Phát biểu trước Quốc hội về tình hình kinh tế – xã hội sáng 21/4, đại biểu Thạch Phước Bình, Phó đoàn đại biểu tỉnh Vĩnh Long, nhấn mạnh việc điều chỉnh mức lương cơ sở là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Những năm gần đây, Nhà nước đã nâng mức lương cơ sở từ 1,49 lên 1,8 rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026. Tuy nhiên theo ông, vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công.
Đại biểu đánh giá mức tăng dự kiến từ 1/7 “hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công”. Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1 năm 2026 là 3,51%.
“Tuy nhiên, nếu hỏi mức đó đã đủ để người khu vực công sống được bằng lương chưa thì theo tôi là chưa, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở các đô thị lớn”, đại biểu tỉnh Vĩnh Long nói.
Ông dẫn chứng một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6-7 triệu đồng/tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản.
Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, làm giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, theo ông, mức 2,53 triệu đồng mới chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.
Mặt khác, từ 1/7, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp dự kiến là 5,31 triệu đồng ở vùng một, 4,73 triệu đồng ở vùng hai, 4,14 triệu đồng ở vùng ba và 3,96 triệu đồng ở vùng bốn. Bình quân bốn vùng khoảng 4,47 triệu đồng/tháng. Nếu lấy mức lương cơ sở 2,53 triệu đồng nhân với hệ số khởi điểm phổ biến 1,86, tiền lương theo công thức hiện hành chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng; với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.
“Nói cách khác, người ở nhóm thấp nhất chỉ vừa nhỉnh hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân, còn người ở nhóm hệ số 2,1 thì chỉ vừa chạm ngưỡng vùng một”, ông phân tích.
Với mặt bằng chi phí đô thị, theo đại biểu Bình, đó chỉ là mức cầm cự, chưa phải mức bảo đảm cuộc sống ổn định. Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu cũng không nhỏ khi ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%; thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Đây đều là các khoản chi khó tránh của hộ gia đình công chức, viên chức.
Do đó, dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn “chưa đạt mức an tâm”, nhất là khi phải trang trải chi phí nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế.
Từ các phân tích trên, đại biểu đề xuất mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng khoảng 13-15% so với mức lương cơ sở hiện hành, là phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay. Với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9-5 triệu đồng/tháng, người có hệ số 2,1 đạt trên 5,5 triệu đồng/tháng.
So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000-400.000 đồng/tháng, là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu cả về đời sống và tâm lý.
Theo ông, mức tăng lên 2,65-2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương, tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa, qua đó góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc.
Đại biểu cũng cho rằng mức 2,65-2,7 triệu đồng/tháng “không tạo áp lực quá lớn” lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm với tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công và giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
Cuối tháng 3, Bộ Nội vụ trình Chính phủ dự thảo nâng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng, tương đương tăng 8,1% từ ngày 1/7 theo lộ trình điều chỉnh tiền lương khu vực nhà nước.
Mức lương cơ sở là căn cứ tính lương trong bảng lương, phụ cấp và các chế độ khác theo công thức lương = lương cơ sở x hệ số lương. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để tính hoạt động phí, sinh hoạt phí và các khoản trích theo quy định. Cơ quan soạn thảo cho biết việc điều chỉnh là cần thiết nhằm tạo động lực làm việc, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, góp phần cải thiện đời sống người hưởng lương và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Trước đó, trình bày giải trình tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo luật Hộ tịch đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời.
Đối với giấy khai sinh và giấy chứng nhận kết hôn, là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo UBND cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính và ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1.7.2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Về ghi vào sổ hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài (điều 21).
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã được chỉnh lý theo hướng bảo đảm nguyên tắc: các sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được cơ quan có thẩm quyền nước ngoài giải quyết, nếu không trái với pháp luật Việt Nam thì được ghi vào sổ hộ tịch.
Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong tổ chức thực hiện.
Về đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động (điều 15, điều 20).
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 1.1.2031.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế "người dân yêu cầu" sang "cơ quan nhà nước chủ động phục vụ", đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện được chủ động triển khai trước; đồng thời, Nhà nước tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.
Ngày 14.4, liên quan vụ nhóm người dùng ghế, đá hỗn chiến trước cổng trường vào giờ tan học, Công an phường Chợ Lớn (TP.HCM) cho biết đã mời làm việc 5 người liên quan để làm rõ hành vi gây rối trật tự trước cổng Trường THCS Hồng Bàng.
Theo xác minh ban đầu, khoảng 16 giờ 20 phút ngày 8.4, tại quán nước đối diện cổng số 5 trên đường Triệu Quang Phục, em T.V.M (18 tuổi) đang ngồi cùng bạn là H.T.G (20 tuổi) thì bất ngờ bị 2 nam thanh niên lao vào dùng nón bảo hiểm tấn công. Sau đó, nhóm này kéo nhau ra ngoài quán tiếp tục xô xát, gây rối trật tự.
