Ngay sau khi bài viết Dự báo dân số Việt Nam năm 2200 còn 46 triệu người, ‘siêu già’ từ năm 2040 đăng trên Báo Thanh Niên (ngày 9.4.2026) – chủ đề này đã nhanh chóng thu hút sự quan tâm của độc giả với hàng trăm lượt tương tác trên fanpage của báo cùng nhiều bình luận dưới bài viết và trên mạng xã hội. Đáng chú ý, câu chuyện dự báo dân số giảm mạnh vẫn tiếp tục là chủ đề chưa hạ nhiệt được đông đảo bạn đọc bàn luận.
Bên cạnh mối quan tâm về dự báo dân số Việt Nam và xu hướng già hóa dân số tại nhiều quốc gia phát triển trong tương lai, không ít bạn đọc đã thẳng thắn chia sẻ về bài toán sinh con, nuôi con giữa bối cảnh chi phí ngày càng cao.
Đáng chú ý, bạn đọc “CK Nguyen” đưa ra một phép tính khá chi tiết về chi phí nuôi dạy con tại đô thị lớn như TP.HCM. Theo bạn đọc này, ngay cả trong kịch bản chi tiêu tiết kiệm, để nuôi 1 con từ nhỏ đến hết đại học, gia đình cũng phải chuẩn bị khoảng 1,2 – 1,8 tỉ đồng; nếu nuôi 2 con, số tiền có thể lên tới 2,4 – 3,6 tỉ đồng.
Trong đó, giai đoạn 6 – 18 tuổi được xem là tốn kém nhất, với tổng chi phí ước tính khoảng 600 triệu – 1,2 tỉ đồng, chưa kể những khoản khác như học thêm, học ngoại ngữ, kỹ năng, thiết bị học tập hay chăm sóc sức khỏe. Riêng 4 năm đại học, học phí và sinh hoạt cũng có thể tiêu tốn thêm khoảng 200 – 500 triệu đồng.
Từ phép tính này, bạn đọc CK Nguyen cho rằng đây mới chỉ là mức chi tối thiểu, qua đó bày tỏ nỗi lo trước áp lực tài chính kéo dài trong hành trình sinh con, nuôi dạy con.
Bạn đọc “Minh Nguyen” chia sẻ rất yêu trẻ nhưng chần chừ trước quyết định sinh con. Theo bạn đọc này, nuôi con không chỉ là lo ăn học, mà còn cần thời gian, công sức để đồng hành, dạy dỗ con nên người. Đồng thời, bạn đọc cho rằng việc sinh con không thể trông chờ vào suy nghĩ “trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
“Có những điều không thể giải quyết chỉ bằng tiền. Phải lo được cho con thì tôi mới dám sinh, không chỉ đủ điều kiện kinh tế, mà còn phải có thời gian để chăm sóc, đồng hành và dạy dỗ con”, bạn đọc bày tỏ.
Trong khi đó, bạn đọc “Hung Cuong” nhắc đến thực tế thu nhập còn thấp là rào cản lớn khiến nhiều người không dám sinh con. Theo bạn đọc này, với mức thu nhập khoảng 6 triệu đồng/tháng, việc trang trải cuộc sống cá nhân đã không dễ, nên chuyện lập gia đình, sinh con và bảo đảm điều kiện nuôi dạy con càng trở thành bài toán khó. “Ngay cả nuôi bản thân còn chật vật nên chuyện sinh con càng khó tính toán”, bạn đọc bày tỏ.
Chị Ái Trinh (30 tuổi, ở phường Thủ Đức, TP.HCM) hiện đã có 2 con nhỏ, cho biết từng nghĩ đến chuyện sinh thêm con thứ ba. Thế nhưng, mong muốn ấy phải gác lại trước áp lực áp lực kinh tế và thời gian.
Theo chị Trinh, nỗi lo lớn nhất không chỉ là chuyện sinh thêm một đứa trẻ, mà là làm sao bảo đảm điều kiện nuôi dạy con chu đáo trong bối cảnh chi phí sống ở đô thị ngày càng đắt đỏ.
“Vợ chồng tôi đều đi làm, thu nhập không thấp nhưng chi phí nuôi 2 con đã rất lớn, từ học hành, ăn uống đến các khoản phát sinh. Nếu sinh thêm, tôi không chắc có đủ thời gian chăm sóc con hay không, chưa kể áp lực công việc và nguy cơ ảnh hưởng thu nhập”, chị Trinh nói.
