Những ngày qua, sau vụ sản phẩm ăn dặm của HiPP bị thu hồi, nhiều bà mẹ bỉm sữa hoang mang, lo lắng.
Nhiều mẹ bỉm sữa lo lắng sau thông tin sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Chị Lê Thùy Dung (P.Bạch Mai, Hà Nội), mẹ của bé trai 9 tháng tuổi, chia sẻ: “Trước giờ mình gần như tin tuyệt đối vào hàng xách tay, đặc biệt là các sản phẩm từ châu Âu. Nhưng sau vụ sữa Aptamil và sản phẩm ăn dặm HiPP bị thu hồi, mình cứ ám ảnh, không biết những gì con ăn có thực sự an toàn không”, chị Dung chia sẻ.
Theo chị Dung, điều khiến chị sợ nhất không chỉ là chất lượng sản phẩm, mà là cảm giác không biết trông cậy vào đâu nếu rủi ro xảy ra. “Nếu có vấn đề thật, mình biết tìm ai? Người bán chỉ là một tài khoản Facebook, mình chưa gặp bao giờ, không hóa đơn”, chị Dung nói.
Cùng tâm trạng, chị Tạ Thùy Anh (P.Dương Nội, Hà Nội) có thói quen mua thực phẩm xách tay qua các hội nhóm mẹ bỉm trên mạng xã hội. “Nhiều người bán quảng cáo là hàng chuẩn Đức, Nhật, Úc nên mình cũng tin. Nhưng giờ nghĩ lại thì thấy khá liều, vì không biết nguồn gốc thật sự ra sao. Nếu con ăn phải sản phẩm có vấn đề thì gần như mình tự chịu”, chị Anh bày tỏ.
Trên một hội nhóm mẹ bỉm sữa, một phụ huynh lo lắng khi thấy con có dấu hiệu nôn trớ khi dùng sản phẩm của HiPP. Bên cạnh những người nhiệt tình tư vấn, thì không ít người vào công kích, nói là bôi nhọ sản phẩm.
“Giờ mình không dám tin hoàn toàn vào quảng cáo hay review trên mạng nữa. Nếu người mua lên tiếng mà còn bị phản ứng như vậy thì ai dám nói nữa? Nhưng nếu im lặng thì rủi ro vẫn ở đó, con mình là người chịu trước”, chị nói.
Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Hữu Toại, Giám đốc Công ty luật TNHH Hừng Đông, Đoàn luật sư TP.Hà Nội, cho biết pháp luật Việt Nam hiện không có khái niệm chính thức về “hàng xách tay”.
Các luật hiện hành như luật Hải quan, luật Quản lý ngoại thương, luật An toàn thực phẩm hay luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đều không coi đây là một loại hình hàng hóa riêng biệt.
“Trên thực tế, “hàng xách tay” đang tồn tại dưới 2 dạng. Một là hàng hóa thuộc hành lý cá nhân hợp pháp của người nhập cảnh, phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc làm quà biếu trong định mức miễn thuế. Hai là hàng hóa được đưa về nhằm mục đích kinh doanh nhưng lại “đội lốt” hành lý cá nhân để né thủ tục nhập khẩu chính ngạch. Đây là hình thức phổ biến trên thị trường hiện nay và cũng là khu vực tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn nhất”, ông Toại nêu rõ.
Với nhóm thực phẩm dành cho trẻ em như sữa công thức, bột ăn dặm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo luật sư Toại, pháp luật Việt Nam đặt ra yêu cầu rất chặt chẽ: phải công bố sản phẩm, kiểm tra an toàn thực phẩm, có nhãn phụ tiếng Việt, truy xuất nguồn gốc và xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm tại Việt Nam.
Tuy nhiên, phần lớn hàng xách tay lưu thông trên thị trường lại bỏ qua gần như toàn bộ các bước này. “Vấn đề không phải là thiếu quy định, mà là khoảng trống trong thực thi và kiểm soát,” luật sư Toại nhấn mạnh.
Theo luật sư Toại, hoạt động kinh doanh thực phẩm “xách tay” đang “lách” gần như toàn bộ chuỗi quản lý nhà nước. Hàng loạt cá nhân bán hàng qua Facebook, Zalo, TikTok, livestream hoặc các hội nhóm cư dân, nhưng không đăng ký kinh doanh, không kê khai thuế, không xuất hóa đơn. Điều này khiến họ gần như đứng ngoài cơ chế hậu kiểm của cơ quan chức năng.
