Vạn Lý Trường Thành lưu giữ nhiều bí ẩn chưa được giải mã. Sau hơn 4 năm nghiên cứu, đội ngũ từ Đại học Thiên Tân đã tìm ra hơn 130 tàn tích của các cánh cổng bí mật tại 10 tỉnh và khu vực, đưa những lối đi vốn bị che giấu hàng thế kỷ từ trong sử sách ra ngoài ánh sáng.
Các cổng bí mật là những lối đi khuất tầm nhìn, hầu hết được xây dựng ở những đoạn hẻo lánh của Vạn Lý Trường Thành. Kích thước của các lối đi này thường thấp và nhỏ, trong đó những lối hẹp nhất chỉ cho phép đúng một người đi qua. Chúng chủ yếu được sử dụng cho các hoạt động trinh sát, tấn công bất ngờ hoặc phục vụ giao thương.
Trong số các binh sĩ đồn trú tại Vạn Lý Trường Thành thời nhà Minh (1368-1644), một lực lượng huyền thoại được gọi là “Dạ Bất Thu” (những người không trở về vào ban đêm), công việc tương đương với lực lượng đặc nhiệm hiện đại.
Họ chịu trách nhiệm chính trong việc thu thập tình báo và tiến hành các cuộc đột kích bất ngờ. Tên gọi này bắt nguồn từ việc nhiệm vụ đòi hỏi phải hoạt động bên ngoài bức tường suốt đêm. Các lối đi họ sử dụng để ra vào chính là những cánh cổng bí mật này và họ phải xác nhận mật mã mới được phép đi qua.
Để xác định chính xác số lượng các lối đi này, đội ngũ nghiên cứu từ Đại học Thiên Tân đã đối soát các bản đồ cổ để xác nhận vị trí của các cổng bí mật. Nhóm đã sử dụng flycam và công nghệ kỹ thuật số để chụp ảnh hơn 90% các đoạn tường thành thời Minh, thu thập hơn hai triệu bức ảnh.
Nỗ lực này giúp tạo ra nền tảng hình ảnh 3D toàn cảnh cho toàn bộ Vạn Lý Trường Thành với độ chính xác đến từng centimet. Từ đó, nhóm nghiên cứu đã tìm thấy di tích thực tế của hơn 130 cổng, lần đầu tiên lập nên một “gia phả” cho hệ thống cổng ẩn này.
Các cổng thường cao từ 1,5 đến 2,5 m với lối hẹp nhất cho một người và lối rộng nhất cho ngựa đi qua, mỗi cổng đều được thiết kế tỉ mỉ theo địa hình và chức năng riêng.
Loại cổng bí mật nhất được gọi là “Đột môn”, chủ yếu dùng cho các cuộc tấn công bất ngờ. Mặt hướng về phía kẻ thù được ngụy trang bằng gạch đá như một bức tường bình thường, trong khi mặt hướng về phía quân mình là một lối đi rỗng, binh sĩ có thể trú bên trong. Trong trận chiến, kẻ thù không thể phát hiện vị trí của Đột môn từ bên ngoài nhưng binh sĩ có thể phá vỡ lớp tường ngụy trang từ bên trong để lao ra tập kích.
Từ hơn 2.000 năm trước, các văn bản cổ đã có miêu tả về Đột môn nhưng đến năm 2019, bằng chứng vật chất đầu tiên mới được nhóm nghiên cứu tìm thấy tại thành phố Tần Hoàng Đảo, tỉnh Hà Bắc. Ngoài chức năng quân sự, một số cổng bí mật còn được sử dụng cho ngoại thương hoặc là lối đi cho binh sĩ và dân thường vùng biên giới ra ngoài canh tác, chăn thả gia súc.
Giáo sư Trương Ngọc Khôn từ Đại học Thiên Tân cho biết điều này phản ánh tính “mở” của hệ thống phòng thủ trường thành từ một góc nhìn khác. Nhà nghiên cứu Lý Triết của nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh các cổng bí mật không chỉ nắm giữ những bí ẩn của Vạn Lý Trường Thành, còn chứa đựng trí tuệ của người xưa. Trong tương lai, công nghệ kỹ thuật số sẽ tiếp tục được sử dụng để khôi phục diện mạo thực sự của kỳ quan này và tiếp tục giải mã những bí mật còn lại.