Còn bạn đọc Trung Nguyên chia sẻ: khi bàn về chuyện sinh con, điều nên đặt lên trước là làm sao để một đứa trẻ được sinh ra trong hạnh phúc, chứ không phải sinh con như một chỗ dựa để cha mẹ thấy yên lòng hơn về sau. Theo bạn đọc này, đó là hai cách nghĩ hoàn toàn khác nhau…
Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM cho rằng chuyện sinh con ngày nay không còn chỉ là việc riêng của mỗi gia đình, mà gắn trực tiếp với quy mô lao động, quy mô dân số và sự phát triển bền vững của đất nước. Theo ông, người lao động có “vai trò kép”: vừa trực tiếp tạo ra của cải cho xã hội, vừa tạo ra thế hệ lao động tiếp theo cho đất nước.
Ông nhấn mạnh, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là thu nhập không theo kịp chi phí nuôi con. Theo phân tích của ông, tại nhiều nước vẫn còn khoảng 35 – 45% người lao động có mức lương dưới ngưỡng đủ sống tối thiểu – tức mức lương thấp nhất để một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề. Với mức thu nhập đó, họ không đủ điều kiện tài chính để sinh và nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Theo ông Nhân, cái gốc của câu chuyện ngại sinh con nằm ở chỗ đã sinh thì phải nuôi được, dạy cho tử tế. Người trẻ sẽ không sinh hoặc chỉ sinh 1 con nếu chưa có đủ những điều kiện cần thiết như thu nhập đủ sống và chỗ ở phù hợp.
Ông nêu rõ: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ. Nhưng khi mà một đất nước trên dưới 40% số gia đình hoặc phụ nữ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con, còn hầu hết các gia đình còn lại chỉ sinh 2 con, thì mức sinh bình quân của cả nước không bao giờ đạt mức thay thế 2,1 con. Tỷ lệ tái tạo lao động của đất nước luôn nhỏ hơn 100%”.
Ông cũng phân biệt rõ giữa lương tối thiểu và lương đủ sống tối thiểu. Nếu lương tối thiểu chỉ giúp người lao động tự nuôi bản thân, còn muốn yên tâm sinh con, nuôi con và duy trì một gia đình ổn định, phải có mức lương đủ sống cho cả gia đình.
Bên cạnh đó, từ việc khảo sát hàng loạt công bố, ông Nhân cho rằng mức sinh thấp kéo dài không chỉ do gánh nặng chi phí sống, thiếu dịch vụ chăm trẻ, thời gian làm việc quá dài hay điều kiện lao động chưa thuận lợi cho phụ nữ, mà còn bắt nguồn từ sự suy giảm cả động lực cá nhân lẫn động lực xã hội đối với hôn nhân và sinh con.
Ông chỉ ra xu hướng “3 không” trong một bộ phận thanh niên: không kết hôn, không sinh con, không thấy có trách nhiệm phải kết hôn và sinh con. Từ đó, ông Nhân cho rằng các chính sách khuyến sinh sẽ khó hiệu quả nếu không xử lý đúng các điểm nghẽn cốt lõi.
Theo ông, nhiều Chính phủ đã chi hàng tỉ, chục tỉ USD mỗi năm để khuyến khích kết hôn và sinh con, nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Nguyên nhân là các chương trình hỗ trợ này có tác dụng rất hạn chế, do mức hỗ trợ quá nhỏ so với nhu cầu tài chính để nuôi dạy 2 con đến tuổi trưởng thành.
Ông lý giải, nhiều Chính phủ đã chi rất nhiều chi phí để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng hiệu quả vẫn hạn chế do mức hỗ trợ còn quá nhỏ so với gánh nặng thực tế, trong khi các vấn đề nền tảng chưa được giải quyết. Đó là thu nhập của một bộ phận người dân không đủ nuôi 2 con ăn học đàng hoàng tới 18 tuổi; thiếu trường mầm non công lập với chi phí vừa phải; chi phí nhà quá cao; bất bình đẳng giới tồn tại dai dẳng trong việc nhà và trả lương.
Bên cạnh đó là điều kiện làm việc khắc nghiệt với phụ nữ, khiến cơ hội thăng tiến bị ảnh hưởng tiêu cực khi họ có con; chi phí điều trị vô sinh cao, vượt quá khả năng chi trả của nhiều cặp vợ chồng; môi trường xã hội chưa thân thiện với trẻ em và phụ nữ làm mẹ.
