Đó là đề xuất của đại biểu Châu Quỳnh Giao (An Giang) tại phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội về kinh tế – xã hội, ngân sách nhà nước, chiều 20-4.
Bà Giao nhìn nhận xổ số kiến thiết có vai trò quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội.
Theo Bộ Tài chính, năm 2025, chỉ riêng 21 công ty xổ số kiến thiết khu vực miền Nam đã đạt doanh thu trên 155.500 tỉ đồng, và nộp ngân sách gần 52.000 tỉ đồng.
Số tiền này có ý nghĩa rất lớn giúp địa phương đầu tư phát triển, chăm lo tốt an sinh xã hội.
Dù vậy, đằng sau những con số “biết nói” ấy, ở góc nhìn kinh tế học hành vi, nó có xu hướng đánh vào nhóm thu nhập thấp nhiều hơn (người mua phần đông là người khó khăn có khát vọng đổi đời, người bán là người yếu thế trong xã hội).
Theo bà Giao, để có được hàng nghìn tỉ đồng xây trường học, bệnh viện, cầu đường, chúng ta đang dựa vào lực lượng khoảng hơn nửa triệu lao động, âm thầm, lặng lẽ đi khắp vỉa hè, ngõ xóm…
“Lực lượng ấy chủ yếu gồm những người già neo đơn, người khuyết tật, phụ nữ đơn thân, là những lao động di cư và cả những trẻ em nghèo. Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chính sách an sinh xã hội chăm lo cho người yếu thế, nhưng đời sống của họ vẫn còn bấp bênh”, bà Giao nói.
Theo bà Giao, nguyên nhân bất cập trên, về khoảng trống pháp lý, căn cứ theo Điều 7 Nghị định 122 năm 2007 quy định về phân phối lợi nhuận, doanh nghiệp kinh doanh xổ số phải thực hiện phân phối lợi nhuận và trích lập các quỹ theo quy định tại Nghị định 91 năm 2015 về đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp.
Tuy nhiên hiện nay cơ chế này chưa quy định cụ thể về việc đảm bảo một phần lợi nhuận được dành để hỗ trợ trực tiếp cho người bán vé số dạo.
Mối quan hệ giữa người bán dạo và đại lý chỉ là “mua đứt bán đoạn”. Họ không có hợp đồng lao động, không có bảo hiểm xã hội, không có bảo hiểm y tế. Họ làm việc bất kể nắng mưa, không ngày nghỉ, nhưng lại không được thừa nhận là một mắt xích trong chuỗi giá trị của ngành.
Nữ đại biểu đoàn An Giang cũng cho hay việc nghiêm cấm chi thưởng hoặc hoa hồng vượt mức tối đa theo pháp luật có thể vô tình hạn chế thu nhập của người bán vé số dạo, vốn phụ thuộc chủ yếu vào hoa hồng.
Thực tế, với hoa hồng chỉ khoảng 1.000 đồng mỗi tờ vé số, một người phải bán hết 200 tờ/ngày mới thu về hơn 200.000 đồng. Thu nhập này chênh lệch quá lớn so với lương cán bộ, nhân viên của công ty xổ số, doanh nghiệp, đại lý…
Căn cứ theo điều 11 Nghị định 30 năm 2007, vé số được phân phối qua ba hình thức: bán trực tiếp, qua đại lý và qua thiết bị điện tử. Tuy nhiên người bán vé số dạo thường nằm trong hệ thống đại lý cấp dưới, không được bảo vệ rõ ràng về quyền lợi.
Cùng với đó, Thông tư 75 năm 2013 chưa có quy định cụ thể về chế độ đãi ngộ, bảo vệ quyền lợi cho người bán vé số dạo trong hệ thống đại lý.
“Chúng ta đã có nghị định, thông tư để quản lý kinh doanh xổ số, nhưng chúng ta lại đang thiếu một khung khổ pháp lý đầy đủ bảo vệ quyền lợi tương xứng của những người lao động thuộc nhóm yếu thế trực tiếp đem lại doanh thu cho lĩnh vực này”, đại biểu nhận định.
