Phát biểu thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh lần sửa đổi này không chỉ đơn thuần hoàn thiện một đạo luật cụ thể, mà là “bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho thủ đô, với vị trí đặc biệt trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước”.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Hà Nội đang đối diện với nhiều điểm nghẽn, từ quy hoạch, hạ tầng, quản trị đô thị, cho đến phân cấp phân quyền, huy động nguồn lực… Do đó, luật sửa đổi phải giải quyết căn bản những tồn tại này.
Chẳng hạn về quy hoạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu tình trạng “một chỗ đất thì có mấy ông nói có dự án muốn xây nhà để bán, lại cấp đất, mà đường sá không ai lo. Tại sao thời xưa Pháp quy hoạch hay thế, phố cổ xây dựng không tắc đường, không ngập lụt, nhưng mình giờ xây dựng thế nào mà xây đến đâu tắc đường, ngập lụt đến đấy, vì không anh nào lo đường, không có hệ thống ngầm thoát nước, cứ xây nhà lên để bán”.
Để khắc phục, cần quy hoạch rõ vùng lõi thế nào, đô thị vệ tinh ra sao, tiêu chuẩn về bệnh viện, nhà văn hóa, trường học, sân vận động, vườn hoa…, cùng với đó là hệ thống giao thông kết nối từ các thành phố vệ tinh về khu vực trung tâm.
“Quy hoạch phát triển làm sao phải có tầm nhìn, để toàn dân được biết rõ, hiện tại đường ngoằn ngoèo như thế, 10 năm sau thế nào”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu phải đảm bảo tính bền vững, “không phải quy hoạch nhiệm kỳ 5 năm, ông này làm quy hoạch ông kia lên chủ tịch lại đảo lại”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh đến tư duy xây dựng luật, cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển. Luật không chỉ quy định cấm hay hạn chế mà phải tạo không gian thể chế để thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách đặc thù.
Luật chỉ nên quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định, còn những gì mang tính biến động nhanh thì giao cho Chính phủ, thậm chí chính quyền thành phố quy định, để bảo đảm thích ứng với thực tiễn.
Vẫn theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thủ đô không thể phát triển nếu tách rời vùng và ngược lại. Do đó, luật cần xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa Hà Nội và các tỉnh về tài chính, giao thông…
Song song với việc trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền triệt để hơn thì cũng cần giải trình rõ ràng hơn, kiểm soát quyền lực chặt chẽ hơn. “Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, và yêu cầu Hà Nội phải trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại, có giá trị lan tỏa cho cả nước.
Cùng cho ý kiến tại tổ, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn khẳng định việc xây dựng luật Thủ đô sửa đổi sẽ giúp Hà Nội bứt phá về kinh tế, giải quyết dứt điểm tình trạng ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, thiếu nhà ở xã hội…, từ đó vươn tầm khu vực và quốc tế.
Theo Chủ tịch QH, năm 2025, QH đã ban hành tới 89 đạo luật, trong đó có những quy định tại các luật mới vượt trội hơn so với luật Thủ đô hiện hành, khiến luật Thủ đô trở nên lạc hậu. Bối cảnh trên cho thấy việc sửa đổi luật là rất cần thiết, cũng là tiền đề để tới đây xây dựng luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM.
Chủ tịch QH nhấn mạnh sửa đổi luật Thủ đô lần này cần phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP.Hà Nội, theo nguyên tắc “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”. Trong đó, một số nội dung trọng tâm như: mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật, bổ sung quy định miễn trách nhiệm pháp lý, thành lập đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt, tăng thẩm quyền về tổ chức bộ máy cho HĐND thành phố, tăng mức xử phạt vi phạm hành chính…
Nhắc lại buổi làm việc với Hà Nội mới đây, khi Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu thủ đô phải có tầm nhìn quy hoạch 100 năm và xa hơn nữa, Chủ tịch QH khẳng định bất cứ đất nước nào muốn phát triển thì phải có quy hoạch và quy hoạch đó phải được công bố công khai cho toàn dân biết. Chủ tịch QH dẫn ví dụ các thành phố lớn trên thế giới, khách đến có thể thấy ngay sa bàn quy hoạch, thể hiện rõ các khu công nghiệp, thương mại, văn hóa; còn quy hoạch của chúng ta thời gian qua chưa thực sự bài bản.
