Tại khu vực thủ phủ vải thiều Lục Ngạn cũ (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh), nhiều nông dân lo lắng, đứng ngồi không yên do thời tiết không thuận lợi, tỉ lệ ra hoa thấp hơn so với năm trước.
Là hộ có 2ha vải thiều, trong đó 70% xuất khẩu đi Nhật Bản, ông Ngô Văn Hùng – nông dân hợp tác xã Thanh Hải, phường Chũ (tỉnh Bắc Ninh) – cho hay lượng hoa chỉ đạt 50-70% so với mọi năm.
Tranh thủ nắng ráo, ông cùng vợ khoanh vùng các cây khỏe, ra hoa đúng lúc để chăm sóc. “Chăm cây bận hơn chăm con”, ông Hùng bày tỏ.
Để đáp ứng quy định xuất khẩu, cán bộ nông nghiệp sẽ cấp cho gia đình mã quét để ghi chép lượng nước, thuốc bảo vệ thực vật. Tất cả đều rõ ràng từ chủng loại, thời điểm, số lượng theo quy chuẩn khắt khe nhất.
Năm trước, giá vải thiều xuất bán từ vườn nhà ông Hùng khoảng 25.000 – 27.000 đồng/kg. Do thời tiết không thuận lợi, ông mong giá bán năm nay cao hơn để đủ chi phí chăm sóc, bõ công sức cả mùa vụ.
Theo ông Phạm Hồng Long – Chủ tịch UBND phường Chũ – qua nắm bắt trên địa bàn, vải chính vụ ước khoảng 10 – 15% ra hoa, còn vải lai Thanh Hà khoảng 40% ra hoa. Ngược lại, vải u hồng được mùa, đạt 80 – 85%.
Trước thực trạng này, phường và cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn bà con chăm sóc tốt các khu vực ra hoa, đảm bảo giữ chất lượng, mẫu mã trái vải.
Cách đó hơn 60km, tại xã Phúc Hòa (tỉnh Bắc Ninh), anh Nguyễn Văn Cường tất bật chăm sóc vải thiều. Là hộ tham gia chương trình “vườn vải đẹp”, gia đình tuân thủ kỹ thuật trồng trọt theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, qua đó tỉ lệ đậu quả đạt gần 80%.
Cụ thể, gia đình chủ động cải tạo vườn, chặt bỏ cây già cỗi, duy trì mật độ cây vừa phải, lắp thêm hệ thống tưới nước tiết kiệm… Các mã số vùng trồng được đăng ký xuất khẩu đi Mỹ, Nhật Bản và châu Âu được khoanh vùng, chăm sóc kỹ lưỡng.
“Trồng vải thiều giờ đây không chỉ để bán mà còn hướng tới du lịch trải nghiệm nên gia đình xác định tuân thủ đúng quy trình từ đầu vụ”, anh Cường cho hay.
Theo ông Đặng Văn Tặng – Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bắc Ninh (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh), niên vụ vải năm 2026 diễn ra trong điều kiện thời tiết không thuận lợi.
Cụ thể, các tháng 11 và 12-2025 – thời điểm cây vải phân hóa mầm hoa – gặp điều kiện thời tiết ấm, độ ẩm cao dẫn tới tỉ lệ vải sớm chỉ đạt khoảng 60%, còn vải chính vụ đạt dưới 50%. Dự kiến, sản lượng vải thiều toàn tỉnh Bắc Ninh giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng ước khoảng 100.000 tấn.
Do vậy, chi cục đã tham mưu cấp có thẩm quyền thành lập các tổ vải thiều xuất khẩu gồm 21 cán bộ có kinh nghiệm, đồng thời phân công phụ trách các vùng vải trọng điểm, trực tiếp hướng dẫn nông dân và phối hợp với chính quyền cơ sở để sản xuất đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn. Ngành cũng tham mưu UBND tỉnh phối hợp các địa phương tổ chức bình tuyển vườn vải đẹp, lấy đó làm hạt nhân để tuyên truyền, nhân rộng trong các niên vụ tiếp theo.
Nhà máy được xây dựng trên diện tích 15ha trong Khu công nghiệp Thuận Đạo mở rộng, xã Long Cang, Tây Ninh với tổng vốn đầu tư 2.600 tỉ đồng.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Đình Long - Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát - cho biết qua thời gian xây dựng, đến nay nhà máy đã hoàn thiện hệ thống dây chuyền với công suất 460.000 tấn mỗi năm, tạo việc làm cho gần 800 lao động.
Ông Lê Văn Hẳn - Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh - cho biết đến nay Khu công nghiệp Thuận Đạo mở rộng do Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đồng Tâm đầu tư đã thu hút được 57 dự án đầu tư thứ cấp, trong đó có 27 dự án FDI và 30 dự án trong nước, góp phần giải quyết việc làm cho gần 10.000 lao động, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Theo ông, việc Nhà máy sản xuất, kinh doanh sản phẩm thép Hòa Phát Long An chính thức đi vào hoạt động không chỉ đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của Tập đoàn Hòa Phát, mà còn góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng, thúc đẩy phát triển công nghiệp, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho địa phương.
Kết luận được Liên Hợp Quốc nêu trong báo cáo mới công bố, trước thềm các cuộc họp mùa Xuân sắp diễn ra ở Washington của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) - hai định chế tài chính toàn cầu chủ chốt thúc đẩy tăng trưởng.
Ông Li Junhua, Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách các vấn đề kinh tế và xã hội, cho rằng căng thẳng địa chính trị khiến các nước đang phát triển khó thu hút tài chính hơn. "Đây là thời điểm đáng lo ngại với hợp tác quốc tế, khi các yếu tố địa chính trị ngày càng chi phối quan hệ kinh tế và chính sách tài chính", ông nói.
Năm ngoái, 25 quốc gia đã cắt viện trợ phát triển cho các nước nghèo, khiến tổng mức viện trợ giảm kỷ lục 23% so với 2024. Mỹ là quốc gia cắt viện trợ mạnh nhất, tới 59%. Liên Hợp Quốc dự báo viện trợ năm nay giảm thêm 5,8%.
Trong khi đó, các mức thuế quan, gồm những biện pháp của Mỹ, tác động lớn đến các nước đang phát triển. Thuế nhập khẩu trung bình áp lên hàng hóa từ các nước nghèo nhất tăng từ 9% lên 28% năm qua. Với các quốc gia đang phát triển (không gồm Trung Quốc), mức thuế trung bình tăng từ 2% lên 19%.
Báo cáo của Liên Hợp Quốc nhằm đánh giá Cam kết Seville, được lãnh đạo nhiều quốc gia - không gồm Mỹ - thông qua tại Seville (Tây Ban Nha) vào tháng 6/2025. Cam kết này nhất trí thu hẹp khoảng trống tài chính phát triển trị giá 4.000 tỷ USD mỗi năm, kêu gọi tăng cường đầu tư vào các nước đang phát triển và cải cách cấu trúc tài chính quốc tế, bao gồm World Bank và IMF.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhiều lần kêu gọi cải cách sâu rộng hai tổ chức này, cho rằng IMF đang mang lại lợi ích cho các nước giàu thay vì nước nghèo. Còn World Bank không hoàn thành sứ mệnh, đặc biệt trong đại dịch, khiến hàng chục quốc gia rơi vào nợ nần nghiêm trọng.
Báo cáo của Liên Hợp Quốc cho rằng thực hiện Cam kết Seville là "hy vọng tốt nhất" để thu hẹp khoảng cách tài chính đang ngày càng tăng.
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
