Tại các khu phố sầm uất như Akihabara, Tokyo hay Nipponbashi, Osaka, du khách dễ bắt gặp nhiều quán cà phê hoạt động dựa trên hình thức cà phê theo chủ đề. Cà phê hầu gái là một nhánh của mô hình cà phê theo chủ đề, nơi nhân viên phục vụ mặc trang phục cách điệu từ hình tượng hầu gái phương Tây, hoặc các nhân vật trong anime, manga.
Khác với các quán cà phê thông thường, mô hình cà phê hầu gái tập trung vào trải nghiệm tương tác và “nhập vai”. Khi bước qua cánh cửa, khách hàng không còn là “khách” mà là “chủ nhân”, “cậu chủ”, “tiểu thư”, trở về dinh thự của mình.
Ngay khi khách bước qua cửa, nhân viên sẽ thực hiện nghi thức chào đón bằng câu khẩu hiệu kinh điển “Okaerinasaimase!” (Mừng chủ nhân về nhà) để xác lập vai trò của khách hàng trong không gian giả tưởng. Trước khi thưởng thức, khách hàng thực nghi thức “Omajinai” (phép thuật món ăn).
Nhân viên hướng dẫn khách cùng làm các động tác tay hình trái tim và đọc những câu thần chú như “Moe moe kyun”, một cụm từ trong văn hóa đại chúng Nhật Bản biểu thị sự dễ thương và năng lượng tích cực, với mục đích tượng trưng là giúp món ăn trở nên ngon miệng hơn. Nhân viên vẽ tương cà trực tiếp tại bàn, tạo hình thú cưng hoặc viết tên khách hàng theo yêu cầu lên các món ăn.
Mô hình cà phê hầu gái ra đời vào tháng 3/2001 tại khu phố Akihabara, Tokyo, với cơ sở đầu tiên tên Cure Maid Cafe. Sự xuất hiện của cà phê hầu gái gắn liền với bối cảnh kinh tế Nhật Bản sau giai đoạn đình trệ kéo dài, được các nhà kinh tế gọi là “Thập niên mất mát” (The Lost Decade).
Đến cuối những năm 1990 và đầu 2000, hệ quả từ thị trường lao động đóng băng đã tạo ra một thế hệ thanh niên Nhật Bản mất phương hướng, dẫn đến sự gia tăng của trạng thái Hikikomori (những người rút lui hoàn toàn khỏi xã hội) và sự bùng nổ của cộng đồng Otaku (người hâm mộ văn hóa đại chúng Nhật Bản).
Mô hình cà phê chủ đề nhập vai kiểu cà phê hầu gái ra đời như một không gian giải tỏa tâm lý. Những tương tác trực tiếp, sự lắng nghe và chăm sóc từ nhân viên giúp khách hàng tạm rời xa những áp lực từ đời sống thực tế để bước vào một thế giới giải trí nhẹ nhàng, mang tính giả tưởng.
Mô hình này lan tỏa sang nhiều quốc gia, nhưng vẫn vấp phải những định kiến. Tại một số nơi, nhiều ý kiến chỉ trích mô hình này thúc đẩy sự phục tùng của phụ nữ và “vật hóa” nhân viên. Tại Trung Quốc, mô hình này từng đối mặt với lệnh cấm sau những biến tướng độc hại.
Cuối năm 2023, từ một vụ án tấn công tình dục xảy ra tại một cơ sở giải trí theo mô hình cà phê hầu gái ở thành phố Nghĩa Ô, tỉnh Chiết Giang, cơ quan kiểm sát đã điều tra hơn 800 doanh nghiệp liên quan.
Kết quả cho thấy nhiều cơ sở đã ép buộc nhân viên nữ quỳ gối phục vụ trà, đút ăn và massage cho khách nam trong những bộ trang phục hở hang. Tháng 4/2024, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao Trung Quốc đã xếp vụ án Nghĩa Ô vào danh sách án lệ điển hình để chấn chỉnh trên toàn quốc. Tòa án phán quyết các dịch vụ này là bất hợp pháp vì vi phạm nghiêm trọng “quyền nhân phẩm” của phụ nữ.