Theo quy định pháp luật, trách nhiệm bồi thường trước hết thuộc về tổ chức, cá nhân đưa hàng hóa ra thị trường bao gồm người bán, nhà phân phối hoặc nhà nhập khẩu.
Trong trường hợp xảy ra sự cố, người tiêu dùng có thể khiếu nại tới các cơ quan như Cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế, lực lượng Quản lý thị trường hoặc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời, có thể khởi kiện dân sự nếu có đủ chứng cứ như hóa đơn, tin nhắn giao dịch, mẫu sản phẩm, kết quả giám định và hồ sơ điều trị.
Tuy nhiên, với “hàng xách tay”, luật sư Toại cho biết, phần lớn giao dịch lại diễn ra với các cá nhân bán hàng qua mạng xã hội, không có pháp nhân rõ ràng, giao hàng COD nên khó xác minh danh tính, không hóa đơn chứng từ, không địa chỉ kinh doanh cụ thể.
Nhiều người còn cố tình né trách nhiệm bằng cách dùng các cụm từ như “mua hộ”, “xách giúp”, “bán hộ người thân” để tránh bị coi là hoạt động kinh doanh. Đây chính là “nút thắt” khiến việc khởi kiện trở nên cực kỳ khó khăn.
“Người tiêu dùng không chỉ khó xác định đúng đối tượng phải chịu trách nhiệm, mà còn gặp trở ngại lớn trong việc chứng minh thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa sản phẩm và hậu quả sức khỏe của trẻ – một quá trình đòi hỏi giám định chuyên môn phức tạp, tốn kém thời gian và chi phí. Nếu không xác định được người bán ngay từ đầu, khả năng bảo vệ quyền lợi là rất hạn chế”, luật sư Toại thẳng thắn.
Từ thực tế trên, luật sư Toại cho rằng, cần sớm xây dựng cơ chế pháp lý rõ ràng hơn đối với “hàng xách tay thương mại”, nhằm phân định rạch ròi giữa hành lý cá nhân hợp pháp và hoạt động nhập khẩu trá hình để kinh doanh.
Đặc biệt, với các nhóm hàng có rủi ro cao như sữa, thực phẩm trẻ em, thực phẩm chức năng hay mỹ phẩm, cần có cơ chế kiểm soát riêng, chế tài mạnh hơn và yêu cầu truy xuất trách nhiệm rõ ràng.
Ngày 9/4, Sở Y tế tỉnh Đăk Lăk cho biết Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên xét nghiệm 10 mẫu bệnh phẩm người ngộ độc thì 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với thực phẩm, phát hiện hai mẫu nhiễm Salmonella (rau và dăm bông), một mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli (E.coli).
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân 86 người ngộ độc là do ăn bánh mì mua tại tiệm Quốc Hùng (xã Ra Đrăng) nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Cơ quan chức năng cũng ghi nhận hôm 27/3 tiệm Quốc Hùng bán khoảng 300 ổ bánh mì. Tối cùng ngày xuất hiện những ca đầu tiên ngộ độc sau khi ăn bánh mì, triệu chứng như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Những ngày sau đó lần lượt nhiều người khác nhập viện.
Đến nay tất cả bệnh nhân đã bình phục.
UBND xã Ea Drăng đề nghị UBND tỉnh xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh tiệm bánh mì Quốc Hùng, dự kiến mức phạt 80 triệu đồng.
Vi khuẩn Salmonella và E.coli đều là tác nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, thường xuất hiện trong các vụ ngộ độc quy mô lớn tại Việt Nam do ăn uống thực phẩm không vệ sinh. Triệu chứng thường là tiêu chảy, sốt, đau bụng.
Thời gian gần đây các tỉnh phía Nam xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì, nguyên nhân chủ yếu là nhiễm hai loại vi khuẩn này.
Theo bác sĩ Vũ Thị Phương Dung - khoa khám bệnh, Bệnh viện Da liễu Trung ương, nắng nóng kéo dài khiến hàng rào bảo vệ da suy yếu, đồng thời làm tăng tiết mồ hôi và bã nhờn. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn và vi nấm phát triển, gây ra nhiều bệnh lý da.
Ghi nhận thực tế cho thấy ngay trong những ngày đầu nhiệt độ chạm ngưỡng 36 - 37°C, lượng bệnh nhân đến khám đã tăng đáng kể. Có những ngày, số ca nấm da và viêm nang lông liên quan trực tiếp đến thời tiết nắng nóng chiếm tỉ lệ lớn trong tổng số bệnh nhân.
