Sáng 6.4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội (QH) khóa XVI đã khai mạc trọng thể tại thủ đô Hà Nội. Tham dự phiên khai mạc có Tổng Bí thư Tô Lâm; Chủ tịch nước Lương Cường; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Bùi Thị Minh Hoài.
Cùng tham dự có nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; các nguyên Chủ tịch QH: Nguyễn Văn An, Nguyễn Sinh Hùng, Nguyễn Thị Kim Ngân. Các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ủy ban T.Ư MTTQ VN, các vị khách quốc tế… cùng dự.
Trước giờ khai mạc kỳ họp, các lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ VN, các đại biểu QH đã đến đặt vòng hoa, vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đại diện các đoàn đại biểu QH đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.
Cùng với kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước, kỳ họp cũng thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới: phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên KH-CN, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.
Phát biểu tại phiên khai mạc, Tổng Bí thư Tô Lâm cho hay, Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, QH phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình.
Tổng Bí thư đề nghị QH khóa XVI đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. QH cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng.
Đặc biệt, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ “mở đường” mà còn phải “sửa đường”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.
Hoạt động Giám sát tối cao của QH cũng cần nâng tầm theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm” mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải trả lời được câu hỏi “vấn đề đã được giải quyết hay chưa”.
Nhiệm kỳ này, QH tập trung giám sát những vấn đề lớn, then chốt, “điểm nghẽn của điểm nghẽn” trong phát triển; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị QH nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia; “bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược”.
QH cũng cần tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn. Trong một thế giới biến động không ngừng, QH không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ mà phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, nhưng vẫn đảm bảo chặt chẽ, đúng đắn.
Tổng Bí thư lưu ý cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của QH và các cơ quan của QH, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.
QH phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình. “Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì QH sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
Phát biểu khai mạc kỳ họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn cho biết, chương trình kỳ họp thứ nhất QH khóa XVI có nhiều nội dung quan trọng. Trong đó, QH sẽ xem xét, quyết định cơ cấu tổ chức và bầu, phê chuẩn nhân sự cấp cao của bộ máy nhà nước.
Đồng thời, QH xem xét các báo cáo về KT-XH, tài chính, ngân sách nhà nước; bao gồm việc đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đề xuất các giải pháp có tính đột phá, khả thi trước bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường, nhất là những tác động do xung đột tại khu vực Trung Đông, nhằm hoàn thành mục tiêu kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2026 – 2030 ngay từ năm đầu nhiệm kỳ.
QH cũng sẽ xem xét, quyết định các kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026 – 2030 về phát triển KT-XH, tài chính quốc gia, vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn; đồng thời thông qua 8 luật và 1 nghị quyết quy phạm pháp luật, Nghị quyết về Chương trình giám sát của QH năm 2027, Nghị quyết về thành lập Đoàn giám sát chuyên đề của QH và Nghị quyết chung kỳ họp thứ nhất, QH khóa XVI.
"Đây là niềm vinh dự to lớn, đồng thời là trách nhiệm cao cả của tôi trước Đảng, Nhà nước, trước cử tri và nhân dân cả nước", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Trong giờ phút trang nghiêm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng bày tỏ lòng thành kính và biết ơn vô hạn đến Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại; xin tri ân các vị lãnh đạo tiền bối, các bậc lão thành cách mạng, Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng lao động; các gia đình liệt sĩ, các thương binh, bệnh binh, gia đình có công với đất nước.
Đồng thời, trân trọng cảm ơn về sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng đắn, sâu sát của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Tổng Bí thư Tô Lâm; các đại biểu Quốc hội, cử tri, nhân dân cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài; các tổ chức, cá nhân, bạn bè quốc tế đã giúp đỡ, chia sẻ, để đất nước Việt Nam tự tin, vững bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Theo Chủ tịch Quốc hội, đất nước ta đang đứng trước một thời điểm lịch sử có ý nghĩa bước ngoặt; vui mừng về những thành tựu Quốc hội đạt được trong 80 năm qua nhưng trách nhiệm của Quốc hội là hết sức nặng nề, nhưng cũng vô cùng vẻ vang. Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục kế thừa, phát huy thành quả của các nhiệm kỳ trước, với trí tuệ, bản lĩnh chính trị vững vàng, khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ nhân dân.