Một vấn đề khác được Chủ tịch QH lưu ý là tăng trách nhiệm giải trình công khai trên tinh thần phân quyền triệt để, “bộ, ngành không thể ôm” mà phải giao quyền cho Hà Nội. Đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo và bộ công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ.
Góp ý thêm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) cho rằng hiện đã có nhiều thể chế luật pháp dành cho Hà Nội, song qua thực tiễn triển khai thì thấy thủ đô vẫn còn nhiều điểm nghẽn. “Chúng ta có thể hình dung hiện nay bầu trời tại Hà Nội, khi chúng ta đến đây họp, ô nhiễm rất lớn. Nếu tra cứu Google danh sách 10 thành phố ô nhiễm không khí nhất thì Hà Nội luôn nằm trong top đầu”, ông Ngân nói.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị cần có cơ chế thật quyết liệt, bằng việc phân cấp, phân quyền trọn vẹn, để Hà Nội đủ thẩm quyền giải quyết các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường, giao thông, ngập nước, an toàn đô thị, PCCC và các ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng luật cần tạo khuôn khổ để thủ đô có thể linh hoạt, chủ động hơn, bởi “nếu mỗi chính sách lại phải báo cáo QH thì sẽ mất thời gian và để lỡ cơ hội”.
Tuy nhiên, bên cạnh việc trao quyền, bà lưu ý phải nâng cao chất lượng giải trình và kiểm soát quyền lực để việc phân quyền đúng đắn và có hiệu quả. Cần cơ chế rõ ràng để các cơ quan được giao quyền yên tâm thực hiện, đồng thời cơ quan giám sát có cơ chế như “phanh hãm” để việc thử nghiệm chính sách và thể chế không bị lạm dụng hay chệch hướng.
Sáng 6.4, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua nghị quyết về việc bầu ông Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, làm Chủ tịch Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Ông Trần Thanh Mẫn 64 tuổi, quê Cần Thơ, trình độ tiến sĩ kinh tế. Ông là Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng khóa X; Ủy viên T.Ư Đảng khóa XI, XII, XIII, XIV; Bí thư T.Ư Đảng khóa XII; Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, XIV và là đại biểu Quốc hội các khóa XIII, XIV, XV, XVI.
Ông Trần Thanh Mẫn có nhiều năm hoạt động công tác Đoàn tại Hậu Giang, Cần Thơ.
Từ tháng 7.1994, ông làm Chánh văn phòng, sau đó là Phó chủ tịch, Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ.
Từ tháng 1.2011, ông Trần Thanh Mẫn được bầu vào T.Ư Đảng khóa XI, giữ chức Bí thư Thành ủy Cần Thơ.
Tới tháng 10.2015, ông được bầu làm Phó chủ tịch, rồi Phó chủ tịch - Tổng thư ký Ủy ban T.Ư Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Tháng 4.2021, ông Trần Thanh Mẫn được Quốc hội khóa XIV bầu làm Phó chủ tịch Quốc hội Quốc hội khóa XIV, giữ nhiệm vụ Phó chủ tịch thường trực Quốc hội.
Đến tháng 7.2021, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XV, ông Trần Thanh Mẫn tiếp tục được Quốc hội khóa XV bầu giữ chức Phó chủ tịch thường trực Quốc hội.
Tháng 5.2024, ông Trần Thanh Mẫn được bầu làm Chủ tịch Quốc hội khóa XV.
Tại hội kiến, quyền Quốc trưởng, Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia (CPP), Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen nhiệt liệt chào mừng và đánh giá cao chuyến thăm chính thức Campuchia của Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, khẳng định đây là minh chứng sinh động cho sự phát triển mạnh mẽ, bền chặt và khăng khít của quan hệ Việt Nam - Campuchia.
