Với vị thế “tựa sơn hướng thủy”, Đền Bến Dược nằm phía thượng nguồn sông Sài Gòn. Khác với vẻ lộng lẫy của những khối bê tông ở hạ nguồn, công trình này là sự kết tinh từ trái tim và trí tuệ của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM cùng đội ngũ trí thức, nghệ nhân tâm huyết.
Được khởi công vào dịp 103 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1993), Đền Bến Dược mang sức nặng của lời tri ân. Đó là nơi hơn 45.000 người con từ khắp mọi miền ngã xuống vì nền độc lập của mảnh đất Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định qua 2 cuộc kháng chiến trường kỳ.
Ấn tượng về kiến trúc của Đền Bến Dược không nằm ở sự đồ sộ, mà ở trục đường thẳng tắp, dẫn bước người thăm đi qua từng lớp không gian. Mỗi điểm dừng là một nấc cảm xúc của hành trình tưởng niệm: từ tam quan, nhà văn bia, đến tháp chín tầng, đền chính…
Từ cổng Tam quan, người viếng đi qua Nhà văn bia với khối đá Ngũ Hành Sơn nặng 3,7 tấn. Tại đây, bài văn tế Đời đời ghi nhớ của nhà thơ Viễn Phương khắc trên đá như lời nhắc nhở lặng lẽ: “Chiến thắng lớn từ hy sinh to lớn – Ai đếm khăn tang, ai đong máu chiến trường?”.
Chính lời thơ ấy khiến bước chân chúng tôi chậm lại để suy ngẫm trước khi tiến sâu hơn vào trung tâm của khu tưởng niệm. Đường thẳng này không chỉ là lối đi của kiến trúc, mà còn là hành trình đi vào ký ức, nơi mỗi bước chân là một lần đối diện với sự hy sinh.
Vượt qua khoảng sân rộng là tòa tháp chín tầng cao 39 m vươn mình giữa khuôn viên Đền Bến Dược. Phóng mắt từ đỉnh tháp, ngôi đền nép mình bên dòng sông hiền hòa như chưa từng đi qua khói lửa. Nhờ kiến trúc mở, gió sông Sài Gòn có thể lồng lộng thổi vào từng ngóc ngách, giữ cho không gian luôn thông thoáng.
Bên cạnh đó là đền chính, được bố trí theo kiến trúc hình chữ U. Ở vị trí trung tâm là tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh; xung quanh là 3 mặt tường khắc 45.666 tên các anh hùng liệt sĩ. Hình chữ U như vòng tay lớn, bao bọc những người lính đã về với đất mẹ. Trong số đó, hơn 14.000 người con từ hàng chục tỉnh, thành khác đã nằm lại đất này.
Điểm kết của hành trình tưởng niệm là biểu tượng “Hồn thiêng đất nước” cao 16 m, nặng 243 tấn bằng đá granit. Ở khoảng cách gần, công trình mang dáng dấp giọt nước mắt lặng lẽ rơi. Nhưng lùi ra xa, giọt nước mắt bỗng hóa thành ngọn bút sừng sững, kiên nhẫn viết tiếp những trang sử vàng của dân tộc lên nền trời xanh thẳm Củ Chi.
“Làm sao để đưa hơn 45.000 cái tên vào 3 bức tường của đền chính, mà người đời sau vẫn đọc rõ từng quê quán, đơn vị?”.
Câu hỏi hóc búa đó đã theo kiến trúc sư Khương Văn Mười (nguyên Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam) suốt những năm tháng thiết kế Đền Bến Dược, một công trình của những “lần đầu tiên”.
Trong ký ức của kiến trúc sư Khương Văn Mười, thiết kế Đền Bến Dược là hành trình vượt khó đúng nghĩa. Giữa lúc tư liệu về kiến trúc cổ miền Nam còn khan hiếm, vật liệu xây dựng thiếu thốn khi phải đặt tận Bình Dương, ông cùng các cộng sự đã phải “vừa vẽ, vừa mò mẫm” dưới sự góp ý sát sao của các bậc lão thành cách mạng.