Theo UNESCO, Vạn Lý Trường Thành là hệ thống phòng thủ quân sự được xây dựng liên tục từ thế kỷ 3 TCN đến thế kỷ 17 nhằm bảo vệ biên giới phía bắc Trung Quốc. Với tổng chiều dài hơn 20.000 km, kỳ quan này trải dài từ Sơn Hải Quan ở phía Đông đến Gia Dục Quan ở phía Tây với cấu trúc vô cùng đồ sộ. Hệ thống di sản bao gồm tường thành, các tháp canh, pháo đài và đài rẫy, thể hiện sự thích ứng của kiến trúc quân sự với địa hình thiên nhiên hiểm trở.
Công trình UNESCO công nhận là Di sản Thế giới từ năm 1987, là biểu tượng cho sức mạnh chính trị và sự phát triển vượt bậc về công nghệ xây dựng cổ đại. Kỳ quan này minh chứng cho sự giao thoa giữa hai nền văn minh nông nghiệp và du mục, đồng thời giữ vai trò linh hồn trong văn hóa và nghệ thuật Trung Quốc suốt hàng nghìn năm.
Trong khuôn khổ Ngày hội Du lịch TP.HCM 2026, talkshow “Khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo du lịch TP.HCM” đã diễn ra tại công viên 23-9, chiều 4-4.
Chủ tịch Dong Travel và nhà đầu tư thiên thần Đồng Hoàng Thịnh nói về “điểm chạm” giữa doanh nghiệp lữ hành và công nghệ gần như đang đứng trên hai “chân”: chân phải là vận hành thực tế, chân trái là công nghệ.
Khoảng 10 năm trước, ở góc độ vận hành, anh thấy các bạn đưa ra rất nhiều ý tưởng và giải pháp công nghệ rất hay. Nhưng khi triển khai thực tế lại "vỡ trận" vì không xử lý được các tình huống ngoại lệ.
Ví dụ 3h khách hạ cánh xuống sân bay mà không có người đón thì lúc đó mọi công nghệ, mọi ý tưởng nếu không giải quyết được tình huống này đều trở nên vô nghĩa.
“Điểm chạm quan trọng nhất là công nghệ nào có khả năng xử lý các tình huống ngoại lệ trong vận hành. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được những bài toán khó, những vấn đề phát sinh ngoài kịch bản”, anh Thịnh bày tỏ.
Anh Thịnh cho hay hiện nay nhiều bạn trẻ phát triển các ứng dụng, nền tảng với ý tưởng rất tốt. Nhưng khi đưa vào vận hành thực tế, mọi thứ không diễn ra như kỳ vọng, dẫn đến sản phẩm bị “vỡ”.
CEO và đồng sáng lập Huuk & partner of Deal Flow Mic Nguyễn cho biết trong năm 2024, Việt Nam đón khoảng 17,5 triệu khách quốc tế và hơn 110 triệu khách nội địa. Tổng quy mô kinh tế du lịch khoảng 840.000 tỉ đồng. Trong đó có đến khoảng 70% tiền đó đến từ các hoạt động kinh tế đêm.
“Ban ngày du khách chủ yếu tham quan, nhưng ban đêm mới là thời điểm họ thực sự chi tiêu từ ăn uống, vui chơi, mua sắm cho đến các trải nghiệm giải trí khác", anh Mic nói.
Anh nói kinh tế đêm, du khách xoay quanh bốn nhu cầu chính của du khách: Ăn gì, chơi gì, ở đâu, đi lại. Cả bốn lĩnh vực này đều tạo ra doanh thu.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để ứng dụng công nghệ nhằm tối ưu dòng tiền trong cả bốn lĩnh vực đó?
Anh Mic chia sẻ ở góc độ doanh nghiệp, bài toán luôn xoay quanh hai yếu tố chi phí và doanh thu. Mục tiêu là giảm chi phí và tăng doanh thu để tối đa hóa lợi nhuận, đây chính là nơi công nghệ phát huy vai trò.
Ví dụ, các startup có thể tập trung vào việc giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí vận hành. Nếu trước đây doanh nghiệp phải tốn 10 đồng để vận hành, nhờ công nghệ có thể giảm xuống còn 5 đồng hoặc thấp hơn. Khi chi phí giảm mà chất lượng vẫn đảm bảo, hiệu quả kinh doanh sẽ tăng lên đáng kể.