Quốc hội sẽ tiếp tục nỗ lực phấn đấu, xứng đáng là Quốc hội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tất cả vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
"Tôi nguyện cống hiến hết sức mình, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; cùng Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và các vị đại biểu Quốc hội tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, Quốc hội số, trí tuệ nhân tạo, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động, nói đi đôi với làm, làm ngay, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng", Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định.
Theo đó, Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lập pháp, “thận trọng trong phương pháp nhưng quyết liệt trong hành động”, tập trung hoàn thiện, đồng bộ thể chế để đất nước phát triển nhanh, bền vững, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Nâng cao chất lượng giám sát, chú trọng giám sát việc thực thi pháp luật, coi giám sát là công cụ kiến tạo, thúc đẩy phát triển; theo dõi, xem xét, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát.
Nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Tiếp tục đưa hoạt động đối ngoại nghị viện đi vào chiều sâu, góp phần nâng cao hơn nữa vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của Quốc hội.
Chủ tịch Quốc hội kính chúc Tổng Bí thư Tô Lâm, các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam, các vị khách quý, các vị đại biểu Quốc hội, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, cử tri, nhân dân cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công.
Phát biểu tại buổi lễ, nguyên Chủ tịch nước Lương Cường cho biết, hơn 50 năm qua, bản thân đã trải qua rất nhiều cương vị công tác và nhiệm vụ được giao, được rèn luyện, thử thách trong chiến đấu, trưởng thành từ người chiến sĩ đến cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước.
Dù được giao nhiệm vụ gì, ở cương vị công tác nào, ông cũng luôn nỗ lực hết mình, phấn đấu để hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.
Đặc biệt, khi được Quốc hội tin tưởng, tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong một giai đoạn rất đặc biệt, nguyên Chủ tịch nước ý thức rất rõ về vinh dự và trách nhiệm to lớn trước Đảng, Nhà nước và nhân dân, luôn nỗ lực hết sức mình thực hiện nghiêm túc lời tuyên thệ và lời phát biểu nhậm chức, luôn nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ vinh dự được Quốc hội bầu giữ chức vụ Chủ tịch nước.
Đồng thời, khẳng định lời tuyên thệ nhậm chức trước Quốc hội, trước đồng bào, cử tri cả nước là danh dự cá nhân, trọng trách chính trị, cam kết tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với Hiến pháp, nỗ lực hết mình phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trân trọng ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp quan trọng của nguyên Chủ tịch nước Lương Cường trong thời gian đảm nhiệm cương vị Chủ tịch nước đã hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ, để lại nhiều dấu ấn đậm nét trong công tác đối nội, đối ngoại và xây dựng hệ thống pháp luật, hệ thống chính trị.
Chỉ rõ đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, nguồn lực lớn nhất của đất nước là trí tuệ và sức lao động, sáng tạo của nhân dân.
Nhà nước phải kiến tạo cơ chế, chính sách và động lực để mọi tầng lớp nhân dân, mọi chủ thể kinh tế có thể chủ động cống hiến và tạo ra giá trị.
Cần phát huy tính ưu việt của hệ thống chính trị, nâng cao năng lực thích ứng của nền kinh tế và hiệu quả của hệ thống quản trị quốc gia, để đất nước luôn vững vàng trước mọi biến động.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định nhiệm vụ đặt ra là phải tiếp tục giữ vững ổn định chính trị, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại.
Cạnh đó, cần đẩy mạnh cải cách tư pháp; phát triển kinh tế nhanh, bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh; nâng cao vị thế quốc tế của đất nước, chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống của nhân dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Văn phòng Chủ tịch nước tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tham mưu, đề cao tính chuẩn mực, chính xác, kỷ luật, kỷ cương trong công việc, tiếp tục xây dựng một tập thể đoàn kết, chân thành, nhân văn và chuyên nghiệp. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức làm việc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, trên cương vị mới sẽ tiếp nhận đầy đủ các nhiệm vụ được bàn giao; phát huy truyền thống, kế thừa thành quả, đoàn kết, thống nhất, nỗ lực phấn đấu hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra, xử lý hài hòa các quan hệ lợi ích trong phát triển, bảo vệ danh dự và uy tín của đất nước, đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới với tư thế chủ động, bản lĩnh và trách nhiệm.
Tham dự lễ viếng có Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú, cùng nhiều lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đại biểu Quốc hội tham dự kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Đoàn cũng đã đến đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ trên đường Bắc Sơn, Hà Nội.