Các bệnh thường gặp trong mùa hè gồm viêm da do ánh nắng, rôm sảy, nấm da (nấm thân, nấm bẹn, nấm kẽ), viêm nang lông, mụn trứng cá, viêm da cơ địa tái phát, dị ứng ánh nắng và các bệnh da do côn trùng.
Về cơ chế gây bệnh, bác sĩ Dung cho biết nguyên nhân chủ yếu từ việc tăng tiết bã nhờn dễ làm bít tắc lỗ chân lông, từ đó gây mụn và viêm nang lông. Trong khi đó, mồ hôi tiết nhiều khiến độ ẩm trên da tăng cao, tạo môi trường lý tưởng cho vi nấm phát triển và lan rộng.
Nhiều bệnh có tính chất tái đi tái lại theo mùa, đặc biệt nếu người bệnh không điều trị dứt điểm hoặc chăm sóc da chưa đúng cách.
Theo bác sĩ Dung, trong số các bệnh lý, nấm da là tình trạng phổ biến, thường xuất hiện ở vùng chân hoặc ở những người tiếp xúc với vật nuôi như mèo. Bệnh có thể khởi phát chỉ từ vài nốt nhỏ nhưng lan nhanh trong điều kiện nóng ẩm, nhất là khi người bệnh gãi nhiều gây trầy xước da.
Dấu hiệu điển hình là các dát đỏ hình tròn hoặc bầu dục, viền có mụn nước li ti, vùng trung tâm có xu hướng lành. Nếu không điều trị kịp thời, tổn thương có thể lan rộng khắp cơ thể, gây ngứa ngáy, ảnh hưởng sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Không chỉ vậy, nấm da còn có khả năng lây lan trong gia đình nếu dùng chung khăn tắm, quần áo hoặc tiếp xúc gần.
Một sai lầm phổ biến là người bệnh tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các thuốc chứa corticoid, khiến bệnh tạm "lặn" rồi bùng phát nặng hơn, gây khó khăn cho điều trị.
"Bên cạnh đó, không chỉ người lao động ngoài trời, dân văn phòng cũng là nhóm có nguy cơ cao mắc nấm da chân do thói quen đi giày kín cả ngày. Môi trường ẩm trong giày, tất cùng việc không thay tất thường xuyên tạo điều kiện cho nấm phát triển.
Vào cao điểm mùa hè, mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 5 - 6 ca nấm da chân, trong đó nhiều trường hợp là nhân viên văn phòng", bác sĩ Dung cho hay.
Bác sĩ Dung khuyến cáo trong mùa nắng nóng, việc chăm sóc da cần được chú trọng để hạn chế nguy cơ mắc bệnh. Da cần được giữ sạch và khô thoáng, sử dụng sản phẩm làm sạch phù hợp với từng loại da, ưu tiên dạng gel hoặc lỏng để tránh bít tắc.
Kem chống nắng là yếu tố không thể thiếu, cần bôi trước khi ra ngoài khoảng 20 phút và nhắc lại sau mỗi 2-3 giờ. Ngay cả khi ở trong nhà, việc sử dụng kem chống nắng vẫn được khuyến nghị để bảo vệ da trước tác động của tia UV.
Bên cạnh đó, dưỡng ẩm và cấp nước đầy đủ cũng rất quan trọng, đặc biệt với những người thường xuyên ngồi điều hòa. Việc uống khoảng 2 - 3 lít nước mỗi ngày giúp duy trì độ ẩm tự nhiên cho da.
Khi ra ngoài, người dân nên đội mũ, mặc quần áo chống nắng và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Trẻ nhỏ cần được mặc đồ cotton thoáng mát để tránh rôm sảy; người cao tuổi nên tăng cường dưỡng ẩm; người làm việc ngoài trời cần có biện pháp bảo hộ đầy đủ; còn những người thường xuyên đi giày kín nên thay tất mỗi ngày và chọn giày thoáng khí.
Các chuyên gia cũng lưu ý, khi xuất hiện dấu hiệu như da đỏ, ngứa kéo dài, tổn thương lan nhanh hoặc các mảng da bất thường, bong vảy, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) - loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán "viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân". Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson - căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B - "tiêu chuẩn vàng" để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra "lời giải" cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