“Lúc đó khó lắm, đền không thể làm quá to, mà chữ phải đủ lớn để đứng dưới nhìn lên vẫn đọc được. Nếu làm chữ lớn thì chỉ ghi được hơn chục ngàn tên là hết chỗ”, kiến trúc sư Khương Văn Mười chia sẻ.
Những ngày ấy, chiếc xe cũ của ông Mười gần như chạy liên tục giữa trung tâm thành phố và công trường. Đường xa, nhiên liệu thiếu, nhưng các cuộc thảo luận về việc đưa đất thiêng từ Điện Biên Phủ, Trường Sơn về hội tụ; về việc bố trí vị trí trang trọng nhất cho các mẹ Việt Nam anh hùng gần bàn thờ Bác Hồ thì chưa bao giờ dừng.
Cuối cùng, họ cũng tìm thấy câu trả lời cho bài toán hóc búa: thiết kế vách bia giật cấp 8 tầng. Thay vì một mặt phẳng gây ngộp, vách đá được chia thành các lớp so le chồng lên nhau. Cách làm này vừa giúp bao quát được tầm mắt, vừa tận dụng tối đa không gian sát trần nhà.
Chính lối xếp giật cấp này đã tạo ra hiệu ứng thị giác “vô tận”. Ở góc nghiêng, các tấm bia trông như những lớp sóng đá chạy dài hút mắt. Hệ thống đèn âm được giấu khéo léo ở các khe giật, rọi ngược từ dưới lên.
Lúc này, chúng tôi không thấy sự nặng nề của những bức tường đá, mà là hàng vạn đốm sáng như những vì sao đêm. Sự sắp xếp ấy buộc người ta phải ngước nhìn, tạo ra tâm thế cung kính tự nhiên.
Khi ngồi nhìn lại công trình mang tính bước ngoặt của đời mình, kiến trúc sư Khương Văn Mười chỉ có một nỗi nuối tiếc: “Hồi đó mải làm quá, gặp gỡ toàn những người nổi tiếng, những bậc tiền bối tâm huyết mà không chụp lại được tấm ảnh nào làm kỷ niệm”.
Nhưng có lẽ, nụ cười nghẹn ngào của những người ở lại khi nhìn tên người thân mình trên bia đá chính là “tấm ảnh” giá trị nhất mà ông Mười đã lưu giữ được.
Gần 30 năm, Đền Bến Dược vẫn nằm lặng lẽ giữa khu di tích anh hùng, ôm theo nghĩa tình sâu nặng được gửi gắm trong từng ý tứ của tiền nhân.
Không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, nơi đây còn trở thành điểm chạm để những thế hệ hôm nay tìm về, lắng nghe và thấu hiểu quá khứ.
Cô Ngô Thị Đan Phượng, giáo viên Trường THCS Trần Huy Liệu, chia sẻ rằng đến tham quan và tìm hiểu Đền Bến Dược là dịp để các em học sinh chạm vào chiều sâu lịch sử.
“Tôi mong các em lắng lại để cảm nhận những mất mát, hy sinh của các anh hùng liệt sĩ. Từ đó, mỗi em sẽ tự soi lại mình, nhận ra trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo vệ và góp phần xây dựng đất nước hôm nay và mai sau”, cô Phượng nói.
Giờ đây, khi những chuyến xe buýt đường thủy đưa du khách ngược dòng Sài Gòn, Đền tưởng niệm Bến Dược không còn là điểm đến xa xôi. Ngôi đèn này đã trở thành một phần không thể tách rời trong mạch sống của TP.HCM.
Gần nửa tháng qua, 26 hộ dân thôn Quảng Trung, xã Thạch Quảng, bị thiếu nước sinh hoạt do nguồn nước giếng khoan bất ngờ đổi màu, mùi hôi nồng nặc. Hiện tượng này xuất hiện cùng thời điểm con suối chảy quanh làng chuyển màu bất thường khiến người dân lo lắng, cuộc sống đảo lộn.
Gia đình bà Dương Thị Dung ở xóm Trung có một giếng khoan sâu gần 30 m vốn sử dụng ổn định nhiều năm, nay không thể dùng. Khi bơm lên, nước màu tím sẫm, sau đó chuyển dần sang đỏ, kèm mùi khác thường.