Ngoài ra, nhiều nơi cũng chưa có nội dung giáo dục về trách nhiệm công dân đối với tương lai, sự phát triển của đất nước, cũng như giáo dục về hạnh phúc gia đình và cách xây dựng gia đình hạnh phúc.
Ngày 10.4, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Đà Nẵng cho biết đã chuyển đơn kiến nghị của công dân liên quan vụ phá hoại mộ mẹ Việt Nam anh hùng đến Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Bắc để xem xét, giải quyết theo quy định.
Theo đó, Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng nhận được đơn của ông N.H (ở phường Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) có nội dung kiến nghị, phản ánh liên quan hành vi đập phá mộ mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Trình (mẹ ông H.) tại tổ dân phố Bích Bắc, phường Điện Bàn Bắc.
Sau khi xem xét nội dung đơn, Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng chuyển đơn đến Chủ tịch UBND phường Điện Bàn Bắc để chỉ đạo xem xét giải quyết theo quy định pháp luật; trả lời đơn công dân và báo cáo kết quả giải quyết về Thường trực HĐND thành phố Đà Nẵng trước ngày 20.4 để theo dõi, giám sát.
Đáng chú ý, trong đơn, ông N.H nghi vấn hành vi đập phá mộ phát sinh từ mâu thuẫn tranh chấp đất đai giữa ông N.H với 2 người khác (ông N.Đ.H và ông N.Đ.D) tại thửa đất số 22, bản đồ số 7 tại phường Điện Bàn Bắc.
Trước đó, phản ánh với Thanh Niên, cháu của bà mẹ Việt Nam anh hùng Trương Thị Trình cho biết không khỏi bàng hoàng, đau xót khi phát hiện ngôi mộ bị phá hoại nghiêm trọng.
Người cháu này đang ở phường Điện Bàn Bắc, thờ phụng bà Trình lâu nay, nhà cũng gần ngôi mộ.
Theo người cháu này, trước thời điểm xảy ra sự việc, khu vực mộ không có dấu hiệu bị xâm phạm, gia đình cũng "không có mâu thuẫn với ai" đến mức dẫn đến hành vi phá hoại nghiêm trọng như vậy.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy nhiều hạng mục của ngôi mộ bị đập vỡ, kết cấu bị phá hủy, gạch đá vương vãi khắp nơi. Đặc biệt, di ảnh của mẹ Việt Nam anh hùng cũng bị đập hư hỏng nặng, nằm ngổn ngang.
Trao đổi với PV Thanh Niên vào sáng nay 10.4, lãnh đạo Công an phường Điện Bàn Bắc cho biết đơn vị đã vào cuộc xác minh. Vụ việc vẫn đang được lực lượng công an phường tập trung điều tra, khi nào có kết quả cụ thể sẽ thông tin.
Ngày 21-4, UBND tỉnh Gia Lai ban hành thông báo kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn tại buổi làm việc với các doanh nghiệp để triển khai đề án hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tiên phong theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Theo ông Phạm Anh Tuấn, chủ trương của Thủ tướng Chính phủ về việc phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong trong cả nước là bước đi chiến lược nhằm xây dựng đội ngũ doanh nghiệp tư nhân nòng cốt, có năng lực cạnh tranh quốc tế, đóng vai trò dẫn dắt nền kinh tế.
Hiện tỉnh Gia Lai đã triển khai chương trình phát triển doanh nghiệp tiên phong trên địa bàn, chủ động thông báo, kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp đăng ký tham gia.
Đồng thời, tỉnh Gia Lai sẽ rà soát, lựa chọn và phát triển đội ngũ doanh nghiệp tiên phong. Tổ chức làm việc với từng doanh nghiệp để nắm bắt tình hình, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp bức phát, phát triển bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, lãnh đạo tỉnh Gia Lai cam kết xây dựng chính quyền liên chính, kỷ cương, hành động quyết liệt; chuyển từ tư duy quảng lý sang phục vụ, đồng hành, kiến tạo, lấy doanh nghiệp và nhà đầu tư làm trung tâm, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp phát triển.
Bên cạnh đó, chính quyền cùng đồng hành lựa chọn, xây dựng và phát triển các doanh nghệp tiên phong. Hướng tới hình thành đội ngũ doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế.
