“Để tuân thủ nguyên tắc an toàn hàng hải và tránh nguy cơ va phải thủy lôi, tất cả tàu thuyền dự định đi qua eo biển Hormuz cần sử dụng lộ trình thay thế khi lưu thông”, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay ra thông báo.
IRGC cũng công bố các hướng dẫn về lộ trình ra vào eo biển, thay thế luồng chính qua tuyến hàng hải huyết mạch này.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược hẹp, có nơi chỉ rộng khoảng 33-38 km. Trước đây, luồng chính cho tàu chở dầu đi lại chỉ rộng khoảng 3 km, nằm giữa vịnh Ba Tư và vịnh Oman.
Hồi cuối tháng 3, IRGC đã cho phép một số tàu hàng, tàu dầu đi qua Hormuz dưới sự hướng dẫn, hộ tống của họ theo lộ trình đi qua lãnh hải Iran quanh đảo Larak, thay vì theo luồng chính của eo biển.
Việc Iran mở lại eo biển Hormuz được tiến hành sau thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đạt được với Mỹ vào đêm 7/4, rạng sáng 8/4, chỉ vài giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Donald Trump đưa ra cho Tehran hết hạn. Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran và phải tuân thủ một số “biện pháp kỹ thuật”.
Iran nói với các bên trung gian đàm phán rằng họ sẽ hạn chế số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz xuống khoảng chục chiếc mỗi ngày. Theo công ty cung cấp và phân tích dữ liệu S&P Global Market Intelligence, chỉ 4 tàu được phép đi qua eo biển Hormuz hôm 8/4 sau khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố, con số thấp nhất từ đầu tháng và giảm mạnh so với hơn 100 tàu mỗi ngày trước khi chiến sự nổ ra.
Các bên trung gian và môi giới hàng hải cũng cho biết Iran yêu cầu các tàu phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước của tàu và bao gồm phí quá cảnh cơ bản, phí hộ tống an ninh và phí xử lý hành chính.
Các nhà khai thác vận tải biển cho biết mức phí thường được ấn định trước khoảng một tuần. Theo các bên môi giới và chủ tàu, khoản thanh toán có thể lên tới 2 triệu USD đối với một siêu tàu chở dầu có sức chứa khoảng hai triệu thùng.
Quan chức từ các nước Arab vùng Vịnh phản đối việc thu phí, cho rằng đề xuất của Iran vi phạm các hiệp ước quốc tế, như Công ước Liên Hợp Quốc về luật biển, vốn đảm bảo quyền tự do hàng hải qua các khu vực như eo biển Hormuz.
Luật hàng hải quốc tế không cho phép chính phủ các nước thu phí đối với việc đi lại qua các tuyến đường biển tự nhiên như eo biển Hormuz, eo biển Manche, Gibraltar và Malacca.
Các nhà sản xuất năng lượng vùng Vịnh kiên quyết phản đối bất kỳ thỏa thuận nào yêu cầu phải trả tiền cho Iran. Những bên trung gian hòa giải dự đoán yêu cầu của Iran sẽ làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán trong những tuần tới nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn lâu dài.
Truyền thông Iran hôm 8/4 đưa tin nước này đã tạm đóng trở lại eo biển Hormuz để phản ứng với việc Israel tiếp tục tấn công vào Lebanon, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn.
Trong khi đó, Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm vấn đề Lebanon. Ông cảnh báo Tehran nên giữ lời hứa mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu dầu lưu thông. “Thẳng thắn mà nói, nếu phá vỡ thỏa thuận, họ sẽ phải gánh những hậu quả nghiêm trọng”, ông nói.
Huyền Lê (Theo AFP, Wall Street Journal, NY Times)
Một nghiên cứu mới công bố cho thấy người Neanderthal, họ hàng của loài người hiện đại, có thể đã tạo ra và sử dụng một chất dính vừa dùng làm keo vừa để điều trị vết thương, đi trước nền y học hiện đại tới 200.000 năm.
Các nhà nghiên cứu đã biết rằng người Neanderthal sử dụng nhựa cây bạch dương để dán đầu mũi giáo vào cán.
Chất này đã được tìm thấy trên khắp châu Âu, phục vụ nhiều mục đích khác nhau và là chất trám kín chống nước cổ xưa nhất trong lịch sử, và còn sử dụng làm kẹo cao su.
"Song song với những phát hiện này, ngày càng có nhiều bằng chứng về các thực hành y học và việc sử dụng thực vật ở người Neanderthal, đó là lý do chúng tôi quan tâm việc sử dụng nhựa bạch dương trong bối cảnh này", theo trang Science Alert ngày 5.4 dẫn lời ông Tjaark Siemssen, nhà khảo cổ học tại Đại học Cologne (Đức) và Đại học Oxford (Anh), đồng thời là tác giả chính của nghiên cứu.