"Gần 20 ngày nay, cả nhà phải đi tắm nhờ, mua nước đóng bình để ăn uống", bà Dung nói.
Không chỉ gia đình bà Dung, hàng chục hộ dân sống dọc con suối ở thôn Quảng Trung đều bị ảnh hưởng. Dân làng cho hay trước đây nước suối trong xanh, có nhiều tôm cá sinh sống, nhưng khoảng 3-4 năm nay bắt đầu ô nhiễm. Gần đây tình trạng trở nên nghiêm trọng, nước đổi màu rõ rệt, bốc mùi, không ai dám xuống tắm giặt như trước.
Tại thôn Quảng Trung có một cơ sở giặt là và một trang trại chăn nuôi quy mô lớn đang hoạt động. Người dân nghi ngờ hoạt động xả thải từ hai cơ sở này là nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước.
Trước phản ứng từ người dân, chính quyền xã Thạch Quảng đã tổ chức đối thoại tìm hướng giải quyết, đồng thời cử lực lượng kiểm tra thực địa, lấy mẫu nước gửi cơ quan chuyên môn giám định.
Ngày 17/4, ông Tống Văn Vang, Phó chủ tịch UBND xã Thạch Quảng, cho biết bước đầu xác định nước ngầm ở thôn Quảng Trung đổi màu do ước thải chưa qua xử lý từ Công ty TNHH BOB Hà Nội xả ra môi trường. Doanh nghiệp này đã thừa nhận sự cố phát sinh trong quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải.
"Có thể nước thải đã theo dòng suối lan rộng và thẩm thấu xuống lòng đất gây ô nhiễm mạch ngầm", ông Vang nói và cho hay nếu kết quả phân tích xác định có vi phạm, chính quyền sẽ xử lý theo quy định pháp luật.
Theo ông Nguyễn Văn Dinh, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH BOB Hà Nội, vào tối 14/4, công nhân vận hành hệ thống xử lý đã ngủ quên, dẫn đến nước thải chưa qua xử lý tràn ra ngoài. "Màu tím xuất hiện là do lô quần áo màu đỏ được giặt trong thời điểm đó", ông Dinh giải thích.
Lãnh đạo doanh nghiệp cho hay đã rà soát toàn bộ quy trình xử lý nước thải, đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục. Trước mắt, công ty đã hỗ trợ cung cấp nước lọc đóng bình cho các hộ dân bị ảnh hưởng và cam kết sẽ lắp đặt hệ thống cấp nước sạch đến tận thôn trong ít ngày tới.
Chính quyền địa phương hiện khuyến cáo người dân không sử dụng nguồn nước bị ô nhiễm, đồng thời tiếp tục phối hợp với cơ quan chuyên môn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường xác định mức độ ô nhiễm, làm rõ trách nhiệm các bên.
Công an xã Thạch Quảng đang được yêu cầu tăng cường lực lượng giám sát địa bàn, bảo đảm an ninh trật tự, tránh phát sinh tình huống phức tạp.
Lực lượng quy tắc đô thị phường Hải Châu nhắc nhở người dân buôn bán khu vực chợ Hàn dọn gọn đồ đạc trên tuyến đường Nguyễn Thái Học, Hùng Vương, nơi trước đây mặt hàng kinh doanh, xe máy kín hết lối đi.
Thực hiện kế hoạch 109 của UBND TP Đà Nẵng về việc 100% xã phường chấn chỉnh vỉa hè, lấy lối đi cho người đi bộ và để xe máy, từ ngày 1/4, chính quyền các xã phường bắt đầu xử lý hộ kinh doanh mặt tiền và nhỏ lẻ trên phố, tập trung ở phố trung tâm.
Các hành vi đặt, để biển hiệu di động, dù che, bảng quảng cáo, chậu cảnh, tượng trang trí trên vỉa hè, lòng đường đều bị nghiêm cấm.