Tiếp nhận tin báo, Công an phường Chợ Lớn phối hợp các lực lượng liên quan nhanh chóng truy xét, đưa những người liên quan về trụ sở làm việc. Qua làm việc, cơ quan chức năng xác định những người này không phải là học sinh Trường THCS Hồng Bàng, có độ tuổi từ 15 đến 19 tuổi.
Bước đầu, nguyên nhân vụ việc được xác định xuất phát từ mâu thuẫn liên quan đến nợ tiền. Công an phường Chợ Lớn đang tiếp tục củng cố hồ sơ, xử lý theo quy định.
Như Thanh Niên đã thông tin, khoảng 16 giờ 30 phút ngày 8.4, một nhóm người bất ngờ phát sinh mâu thuẫn, lớn tiếng cự cãi rồi lao vào hỗn chiến trước cổng Trường THCS Hồng Bàng (cổng số 5, đường Triệu Quang Phục, phường Chợ Lớn, TP.HCM)
Thời điểm xảy ra vụ việc, khu vực này rất đông học sinh vừa tan học cùng phụ huynh và phương tiện đưa đón. Nhóm người đã dùng ghế của quán nước làm hung khí, đồng thời nhặt đá ném qua lại, khiến tình hình trở nên hỗn loạn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho nhiều người xung quanh.
Phát hiện sự việc, người dân nhanh chóng can ngăn và báo cho cơ quan chức năng. Nhóm người tham gia hỗn chiến sau đó rời khỏi hiện trường.
Nếu được thông qua, Nghị định mới sẽ có hiệu lực từ 1-7. Một số quy định đặc thù khác sẽ có hiệu lực sau đó vào ngày 1-1-2028 và 1-1-2029.
Tại bản dự thảo mới nhất đang được lấy ý kiến đến hết 19-4, Bộ Công an đề xuất sửa đổi khoản 3 Điều 6.
Theo đó mức phạt 800.000 đồng đến 1 triệu đồng được áp dụng với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 m trên xe ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ loại xe ô tô chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy định. Tuy nhiên quy định mới bổ sung yếu tố trừ xe kinh doanh vận tải.
Đối với hình thức xử phạt vi phạm hành chính, biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 3, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung hình thức: Buộc lắp đặt thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách; Buộc cung cấp, cập nhật, truyền dẫn, lưu trữ, quản lý thông tin, dữ liệu từ thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách lắp trên xe ô tô theo quy định.
Tại khoản 5 Điều 20, mức phạt 1-2 triệu đồng được áp dụng với hành vi sau:
Xe kinh doanh vận tải chở khách không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái hoặc có lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái nhưng không có tác dụng hoặc làm sai lệch dữ liệu của thiết bị.
Quy định này trước đây được áp dụng với xe kinh doanh chở khách từ 8 chỗ người trở lên, nay áp dụng với xe kinh doanh mọi loại chỗ ngồi.
Trong khi đó, xe kinh doanh chở khách 8 chỗ ngồi trở lên thì được bổ sung thêm yếu tố: không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách hoặc có lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách nhưng không có tác dụng hoặc làm sai lệch dữ liệu của thiết bị, để áp dụng chung mức phạt trên.
Cơ quan soạn thảo đề xuất mức phạt 12-14 triệu đồng đối với người lái ô tô không kinh doanh vận tải hành khách, nhưng vẫn chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe. Kèm theo mức trừ 6 điểm bằng lái.
Các quy định về hợp đồng vận tải tại Điều 20 cũng được quy định chặt chẽ hơn.
Bộ Công an cũng đề xuất phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
Lái xe ô tô cứu hộ chở xe được cứu hộ mà vượt quá khối lượng cho phép chuyên chở của xe cứu hộ; kéo theo xe được cứu hộ mà vượt quá khối lượng cho phép kéo theo của xe cứu hộ được ghi trong giấy đăng kiểm.
Lái xe ô tô cứu hộ chở hoặc kéo theo xe mà xe được chở hoặc kéo theo không phải là xe bị hư hỏng, bị sự cố.
Ngoài phạt tiền, tài xế còn bị trừ 2 điểm bằng lái.
Cơ quan soạn thảo cũng bổ sung hàng loạt vi phạm bị xử phạt liên quan xe vận tải nội bộ.
Trong tờ trình về cơ sở thực tiễn đề xuất điều chỉnh Nghị định 168, bên cạnh những điểm tích cực sau một năm triển khai, Bộ Công an cho biết tình hình trật tự, an toàn giao thông đường bộ vẫn diễn biến phức tạp.
Trong đó đáng chú ý là tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng hoạt động "trá hình", gây thiếu công bằng và minh bạch, đồng thời gây thất thu thuế, trốn tránh quản lý.
Trong khi đó, các xe container phi tiêu chuẩn, xe chở thùng để chứa hàng có kích thước vượt quá chiều dài, chiều cao nhưng chưa có chế tài xử phạt...