Chủ tịch Hun Sen nhấn mạnh, Việt Nam phát triển mạnh mẽ, ổn định và bền vững không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với Việt Nam mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển chung của khu vực, trong đó có Campuchia.
Nhân dịp này, Chủ tịch Hun Sen một lần nữa trân trọng bày tỏ lòng biết ơn, sự hỗ trợ chí tình, chí nghĩa của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đối với Campuchia, không chỉ giúp giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ mà còn giúp hồi sinh, phát triển và xây dựng đất nước Campuchia; nhấn mạnh nếu không có sự giúp đỡ và hy sinh của Việt Nam thì không có Campuchia hôm nay.
Hai bên bày tỏ vui mừng trước sự phát triển mạnh mẽ, toàn diện của quan hệ hai Đảng, hai nước trên tất cả các lĩnh vực, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước.
Chủ tịch Hun Sen khẳng định Campuchia - Việt Nam - Lào không thể thiếu nhau và giữa ba nước dù đã có nhiều cơ chế hợp tác, vẫn cần nghiên cứu các cơ chế hợp tác mới, góp phần vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.
Về phương hướng hợp tác Việt Nam và Campuchia thời gian tới, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị hai bên tiếp tục củng cố vững chắc tin cậy chính trị, xem đây là nhân tố cốt lõi và xuyên suốt, giữ vai trò định hướng chiến lược cho toàn bộ quan hệ song phương; duy trì thường xuyên, thực chất và hiệu quả các chuyến thăm, tiếp xúc và trao đổi đoàn các cấp, nhất là cấp cao và các kênh Đảng, Nhà nước nhằm tăng cường trao đổi quan điểm, chia sẻ tầm nhìn chiến lược, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Thường trực Ban Bí thư cũng đề nghị gia tăng gắn kết về kinh tế giữa hai nước, trong đó tập trung giải quyết các vướng mắc, điểm nghẽn, đẩy mạnh hợp tác, phát triển kinh tế khu vực giáp biên, thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa, đẩy mạnh gắn kết cơ sở hạ tầng, tạo thuận lợi hơn nữa cho hợp tác giữa các địa phương giáp biên, giao lưu giữa nhân dân hai nước, đồng thời gia tăng tính bổ trợ của hai nền kinh tế thông qua thúc đẩy liên kết chuỗi sản xuất, cung ứng, phát huy lợi thế so sánh trong các lĩnh vực của mỗi nước.
Chủ tịch Hun Sen nhấn mạnh trong bối cảnh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, hai nước cần đoàn kết trên tinh thần hữu nghị, truyền thống gắn bó lịch sử và tăng cường hợp tác hơn nữa trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư.
Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong quốc phòng - an ninh, giữ vững nguyên tắc không để bên thứ ba sử dụng lãnh thổ của nước này để chống lại nước kia; sớm hoàn tất công tác phân giới - cắm mốc, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển giữa hai nước.
Trước đó, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú và Trưởng ban thường trực Ban Thường vụ Trung ương CPP Samdech Say Chhum đã tiến hành hội đàm.
Hai bên nhất trí duy trì thường xuyên các cuộc gặp, tiếp xúc cấp cao và trao đổi giữa lãnh đạo hai Đảng, hai nước, giữa các ban của Đảng và các cơ quan hai nước; tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi tình hình, tham vấn kịp thời về các vấn đề phát sinh và cùng quan tâm, qua đó tiếp tục củng cố vững chắc tin cậy chính trị và sự hiểu biết lẫn nhau.
Hai lãnh đạo nhấn mạnh, hợp tác quốc phòng - an ninh là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ song phương; nhất trí tăng cường hợp tác, triển khai tốt các thỏa thuận, kiên quyết không để bất kỳ thế lực nào lợi dụng lãnh thổ nước này để chống phá nước kia, tăng cường hợp tác trong phòng chống tội phạm, trong đó có tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm ma túy, tội phạm công nghệ cao, góp phần giữ vững an ninh, ổn định phục vụ phát triển của mỗi nước và của cả khu vực.