Tại Nhật Bản, chính quyền nỗ lực “làm sạch” bằng cách siết chặt quy định quản lý. Cảnh sát Tokyo thường xuyên truy quét các quán “núp bóng” hầu gái để chèo kéo khách trái phép hoặc cung cấp dịch vụ nhạy cảm tại Akihabara.
Tại các chuỗi lớn như Home cafe, quy tắc “không chạm” được thực thi tuyệt đối. Nhân viên không được ngồi cùng bàn, cấm tiếp xúc thân thể và không được phép tiết lộ thông tin cá nhân cho khách hàng.
Mô hình cà phê này cũng có mặt tại Hà Nội, tiệm đầu tiên đi vào hoạt động từ tháng 12/2023. Đại diện quán cà phê Soru Maid Cafe, Hà Nội cho biết quán có quy định không tự ý chụp ảnh các “hầu gái”, việc ghi hình phải nhận được sự cho phép của nhân viên.
Để duy trì môi trường lành mạnh, bộ quy tắc ứng xử được đặt công khai tại từng bàn như một “cam kết” giữa khách và quán. Mọi biểu hiện thiếu chuẩn mực đều có thể dẫn đến việc bị từ chối phục vụ. Quán ưu tiên cách xử lý kín đáo, đảm bảo an toàn cho nhân viên nhưng không làm phá vỡ không gian trải nghiệm của khách.
Tại Nhật, có nhiều phiên bản biến tấu từ mô hình cà phê hầu gái. Quán Slo-maid ở Kamakura, tỉnh Kanagawa, từng gây chú ý khi chỉ tuyển “nhân viên hầu gái” trên 65 tuổi. Mô hình này thay thế sự năng động của giới trẻ bằng sự điềm tĩnh, ấm áp của các cụ bà, tạo không gian “chữa lành” cho những người trẻ kiệt sức vì áp lực. Tại đây, khách hàng tìm thấy sự kết nối thế hệ thay vì dịch vụ giải trí đơn thuần.
Một số quán ở Tokyo cung cấp trải nghiệm cho du khách nhập vai thành hầu gái và phục vụ nhân viên. Thực khách trả khoảng phí 4.000 yen (khoảng 25 USD) cho 90 phút mặc trang phục người hầu, quản gia, phục vụ trà bánh cho nhân viên đóng vai “tiểu thư”.
Mô hình cà phê hầu gái trở thành ngành công nghiệp dịch vụ hái ra tiền, thuộc nhóm ngành dịch vụ trong thị trường Otaku. Theo đánh giá từ Viện Nghiên cứu Yano, đơn vị khảo sát thị trường hơn 50 năm hoạt động tại Tokyo, doanh thu từ mô hình này cùng các dịch vụ hóa trang (cosplay) đã chạm mốc hàng trăm tỷ yen vào năm 2025.
Thay vì chỉ bán đồ ăn, đồ uống, các mô hình bán trải nghiệm cảm xúc. Khách hàng sẵn sàng chi trả từ phí vào cửa theo giờ, thực đơn giá cao cho đến các dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh lấy liền hay xem biểu diễn sân khấu.
Dạo một vòng quanh khu vực trung tâm TP.HCM, không khó để bắt gặp những vỉa hè luôn chật kín người. Nhiều quán ăn tồn tại hàng chục năm nhờ phần vỉa hè phía trước. Ngược lại, không ít không gian bên trong, dù có máy lạnh, bàn ghế chỉnh tề vẫn vắng vẻ.