Lực lượng quy tắc đô thị phường Hải Châu nhắc nhở người dân buôn bán khu vực chợ Hàn dọn gọn đồ đạc trên tuyến đường Nguyễn Thái Học, Hùng Vương, nơi trước đây mặt hàng kinh doanh, xe máy kín hết lối đi.
Thực hiện kế hoạch 109 của UBND TP Đà Nẵng về việc 100% xã phường chấn chỉnh vỉa hè, lấy lối đi cho người đi bộ và để xe máy, từ ngày 1/4, chính quyền các xã phường bắt đầu xử lý hộ kinh doanh mặt tiền và nhỏ lẻ trên phố, tập trung ở phố trung tâm.
Các hành vi đặt, để biển hiệu di động, dù che, bảng quảng cáo, chậu cảnh, tượng trang trí trên vỉa hè, lòng đường đều bị nghiêm cấm.
Vỉa hè đường Trần Quý Cáp, phường Hải Châu, được kẻ sơn hai làn cho xe máy và người đi bộ. Nhiều phường, xã ở Đà Nẵng đã và đang kẻ vạch phân cách trên vỉa hè theo hướng dẫn của Sở Xây dựng.
Vỉa hè đường Trần Quý Cáp, phường Hải Châu, được kẻ sơn hai làn cho xe máy và người đi bộ. Nhiều phường, xã ở Đà Nẵng đã và đang kẻ vạch phân cách trên vỉa hè theo hướng dẫn của Sở Xây dựng.
Vỉa hè phố chuyên doanh Lê Duẩn có sự thay đổi rõ rệt khi xe máy được xếp gọn, các cửa hàng bày bán hàng hóa hoặc đặt chậu cây trên vỉa hè đã thu dọn khoảng trống dành cho người đi bộ.
Vỉa hè phố chuyên doanh Lê Duẩn có sự thay đổi rõ rệt khi xe máy được xếp gọn, các cửa hàng bày bán hàng hóa hoặc đặt chậu cây trên vỉa hè đã thu dọn khoảng trống dành cho người đi bộ.
Vỉa hè đường Ông Ích Khiêm, đoạn gần chợ Cồn thông thoáng, sáng 10/4, trái ngược cảnh hàng quán lấn chiếm vào ngày 22/3.
Việc dọn dẹp vỉa hè trong những ngày đầu, theo Sở Xây dựng đánh giá là chưa có chuyển biến rõ rệt. Tuy nhiên, nhiều tuyến phố lớn đã được cải thiện phần nào, cụ thể là các tuyến phố lớn ở trung tâm thành phố, trước các cổng chợ.
Vỉa hè đường Ông Ích Khiêm, đoạn gần chợ Cồn thông thoáng, sáng 10/4, trái ngược cảnh hàng quán lấn chiếm vào ngày 22/3.
Việc dọn dẹp vỉa hè trong những ngày đầu, theo Sở Xây dựng đánh giá là chưa có chuyển biến rõ rệt. Tuy nhiên, nhiều tuyến phố lớn đã được cải thiện phần nào, cụ thể là các tuyến phố lớn ở trung tâm thành phố, trước các cổng chợ.
Du khách thoải mái dạo bộ trên vỉa hè đường Bạch Đằng, gần với các dãy nhà mặt tiền kinh doanh buôn bán. Khung cảnh này khác hẳn so với hai tuần trước đây khi nhiều xe máy đỗ lấn tới đường.
Du khách thoải mái dạo bộ trên vỉa hè đường Bạch Đằng, gần với các dãy nhà mặt tiền kinh doanh buôn bán. Khung cảnh này khác hẳn so với hai tuần trước đây khi nhiều xe máy đỗ lấn tới đường.
Các tuyến đường Nguyễn Thái Học, Yên Bái... gần khu vực đông du khách đi bộ đến các điểm tham quan như nhà thờ Chính tòa Đà Nẵng (nhà thờ Con Gà), chợ Hàn, các quán cà phê đã xếp gọn xe máy, bàn ghế để nhường lối cho người đi bộ.