Để khắc phục những bất cấp trên, bà Giao kiến nghị Quốc hội, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện chính sách về lao động, bảo hiểm xã hội, xem họ là lao động tự do đặc thù.
Cùng với đó, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng lao động này được dễ dàng tiếp cận bảo hiểm xã hội tự nguyện bằng việc hỗ trợ phần nào mức đóng từ nguồn quỹ phúc lợi của công ty xổ số, ngân sách nhà nước.
Tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung những nghị định, thông tư có liên quan theo hướng phân phối lợi nhuận công bằng từ nguồn thu xổ số kiến thiết.
Cụ thể, sửa đổi, bổ sung Nghị định 122 theo hướng quy định rõ tỉ lệ lợi nhuận trích lập nhằm hỗ trợ an sinh cho người bán vé số dạo. Cùng với đó, cho phép doanh nghiệp trích một phần lợi nhuận để xây dựng quỹ phúc lợi, đào tạo, bảo hiểm y tế hoặc hỗ trợ rủi ro cho người bán vé số dạo.
Sửa đổi, bổ sung Nghị định 30 để ghi nhận người bán vé số dạo là một thành phần hợp pháp trong hệ thống phân phối.
Quy định trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh xổ số trong việc bảo đảm điều kiện lao động, mức hoa hồng công bằng và minh bạch cho người bán vé số dạo.
“Cùng với đó, ban hành thông tư hướng dẫn hoạt động kinh doanh xổ số, trong đó cần bổ sung quy định về hợp đồng mẫu, minh bạch hoa hồng, hỗ trợ công cụ bán hàng (túi, bảng hiệu, ô dù…). Đồng thời có cơ chế giải quyết tranh chấp giữa người bán vé số dạo và đại lý/doanh nghiệp”, bà Giao kiến nghị.
Ngày 22/4, Tập đoàn Vingroup tổ chức phiên họp Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026. Đại hội cổ đông của tập đoàn tỷ phú Phạm Nhật Vượng diễn ra trong bối cảnh cổ phiếu VIC tăng gấp 6 lần một năm qua, và doanh nghiệp mở thêm nhiều mảng kinh doanh mới như sản xuất thép, điện, đường sắt, cảng biển...
Tuy nhiên, trong phần thảo luận, tình hình hoạt động của VinFast vẫn là chủ đề được các cổ đông quan tâm nhất. "Trong 5 năm qua, mảng xe điện trên thế giới phát triển mạnh, song gần đây một số hãng có xu hướng quay về sản xuất ôtô hybrid (loại xe chạy xăng kết hợp điện). Vậy VinFast có làm loại xe này hay không?", một cổ đông đặt vấn đề.
Trả lời cổ đông, tỷ phú Phạm Nhật Vượng cho biết VinFast sẽ nghiên cứu sản xuất thêm những mẫu xe mới, có thể chạy quãng đường dài hơn nếu khách hàng lỡ "quên không sạc".
Ông cũng khẳng định hãng "sẽ không bao giờ sản xuất lại xe chạy xăng".
VinFast là hãng xe được tỷ phú Phạm Nhật Vượng thành lập năm 2017. Bốn năm sau, công ty dừng sản xuất ôtô chạy xăng, chuyển sang xe điện.
Năm 2025, hãng xe này ghi nhận doanh thu 90.427 tỷ đồng, tăng 139% so với thực hiện 2024 và cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, công ty chịu lỗ ròng hơn 97.000 tỷ đồng. Tính đến ngày 31/12/2025, doanh nghiệp này lỗ lũy kế gần 171.600 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu âm hơn 90.000 tỷ đồng.
Năm nay, VinFast đặt mục tiêu bàn giao 300.000 ôtô điện trên toàn cầu và khoảng 1-1,5 triệu xe máy điện, mở rộng thị trường tại Việt Nam, các nước Đông Nam Á (Indonesia, Philippines) và Ấn Độ. Công ty đã dẫn đầu thị phần xe hơi Việt Nam năm 2025, chiếm khoảng 36%.
Về khả năng tự chủ sản xuất pin xe điện, ông Phạm Nhật Vượng cho biết hiện VinFast chủ động được một phần nguồn cung. Tuy nhiên, chiến lược tổng thể doanh nghiệp không đặt mục tiêu tự sản xuất hoàn toàn, mà duy trì song song 3 phương án: mua ngoài, hợp tác và tự sản xuất.