Anh Quới Tử, 28 tuổi, ngụ ở P.Xuân Hòa, cho biết nhóm của anh hay chọn quán Vỹ Dạ ở đường Lý Tự Trọng, P.Bến Thành để ngồi ăn uống khi gặp gỡ. Anh đùa, muốn ngồi ăn ở vỉa hè quán này cũng phải có "số má" vì quán rất đông khách. Đi ăn buổi tối, đặc biệt là những ngày cuối tuần, nếu không đặt trước hoặc nhờ người quen thì đừng mong có chỗ. "Ngồi ở trong nhà chẳng ai thích vì bí bách, tù túng. Ngồi bên ngoài mát mẻ, ngắm đường phố, không chỉ ăn thấy ngon miệng hơn mà nói chuyện cũng rôm rả hơn", anh Tử chia sẻ. Dù là quán quen nhưng hôm nào đến hết bàn bên ngoài, nhóm anh Tử cũng không chịu vào nhà mà nhất quyết tìm quán có bàn ngoài trời.
Dọc các tuyến đường Trần Hưng Đạo, Bùi Viện (P.Bến Thành), hàng quán vỉa hè tấp nập nhộn nhịp cả khách Tây lẫn khách ta; trong khi đó ngã tư Nguyễn Siêu - Ngô Văn Năm (P.Bến Nghé), khu vực chân cầu Ba Son được nhiều người ví là "thánh địa" cà phê của giới trẻ và dân văn phòng. Mỗi tối, các quán cà phê trứng, trà sữa, nước ép... kín khách ngồi bên ngoài; nhân viên xếp ghế sát nhau mà vẫn không đủ phục vụ nhu cầu.
Không chỉ các quán ở khu vực trung tâm, các khu ẩm thực truyền thống cũng tấp nập khách ăn uống ngoài vỉa hè. Đơn cử như phố ốc Vĩnh Khánh (P.Khánh Hội) chỉ dài gần 1 km, tập trung hàng trăm quán ốc, hải sản bày bán trước vỉa hè tối nào cũng đông nghịt người. Phố Vĩnh Khánh từng đứng thứ 10 trong danh sách "Những con phố thú vị nhất thế giới 2025" do tạp chí Anh Time Out công bố tháng 11.2025. Quán ốc Oanh 20 năm tuổi, nổi tiếng khi là điểm duy nhất trên phố này có tên trong danh sách Michelin tuyển chọn (Michelin Selected), nên càng ngày càng đông khách Tây.
Michelin từng nhận xét trải nghiệm ăn uống ngoài trời (cụ thể là vỉa hè) là đặc điểm nổi bật của quán ốc Oanh, hòa với không khí chung của phố Vĩnh Khánh. Còn Time Out nhận xét tiếng chảo lanh canh, tiếng cụng ly và tiếng karaoke lề đường kết hợp cùng nhau tạo nên bản sắc của con phố. Chủ quán ốc Oanh cũng từng chia sẻ, quán chỉ tập trung nấu ăn và bán hàng, không có ý định mở rộng theo kiểu nhà hàng lớn vì muốn giữ phong cách quán vỉa hè. Chính không gian bình dân, thoáng đãng này mới là điều khiến khách thích, đặc biệt là khách nước ngoài.
Quán The Lunch Lady ở tầng trệt chung cư Nguyễn Đình Chiểu, P.Tân Định cũng tương tự. Nổi tiếng sau lần gặp gỡ định mệnh với cố đầu bếp Anthony Bourdain, "vua ẩm thực Mỹ", ghé ăn vào năm 2009, quán được đặt tên là The Lunch Lady, từ đó thu hút nhiều du khách quốc tế và Việt kiều tìm đến. Bà chủ quá cố của quán này từng khẳng định, dù có cơ hội mở nhà hàng lớn nhưng vẫn chọn giữ mô hình vỉa hè vì muốn duy trì phong cách riêng: "Vào nhà hàng thì mất chất rồi. Ở đây, người có 50.000 đồng vẫn có thể ngồi ăn thoải mái, đó mới là cái mình muốn giữ".
