh trống trơn buộc nhiều bệnh viện đa khoa phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa hoàn toàn khoa sản. Bác sĩ Đoạn Đào, Giám đốc Sản khoa tại Bệnh viện Đông Phương Thượng Hải, công khai cảnh báo ngành sản khoa đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ.
Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc đã ban hành quy định khẩn cấp vào năm 2024. Chính quyền yêu cầu các huyện có dân số trên 300.000 người phải duy trì tối thiểu hai cơ sở đỡ đẻ công lập. Chính phủ cấm các bệnh viện cắt giảm lương hoặc áp đặt chỉ tiêu doanh thu đối với bác sĩ sản khoa. Tuy nhiên, những chỉ thị hành chính này không thể đảo ngược xu hướng thị trường.
Thạch Kế Nguyệt là trưởng khoa sản tại một bệnh viện ở thành phố hạng 5 thuộc khu vực Đông Bắc. Cô chứng kiến số ca sinh giảm đúng một nửa so với mức 300 trẻ mỗi tháng của những năm 2000. Dù vẫn giữ tình yêu mãnh liệt với công việc chào đón những sinh linh mới, Thạch hiểu rõ khoa sản đang bị các lãnh đạo xem là gánh nặng tài chính. Khi cô khuyên các bệnh nhân lỡ mang thai con thứ hai nên giữ lại đứa trẻ, câu trả lời nhận được luôn là sự từ chối.
Tình trạng ảm đạm lan rộng từ các tỉnh lẻ đến những đô thị sầm uất. Tại Vũ Hán, một nữ hộ sinh ngoài 30 tuổi đã chấp nhận bỏ nghề để về phụ giúp quán mì bò của gia đình. Bệnh viện nơi cô làm việc từng cắt giảm lương từ 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ mỗi tháng. Việc sở hữu bằng cấp khiêm tốn khiến cô vĩnh viễn mất đi cơ hội bước chân vào các cơ sở y tế tuyến trên.
Ngay cả lĩnh vực hỗ trợ sinh sản từng được xem là cứu cánh cũng rơi vào trạng thái bão hòa. Năm 2016, các phòng khám vô sinh hốt bạc nhờ nhóm khách hàng thuộc thế hệ 7X và 8X sẵn sàng chi tiền cho dịch vụ thụ tinh nhân tạo nhằm tranh thủ sinh thêm con. Bác sĩ Dư Mạnh Cầu từng tận hưởng thời kỳ hoàng kim này tại Thượng Hải. Hiện tại, lượng khách hàng sụt giảm mạnh khiến các phòng khám chỉ ưu tiên tuyển dụng nhân sự đã vững tay nghề. Hệ quả là một sinh viên y khoa như Lý Thục Hoa không thể tìm được việc làm sau 8 năm đào tạo ròng rã. Cá nhân bác sĩ Dư cũng đã chuyển sang làm việc cho một công ty dược phẩm vào năm ngoái.
Sự thu hẹp của hệ thống sản khoa tạo ra một sự phân hóa rõ rệt trong dịch vụ y tế. Bệnh nhân từ các vùng quê đổ dồn về những thành phố lớn khiến đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu kiệt sức. Tại Thượng Hải, bác sĩ Ngụy Văn làm việc ngày đêm để phục vụ những gói dịch vụ thai sản VIP có giá lên tới 100.000 nhân dân tệ (gần 390 triệu đồng). Gói này cung cấp chuyên gia riêng và nhóm hỗ trợ trực tuyến hoạt động liên tục. Các bệnh viện hiện nay buộc phải mở rộng sang những lĩnh vực lợi nhuận cao như chống lão hóa hoặc chăm sóc sức khỏe tâm thần để bù đắp thâm hụt tài chính.
Bức tranh y tế Trung Quốc đang tái định hình theo một cấu trúc khắc nghiệt. Những cơ sở y tế tầm trung dần bị thâu tóm hoặc đào thải. Ngành sản khoa trong tương lai sẽ chỉ còn lại hệ thống bệnh viện khổng lồ song hành cùng những trung tâm quốc tế chuyên phục vụ giới tinh hoa. Đối với những bác sĩ như Trương Tuyền, việc rời đi sớm không phải là sự trốn chạy. Đó là một chiến lược sinh tồn, Sixth Stone nhận định.
Chiều 18-4, thông tin ban giám đốc Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu, Nghệ An cho biết bệnh viện này đang tiếp nhận, điều trị cho hơn 20 bệnh nhân có biểu hiện nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì mua tại một tiệm bánh trên địa bàn.