Các tuyến đường Nguyễn Thái Học, Yên Bái... gần khu vực đông du khách đi bộ đến các điểm tham quan như nhà thờ Chính tòa Đà Nẵng (nhà thờ Con Gà), chợ Hàn, các quán cà phê đã xếp gọn xe máy, bàn ghế để nhường lối cho người đi bộ.
Vào buổi tối, hộ kinh doanh vẫn duy trì trật tự vỉa hè. Trên đường Nguyễn Văn Linh, người dân đã có lối đi bộ thông thoáng, khác hẳn với hình ảnh quán ăn kê bàn ghế kín vỉa hè tối 24/3.
Vào buổi tối, hộ kinh doanh vẫn duy trì trật tự vỉa hè. Trên đường Nguyễn Văn Linh, người dân đã có lối đi bộ thông thoáng, khác hẳn với hình ảnh quán ăn kê bàn ghế kín vỉa hè tối 24/3.
Tương tự, góc đường Bạch Đằng, đoạn giao với lối rẽ lên cầu quay sông Hàn, tình trạng kê bàn ghế nhựa bán quán nước sát mép vỉa hè đã được chấn chỉnh.
Tương tự, góc đường Bạch Đằng, đoạn giao với lối rẽ lên cầu quay sông Hàn, tình trạng kê bàn ghế nhựa bán quán nước sát mép vỉa hè đã được chấn chỉnh.
Tuy nhiên, một số khu vực ở trung tâm Đà Nẵng vẫn bị hàng quán, xe cộ lấn chiếm như chợ đêm Sơn Trà (phường An Hải), nhiều xe đẩy bán hàng chiếm lòng đường, cản trở người đi bộ và du khách.
Việc chấn chỉnh vỉa hè tại Đà Nẵng đang ở giai đoạn 2, dự kiến tổng kiểm tra và xử lý vi phạm đến 30/4/2026. Giai đoạn 3, lực lượng chức năng sẽ duy trì tuần tra, kiểm soát thường xuyên để ngăn tái lấn chiếm, giữ trật tự đô thị bền vững.
Tuy nhiên, một số khu vực ở trung tâm Đà Nẵng vẫn bị hàng quán, xe cộ lấn chiếm như chợ đêm Sơn Trà (phường An Hải), nhiều xe đẩy bán hàng chiếm lòng đường, cản trở người đi bộ và du khách.
Việc chấn chỉnh vỉa hè tại Đà Nẵng đang ở giai đoạn 2, dự kiến tổng kiểm tra và xử lý vi phạm đến 30/4/2026. Giai đoạn 3, lực lượng chức năng sẽ duy trì tuần tra, kiểm soát thường xuyên để ngăn tái lấn chiếm, giữ trật tự đô thị bền vững.
Vào lúc 9 giờ 30 ngày 23.4, Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo, thông tin đến cơ quan báo chí về kết quả điều tra vụ tai nạn khiến nam sinh lớp 12 tử vong trên quốc lộ 29.
Theo Công an tỉnh Đắk Lắk, liên quan đến vụ việc này, một cán bộ thuộc Trạm Cảnh sát giao thông Krông Búk đã bị đình chỉ công tác để làm việc với cơ quan điều tra, làm rõ vụ việc.
Như Thanh Niên đã thông tin, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đã đăng tải thông tin về vụ nam sinh lớp 12 tử vong và giao cho Công an tỉnh Đắk Lắk tổ chức họp báo, công khai kết quả điều tra, xác minh để thông báo rộng rãi đến các cơ quan thông tấn báo chí và quần chúng nhân dân.
Theo đó, khoảng 11 giờ 29 ngày 15.4, trên quốc lộ 29, đoạn qua xã Cư Pơng (Đắk Lắk) xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng.
Nạn nhân được xác định là V.Đ.Q (18 tuổi, ở xã Cư Pơng), điều khiển xe máy biển số 47AB - 325.XX lưu thông trên quốc lộ 29, theo hướng từ quốc lộ 14 đi xã Ea Kiết (Đắk Lắk). Khi đến địa điểm trên, xe máy lao xuống mương thoát nước ở bên trái theo hướng di chuyển, V.Đ.Q tử vong tại bệnh viện sau đó.