Ông Trần Tường Huy, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, nói rằng sức hút của vỉa hè nằm ở chính sự va chạm trực tiếp với đời sống đô thị. Sự gần gũi, nhộn nhịp, thậm chí có phần đông đúc của phố xá mang lại trải nghiệm chân thực, giúp du khách quan sát đời sống địa phương một cách sống động. Ông Huy cũng cho rằng vỉa hè không chỉ là không gian giao thông mà còn là không gian xã hội, không gian sinh kế, đồng thời cũng là một dạng tài nguyên văn hóa. Tại nhiều đô thị châu Á như Bangkok (Thái Lan) hay Seoul (Hàn Quốc), ẩm thực đường phố được quy hoạch và quản lý tốt nên trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút đông đảo du khách quốc tế.
Theo ông Trần Tường Huy, hiện việc quản lý chủ yếu dựa trên quy định về trật tự đô thị, xử phạt hành chính, chưa có tiêu chí dành riêng cho văn hóa kinh doanh vỉa hè. Trong khi người dân cần không gian buôn bán, còn du khách cần không gian trải nghiệm.
Ông Mai Thuận Lợi, thạc sĩ ngành du lịch (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM), Giám đốc Công ty du lịch quốc tế Hành Trình Vàng, cũng đồng tình thay vì cấm đoán, các địa phương có thể xem xét đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào hệ thống quản lý chính thức thông qua cấp phép, thiết kế đồng bộ và tiêu chuẩn vận hành.
Cụ thể, cơ quan quản lý có thể phân loại không gian vỉa hè theo chức năng. Tại khu vực trung tâm tập trung nhiều khách du lịch nên cho phép kinh doanh nhưng phải đi kèm tiêu chuẩn rõ ràng về thiết kế, vệ sinh thực phẩm và tổ chức không gian. Còn ở khu dân cư, hoạt động này nên được giới hạn theo khung giờ để không ảnh hưởng đến sinh hoạt chung. Việc hình thành các tuyến phố ẩm thực hoặc khu trải nghiệm chuyên biệt sẽ giúp tập trung hoạt động hàng rong, từ đó dễ quản lý và nâng cao chất lượng dịch vụ.
TS Lê Hồng Vương, Trưởng khoa Du lịch Trường ĐH Văn Hiến, đề xuất không nên "dẹp" mà cần quy hoạch, tổ chức lại vỉa hè, bởi đây là sinh kế của một bộ phận lớn người dân. Vì vậy, khi quy hoạch cần tính đến việc tạo ra không gian phù hợp để vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa duy trì nguồn thu nhập cho họ. Một hướng đi khả thi, theo TS Vương là tổ chức lại hoạt động này theo mô hình tập trung, có quy hoạch rõ ràng. Các khu vực buôn bán có thể được thiết kế thành không gian văn hóa ẩm thực đặc trưng, nơi du khách không chỉ ăn uống mà còn trải nghiệm đời sống địa phương. "Nếu làm tốt, đây không chỉ là nơi kinh doanh mà còn trở thành sản phẩm du lịch, gắn với ẩm thực, làng nghề, quà lưu niệm hay các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể", ông Vương nhấn mạnh.
Từ chỗ yếu ốm, bệnh tật lúc được tiếp nhận, chỉ sau mấy năm, đàn hươu và nai tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh (Gia Lai) đã phục hồi sức sống mạnh mẽ trong môi trường bán hoang dã. Quy mô đàn liên tục nhân lên khi những chú hươu sao liên tục sinh đẻ, cho ra đời thế hệ kế cận.
Khuất sâu trong những con đường nhỏ ngoằn ngoèo dẫn vào vùng lõi Vườn quốc gia Kon Ka Kinh là Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật vườn quốc gia.
Giữa tĩnh lặng rừng già, đàn hươu sao và đàn nai hàng chục con thong dong gặm cỏ, dạo chơi trong khu vực bãi nai bên trong trung tâm cứu hộ.
Đàn hươu sao 34 con đầy sức sống tại bãi nai trở thành điểm nhấn khiến khách tham quan không thể rời mắt khi đến nơi này.
Vuốt ve, chuyện trò cùng mấy chú hươu sao dạn dĩ nhất đàn, ông Trần Văn Thụ, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật, bảo cả đàn đã được đưa về chăm sóc tại bãi nai chừng 5 năm nay.
