“Mỹ tuyên bố theo đuổi con đường ngoại giao và sẵn sàng đàm phán, nhưng họ lại có những hành vi không cho thấy sự nghiêm túc trong việc thúc đẩy tiến trình ngoại giao”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay cho hay.
Theo ông, việc Mỹ tấn công tàu chở hàng, phong tỏa các cảng của Iran và việc lệnh ngừng bắn ở Lebanon được thực hiện chậm trễ đều “vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”.
Phía Mỹ dự kiến cử phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu tới Pakistan để tham gia các cuộc đàm phán có thể diễn ra tối nay, tuy nhiên hiện sự kiện này khó có khả năng diễn ra.
“Tính đến thời điểm hiện tại, chúng tôi chưa có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo và chưa có quyết định nào được đưa ra về vấn đề này”, phát ngôn viên Baqaei nói, thêm rằng Iran không thể quên những cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào đất nước họ trong các vòng đàm phán ngoại giao trước đây, đồng thời khẳng định Tehran sẽ tiếp tục bảo vệ lợi ích quốc gia của mình.
Quan chức Iran dường như cũng nghi ngờ việc Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục nói về khả năng đạt được thỏa thuận có thể chỉ là vỏ bọc cho một cuộc tấn công bất ngờ, theo Guardian.
Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
Những khúc mắc chính giữa hai bên bao gồm kho dự trữ uranium được làm giàu cao của Iran và tình trạng eo biển Hormuz. “Vấn đề chuyển giao uranium được làm giàu cho Mỹ chưa từng được thảo luận cả trong giai đoạn đàm phán hiện nay lẫn trước đây. Đó chưa bao giờ là lựa chọn đối với chúng tôi”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho hay.
Khả năng tổ chức vòng đàm phán mới càng khó khăn hơn khi khi khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là “hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn”, tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/4 nói rằng Washington “đang đưa ra thỏa thuận rất công bằng và hợp lý”. “Tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận, nếu không Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran. Chúng tôi sẽ không đóng vai người tốt nữa. Iran sẽ sụp đổ nhanh chóng và dễ dàng”, ông cảnh báo.
Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin thông báo ngày làm việc cuối cùng của quyền Giám đốc Todd Lyons tại Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) sẽ là ngày 31/5. Ông Lyons, quan chức kỳ cựu với 19 năm công tác tại ICE, đã quyết định chuyển sang lĩnh vực tư nhân.
"Quyền Giám đốc Lyons là lãnh đạo tuyệt vời của ICE và là thành viên then chốt trong chính quyền, giúp Tổng thống Donald Trump loại bỏ những kẻ giết người, cưỡng hiếp, ấu dâm, khủng bố và thành viên băng đảng khỏi các cộng đồng tại Mỹ. Ông đã khôi phục cơ quan bị cản trở làm việc suốt 4 năm trước. Nhờ năng lực lãnh đạo của ông, các cộng đồng tại Mỹ đã trở nên an toàn hơn", Bộ trưởng Mullin cho hay.
Trong thư gửi Bộ trưởng Mullin, ông Lyons gọi thời gian đảm nhiệm vị trí lãnh đạo ICE là "vinh dự lớn", đồng thời chia sẻ quyết định từ chức một phần là để dành thời gian cho gia đình.
Lyons giữ cương vị quyền Giám đốc ICE từ tháng 3/2025, sau thời gian đảm nhiệm các vị trí cấp cao trong Cục Thực thi và Trục xuất. Ông trước đó phụ trách các chiến dịch bắt giữ và trục xuất người nhập cư trái phép, cũng như từng đảm nhiệm nhiều vai trò điều hành tại các "điểm nóng" nhập cư.
Nhiệm kỳ của Lyons diễn ra trong giai đoạn xảy ra nhiều tranh cãi, khi ICE triển khai hàng nghìn đặc vụ tới các bang do chính trị gia Dân chủ lãnh đạo, như California, Oregon, Minnesota, Maine và Illinois, để siết chặt thực thi luật nhập cư. Nhiều vụ đụng độ đã xảy ra do căng thẳng leo thang, trong đó có sự kiện đặc vụ ICE nổ súng khiến hai người thiệt mạng tại Minnesota hồi đầu năm.
