“Ngay cả khi được trao quyền rộng, thành phố vẫn khó tạo bứt phá nếu không khơi lại tinh thần dám nghĩ, dám làm”, TS Huỳnh Thế Du, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TP HCM do UBND TP HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP HCM tổ chức, ngày 4/4.
Theo ông Du, khoảng một thập niên qua TP HCM không thiếu cơ chế đặc thù, song các chính sách chưa tạo động lực tăng trưởng rõ rệt, thậm chí vai trò, đóng góp của thành phố có xu hướng giảm.
Dẫn số liệu, ông cho biết năm 2001, vùng Đông Nam Bộ chiếm 37,6% GDP cả nước, hiện còn 31,1%; trong khi vùng Đồng bằng sông Hồng từ khoảng 25% đã vươn lên dẫn đầu. Cách đây 20-25 năm, khu vực TP HCM (gồm Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương cũ) đóng góp khoảng 50% thu ngân sách, nay còn khoảng một phần ba.
Diễn biến này cũng thể hiện qua các giai đoạn áp dụng cơ chế đặc thù. Khi ban hành Nghị quyết 54 năm 2017, vùng TP HCM chiếm khoảng 27% GDP cả nước; sau 5-6 năm triển khai, tỷ trọng giảm còn 24,5% và đến năm 2020 còn 23,1%.
Liên hệ giai đoạn đầu Đổi mới, TS Huỳnh Thế Du cho rằng TP HCM từng tăng trưởng mạnh nhờ cách làm linh hoạt, “phá rào” trước những ràng buộc chưa phù hợp. “Luật Đô thị đặc biệt hay việc nới khung thể chế chỉ là điều kiện cần, vấn đề là cách làm và vận hành thực tế của bộ máy”, ông nói.
Theo chuyên gia này, điểm mấu chốt nằm ở “thể chế phi chính thức” – cách hệ thống thực sự vận hành, từ phối hợp giữa các cơ quan, xử lý công việc đến tinh thần dám làm và mức độ linh hoạt trong thực thi – có thể chiếm tới 80% động lực đổi mới.
TS Du lưu ý nếu chỉ hoàn thiện quy định trên giấy mà không thay đổi cách vận hành, hiệu quả sẽ hạn chế. Vì vậy, cùng với xây dựng luật, TP HCM cần khơi lại tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm trong đội ngũ thực thi.
“Giả định TP HCM có quyền như Singapore, tôi vẫn lo ngại nếu cách làm không thay đổi”, ông nói, dẫn lại việc thành phố đã trải qua nhiều cơ chế như Nghị quyết 54, 98 nhưng chưa tạo được bứt phá rõ rệt.
Đồng quan điểm, TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng để luật phát huy hiệu quả cần hướng tới mục tiêu: thành phố phải “được làm, làm được và dám làm”, đồng thời triển khai nhanh, sáng tạo và hiệu quả.
Theo ông, dự thảo luật cần thiết kế cơ chế để TP HCM chủ động triển khai các nhiệm vụ cụ thể, kể cả ban hành quy định với những nội dung pháp luật hiện hành chưa đề cập. Tuy nhiên, quyền hạn phải đi kèm năng lực thực thi và trách nhiệm, do đó cần cơ chế bảo vệ cán bộ, nhất là người trực tiếp ra quyết định.
TS Điền nhấn mạnh điểm nghẽn hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện, khi chủ trương, định hướng cơ bản đã rõ. Vì vậy, dự thảo cần bổ sung các công cụ hỗ trợ như quy hoạch, kiến tạo không gian phát triển, liên kết vùng, đồng thời cho phép thành phố chủ động với các lĩnh vực mới.
Về tài chính, ông đề xuất tăng quyền tự chủ tài khóa, cho phép TP HCM chủ động thu – chi, áp dụng một số khoản thu đặc thù và sử dụng các công cụ huy động vốn như trái phiếu, quỹ hạ tầng.