Trong số này một phần là từ chương trình nhân giống hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình khó khăn của tỉnh, còn lại đa số được tiếp nhận từ một doanh nghiệp tại Pleiku sau thời gian dài nuôi nhốt.
Nhớ lại ngày đầu tiếp nhận những con hươu sao nuôi nhốt, ông Thụ bảo rằng sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng khá yếu ớt. Thời gian dài nuôi nhốt trong chuồng, những chú hươu sao gần như mất hết tập tính tự nhiên, cộng với thức ăn không đảm bảo dinh dưỡng, nhiều con có dấu hiệu bệnh tật, suy kiệt thể chất và stress tinh thần.
Một số con bệnh tật nặng, không thể phục hồi rồi chết đi khiến đội ngũ chăm sóc rất buồn dù đã cố thử nhiều cách. Nhưng may mắn, những con còn lại sau khi được đưa về môi trường nuôi bán hoang dã trên đồng cỏ đã phục hồi sức sống và tập tính tự nhiên.
Đàn hươu sao được đội ngũ cán bộ, nhân viên bảo tồn thuốc thang, điều trị những bệnh ghẻ lở, viêm da, tiêu hóa và bù muối khoáng, dinh dưỡng trở nên khỏe mạnh, chạy nhảy khắp nơi.
Nhưng điều làm những người gắn bó với đàn hươu sao vui mừng nhất là sau thời gian trở lại tự nhiên, chúng đã bắt đôi sinh sản trở lại. Những chú hươu con liên tục được sinh ra, lớn lên khỏe mạnh, nhân thêm số lượng cho đàn.
Để đàn hươu phát triển tốt, không bị tiêu chảy, hằng ngày ông Thụ và cán bộ trung tâm vào rừng cắt thêm các loại lá bổ sung thức ăn để cố định tiêu hóa.
"Hệ tiêu hóa của hươu sao không giống trâu bò, mà gần với loài dê. Trong thành phần thức ăn cho chúng, ngoài cỏ tươi, cần phải có một số loại lá cây để chống bị tiêu chảy. Ngoài ra còn phải bù thêm trái cây, đá muối để bổ sung vitamin và chất khoáng cho hươu phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng bệnh tật" - ông Thụ chia sẻ.
Trong khi những chú hươu sao tương đối thân thiện và dễ tiếp cận, đàn nai 7 con tại đây lại có vẻ nhút nhát và khó gần hơn. Khi thấy khách lạ, những con nai chạy đến các ngóc ngách xa xôi như muốn ẩn nấp, không thích lộ diện.
Những chú nai tại vườn quốc gia trông khá lực lưỡng, mà theo ông Thụ, cân nặng mỗi con có thể đến cả tạ. Đàn nai tại đây cũng được vườn tiếp nhận từ các nơi nuôi nhốt, không đủ điều kiện đưa về chăm sóc, phục hồi sinh cảnh.
Theo ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, vùng rừng này trước đây là nơi sinh sống phổ biến của nhiều loài hươu, nai. Tuy nhiên theo thời gian, cùng với sự xâm lấn của con người làm nơi canh tác, các loài hươu, nai dần ít thấy trong tự nhiên.
Khu vực bãi nai vốn là thung lũng đất bằng, là vùng đồng cỏ trong vườn quốc gia, từng là nơi sinh sống của hươu, nai. Do vậy khi tiếp nhận các chú hươu, nai từ những nơi khác đưa về, vườn quốc gia đã quyết định xây dựng khu nuôi bán hoang dã để làm nơi chăm sóc và phục hồi sinh cảnh cho vườn.
Hiện nay, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh đang phối hợp cùng các cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai xây dựng đề án phát triển du lịch. Ông Thắng hy vọng sau khi được khai thác phát triển du lịch, vùng bãi nai và trung tâm cứu hộ sẽ là điểm nhấn hút khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên và những du khách ưa khám phá tự nhiên, yêu động vật.