Vì vậy, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cologne, Đại học Oxford và Đại học Liège (Bỉ) đã tái tạo loại nhựa bạch dương này bằng cách sử dụng các nguyên liệu và quy trình có thể đã được người Neanderthal sử dụng.
Sau đó, các nhà nghiên cứu tại Đại học Cape Breton ở Nova Scotia (Canada) tiến hành các thử nghiệm sinh học để xác nhận đặc tính y học của loại nhựa này.
"Đó chính xác là điều chúng tôi đã chứng minh. Giờ đây chúng tôi biết rằng chất mà người Neanderthal tạo ra cách đây 200.000 năm cũng có đặc tính kháng khuẩn", theo ông Matthias Bierenstiel, giáo sư hóa học tại Đại học Cape Breton và là đồng tác giả nghiên cứu.
Các mẫu nhựa bạch dương cho thấy mức độ hoạt tính kháng khuẩn khác nhau nhưng đều có tác động đối với Staphylococcus aureus, vi khuẩn liên quan nhiễm trùng vết thương.
Những phát hiện này dẫn đến suy đoán rằng các cộng đồng cổ đại đã sử dụng nhựa bạch dương để điều trị vết thương hoặc các vấn đề về da có nguy cơ nhiễm trùng.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 21/4 xác nhận tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang tham gia chiến dịch phong tỏa các cảng biển Iran. USS Abraham Lincoln được triển khai làm nhiệm vụ từ tháng 11/2025, đồng nghĩa chiến hạm Mỹ đã hoạt động gần 6 tháng liên tục trên biển.
Kênh tin tức Wion cho biết một trong những lợi thế quan trọng của USS Abraham Lincoln, cũng như các tàu sân bay hạt nhân lớp Nimitz và Ford, khi hoạt động dài ngày trên biển là không cần cập cảng để tiếp nước ngọt.
Theo hải quân Mỹ, quá trình khử muối, biến nước biển thành nước ngọt đóng vai trò quan trọng trong đáp ứng nhiệm vụ tác chiến và phục vụ nhu cầu hàng ngày của hàng nghìn quân nhân.
"Chúng tôi có 4 thiết bị chưng cất dùng để biến nước biển thành nước uống, với tổng sản lượng khoảng 1,5 triệu lít nước ngọt mỗi ngày", Joel Cogan, kỹ thuật viên vận hành hệ thống nước trên USS Abraham Lincoln hồi năm 2017, cho biết.
4 hệ thống khử muối trên tàu ứng dụng nguyên lý bay hơi tức thời. Nguồn nhiệt khổng lồ từ hai lò phản ứng hạt nhân A4W được dùng để đun nóng nước biển, lượng nước này sau đó được đưa vào môi trường chân không và lập tức bốc hơi. Hơi nước tiếp tục chuyển đến khu vực ngưng tụ và trở thành nước ngọt tinh khiết.
"Loại nước này còn được xử lý bằng clo để bảo đảm an toàn. Nước sẽ tập kết trong các bể chứa và phân phối khắp tàu bằng máy bơm", Daniel Sanchez, sĩ quan thuộc bộ phận quản lý lò phản ứng hạt nhân, cho hay.
Nước cất có độ tinh khiết cao và vị rất nhạt, nên kỹ thuật viên trên tàu phải thêm khoáng chất theo tỷ lệ phù hợp để thủy thủ đoàn dễ uống hơn. Điều này cũng giúp bù chất điện giải cho quân nhân, nhất là khi hoạt động dưới thời tiết nắng nóng và đổ nhiều mồ hôi.
Nước ngọt từ hệ thống khử muối không chỉ được dùng để uống, mà chia thành ba loại. Đầu tiên là "nước cấp" cho lò phản ứng hạt nhân, đòi hỏi có độ tinh khiết rất cao. Tiếp theo là nước dùng để ăn uống và tắm giặt. Cuối cùng là "nước rửa", chuyên dùng để rửa trôi lớp muối ăn mòn thường bám trên các chiến đấu cơ và khí tài hoạt động dài ngày trên biển.
Quy trình khử muối không nằm trong chương trình đào tạo thợ máy, nên thủy thủ tàu sân bay phải học và đạt chứng chỉ cần thiết trước khi được vận hành chúng.
"Mất khoảng hai năm để lên cấp bậc cao hơn và thêm 4 năm nữa trước khi đủ điều kiện làm người trực gác hệ thống nước. Khi đã có chứng chỉ, chúng tôi vẫn được đào tạo 4 tiếng mỗi tuần để cập nhật kiến thức về lò phản ứng", Cogan cho hay.
Nhân sự làm nhiệm vụ này phải kiểm soát chặt chẽ lượng nước đến từng giọt. "Chúng tôi phụ trách phân phối nước, kiểm tra thất thoát ở đâu và đảm bảo không lãng phí", Cogan nói.