Hai bên nhất trí phối hợp chặt chẽ, sớm giải quyết các đoạn biên giới chưa hoàn thành phân giới cắm mốc theo tinh thần cuộc gặp cấp cao hai Đảng hồi tháng 2 vừa qua để cùng nhau xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị Campuchia tiếp tục quan tâm giải quyết thỏa đáng các vấn đề liên quan đến người gốc Việt và công dân hai nước trên tinh thần hữu nghị, tôn trọng pháp luật và lợi ích chính đáng của nhau.
Hai bên khẳng định cần tăng cường hơn nữa phối hợp trong công tác tuyên truyền và giáo dục truyền thống quan hệ giữa hai Đảng, hai nước; chủ động đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc lịch sử, kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan, gây chia rẽ tình đoàn kết hữu nghị Việt Nam - Campuchia.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đây là chuyến thăm của vị lãnh đạo nước ngoài đầu tiên tới Việt Nam ngay sau khi Quốc hội Việt Nam bầu các chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội, là minh chứng cho tình cảm chân thành và sự coi trọng mà Chính phủ và nhân dân Slovakia dành cho mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước; chuyến thăm là dấu mốc đặc biệt, đưa quan hệ Việt Nam - Slovakia bước vào giai đoạn phát triển mới, ổn định và thực chất hơn.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam luôn trân trọng, ghi nhớ và chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu, hiệu quả cả về vật chất, tinh thần mà nhân dân Slovakia dành cho Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nước.
Đồng thời khẳng định, Việt Nam nhất quán coi trọng và mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với Slovakia, đối tác bạn bè truyền thống quan trọng hàng đầu tại khu vực Trung Đông Âu; Đảng Cộng sản Việt Nam coi trọng và sẵn sàng tăng cường quan hệ với các chính đảng của Slovakia, nhất là với Đảng Smer - SD (Đảng Dân chủ xã hội) và các đảng trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Robert Fico.
Thủ tướng Robert Fico bày tỏ vui mừng và xúc động được thăm lại Việt Nam. Thủ tướng Robert Fico cho biết, Việt Nam luôn là nguồn cảm hứng để Slovakia học hỏi kinh nghiệm trong phát triển, hội nhập quốc tế và khu vực.
Nhất trí với ý kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Slovakia cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam để triển khai ngay các thỏa thuận đạt được, đặc biệt trong các lĩnh vực mang tính đột phá như kinh tế - thương mại, khoa học - kỹ thuật, quốc phòng - an ninh, công nghiệp, năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo (AI).
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu một số định hướng lớn để hai bên triển khai thực chất, hiệu quả, tương xứng với quan hệ Đối tác chiến lược mà hai bên vừa nâng cấp. Theo đó, hai bên đẩy mạnh trao đổi đoàn các cấp trên tất cả các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ và giao lưu nhân dân nhằm tăng cường hơn nữa sự tin cậy chính trị.
Đưa hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư trở thành trụ cột chính trong hợp tác, trong đó chú trọng thành lập các dự án “hải đăng” trong các lĩnh vực công nghiệp ô tô, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghệ thông tin, đào tạo nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác lao động và mở rộng hợp tác địa phương hai nước. Tận dụng tối đa vị trí cửa ngõ của hai nước để tiếp cận thị trường ASEAN và EU.
Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, hai bên nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, tôn trọng Hiến chương Liên Hiệp Quốc và nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế; thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở đối thoại, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau; qua đó góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững và thịnh vượng của các quốc gia.
Hai bên nhấn mạnh tầm quan trọng của giao lưu nhân dân, coi đây là nền tảng vững chắc và động lực quan trọng để tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, thắt chặt tình hữu nghị truyền thống và củng cố quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước.