Ngoài ra, cần đột phá trong hợp tác công tư, mở rộng sang hạ tầng số, không gian ngầm và các lĩnh vực mới, cùng cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng cần chủ động hơn về tổ chức bộ máy, chính sách tiền lương để thu hút nhân lực chất lượng cao.
Bộ Chính trị đã đồng ý cho TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, tương tự Luật Thủ đô. Thành phố dự kiến hoàn tất dự thảo trong tháng 4, sau đó tổ chức các hội thảo, lấy ý kiến từ tháng 5 đến tháng 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét vào cuối năm 2026.
Theo Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Mạnh Cường, thành phố không chỉ dừng ở bổ sung cơ chế đặc thù mà hướng tới luật hóa các chính sách ở mức cao nhất, đủ sức giải phóng nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.
TP HCM xác định ba nguyên tắc khi xây dựng luật. Thứ nhất, trao quyền tự chủ toàn diện theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”. Thứ hai, luật hóa các vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý như quản lý không gian ngầm, tài sản công, đường sắt đô thị, phát triển trung tâm tài chính, thu hút nhân tài. Thứ ba, thể chế hóa các cơ chế đặc thù, biến lợi thế riêng của thành phố thành quy định pháp luật để phát huy hiệu quả.
Theo TTXVN, Bộ Nội vụ tiếp tục khẳng định về việc không có phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ lên 9 ngày trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, lễ 30-4 và 1-5 trong năm 2026.
Trước đó, nhiều thông tin nêu rằng cán bộ, công chức, viên chức và người lao động có thể được nghỉ liên tục nhiều ngày dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4) và Quốc tế lao động (1-5) năm 2026 thông qua việc hoán đổi ngày làm việc với ngày nghỉ hằng tuần.
Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Nội vụ cho biết cơ quan này không đề xuất phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ.
Trong công văn gửi các bộ, ngành và địa phương, Bộ Nội vụ thông tin lịch nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương, 30-4 và 1-5 được thực hiện theo đúng quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Nội dung về việc hiện nay không có chủ trương điều chỉnh lịch nghỉ và Bộ Nội vụ cũng không đề xuất phương án hoán đổi ngày làm việc để kéo dài kỳ nghỉ. Như vậy, không có phương án hoán đổi để nghỉ liền 9 ngày trong dịp lễ sắp tới.
Bộ Nội vụ cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện lịch nghỉ theo đúng quy định của Bộ luật Lao động 2019.
Do đó, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong khu vực Nhà nước được nghỉ liên tiếp 3 ngày, từ 25-4 đến 27-4 (trong đó có nghỉ bù ngày 27-4). Sau đó họ sẽ đi làm bình thường trong 2 ngày 28 và 29-4. Dịp 30-4 và 1-5, người lao động được nghỉ 4 ngày kéo dài từ 30-4 đến hết 3-5, trong đó có 2 ngày nghỉ lễ chính thức và 2 ngày cuối tuần.
Trước đó, ngày 9-4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết đã ghi nhận hơn 70.000 ý kiến đoàn viên, người lao động (đến 7h cùng ngày) về các phương án hoán đổi nghỉ bù dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026.
Kết quả cho thấy khoảng 62% ủng hộ hoán đổi ngày nghỉ (trong đó 47,04% chia sẻ "rất mong muốn", còn 14,82% khác thể hiện "mong muốn").
Theo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, phần lớn có nhu cầu hoán đổi ngày nghỉ bù để kéo dài kỳ nghỉ, giúp người lao động có thêm thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động và chăm lo gia đình.
Năm 2026, Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng ba âm lịch, tức 26-4 dương lịch) diễn ra rất gần kỳ nghỉ 30-4 và 1-5, chỉ cách hai ngày làm việc. Nếu giữ nguyên lịch nghỉ bù theo quy định hiện hành, kỳ nghỉ sẽ bị chia nhỏ, xen kẽ ngày làm việc, gây bất tiện cho đoàn viên, người lao động.