Ngược lại, ông Phạm Anh Tuấn yêu cầu các doanh nghiệp cần nghĩ lớn, làm lớn; nói thật làm thật; đã cam kết là phải thực hiện. Đổi mới tư duy từ kinh doanh truyền thống sang đổi mới sáng tạo; áp dụng khoa học công nghệ và các mô hình quản trị tiên tiến, phát triển bền vững.
Ngoài việc phát triển trong nước, lãnh đạo tỉnh Gia Lai đề nghị các doanh nghiệp chủ động mở rộng đầu tư ra nước ngoài như khu vực Nam Lào, Đông Bắc Campuchia. Tăng cường liên kết hợp tác, phát huy tinh thần đoàn kết hỗ trợ lẫn nhau trong sản xuất kinh doanh, từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các doanh nghiệp tham mưu xây dựng, hoàn thiện đề án hỗ trợ phát triển doanh nghiệp tiên phong của tỉnh Gia Lai trình cấp thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
Nhiều năm qua, cuộc sống của hàng chục hộ dân tại khu phố Hữu Chiến, phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long (trước đây là huyện Phú Tân, tỉnh Bến Tre) bị đảo lộn bởi sự xuất hiện của xưởng sản xuất than gáo dừa nằm trên nhiều thửa đất nông nghiệp liền kề của bà N.T.T (ngụ TP.HCM). Các thửa đất này do 2 người nước ngoài đứng tên hợp đồng thuê đất với bà T., thời gian thuê 15 năm.
Theo phản ánh của người dân địa phương, xưởng sản xuất than gáo dừa này hoạt động bất kể ngày đêm. Khi xưởng hoạt động, những cột khói đen kịt, mùi nồng nặc và tiếng ồn chát chúa từ máy móc vang vọng ra hàng trăm mét, trở thành nỗi ám ảnh của bà con.
Bà N.T.T.N (58 tuổi) bức xúc: "Tiếng ồn từ máy móc là dữ lắm, ồn như máy chà lúa vậy. Mùa mưa thì khói nghẹt ống xả, tro xỉ bay tứ tung, rơi vãi khắp nhà cửa, vườn dừa. Chỉ cần lấy tay quẹt một cái trên sàn nhà hoặc chân không mang dép là bụi than bám đen thui luôn. Bởi vậy, nhà tôi phải đóng cửa quanh năm, phơi quần áo còn không được, đứa cháu nội ho sốt suốt, bỏ học hoài và phải định kỳ đi khám và điều trị bệnh phổi tại Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch ở TP.HCM. Báo chính quyền xuống nhưng rồi đâu lại vào đó".
Nhà gần xưởng sản xuất than gáo dừa, bà N.T.L.D (53 tuổi) cho biết ở đây ai cũng chung cảnh ngộ khổ sở vì ô nhiễm bụi than, thậm chí đứng trong nhà còn phải đeo khẩu trang. "Bà con nhiều lần kiến nghị, phản ánh và chính quyền nói công ty này hoạt động sai. Thế nhưng, càng ngày càng thấy nhà xưởng phát triển, tuyển thêm công nhân" - bà D. thở dài.
Và như thế, hơn 3 năm qua, hàng chục hộ dân ở cạnh xưởng sản xuất này phải sống trong cảnh "cửa đóng then cài" bởi bụi than bay tứ tung và tiếng động cơ ù tai.
Theo tài liệu PV Thanh Niên có được, Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia (khu phố Hữu Chiến, phường Phú Tân, tỉnh Vĩnh Long) có tiền thân là Công ty TNHH Runtoo do bà N.T.D (ngụ tại địa phương) làm đại diện pháp luật. Sau khi người dân phản ánh, chính quyền địa phương kiểm tra xử phạt hành chính do sai phạm trong lĩnh vực đất đai và buộc tháo dỡ công trình trái phép, nhưng công ty chỉ đóng phạt chứ không tháo dỡ và tiếp tục sản xuất.
Năm 2024, Công ty Runtoo bị tuyên án phải trả nợ cho 2 khách hàng với tổng giá tiền hơn 1 tỉ đồng. Ngày 26.10.2024 (trước ngày thi hành án), Công ty Runtoo đã làm hợp đồng bán thanh lý toàn bộ tài sản cho bà N.T.N.A (ấp Kinh Cũ, xã Phong Nẫm, tỉnh Vĩnh Long). Ngày 29.10.2024, Công ty Runtoo đã liên hệ và được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bến Tre (nay là Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long) chấp nhận thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Đến nay, vụ án này vẫn chưa thi hành án được.