Một số chính trị gia Dân chủ đã chỉ trích Lyons sau khi có thông tin ông từ chức. Thống đốc Illinois JB Pritzker cáo buộc ông "vi phạm quyền hiến định" trong lúc điều hành ICE, trong khi nghị sĩ Delia Ramirez tuyên bố Lyons vẫn sẽ phải chịu trách nhiệm trước công chúng sau khi từ chức.
Chính quyền Trump chưa công bố ai sẽ thay thế ông Lyons làm quyền giám đốc ICE. Nỗ lực tìm kiếm người kế nhiệm Lyons sẽ do Bộ trưởng Mullin phụ trách. Thượng viện Mỹ chưa phê chuẩn giám đốc ICE kể từ năm 2017, khiến cơ quan này nhiều năm qua được đặt dưới cơ chế lãnh đạo tạm quyền.
"Trong các cuộc trao đổi với Thủ tướng Shehbaz Sharif và Thống chế Asim Munir của Pakistan, họ đã đề nghị tôi hoãn triển khai lực lượng hủy diệt dự kiến nhằm vào Iran tối nay, với điều kiện Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz một cách hoàn toàn, lập tức và an toàn. Tôi đã đồng ý tạm dừng các cuộc ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần. Đây sẽ là lệnh ngừng bắn hai chiều", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social tối 7/4 (sáng 8/4 giờ Hà Nội).
Theo Tổng thống Mỹ, lý do ông đưa ra quyết định như vậy là Mỹ đã đạt được mọi mục tiêu quân sự, đồng thời đang tiến rất gần tới thỏa thuận dứt điểm về hòa bình lâu dài với Iran, cũng như hòa bình tại Trung Đông.
"Chúng tôi đã nhận được một đề xuất gồm 10 điểm từ Iran và tin rằng đây là cơ sở khả thi để đàm phán. Gần như tất cả vấn đề bất đồng trước đây giữa Mỹ và Iran đã được thống nhất, nhưng khoảng thời gian hai tuần sẽ cho phép hoàn tất và ký kết thỏa thuận. Với tư cách Tổng thống Mỹ, đồng thời đại diện cho các quốc gia Trung Đông, tôi cảm thấy vinh dự khi vấn đề kéo dài này đang tiến gần tới việc đạt được giải pháp", Tổng thống Mỹ nêu thêm.
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cho biết họ đã chấp thuận lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. "Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng điều này không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho hay.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ sẽ được tổ chức tại Islamabad, thủ đô của Pakistan vào 10/4 và có thể kéo dài để hoàn thiện các chi tiết của một thỏa thuận, với mục tiêu "khẳng định những thành tựu trên chiến trường của Iran".
Các thông báo được đưa ra thông báo khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, Iran phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.
CNN dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết Israel cũng đã đồng ý tạm dừng chiến dịch ném bom vào Iran trong hai tuần, khi các cuộc đàm phán tiếp tục.
Theo các nguồn tin, nỗ lực đưa ra thỏa thuận ngừng bắn gần như tan vỡ sau khi một cuộc tấn công của Iran vào một cơ sở hóa dầu của Ả Rập Xê Út đã làm Riyadh phẫn nộ và đe dọa làm chệch hướng tiến trình ngoại giao kéo dài nhiều tuần.
Trong bối cảnh hạn chót do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra để yêu cầu Iran đồng ý ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz gần kết thúc, các quan chức Pakistan đã nỗ lực truyền đi thông điệp cho Washington và Tehran.
Một nguồn tin cho biết nỗ lực của Pakistan bao gồm việc liên lạc trực tiếp với các quan chức cấp cao của tất cả các bên, trong đó có ông Trump, Phó tổng thống Mỹ JD Vance và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, cũng như Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi.