Anh Mic nói có rất nhiều công nghệ có thể áp dụng như dữ liệu lớn (Big Data), AI, tự động hóa… Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp luôn tồn tại ba cấp: con người, quy trình và công nghệ.
“Trước tiên, doanh nghiệp cần có đúng người. Sau đó là xây dựng quy trình vận hành rõ ràng, hiệu quả. Cuối cùng, công nghệ tối ưu hóa quy trình và hỗ trợ con người làm việc hiệu quả hơn”, anh Mic cho hay.
Vì vậy, với các startup, điều quan trọng là phải ngồi lại với doanh nghiệp du lịch và trả lời những câu hỏi rất thực tế: Vấn đề lớn nhất trong vận hành hiện tại là gì? Trong bốn lĩnh vực: ăn, chơi, ở, đi thì điểm nghẽn nằm ở đâu? Doanh nghiệp đang giải quyết vấn đề đó như thế nào? Từ đó mới đề xuất giải pháp công nghệ phù hợp.
Bangkok Post hôm nay (6.4) đưa tin: Bộ Y tế Công cộng Thái Lan ước tính các hóa đơn y tế chưa thanh toán từ bệnh nhân nước ngoài lên tới ít nhất 100 triệu baht mỗi năm (khoảng 70 tỉ đồng).
Tiến sĩ Somruk Jungsaman, Thư ký thường trực của Bộ, cho biết các quan chức đang thu thập dữ liệu chi tiết để hiểu rõ hơn về quy mô của vấn đề. Xuất phát từ các quy tắc đạo đức nghề nghiệp, dịch vụ chăm sóc cấp cứu không thể bị trì hoãn. Điều này đồng nghĩa với việc các bệnh viện thường phải điều trị cho bệnh nhân bất kể họ có khả năng chi trả hay không khiến các cơ sở y tế phải tự gánh chịu chi phí tài chính.
Các trung tâm du lịch lớn như Phuket và Chiang Mai là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Giám đốc bệnh viện Vachira Phuket - ông Weerasak Lorthongkham cho biết: "Mỗi năm, chúng tôi phải bù đắp khoảng 10 triệu baht (tương đương 8 tỉ đồng) chi phí điều trị cho những bệnh nhân nước ngoài không có bảo hiểm".
Ông Weerasak Lorthongkham chỉ ra nguyên nhân chính đến từ việc du khách thiếu kinh nghiệm khi lái xe máy hoặc sử dụng rượu bia và chất kích thích, đồng thời dẫn ví dụ một ca nghiêm trọng liên quan đến du khách Nga bị chấn thương cột sống nặng, chi phí điều trị vượt 1 triệu baht (khoảng 800 triệu đồng) nhưng không ai thanh toán. Gia đình không liên lạc được, còn đại sứ quán chỉ có thể hỗ trợ về mặt thủ tục hành chính. Cuối cùng, bệnh viện phải tự lo liệu và chi trả toàn bộ chi phí đưa bệnh nhân hồi hương.
"Nhiều du khách đến Phuket và lần đầu tiên thử lái xe máy, điều này làm tăng đáng kể rủi ro tai nạn", vị giám đốc này nói.
Trong khi đó, dữ liệu ngành bảo hiểm Thái Lan cho thấy một gói bảo hiểm du lịch cho kỳ lưu trú 2 tuần chỉ tốn khoảng 1.100 baht (khoảng 770.000 đồng) nhưng thường cung cấp mức chi trả y tế từ 3,6 - 9 triệu baht.
Thái Lan không phải quốc gia duy nhất thực hiện điều này. Bảo hiểm du lịch bắt buộc hiện đã được áp dụng tại nhiều khu vực và quốc gia như khối Schengen, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Nga và Cuba.
"Du khách thường đánh giá thấp tốc độ mà những tên trộm chuyên nghiệp có thể nhận diện và nhắm mục tiêu vào trang sức, đồ giá trị, đặc biệt tại các khu du lịch đông đúc vào mùa cao điểm", Blake Asaad, nhà sáng lập kiêm giám đốc sáng tạo của công ty trang sức Goodstone, nói.