Trong trường hợp tàu suy giảm năng lực khử muối và không thể đáp ứng đủ nhu cầu, thủy thủ đoàn sẽ bị hạn chế thời gian sử dụng nước ngọt.
Dựa trên đề xuất của kỹ thuật viên, sĩ quan chỉ huy sẽ quyết định thời điểm áp dụng chế độ cấp nước theo khung giờ. Thủy thủ đoàn cũng phải sử dụng đĩa giấy và dao dĩa nhựa dùng một lần, để hạn chế tốn nước rửa. Các nhiệm vụ thiết yếu như lau rửa máy bay không bị ảnh hưởng bởi biện pháp hạn chế này.
Khả năng tạo ra lượng lớn nước ngọt còn giúp các tàu sân bay hạt nhân như USS Abraham Lincoln trở thành phương tiện hỗ trợ nhân đạo hàng đầu. Trong các nhiệm vụ cứu trợ thảm họa, chúng có thể neo đậu ngoài khơi và bơm hàng nghìn lít nước cho những khu vực bị cắt điện nước.
USS Abraham Lincoln là chiếc thứ 5 thuộc lớp siêu tàu sân bay Nimitz của Mỹ, được biên chế năm 1989. Tàu dài 333 m, rộng 76 m, có lượng giãn nước hơn 100.000 tấn.
Khi làm nhiệm vụ ở Trung Đông, tàu sân bay USS Abraham Lincoln mang theo loạt tiêm kích tàng hình F-35C, chiến đấu cơ F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, phi cơ cảnh báo sớm E-2D, trực thăng lai CMV-22B và trực thăng săn ngầm.
Cỗ máy hai chân mang tên “Tia chớp” (Lightning) do hãng công nghệ Honor phát triển hôm 19/4 đã hoàn thành giải bán marathon Bắc Kinh, Trung Quốc cự ly 21,1km với thời gian 50 phút 26 giây.
Thành tích chưa từng có này không chỉ đánh bại toàn bộ 12.000 vận động viên là con người thực thụ cùng dự thi trên một đường đua song song riêng biệt, mà còn xô đổ kỷ lục thế giới hiện hành gần 7 phút.
Sự thống trị của công nghệ càng được khẳng định khi hai vị trí á quân cũng lần lượt xướng tên các robot. Bước nhảy vọt này thực sự ngỡ ngàng nếu nhìn lại giải đấu năm ngoái, thời điểm các cỗ máy gần như chìm nghỉm trên đường đua, trong đó, đại diện xuất sắc nhất là “Thiên Công” (Tiangong) cũng phải chật vật mất tới 2 giờ 40 phút mới có thể về đích.
Thế nhưng, bên cạnh những kỷ lục vô tiền khoáng hậu, sự góp mặt của hơn 100 robot cũng vô tình biến đường đua thành một sân khấu tấu hài. Trái với kỳ vọng về những hệ thống tự hành hay radar tránh vật cản tối tân, nhiều cỗ máy lại liên tục gặp sự cố kỹ thuật khó đỡ, khiến khán giả cũng phải bật cười trước hàng loạt tình huống lóng ngóng, "dở khóc dở cười" đến khó tin.
Ngay từ khoảnh khắc xuất phát, một robot đã khiến tất cả ngã ngửa khi vấp chân rồi úp thẳng mặt xuống đường nhựa, giãy chân như ăn vạ. Tình huống này chân thực đến mức các nhân viên hậu cần đã phải hớt hải mang cáng y tế lao tới hỗ trợ, hệt như đang cấp cứu cho một vận động viên bằng xương bằng thịt.
Sức ép của đường đua dường như cũng làm các hệ thống vi mạch phải “toát mồ hôi” ở những km cuối cùng. Khán giả có thêm nhiều phen cười bò khác khi chứng kiến một cỗ máy bắt đầu loạng choạng, mất phương hướng và đâm vào rào chắn.
Dù robot may mắn tự lấy lại được thăng bằng để về đích, nhưng khung cảnh phía sau lại càng hài hước hơn khi đội ngũ kỹ sư tay ôm khư khư thiết bị điều khiển, mồ hôi nhễ nhại đang phải tất tả bám theo sát nút.
Đỉnh điểm của màn "tấu hài" là một pha ăn mừng độc lạ ở vạch đích. Sau khi cán đích, thay vì phanh lại để tận hưởng kết quả, một robot đã lập tức mất kiểm soát, lao thẳng ra ngoài đường đua, ngã cắm đầu vào một bụi cây.
Ngoài ra, một robot đã có màn nước rút ấn tượng tại những km cuối của đường đua, thế nhưng, thay vì giảm tốc độ hệ thống phanh của nó dường như đình công. Vừa băng qua vạch đích, cỗ máy lập tức chuyển hướng một cách khó hiểu, lao khỏi đường chạy và kết thúc chặng đua bằng cú ngã nhào vào bụi cây ven đường.