Sau vài giờ "căng thẳng, nghẹt thở" mà "các cuộc đàm phán gần như đổ vỡ", Iran đã đồng ý ngừng bắn tạm thời vô điều kiện và bước vào đàm phán.
Giới lãnh đạo quân sự và dân sự của Pakistan đã làm việc suốt đêm, trao đổi với các quan chức cấp cao của Mỹ, Iran, Ả Rập Xê Út và các quan chức khác cho đến khi ông Trump công bố đạt được ngừng bắn vào ngày 7.4 theo giờ Mỹ (rạng sáng 8.4 tại Pakistan).
Nguồn tin cho biết vài phút trước khi ông Trump đăng tải thông báo, ông đã điện đàm với Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir.
Dù bày tỏ "sự giận dữ mạnh mẽ nhất từ trước đến nay" với Iran về cuộc tấn công vào Ả Rập Xê Út - quốc gia mà Pakistan có hiệp ước phòng thủ chung và có thể khiến nước này bị kéo vào cuộc chiến - Islamabad vẫn muốn Washington đảm bảo rằng Mỹ sẽ kiềm chế các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran.
Các quan chức Iran nói rằng họ đã phát động cuộc tấn công vào khu phức hợp hóa dầu ở Jubail sau một cuộc tấn công của Israel vào một cơ sở hóa dầu của Iran. Họ nói thêm rằng Tehran không thể bước vào đàm phán nếu các cuộc tấn công như vậy vẫn tiếp diễn.
Pakistan sau đó đã nói với quan chức Mỹ rằng các hành động của Israel đang gây nguy hiểm cho các nỗ lực hòa bình và Islamabad có thể không thuyết phục được Iran ngồi vào bàn đàm phán. Chỉ sau khi nhận được sự đảm bảo rằng Israel sẽ kiềm chế, Pakistan mới có thể thuyết phục Tehran đồng ý với lệnh ngừng bắn tạm thời.
Một nguồn thạo tin tiết lộ Israel đã phản đối một thỏa thuận với Iran vì tin rằng Tel Aviv có thể đạt được nhiều thành quả hơn về mặt quân sự để làm suy yếu hơn nữa ban lãnh đạo của Iran, nhưng cuối cùng Israel đã ủng hộ quyết định của ông Trump. Nguồn tin thứ hai tiết lộ Israel đã gây áp lực buộc chính quyền ông Trump không đạt thỏa thuận với Tehran.
Trong một bài phát biểu trên truyền hình vào tối 8.4, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết Israel vẫn chưa đạt được tất cả các mục tiêu của mình, nhưng có thể làm như vậy thông qua một thỏa thuận Mỹ - Iran hoặc bằng cách tiếp tục giao tranh.
Reuters cho hay giới chức tại Islamabad đã làm việc xuyên đêm nhằm vận động Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn.
Một nhà ngoại giao Trung Đông tiết lộ Iran đã đề xuất công nhận chủ quyền của nước này đối với tuyến đường thủy eo biển Hormuz. Tehran cũng yêu cầu quyền theo đuổi năng lượng hạt nhân và đạt được các thỏa thuận phòng thủ song phương với các quốc gia trong khu vực.
Trong khi đó, các nhà đàm phán muốn hướng đến việc tránh xa các vấn đề mà các bên khó nhượng bộ trong thời gian ngắn. Nhà Trắng tiết lộ các cuộc đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột dự kiến bắt đầu vào ngày 11.4.
Vào thời điểm ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gửi đề nghị đàm phán đến 2 nước, trời đã gần sáng ở Islamabad.
“Chúng tôi đã làm việc xuyên đêm. Nếu chúng ta biến điều này thành một cuốn sách, nó sẽ đóng vai trò như một bài học lớn cho quốc gia này và cho các thế hệ mai sau, về cách không bỏ cuộc trong một tình huống vô vọng”, ông Sharif phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 8.4.