Tỷ phú Phạm Nhật Vượng đánh giá cách này nhằm giảm áp lực đầu tư cho nghiên cứu, nhà máy và hạ tầng, đồng thời tối ưu chi phí, tăng năng lực cạnh tranh về giá và chất lượng sản phẩm.
Ngoài VinFast, các cổ đông cũng quan tâm đến tình hình hoạt động của Green SM - doanh nghiệp trong mảng gọi xe của Vingroup. "Tập đoàn có kế hoạch IPO công ty này không?", một cổ đông hỏi.
Ông Vượng chia sẻ Green SM đã dẫn đầu mảng gọi xe tại Việt Nam và đặt mục tiêu giữ số một tại các thị trường quốc tế. "Chúng tôi đang lên kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) Green SM vào 2028", ông Vượng nói, thêm rằng các hoạt động tiền niêm yết sẽ bắt đầu vài tháng tới.
Green SM được tỷ phú Phạm Nhật Vượng thành lập vào năm 2023, hiện có vốn điều lệ hơn 43.000 tỷ đồng. Ban đầu, công ty hoạt động chính trong lĩnh vực taxi và gọi xe công nghệ, sử dụng toàn bộ sản phẩm của VinFast. Sau đó, doanh nghiệp này lấn sân sang nhiều mảng dịch vụ như giao đồ ăn, giao hàng, vận chuyển nội đô, cho thuê ôtô...
Theo Mordor Intelligence, Green SM đã vượt Grab và Be để dẫn đầu mảng gọi xe 4 bánh tại Việt Nam trong quý IV/2025, chiếm 51,5% thị phần tính theo tổng giá trị giao dịch (GMV).
Năm nay, tập đoàn của tỷ phú Phạm Nhật Vượng lên kế hoạch mang về 485.000 tỷ đồng doanh thu, tăng gần 46% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 35.000 tỷ đồng, gấp gần 3 lần thực hiện 2025.
Theo liên Bộ Công Thương - Tài chính, thị trường xăng dầu thế giới 2 ngày qua vẫn chịu tác động từ xung đột Xung Đông, khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran chưa có tiến triển, căng thẳng gia tăng tại eo biển Hormuz.
Các yếu tố nêu trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới xu hướng tăng, giảm tùy mặt hàng. Cụ thể, giá thành phẩm xăng RON 95 tăng 0,5%, dầu diesel giảm 3,8% và mazut 3,7%.
Vì thế, ở kỳ điều hành chiều nay, liên Bộ tiếp tục điều chỉnh giá xăng dầu trong nước. Với xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) giảm 160 đồng, xuống 22.880 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 hạ 100 đồng, có giá mới 21.830 đồng.
Ngược lại, các mặt hàng dầu giảm 820-1.160 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut có giá mới lần lượt 26.690 đồng và 18.810 đồng.
Mức trích lập vào Quỹ bình ổn xăng dầu vẫn duy trì ở ngưỡng 400 đồng một lít, kg với hai mặt hàng dầu diesel và mazut.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Từ cuối tháng 2, giá xăng dầu trong nước trải qua 18 kỳ điều hành, trong đó RON 95-III tăng 9 lần, giảm 7 lần và giữ nguyên 2 lần. Tương tự, dầu diesel tăng 8 lần, giảm 8 lần và 2 kỳ ổn định giá.
Từ đầu tháng 4, giá nhiên liệu trong nước liên tục giảm. Tuy nhiên, hiện mỗi lít xăng RON 95-III đắt hơn gần 2.730 đồng, còn dầu diesel cao hơn khoảng 7.420 đồng so với cuối tháng 2 - thời điểm xung đột Trung Đông bùng phát.
Các loại thuế như bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt và giá trị gia tăng (VAT) với xăng, dầu và nhiên liệu bay tiếp tục bằng 0 tới cuối tháng 6, theo Nghị quyết của Quốc hội.