Nguồn thu có được từ hoạt động du lịch sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho vườn quốc gia và trung tâm cứu hộ, góp phần thực hiện tốt hơn chức năng bảo tồn, cứu hộ sinh vật.
Đó là thông tin được ông Trần Ngọc Đông Quân, Trưởng Phòng Quản lý lữ hành (Sở Du lịch), nêu tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 23-4.
Nhiều doanh nghiệp lữ hành (Saigontourist, Vietravel, Bến Thành Tourist, Vietluxtour, Đất Việt Tour, Vina Group, Tugo, Thuận Phong, 4U Tour, Chim Cánh Cụt Travel, BestPrice Travel…) đã triển khai nhiều gói ưu đãi đến 41%, giá chỉ từ 599.000 đồng, bao gồm các chương trình du lịch như tham quan rừng ngập mặn Cần Giờ bằng tàu cao tốc, tour khám phá đời sống đêm và ẩm thực Sài Gòn bằng xe máy, kỳ nghỉ văn hóa và thiên nhiên Sài Gòn...
Với thị trường khách quốc tế, các sản phẩm như Free Walking Tour, Retro Rides Saigon by Night, Chợ Lớn Night Tour, Underground Escape, City Tour TP.HCM… tiếp tục được khai thác và nâng cao chất lượng phục vụ.
Đặc biệt, TP.HCM tập trung phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, mang tính trải nghiệm cao như chuỗi tour "Biệt động Sài Gòn", tour trải nghiệm bằng xe cổ, tour "Ngắm thành phố từ trên cao" bằng trực thăng kết hợp ngắm cảnh trên du thuyền 5 sao.
Dịp này, khu du lịch Suối Tiên cũng đẩy mạnh các chương trình ưu đãi như tặng 10.000 phần gạo Lộc Vua Hùng dành cho du khách đến sớm trong ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, tặng 1.000 vé cổng miễn phí cho du khách mặc áo đỏ sao vàng đến sớm trong ngày 30-4... Đồng thời nâng cấp 150 trò chơi, ra mắt các sản phẩm mới, nổi bật là phát triển không gian nông nghiệp xanh Suối Tiên Farm và đa dạng hóa ẩm thực.
Công viên văn hóa Đầm Sen cũng giảm 50% vé cổng hoặc vé trọn gói, miễn vào cổng cho tập thể ban ngành, đoàn thể các cơ quan Mặt trận Tổ quốc các phường trong thành phố có nhu cầu viếng đền Hùng.
Tại Địa đạo Củ Chi, sản phẩm như tour đêm chủ đề "Trăng chiến khu", vườn thú mini, hoạt động bắn súng thể thao và chương trình trải nghiệm văn hóa Khmer cũng được tổ chức trong dịp lễ 30-4 và 1-5.
Di tích lịch sử Dinh Độc Lập trưng bày bộ ảnh chuyên đề "Dinh Độc Lập - Dấu ấn ngày toàn thắng 30-4-1975". Bảo tàng Y học cổ truyền giảm 50% giá vé đồng hạng từ ngày 15-4 đến hết ngày 1-5.
Cũng trong dịp này, Hiệp hội Du lịch TP.HCM tổ chức Lễ hội bánh mì Việt Nam 2026 quy tụ khoảng 150 gian hàng. Không gian lễ hội được tổ chức theo hướng giàu trải nghiệm với khu trưng bày "bánh mì xưa và nay", các màn trình diễn làm bánh, những mô hình sáng tạo mang tính biểu tượng...
Ngành du lịch TP.HCM sẽ tăng cường quản lý nhà nước, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh du lịch, yêu cầu niêm yết giá công khai, bán đúng giá niêm yết, không để xảy ra tình trạng tăng giá bất hợp lý và không phân biệt đối xử với khách du lịch.
Chất lượng dịch vụ và trải nghiệm du khách tiếp tục được nâng cao trên các lĩnh vực lưu trú, ẩm thực, vận chuyển. Đồng thời khuyến khích phát triển các phương tiện giao thông thân thiện môi trường như metro, xe điện, buýt sông.