Sau đó, bà N.T.N.A được Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Bến Tre (cũ) cấp đăng ký kinh doanh cho Công ty TNHH dừa Phượng Hoàng Bến Tre có địa chỉ tại nhà của bà ở ấp Kinh Cũ, xã Phong Nẫm. Thực tế, công ty không có bất cứ nhân sự, biển hiệu hay tài sản gì đặt tại nhà bà N.T.N.A mà hoàn toàn đặt tại địa điểm sản xuất - trên 5 thửa đất nông nghiệp liền kề ở khu phố Hữu Chiến.
Trao đổi với PV Thanh Niên, bà N.T.N.A khẳng định từ đầu tới cuối bà chỉ là công nhân bình thường làm việc tại xưởng sản xuất này. Toàn bộ hoạt động sản xuất và cả việc ký tên mua tài sản Công ty Runtoo và đứng tên người đại diện pháp luật của Công ty TNHH dừa Phượng Hoàng Bến Tre đều do 2 người nước ngoài - chủ thật sự của doanh nghiệp này chỉ đạo toàn diện.
"Sau khi thấy người dân phản ứng quá, chính quyền thì mời lên liên tục nên tôi sợ lắm. Và không cần sự đồng ý của 2 người nước ngoài là chủ công ty, tôi đã lên phường Phú Tân và được hướng dẫn các thủ tục làm việc với Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long để thôi vai trò người đại diện pháp luật, cho dừng trên giấy tờ về các hoạt động liên quan xưởng than và tôi cũng nghỉ làm công nhân cho 2 người nước ngoài này", bà N.T.N.A cho biết.
Thế nhưng, sau khi bà N.T.N.A rút, người dân tiếp tục phản ánh lên UBND phường Phú Tân rằng xưởng sản xuất than gáo dừa vẫn tiếp tục hoạt động. Kết quả kiểm tra hồi đầu tháng 4.2026 của UBND phường Phú Tân cho thấy, địa điểm kinh doanh này lại có giấy phép mới do Sở Tài chính tỉnh Vĩnh Long cấp với tên gọi Công ty TNHH SX-XNK Bách Gia, do một người Việt đứng tên. Công ty vẫn sản xuất như cũ và xả bụi than, gây tiếng ồn suốt ngày đêm khắp khu phố Hữu Chiến.
Theo UBND phường Phú Tân, suốt hơn 3 năm sản xuất tại các thửa đất nông nghiệp, dù pháp nhân và người đại diện pháp luật khác nhau nhưng điểm chung của xưởng sản xuất than gáo dừa này là sai phạm toàn diện: sử dụng đất sai mục đích, sản xuất không có giấy phép về môi trường, không phòng cháy chữa cháy, xây nhà xưởng sản xuất trên đất nông nghiệp, bị phạt và buộc tháo dỡ trả lại hiện trạng nhiều lần nhưng chẳng những không thực hiện mà còn mở rộng quy mô.
Một lãnh đạo UBND phường Phú Tân cho hay cơ quan này đã có văn bản gửi Điện lực Phú Túc không thống nhất ký kết hợp đồng mua bán điện với các pháp nhân mới và đề nghị ngưng cung cấp điện đối với các pháp nhân sản xuất than gáo dừa tồn tại trên các thửa đất của bà N.T.T.
UBND phường Phú Tân cũng có văn bản đề nghị Sở Tài chính tạm dừng cấp phép và phối hợp chặt chẽ với UBND phường để hậu kiểm cẩn trọng đối với các hồ sơ liên quan đến các thửa đất của bà T., nơi xưởng sản xuất than gáo dừa đang hoạt động.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chánh văn phòng, người phát ngôn của UBND tỉnh Vĩnh Long, khẳng định với PV Thanh Niên rằng ông sẽ tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh để xem xét, chỉ đạo các cơ quan có liên quan báo cáo rõ quá trình hoạt động của pháp nhân này; đồng thời sẽ xử lý triệt để các sai phạm để đảm bảo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và trả lại không khí trong lành cho người dân khu phố Hữu Chiến.