Theo thông tin ban đầu, từ sáng 17 đến sáng 18-4, các bệnh nhân nhập viện rải rác, sau đó tăng nhanh vào buổi tối. Hầu hết đều có triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Bệnh nhân nhập viện từ 4 tuổi đến 85 tuổi, ngụ ở các xã cũ của huyện Diễn Châu như: Diễn Ngọc, Diễn Hoa, Diễn Thọ, Diễn Bích…
Theo bác sĩ Hoàng Thị Thanh Loan - Trưởng khoa truyền nhiễm Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu, bệnh viện đang điều trị cho 25 bệnh nhân ngộ độc thực phẩm.
Trong số các bệnh nhân, có khoảng 20 người có ăn bánh mì tại tiệm bánh Q. ở xã Diễn Châu.
5 trường hợp còn lại có ăn các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào… nên chưa thể khẳng định nguyên nhân cụ thể.
Sức khỏe một số người đã ổn định nhưng vẫn cần tiếp tục giám sát do triệu chứng tiêu hóa còn nặng.
Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh nghi liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, xác định nguyên nhân.
Sáng 17-4, TP.HCM tổ chức lễ ra quân khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho người dân năm 2026 tại công viên Bình Phú (phường Bình Phú), khởi động chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn trên toàn địa bàn.
Tham dự buổi lễ có ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM; ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cùng lãnh đạo các sở, ngành, bệnh viện và cơ sở đào tạo y khoa trên địa bàn.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Cường cho biết chương trình là bước khởi đầu quan trọng, thể hiện quyết tâm của TP.HCM trong việc chăm lo sức khỏe người dân theo hướng chủ động, định kỳ và lâu dài, phù hợp tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
“Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà trước hết phải là nơi có môi trường sống lành mạnh, nơi sức khỏe người dân được đặt lên hàng đầu. Mỗi người dân đều được tiếp cận công bằng, thuận lợi với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao”, ông Cường nhấn mạnh.
TP.HCM đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho 100% người dân ít nhất một lần. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình chăm sóc sức khỏe thụ động sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Đồng thời thông qua hoạt động này, thành phố sẽ từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý sức khỏe người dân, hướng đến chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và lâu dài.
Chương trình được triển khai đồng loạt tại 168 xã, phường, đặc khu, với quy mô lớn, phạm vi rộng và yêu cầu sự phối hợp của toàn hệ thống chính trị.
Lãnh đạo thành phố đề nghị ngành y tế tổ chức thực hiện bài bản, đảm bảo chất lượng chuyên môn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân chủ động tham gia, đặc biệt chú trọng các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo.
Bên cạnh đó, TP.HCM sẽ tích hợp dữ liệu khám sàng lọc với hệ thống của các bệnh viện nhằm hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân. Thành phố cũng kêu gọi người dân tích cực tham gia khám định kỳ, xem đây vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Tại buổi lễ, PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết chương trình lần này đánh dấu bước chuyển mạnh của ngành y tế từ “chữa bệnh” sang “chủ động chăm sóc và quản lý sức khỏe người dân”.
Theo đó, ngành y tế sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tổ chức khám sức khỏe và sàng lọc ngay tại cộng đồng, lấy y tế cơ sở làm nền tảng, trong đó các trạm y tế giữ vai trò nòng cốt, trực tiếp tiếp cận người dân, kể cả tại nhà với nhóm nguy cơ cao.
Thứ hai, định kỳ tổ chức các đợt khám tầm soát chuyên sâu tại cộng đồng với sự tham gia của bác sĩ từ các bệnh viện lớn, tập trung vào các bệnh có gánh nặng cao như tim mạch, ung thư, mắt, tai mũi họng và nhi khoa, giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi sinh sống.
Thứ ba, tăng cường hoạt động khám và tư vấn tại các cơ sở y tế, từng bước chuẩn hóa các gói khám sức khỏe, tầm soát theo độ tuổi và nhóm nguy cơ, hướng đến hình thành thói quen khám định kỳ trong cộng đồng.
Điểm đáng chú ý của chương trình là việc quản lý sức khỏe người dân dựa trên dữ liệu. Mỗi lần khám, các chỉ số và kết quả sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng theo dõi liên tục và toàn diện.
Ngành y tế TP.HCM xác định phát triển dựa trên 3 trụ cột gồm y tế cơ sở, y tế chuyên sâu và chuyển đổi số, đồng thời cam kết sẽ triển khai chương trình này một cách bài bản, khoa học và hiệu quả, hướng tới mục tiêu cao nhất "mọi người dân được khám sức khỏe, khám sàng lọc ít nhất 1 lần/năm và đều được chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục ngay từ cộng đồng".