Riêng thuế nhập khẩu với xăng dầu, nguyên liệu pha chế hiện là 0%, nhưng hết hiệu lực vào ngày 30/4. Bộ Tài chính đang đề xuất kéo dài giảm thuế này tới hết ngày 30/6. Cơ quan này cũng kiến nghị mở rộng danh mục hưởng thuế suất 0% (thay vì 5% như hiện tại) với 3 mã hàng nguyên liệu để phục vụ sản xuất tại nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn.
Bộ Tài chính cho biết khi thuế nhập khẩu ưu đãi với xăng dầu giảm về 0% từ đầu tháng 3, doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận nguồn hàng thay thế khi chuỗi cung ứng tại những thị trường truyền thống như Hàn Quốc và ASEAN đứt gãy vì xung đột quân sự. Nguồn cung cho nhu cầu nội địa nhờ đó được đảm bảo, góp phần bình ổn thị trường xăng dầu và kinh tế vĩ mô.
Theo tài liệu trình Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2025, Công ty cổ phần Ánh Dương Việt Nam (Vinasun - VNS) cho biết năm qua xảy ra nhiều biến động về địa chính trị, kinh tế, tạo ra nhiều bất ổn, khó khăn, thách thức.
Biến động giá xăng dầu khiến chi phí phục vụ vận tải tăng vọt. Ngoài ra, cạnh tranh khốc liệt cùng với suy giảm sức mua, sức tiêu dùng đã tác động tiêu cực đến các hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là ngành vận tải hành khách bằng taxi.
Kết quả, doanh thu thuần năm 2025 của Vinasun đạt gần 883 tỉ đồng, giảm gần 12% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 39 tỉ đồng, giảm hơn 53%. Tổng tài sản tại thời điểm 31-12-2025 đạt 1.773,64 tỉ đồng, giảm 4,4% so với cùng kỳ năm 2024.
Một điểm đáng chú ý khác trong tài liệu là tờ trình về thù lao cho hội đồng quản trị (HĐQT) và ban kiểm soát.
Theo đề xuất, mức thù lao dành cho Chủ tịch HĐQT Vinasun chỉ ở mức 10 triệu đồng/tháng. Các thành viên khác trong HĐQT nhận mức 8 triệu đồng/tháng. Trưởng ban kiểm soát có thù lao 5 triệu đồng/tháng. Các thành viên trong ban kiểm soát và ban kiểm toán nội bộ nhận 4 triệu đồng/tháng.
Mức thù lao này thấp hơn đáng kể so với các năm trước. Báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất năm 2025 cho biết ông Tạ Long Hỷ, Chủ tịch HĐQT Vinasun, nhận mức thù lao hơn 573 triệu đồng, tương ứng trung bình gần 47,8 triệu đồng/tháng. Thậm chí, năm 2024 ông Hỷ còn được nhận thù lao hơn 603 triệu đồng, trung bình khoảng 50,3 triệu đồng/tháng.
Tính đến cuối năm 2025, quy mô nhân sự Vinasun cũng giảm mạnh, chỉ còn 1.407 người. Báo cáo tài chính tại ngày 31-12-2015, doanh nghiệp có 17.047 lao động. Như vậy, Vinasun giảm 15.640 lao động sau một thập kỷ.
Vinasun dự báo môi trường kinh doanh năm 2026 sẽ còn nhiều khó khăn thách thức. Doanh thu dự kiến cho năm 2026 là 902,7 tỉ đồng, tăng 2,3% so với mức thực hiện năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 32,68 tỉ đồng, giảm hơn 16% so với mức đạt được năm trước.
Doanh nghiệp cho biết năm 2026 tập trung chủ yếu vào việc duy trì sự ổn định, phát triển bền vững và tăng cường tái cấu trúc toàn diện, tăng cường đầu tư mới dòng xe hybrid, nâng cao chất lượng dịch vụ, nâng cấp hệ thống kết nối, tích hợp thêm các tính năng và khả năng thanh toán đa dạng.
Vinasun dự kiến không chia cổ tức năm 2026, chi khen thưởng phúc lợi cho người lao động 7% lợi nhuận trước thuế, chi khen thưởng ban điều hành 5% lợi nhuận sau thuế vượt kết hoạch.