Asaad cho rằng những chỗ giấu mà du khách cho là khôn ngoan lại thường rất dễ đoán, khiến đồ có giá trị trở nên dễ bị tìm thấy hơn nhiều.
Để giúp du khách bảo vệ tài sản, Asaad và đội ngũ đã chỉ ra những nơi mà tội phạm thường kiểm tra đầu tiên, đồng thời đưa ra các giải pháp thay thế hiệu quả hơn để bảo vệ nhẫn, đồng hồ, hộ chiếu và các vật dụng quan trọng khác.
Những "chỗ an toàn" nên tránh
Theo Asaad, trộm chuyên nghiệp không mất thời gian "lục tung ngẫu nhiên" phòng khách sạn hay hành lý. Chúng biết chính xác phải tìm ở đâu, bao gồm:
Ngăn kéo phòng tắm và bàn đầu giường: Du khách có thể nghĩ rằng cất đồ khuất tầm mắt sẽ an toàn, nhưng đây lại là những nơi bị kiểm tra đầu tiên.
Ngăn có khóa kéo trong vali: Đừng cảm thấy yên tâm chỉ vì có khóa kéo. Theo Goodstone, đây là nơi trộm có thể kiểm tra chỉ trong vài giây sau khi vào phòng.
Ngăn trước của balo: Tương tự túi khóa kéo trong vali, ngăn trước của balo cũng là "miếng mồi dễ ăn".
Túi đựng đồ vệ sinh cá nhân: Nhiều người nghĩ việc giấu đồ giữa sữa rửa mặt và dầu gội là kín đáo, nhưng thực tế đây lại là "chiêu quen thuộc" mà trộm đều biết.
Hộp/cuộn đựng trang sức để trên bàn: Việc dùng hộp trang sức sẽ vô nghĩa nếu bạn để nó lộ liễu.
"Bất cứ thứ gì trông như được thiết kế riêng để đựng trang sức đều lập tức báo hiệu giá trị," Asaad nói. Những tên trộm nhận ra những hộp này ngay, đặc biệt khi có logo thương hiệu hoặc dấu hiệu xa xỉ.
Những nơi nên cất đồ an toàn hơn
Hộp nhỏ, không có dấu hiệu nhận biết: Hãy cất trang sức vào các vật dụng bình thường như hộp thuốc hoặc lọ vitamin du lịch. Điều này giúp chúng "hòa lẫn" với đồ dùng hàng ngày. Vì trộm thường hành động nhanh, chúng ít có thời gian kiểm tra từng món đồ nhỏ nhặt.
Chia nhỏ và cất ở nhiều nơi: Đừng để tất cả trang sức ở một chỗ. Hãy phân tán chúng trong nhiều vị trí khác nhau trong hành lý và phòng.
Việc phân tán giúp giảm rủi ro đáng kể. Ngay cả khi bị phát hiện một chỗ, phần còn lại vẫn an toàn, theo Assad.
Túi ẩn trong túi đựng quần áo: Thay vì dùng những ngăn dễ thấy, hãy tận dụng các ngăn ẩn bên trong túi đựng quần áo. Những ngăn này thường nằm giữa quần áo gấp, ít bị chú ý hơn.
Két sắt du lịch di động: Đừng phụ thuộc vào két sắt của khách sạn. Hãy đầu tư một két mini có dây cáp thép để cố định vào vật chắc chắn trong phòng, giúp bảo vệ tài sản tốt hơn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, du khách chỉ nên mang theo những gì cần thiết, thay vì mang toàn bộ nữ trang, các món đồ giá trị đi du lịch.
Cách hiệu quả nhất để bảo vệ tài sản là mang ít đi. Khi đóng gói, du khách hãy tự hỏi: "Món này có đáng để mang theo không?". Nếu câu trả lời là không, hãy để lại ở nhà. Nhiều người mang trang sức phòng khi cần nhưng thực tế không dùng đến. Chỉ mang những gì chắc chắn sử dụng sẽ giảm rủi ro lẫn lo lắng.
"Khi bạn ra ngoài tham quan, đeo trang sức trên người thường an toàn hơn là để lại trong phòng khách sạn. Trộm thường nhắm vào những đồ không có người trông coi", Asaad nói.