Song, Bộ luật Lao động 2019 quy định khi ngày nghỉ hằng tuần trùng ngày nghỉ lễ, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. "Đây cũng là lý do mà đến nay, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam vẫn chưa có văn bản kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền về việc nghiên cứu hoán đổi ngày nghỉ bù", Tổng liên đoàn cho hay.
Khoảng 6h ngày 10-4, tại khu vực trên xảy ra vụ sạt lở bờ sông Hậu với chiều dài khoảng 50m, ăn sâu vào bờ khoảng 8m, làm sụp hoàn toàn bờ kè bảo vệ cùng hai băng tải lúa gạo của doanh nghiệp. May mắn không có thiệt hại về người.
Theo nhận định ban đầu của cơ quan chức năng, nguyên nhân sạt lở là do mực nước sông Hậu đang xuống thấp, kết hợp nền đất cát yếu. Bên cạnh đó tải trọng lớn từ lượng lúa gạo tập kết trên bờ đã tạo áp lực, dẫn đến sụt lún và sạt lở.
Ngay sau khi sự cố xảy ra, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Vĩnh Thạnh Trung đã huy động hơn 100 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng quân sự, công an xã và Lữ đoàn Pháo binh 6 tham gia hỗ trợ doanh nghiệp di dời tài sản, phương tiện ra khỏi khu vực nguy hiểm, đồng thời khoanh vùng khu vực có nguy cơ sạt lở tiếp diễn.
Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã cũng kiến nghị cấp trên tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng để có phương án hỗ trợ kinh phí khắc phục; đồng thời bố trí lực lượng ứng trực 24/24 giờ nhằm theo dõi diễn biến, kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.
Đến sáng 11-4, chính quyền địa phương phối hợp lực lượng bộ đội và doanh nghiệp đã di dời được khoảng 660 tấn gạo (tương đương 13.200 bao) ra khỏi khu vực nguy hiểm. Các thiết bị, tài sản liên quan cũng được khẩn trương di chuyển. Tuy nhiên khu vực sạt lở tiếp tục ăn sâu vào bờ thêm khoảng 1m.
Ngay sau vụ sạt lở, Công ty Lương thực thực phẩm An Giang đã mời đơn vị tư vấn khảo sát lòng sông tại khu vực sạt lở bằng thiết bị chuyên dụng, đồng thời thuê thợ lặn kiểm tra đáy sông nhằm phát hiện các hố xói (nếu có) để có phương án xử lý phù hợp.
Cùng ngày, ông Ngô Công Thức - Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang - đã trực tiếp đến hiện trường, chỉ đạo xử lý sự cố.
"Dự kiến trong ngày 11-4 doanh nghiệp sẽ tập kết thiết bị, vật tư để triển khai các biện pháp khắc phục sạt lở", lãnh đạo UBND xã Vĩnh Thạnh Trung thông tin.
Khoảng 15h30, ôtô biển số Bình Thuận chở khách chạy trên đường Hòa Thắng, bất ngờ gặp nạn lao qua khỏi lề đường, đâm xuống phía bờ hồ Bàu Trắng. Tại hiện trường, chiếc xe bép dúm, vỡ nhiều mảnh.
Nghe tiếng xe va, cùng tiếng người la hét, kêu cứu. Người dân địa phương sống gần đó đã chạy xuống vị trí xe lật, khiêng nhiều nạn nhân ra khỏi xe, đưa đi cấp cứu.
Anh Nguyễn Tài, tham gia cứu hộ nạn nhân tại hiện trường cho biết, hầu hết người trên xe là đàn ông, làm nghề lặn biển.
Xe từ hướng Mũi Né về, đang đổ dốc chuẩn bị rẻ phải về Phan Rí, khi đến ngã ba Hòa Thắng thì tự lao xuống vực gần bàu.
Theo lực lượng cứu hộ, 3 người tử vong tại hiện trường, cùng gần chục người bị thương đang chuyển vào Trạm Y tế xã Hòa Thắng cấp cứu ban đầu.
